CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÃI NGỘ NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐÃI NGỘ NHÂN SỰ 1. Khái niệm về đãi ngộ nhân sự Theo tác giả Lê Hồng Hạnh - Trợ lý Giám đốc tại Công Ty TNHH nguồn nhân lực Thanh Xuân (2022) thì Đãi ngộ nhân sự trong doanh nghiệp chính là quá trình chăm lo đến đời sống người lao động trên cả phương diện vật chất lẫn tinh thần. Thông qua đó giúp cho người lao động có thể yên tâm hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ, đạt tới các mục tiêu được hoạch định.
Giải đáp trên phương diện ngữ nghĩa sâu xa thì đãi ngộ là động từ biểu thị việc hưởng quyền lợi tương xứng với đóng góp. Tại một doanh nghiệp, đãi ngộ chính là các lợi ích, quyền cơ bản mà người lao động sẽ được hưởng hoàn toàn tương xứng với những gì họ đã đóng góp cho công việc. Để cho bộ máy quản lý nhân sự ở các doanh nghiệp làm việc có hiệu quả thì việc tuyển dụng nhân viên, đào tạo và nâng cao tay nghề mới là yếu tố quan trọng ban đầu. Vấn đề đặt ra là làm thế nào đế phát huy được khả năng tiềm tàng trong mỗi nhân viên, tạo thành sức mạnh tập thể, làm thế nào để nhân việc luôn đặt năng suất hiệu quả làm việc cao hơn, làm thế nào để họ trung thành với doanh nghiệp, công hiến hết mình cho doanh nghiệp.
Câu trả lời là doanh nghiệp phải có chính sách tiền lương, tiền thưởng hợp lý, thỏa đáng. Song trong điều kiên mức sống xã hội ngày càng cao, người nhân viên cống hiến hết sức lao động của mình đôi khi không chỉ vì “ cơm, áo, gạo tiền”. Để khuyến khích người lao động, doanh nghiệp cần tạo rao một môi trường làm việc tốt, có những chương trình chăm sóc, quan tâm đến nhân viên hơn nữa. Tất cả những yếu tố đó gọi chung là đãi ngộ nhân sự.
Hay có thể hiểu: Đãi ngộ nhân sự là quá trình bù đắp cho lao động về vật chất lẫn tinh thần thông qua các công cụ đòn bẩy nhằm duy trì, củng cố, phát triển lực lượng lao động cũng như nâng cao đời sống cho người lao động. Vậy đãi ngộ nhân sự là một quá trình ở đó thể hiện cả 2 mặt kinh tế và xã hội nhằm thỏa mãn các nhu cầu vật chất và tinh thần của người lao động. Đãi ngộ nhân sự trong doanh nghiệp được thể hiện 2 hình thức cơ bản đó là đãi ngộ tài chính và đãi ngộ phi tài chính. Vai trò và tầm quan trọng của đãi ngộ nhân sự - Đối với doanh nghiệp Các chế độ đãi ngộ nhân viên trong doanh nghiệp chính là một trong những điều kiện để có thể giúp cho doanh nghiệp có thể nâng cao chất lượng cũng như tính hiệu quả của hoạt động doanh nghiệp.
