Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở trên địa bàn xã nhơn hải thành phố quy nhơn tỉnh bình định

Tài liệu nghiên cứu cải thiện kết quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở trên địa bàn xã nhơn hải thành phố quy, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Lê Công Trình
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Thế Hùng
• Trường học: Trường Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Của Hệ Thống Chính Trị Ở Cơ Sở Trên Địa Bàn Xã Nhơn Hải, Thành Phố Quy Nhơn, Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: Đề án
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Quy Nhơn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở và Hiệu Quả Hoạt Động

Hệ thống chính trị được cấu thành bởi ba bộ phận: tổ chức đảng, tổ chức chính quyền, tổ chức mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội. Ba bộ phận này có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau và mỗi bộ phận có vai trò, vị trí riêng được thể hiện trong cơ chế tổ chức và phương thức hoạt động của từng bộ phận. Với vai trò, vị trí và tầm quan trọng của cơ sở, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, coi việc đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở là một nhiệm vụ quan trọng, nhằm nâng cao vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của chính quyền và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì hiệu quả hoạt động vẫn còn một số tồn tại như chất lượng đội ngũ cán bộ, phương thức lãnh đạo cần đổi mới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu và đưa ra giải pháp để nâng cao hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của hệ thống chính trị cơ sở

Hệ thống chính trị cơ sở là nền tảng của hệ thống chính trị Việt Nam, nơi trực tiếp thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Vai trò hệ thống chính trị cơ sở thể hiện qua việc đảm bảo an ninh trật tự, phát triển kinh tế - xã hội, và nâng cao đời sống người dân. Cơ sở vững mạnh là tiền đề cho sự ổn định và phát triển của đất nước. Việc xây dựng và củng cố hệ thống chính trị cơ sở là nhiệm vụ then chốt, cần được quan tâm và đầu tư đúng mức. Hoạt động hiệu quả của hệ thống chính trị cơ sở góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và cả nước. Trong đó, yếu tố then chốt là sự gắn bó mật thiết giữa Đảng, chính quyền và nhân dân.

1.2. Đặc điểm và chức năng của hệ thống chính trị ở cơ sở

Hệ thống chính trị ở cơ sở có những đặc điểm riêng biệt, thể hiện qua tính gần dân, sát dân và trực tiếp giải quyết các vấn đề của người dân. Chức năng của hệ thống chính trị cơ sở bao gồm: lãnh đạo, quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh trên địa bàn. Đồng thời, HTCTCS cũng là nơi tiếp nhận và phản hồi ý kiến của người dân, góp phần xây dựng chính sách phù hợp với thực tiễn địa phương. Hoạt động hiệu quả của hệ thống chính trị đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức thành viên, đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ trong hành động. Sự tham gia tích cực của người dân là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở.

II. Thách Thức Thực Trạng Hoạt Động tại Xã Nhơn Hải Quy Nhơn

Thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cơ sở ở xã, phường, thị trấn, hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở ở xã Nhơn Hải, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định thời gian qua đã đạt được những kết quả quan trọng. Hệ thống chính trị cơ sở hoạt động gắn bó và vận hành khá đồng bộ. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở ở xã Nhơn Hải vẫn còn một số tồn tại: chất lượng một bộ phận cán bộ, công chức chưa đáp ứng được yêu cầu; phương thức lãnh đạo của cấp ủy đảng đối với chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội trên một số nội dung chưa rõ, chậm được đổi mới; chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị cơ sở. Cần đánh giá khách quan và toàn diện để tìm ra giải pháp.

2.1. Phân tích điểm mạnh điểm yếu của hệ thống chính trị xã Nhơn Hải

Điểm mạnh của hệ thống chính trị xã Nhơn Hải là sự đoàn kết, thống nhất trong nội bộ Đảng, sự đồng thuận của người dân với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, điểm yếu là chất lượng đội ngũ cán bộ còn hạn chế, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo còn yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Sự phối hợp giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị chưa đồng bộ, hiệu quả. Cần có giải pháp khắc phục những điểm yếu này để nâng cao hiệu quả hoạt động.

2.2. Đánh giá tác động của yếu tố khách quan đến hoạt động của hệ thống

Các yếu tố khách quan như biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, và sự thay đổi của chính sách, pháp luật có tác động không nhỏ đến hoạt động của hệ thống chính trị xã Nhơn Hải. Khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp còn hạn chế, gây ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của người dân. Việc chủ động dự báo, phòng ngừa và ứng phó với các yếu tố khách quan là vô cùng quan trọng. Chính quyền địa phương cần xây dựng kế hoạch ứng phó cụ thể, đảm bảo an toàn cho người dân và tài sản.

