CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH 1.KHÁI NIỆM - NỘI DUNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT.1 Khái niệm và bản chất: Có rất nhiều khái niệm khác nhau về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh mà các nhà kinh tế học đưa ra. Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh ( HQHĐSXKD ) được hiểu là mức độ hữu ích của sản phẩm sản xuất ra, tức là giá trị của nó hoặc là doanh thu và nhất là kết quả đạt được sau quá trình sản xuất kinh doanh. Đây là một quan điểm không rõ ràng còn lẫn loan giữa hiệu quả với mục tiêu kinh doanh. Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh cũng là mức độ tiết kiệm chi phí cũng là mức tăng kết quả kinh tế.
Đây là biểu hiện của bản chất chứ không phải là khái niệm về hiệu quả kinh tế. Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là chỉ tiêu được xác định bằng tỷ lệ so sánh giữa kết quả và chi phí. Định nghĩa này nói lên việc xác định các chỉ tiêu chứ không thể hiện đầy đủ bản chất của vấn đề. Nếu xét từng yếu tố riêng lẻ thì hiệu quả kinh tế thể hiện trình độ và kỹ năng sử dụng các yếu tố trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, cũng giống như một số chỉ tiêu khác, hiệu quả là chỉ tiêu tổng hợp nó phản ánh trình độ lợi dụng các yếu tố trong quá trình sản xuất kinh doanh, đồng thời là một phạm trù kinh tế gắn liền với nền sản xuất hàng hoá.
Sàn xuất hàng hoá có phát triển hay không là nhờ đạt được hiệu quả cao hay thấp, mà biểu hiện của hiệu quả là lợi ích mà thước đo cơ bản của lợi ích là tiền và tiền là thước đo ngày càng trở nên quan trọng của sự phát triển kinh tế vừa là chỗ cơ bản để đánh giá việc thực hiện mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp theo từng thời kỳ. Do đó giữa kinh doanh và hiệu quả nó có mối quan hệ mật thiết với nhau và kinh doanh luôn luôn lấy hiệu quả là mục tiêu kinh tế. Hiệu quả sản xuất kinh doanh vừa là phạm trù cụ thể và vừa là phạm trù trừu tượng, nó thể hiện ở mặt con số và bản chất, chính vì vậy để xem xét hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh và khi phân tích chúng ta không những phải có tầm nhìn tổng quát trên nhiều gốc độ khác nhau, mà còn phải xem xét trên quan điểm toàn diện về mặt không gian, thời gian, số lượng và chất lượng. Từ khái niện trên ta có thể rút ra được bản chất của hiệu quả kinh tế là gì ? nếu chỉ hiểu đơn thuần là hiệu quả là kết quả của sản xuất kinh doanh biểu hiện ở lợi nhuận, mức hạ giá thành… từ điều này nó bộc lộ một só vấn đề chưa hợp lý.
Vì nó có sự đồng nhất giữa hiệu quả và kêt quả, việc đánh giá hiệu quả là xem xét kết quả đó được tạo ra bằng phươntg tiện gì ?Bằng cách nào và chỉ tiêu bao nhiêu, có đảm bảo dược yêu cầu tiết kiệm và đúng nguyên tắt hay không ? Như vậy hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh được xem là chỉ tiêu đánh giá toàn diện vì nó chỉ quan tâm đến kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh mà nó còn đánh giá mặt chất lượng của kết quả. Vậy bản chất của hiệu quả kinh tế được hiểu ở mức khái quát là kết quả của một nền sản xuất nhất định, nó được biểu hiện quan hệ tỷ lệ giữa kết quả của sản xuất với chi phí lao động xã hội. Tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả kinh tế trong hệ thống kinh tế không cố định một cách máy móc, mà biến động tuỳ theo trình độ phát triển của lực lượng sản xuất xã hội và trình độ quản lý kinh tế ở mỗi giai đoạn. Xét trên từng đơn vị sản xuất có thể dùng các chỉ tiêu: năng xuất lao động cao, tỷ suất lợi nhuận cao,… để nó lên hiệu quả kinh tế riêng biệt của mình, đồng thời đứng trên gốc độ của nền kinh tế quốc dân thì việc nâng cao hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp phải luôn gắn chặt với hiệu quả toán xã hội, mang lại hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp phải đảm bảo hiệu quả kinh tế của ngành, địa phương bên cạnh an toàn môi sinh.2 Vai trò của việc đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh.1 vai trò Phân tích hoạt động hiệu ủa kinh doanh chiếm một vị trí quan trọng trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, đó là một công cụ quản lý kinh tếcó hiệu quả mà các doanh nghiệp dã sử dụng từ trước đến nay.
Phân tích hoạt động hiệu quả kinh doanh là nhằm đánh giá xem việc thực hiện các chỉ tiêu kinh tế như thế nào, những mục tiêu đặt ra thực hiện đến đâu, rút ra những tồn tại, tìm ra những nguyên nhân khách quan, chủ quan và tìm biện pháp khắc phục để tận dụng triệt để thế mạnh của doanh nghiệp. Phân tích hoạt động hiệu quả kinh doanh là từng mặt hoạt động của doanh nghiệp, như công tác chỉ đạo sản xuất, tổ chức lao động tiền long công tác mua bán, công tác quản lý, công tác tài chính… đây là hoạt động quan trọng liên kết hoạt động của các bộ phận này làm cho hoạt động chung của doanh nghiệp ăn khớp nhịp nhàng và đạt hiệu quả cao. Phân tích hiệu quả hoạt d0ộng kinh doanh của từng thời điểm như quý, tháng, năm… giúp doanh nghiệp xác định được “ mùa kinh doanh “ từ đó tìm ra nguyên nhân và giải pháp hoạt động cho công việc sản xuất kinh doanh. Phân tích hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh đánh giá được việc chấp hành luật pháp, các chế độ chính sách của nhà nước, phát hiện ra những chỗ bất hợp pháp không hoàn chỉnh của các chế độ chính sách đó và có những kiến nghị để nhà nước sửa đổi.