Thêm nữa, chế độ đãi ngộ góp phần giúp doanh nghiệp có thể duy trì sự ổn định về nguồn nhân lực bởi chế độ đãi ngộ là một truong những phương thức để doanh nghiệp thu hút nhân sự, giữ chân những lao động tài năng ở lại làm việc, từ đó nâng cao tính hiệu quả của những chức năng quản trị của doanh nghiệp.[2] 3 - Đối với người lao động Chế độ đãi ngộ nhân viên là một trong những mối quan tâm hàng đầu của người lao động trong quá trình làm việc tại doanh nghiệp. Khi có chế độ đãi ngộ nhân viên phù hợp tạo điều kiện cho người lao động cải thiện đời sống vật chất cũng như đời sống tinh thần của người lao động bởi nhờ có chế độ đãi ngộ nhân viên, người lao động được đảm bảo họ được nhận những gì xứng đáng với công sức và tâm huyết mà họ đã đóng góp cho công việc, cho doanh nghiệp. Đây cũng là nguồn động lực, nguồn cảm hứng cho người lao động cống hiến hết mình cho công việc, từ đó hiệu quả, năng suất công việc được nâng cao. Không chỉ vậy, chế độ đãi ngộ nhân viên trong doanh nghiệp còn khẳng định được vị trí của người lao động bởi mỗi vị trí công việc có một chế độ đãi ngộ nhân viên khác nhau, vị trí càng cao, đãi ngộ càng lớn, từ đó nó tác động mạnh mẽ tới tinh thần làm việc năng động, sáng tạo, hăng hái của nhân viên, gia tăng hiệu quả công việc.[2] - Đối với xã hội Chế độ đãi ngộ nhân viên có những tác động mạnh mẽ tới sự phát triển của xã hội.
Chế độ đãi ngộ đảm bảo đời sống tinh thần và vật chất cho người lao động, nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm tệ nạn xã hội, duy trì được tính ổn định của xã hội. Đồng thời hiệu quả công việc mà người lao động tạo ra cho doanh nghiệp cũng đóng góp một phần nào đó vào nền kinh tế quốc gia, nâng cao đời sống kinh tế – xã hội của đất nước.[2] Ngày nay khi xã hội phát triển trong xu thế hội nhập, sự cạnh tranh càng trở nên khốc liệt thì đãi ngộ nhân sự đã thực sự trở thành một vấn đề cấp bách mang tính tất yếu, vừa là động lực, vừa là mục tiêu phát triển của doanh nghiệp. Công tác đãi ngộ nhân sự có ảnh hưởng rất lớn đến cá nhân người lao động nói riêng và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nói chung. Đãi ngộ nhân sự đúng đắn, kịp thời sẽ kích thích những nhân tố tích cực, sáng tạo trong lao động và hạn chế thậm chí xóa bỏ những nhân tố tiêu cực làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tóm lại đãi ngộ nhân sự là một nội dung quan trọng trong quản lý nhân sự nói riêng và phát triển doanh nghiệp nói chung. CÁC HÌNH THỨC ĐÃI NGỘ NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Đãi ngộ tài chính a. Khái niệm đãi ngộ tài chính 4 Nguồn: Nguyễn Hữu Thân (năm 2004), Giáo trình Quản trị nhân sự Sơ đồ 1.1: Tổng quát về các hình thức đãi ngộ nhân sự Đãi ngộ tài chính là hình thức đãi ngộ thực hiện bằng các công cụ tài chính như tiền lương, tiền thưởng, cố phần, phụ cấp, trợ cấp, phúc lợi.
Đãi ngộ tài chính là khoản tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động do họ đã thực hiện công việc mà người sử dụng lao động giao. Đó là khoản tiền trả cho số lượng, chất lượng lao động; cho những đóng góp trên mức bình thường của người lao động. Nó cũng có thể được trả cho người lao động đảm nhận thêm trách nhiệm hoặc làm trong những điều kiện không bình thường; có khi là để người lao động khắc phục những khó khăn, có điều kiện nâng cao chất lượng cuộc sống. Không chỉ bù đắp hoa phí lao động mà nó còn là công cụ quan trọng giúp nhà quản trị tạo động lực kích thích nhân viên làm việc có hiệu quả.
Vai trò của đãi ngộ tài chính * Đối với người lao động Đãi ngộ tài chính tạo điều kiện để người lao động không ngừng nâng cao đời sống vật chất tinh thần, giúp họ hòa đồng với đời sống xã hội ngày càng văn minh hiện đại và thêm yêu công việc. Đãi ngộ tài chính mang lại niềm tin cho người lao động đối với doanh nghiệp, công việc và những người xung quanh, nâng cao địa vị, uy tín của họ đối với gia đình, nâng cao vị thế của họ trong xã hội. 5 Khi được hưởng một mức lương, mức thưởng cao, người lao động có quyền tự hào vì đó là sự trả công cho những cố gắng, nỗ lực của mình mà không phải ai cũng đạt được. Những người xunh quanh sẽ nhìn họ dưới sự kính trọng, nể phục và coi đó là tấm gương sáng đế làm theo.