2.3. Thực trạng phát huy dân chủ ở cơ sở xã Nhơn Hải

Việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại xã Nhơn Hải còn nhiều hạn chế. Người dân chưa thực sự được tham gia đầy đủ vào quá trình ra quyết định của chính quyền địa phương. Cơ chế giám sát của người dân đối với hoạt động của cán bộ, công chức chưa hiệu quả. Cần tăng cường công khai, minh bạch thông tin, tạo điều kiện cho người dân tham gia đóng góp ý kiến, phản biện chính sách. Đồng thời, cần nâng cao trách nhiệm giải trình của cán bộ, công chức trước nhân dân.

III. Cách Cải Thiện Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ và Đổi Mới Lãnh Đạo

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở tại xã Nhơn Hải, cần tập trung vào việc nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo. Cán bộ, công chức xã cần được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức. Năng lực lãnh đạo của cấp ủy đảng cần được nâng cao thông qua việc đổi mới phương thức làm việc, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Cần tạo môi trường làm việc năng động, sáng tạo, khuyến khích cán bộ, công chức phát huy hết khả năng của mình.

3.1. Đào tạo bồi dưỡng cán bộ công chức xã Nhơn Hải

Việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức xã Nhơn Hải cần được thực hiện một cách bài bản, có hệ thống và phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Nội dung đào tạo cần tập trung vào các kiến thức về quản lý nhà nước, pháp luật, kinh tế - xã hội, kỹ năng lãnh đạo, quản lý, giao tiếp và tin học. Hình thức đào tạo cần đa dạng, linh hoạt, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Sau khi đào tạo, cần đánh giá kết quả và có biện pháp sử dụng, bố trí cán bộ phù hợp với năng lực và sở trường.

3.2. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy xã

Đảng ủy xã cần đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng: tăng cường lãnh đạo bằng chủ trương, nghị quyết; giảm sự can thiệp vào công việc cụ thể của chính quyền. Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội. Phát huy dân chủ trong Đảng, lắng nghe ý kiến của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Xây dựng quy chế làm việc rõ ràng, minh bạch, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị. Tập trung lãnh đạo phát triển kinh tế xã hội Nhơn Hải.

3.3. Vai trò của người dân địa phương trong xây dựng hệ thống chính trị

Người dân địa phương là chủ thể của hệ thống chính trị. Chính vì vậy, cần tạo điều kiện để người dân địa phương tham gia vào quá trình xây dựng và phát triển hệ thống chính trị cơ sở. Thông qua việc giám sát, phản biện và đóng góp ý kiến. Việc lấy ý kiến người dân địa phương về các chủ trương, chính sách quan trọng, công khai minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

IV. Giải Pháp Ứng Dụng Mô Hình Quản Trị Địa Phương Hiệu Quả

Việc ứng dụng các mô hình quản trị địa phương hiệu quả là một giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở tại xã Nhơn Hải. Các mô hình này cần được điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Cần chú trọng đến việc tăng cường phân cấp, phân quyền, trao quyền tự chủ cho chính quyền địa phương. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát để đảm bảo quản lý nhà nước ở cơ sở được thực hiện đúng quy định của pháp luật.

4.1. Phân cấp phân quyền cho chính quyền xã Nhơn Hải

Việc phân cấp, phân quyền cho chính quyền xã Nhơn Hải cần được thực hiện một cách hợp lý, đảm bảo chính quyền xã có đủ thẩm quyền và nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ được giao. Cần xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, tránh tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát để đảm bảo quyền lực được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả.

4.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và điều hành

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và điều hành sẽ giúp nâng cao hiệu quả và minh bạch hóa hoạt động của hệ thống chính trị. Cần xây dựng hệ thống thông tin đồng bộ, kết nối giữa các cấp, các ngành. Triển khai các dịch vụ công trực tuyến để tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, cần đảm bảo an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu.

4.3. Xây dựng quy chế phối hợp giữa các tổ chức chính trị xã hội

Cần xây dựng quy chế phối hợp rõ ràng, cụ thể giữa các tổ chức chính trị - xã hội để đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ và hiệu quả. Quy chế cần quy định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cơ chế thông tin, trao đổi và giải quyết các vấn đề phát sinh. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quy chế phối hợp.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Thực Tiễn và Kết Quả Đạt Được

Việc nghiên cứu thực tiễn và đánh giá kết quả đạt được là cơ sở để điều chỉnh và hoàn thiện các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở tại xã Nhơn Hải. Cần tổ chức các cuộc khảo sát, điều tra để thu thập thông tin, đánh giá tình hình thực tế. Phân tích các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp. Đồng thời, cần thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện để kịp thời điều chỉnh, bổ sung.

5.1. Báo cáo đánh giá hiệu quả các giải pháp đã triển khai

Việc thực hiện báo cáo đánh giá định kỳ và đột xuất về hiệu quả của các giải pháp đã triển khai là vô cùng quan trọng. Báo cáo cần chỉ rõ những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân. Đồng thời, cần đề xuất các giải pháp khắc phục và tiếp tục nâng cao hiệu quả.