Tóm lại: Phân tích hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là điều hết sức cần thiết đối với mọi doanh nghiệp. Nó gắn liền với hoạt động kinh doanh, là cơ sở của nhiếu quyết định quan trọng và chỉ ra hướng phát triển của doanh nghiệp. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH. Để nhận thức cho đúng và cải tạo hiệu quả hoạt doing kinh doanh phải phù hợp với thực tế khách quan và mang lại hiệu quả kỹ thuật cao, đòi hỏi phải có phương pháp nghiên cứu khoa học đó là phương pháp luận phương pháp tính toán kỹ thuật.
Phương pháp luận phân tích hoạt động kinh doanh là cách nhận thức đối với việc nghiên cứu hoạt động kinh doanh trong mối quan hệ biện chứng với sự kiện, các hiện tượng kinh doanh bao quanh, cơ sở của phương pháp luận phân tích hoạt động kinh doanh như là phép duy vật biện chứng của “ CACMAC – ANGHEN “ trong môn học kinh tế vi mô, kinh tế vĩ mô. Phương pháp tính toán kỹ thuật của phân tích hoạt động kinh doanh: - Phương pháp chi tiết: Chi tiết theo các bộ phận cấu thành chỉ tiêu ( được sử dụng trong doanh nghiệp sản xuất ): VD: chỉ tiêu giá thành bao gồm các bộ phận như: chi phí nguyên vật liệu, chi phí phân công, chi phí sản xuất chung, khấu hao máy móc thiết bị… Chi tiết theo thời gian ( sử dụng chủ yếu cho doanh nghiệp thương mại ): Doanh số mua bán từng thời gian trong năm không bằng nhau. Phân tích chi tiết theo thời gian giúp nhà doanh nghiệp đánh giá được nhịp điệu, tốc độ phát triển của hoạt động kinh doanh qua các thời kỳ khác nhau. Chi tiết theo thời điểm: đánh giá theo hoạt động kinh doanh của các bộ phận như các phân xưởng, các của hàng trạm, trại… thông qua việc thực hiện các khoán mà phát hiện các bộ phận tiên tiến hoặc laic hậu trong việc thực hiện các mục tiêu kinh doanh, khai thác các khả năng tiềm tàng về sử dụng lao động, vật tư, tiền vốn… trong kinh doanh.
- Phương pháp so sánh: So sánh số liệu giữa các năm, số liệu cùng kỳ giữa các năm để đánh giá hiệu quả kinh tế. So sánh số liệu thực hiện với số liệu kế hoạch giá mức độ thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch. Ngoài các phương pháp ở trên còn có các phương pháp khác như: phương pháp liên hệ cân đối, phương pháp toán kinh tế, phương pháp phân tích mức độ ảnh hưởng các hiện tượng kinh tế, phương pháp phân bổ….HỆ THỐNG CÁC CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HĐSXKD Trong quá trình xây dựng chiến lược kinh doanh, để đưa ra được các phương án lựa chọn kinh tế tối ưu trong các hoạt động sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp, các nhà quản trị cần phải đánh giá được hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Để kịp thời phát hiện những sai lệch, từ đó đề ra các biện pháp khắc phục và vạch ra hướng phát triển cho doanh nghiệp trong tương lai.1 Xét theo gốc độ kinh tế 1.1 Chỉ tiêu tổng quát Theo chỉ tiêu này thì hiệu quả sản xuất kinh doanh so sánh giữa chi phí sử dụng các yếu tố đầu vào và kết quả đầu ra.
Nói cách khác, đó là cách so sánh giữa chất lượng hiệu quả lợi ích thu được với lượng hao phí phát sinh trong quá trình sử dụng các nguồn lực đầu vào quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Kết quả đầu ra Hiệu quả sản xuất kinh doanh = Chi phí đầu vào Kết quả đầu ra: được do bằng tổng sản lượng, doanh số thu được và lợi nhuận ròng. Chi phí đầu vào: được tính bằng giá thành hoặc giá vốn hàng bán… 1.2 Chỉ tiêu sữ dụng hiệu quả vốn Trong quản lý quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty, hiệu quả sử dụng vốn là vấn đề then chốt găn liền với sự tồn tại và phát triển của công ty. Song phân tích hiệu quả sử dụng vốn của công ty sẽ đánh giá được chất lượng quản lý sản xuất kinh doanh, vạch ra các khả năng tiềm tàng để nâng cao nữa kết quả sản xuất kinh doanh và sử dụng tiết kiệm vốn sản xuất.
Doanh thu tiêu thụ trong kỳ Hiệu quả sử dụng vốn = Vốn sản xuất bình quân trong kỳ Chỉ tiêu này cho biết một đồng vốn mà công ty sử dụng trong kỳ sản xuất kinh doanh sẽ thu được bao nhiêu đồng doanh thu. * Hiệu quả sử dụng vốn cố định: biểu hiện một đồng vốn cố định sử dụng đem lại bao nhiêu đồng doanh thu.