Đãi ngộ tài chính mà doanh nghiệp dành cho họ thể hiện sự ghi nhận của doanh nghiệp đối với thành tích, sự phấn đấu của họ. Điều đó khiến họ thêm tin tưởng vào công việc và doanh nghiệp.[3] * Đối với doanh nghiệp - Đãi ngộ tài chính góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc kinh doanh. Đãi ngộ tài chính góp phần duy trì nguồn lực ổn định của doanh nghiệp. Đãi ngộ tài chính giúp tái sản xuất sức lao động, làm cho người lao động gắn bó hơn với daonh nghiệp, duy trì và thu hút nhân tài cho doanh nghiệp.
- Đãi ngộ tài chính góp phần tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp. Qua việc thỏa mãn một phần nhu của nhân viên, các nhà quản trị đã tạo động lực, kích thích tinh thần làm việc của nhân viên, qua đó nâng cao năng suất lao động, nâng cao hiệu quả làm việc, giảm thiểu những sai sót trong công việc. Nhờ đó mà những chi phí cho việc khắc phục những sai sót được giảm xuống.[3] * Đối với xã hội Đãi ngộ tài chính góp phần duy trì và phát triển nguồn nhân lực cho xã hội, đáp ứng nhu cầu về sức lao động cho sự phát triển kinh tế xã hội, góp phần thực hiện chiến lược phát triển con người của quốc gia. Thông qua đãi ngộ tài chính người lao động sẽ có điều kiện chăm sóc gia đình, nuôi dạy con cái ngày càng tốt hơn, tạo ra những thế hệ trẻ có thể lực và trí lực tốt.
Mặt khác đãi ngộ tài chính là biện pháp lâu dài mang tính chiến lược cho sự phát triển của mỗi doanh nghiệp - một tế bào kinh tế của xã hội. Một doanh nghiệp là một tế bào của xã hội. Khi các doanh nghiệp phát triển sẽ kéo theo nên kinh tế của cả một quốc gia phát triển. Người sáng lập tập đoàn Huyn Dai khẳng định: “Tài nguyên thiện nhiên của đất nươc thì có hạn, nhưng sức sáng tạo và nỗ lực của con người là vô hạn”.
Phát triển kinh tế dựa vào tài nguyện thì tài nguyên cạn kiệt, phát triển cũng dừng lại. Còn nếu phát triển dành được qua nỗ lực của bản thân và công việc thì sẽ vững vàng mãi mãi mà không bị suy tàn. Các hình thức đãi ngộ tài chính Nghiên cứu các hình thức của công tác đãi ngộ tài chính giúp nhà quản trị xây dựng tốt chính sách đãi ngộ tại chính. Với hai hình thức cơ bản: - Đãi ngộ tài chính trực tiếp: Tiền lương, tiền thưởng, cổ phần.
- Đãi ngộ tài chính gián tiếp: Phụ cấp, trợ cấp, phúc lợi. 6 Nguồn: Nguyễn Hữu Thân (năm 2004), Giáo trình Quản trị nhân sự Sơ đồ: 1.2: Các hình thức đãi ngộ tài chính * Đãi ngộ tài chính trực tiếp: Đãi ngộ tài chính trực tiếp là hình thức đãi ngộ thực hiện bằng các công cụ tài chính: Tiền lương, tiền thưởng, cổ phần. Đây là khoản tiền liên quan trực tiếp đến năng suất lao động cũng như hiệu quả lao động của nhân viên và chiếm tỷ trọng lớn trong thu nhập của họ.