5.2. So sánh hiệu quả trước và sau khi áp dụng giải pháp

Việc so sánh hiệu quả trước và sau khi áp dụng giải pháp sẽ giúp đánh giá khách quan và toàn diện hơn về tính hiệu quả của các giải pháp. Cần sử dụng các chỉ số đo lường cụ thể, định lượng để so sánh. Đồng thời, cần phân tích các yếu tố tác động đến sự thay đổi của các chỉ số.

5.3. Những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn

Việc rút ra những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn là vô cùng quan trọng để nâng cao hiệu quả trong tương lai. Cần tổng kết, phân tích các thành công, thất bại và nguyên nhân. Đồng thời, cần chia sẻ những bài học kinh nghiệm này cho các địa phương khác để cùng nhau học hỏi, phát triển.

VI. Triển Vọng Hướng Đến Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Vững Mạnh

Với những giải pháp và nỗ lực đồng bộ, xã Nhơn Hải có thể hướng đến một hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, hoạt động hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương. Cần tiếp tục đổi mới hệ thống chính trị, nâng cao hiệu quả hoạt động, và phát huy sức mạnh của toàn dân. Chỉ khi đó, xã Nhơn Hải mới có thể đạt được những thành tựu to lớn hơn nữa trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.

6.1. Đề xuất các chính sách hỗ trợ từ cấp trên

Để hỗ trợ hệ thống chính trị cơ sở, cần đề xuất các chính sách từ cấp trên như tăng cường đầu tư nguồn lực, nâng cao chế độ đãi ngộ cho cán bộ, công chức xã, ban hành các quy định pháp luật phù hợp với thực tiễn địa phương. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho cán bộ, công chức xã được tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ.

6.2. Kế hoạch hành động cụ thể cho giai đoạn tiếp theo

Cần xây dựng kế hoạch hành động cụ thể cho giai đoạn tiếp theo với các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp rõ ràng. Kế hoạch cần được xây dựng dựa trên kết quả đánh giá thực tiễn và định hướng phát triển của địa phương. Đồng thời, cần có cơ chế theo dõi, giám sát và đánh giá việc thực hiện kế hoạch.

6.3. Vai trò của HTCTCS trong phát triển KT XH Nhơn Hải bền vững

Xây dựng HTCTCS vững mạnh đóng vai trò quyết định để phát triển kinh tế xã hội Nhơn Hải một cách bền vững, đảm bảo người dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, góp phần vào sự phát triển chung của đất nước. Hệ thống chính trị cần tạo ra môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo an ninh trật tự và bảo vệ môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm và đặc điểm hệ thống chính trị cơ sở 1. Khái niệm hệ thống chính trị Hệ thống chính trị là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng, một cấu trúc hệ thống ổn định bao gồm các thể chế có quan hệ với nhau về mục tiêu, chức năng trong việc ra quyết định chính trị, trong việc thực thi quyền lực chính trị. Khái niệm hệ thống chính trị được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, theo nghĩa phổ biến nhất hệ thống chính trị của một quốc gia là một cấu trúc của xã hội bao gồm các tổ chức chính trị đặc trưng của xã hội (Nhà nước, các đảng phái chính trị, các tổ chức chính trị xã hội…) tồn tại và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật chính thức hiện hành, cùng với tổng thể các mối quan hệ chính trị ràng buộc, gắn kết các tổ chức đó thành một chỉnh thể, thông qua đó giai cấp cầm quyền thực hiện quyền lực chính trị của mình trong xã hội.

[10] Hệ thống chính trị nói chung xuất hiện khi có nhà nước, nhưng khái niệm hệ thống chính trị xuất hiện gắn với tư bản chủ nghĩa, với sự ra đời của nhà nước tư sản, trong chế độ chiếm hữu nô lệ, chế độ phong kiến đã có nhà nước nhưng không tồn tại hệ thống chính trị mà chỉ có cơ quan quyền lực do giai cấp chủ nô, phong kiến nắm giữ với bản chất là bộ máy quyền lực, quan liêu, tập trung quyền lực, vào giai cấp bóc lột, hệ thống chính trị với đầy đủ ý nghĩa trong xã hội loài người xuất hiện trong chế độ tư bản chủ nghĩa. Vì vậy, việc ra quyết định chính trị, thực thi quyền lực chính trị không chỉ do nhà nước thực hiện mà còn có vai trò của đảng cầm quyền, vai trò của các nhóm lợi ích chính trị - tạo thành hệ thống chính trị. Tuy nhiên, nhà nước vẫn giữ vai trò cơ bản, quan trọng nhất. 8 Trong mọi xã hội có giai cấp, quyền lực của chủ thể cầm quyền được thực hiện bằng một hệ thống thiết chế và tổ chức chính trị nhất định, đó là hệ thống chính trị.

Hệ thống chính trị là tổng thể các đảng phái chính trị, cơ quan, tổ chức nhà nước, đoàn thể xã hội và mối quan hệ giữa các lực lượng đó, chi phối sự tồn tại và phát triển đời sống chính trị của một quốc gia, thể hiện bản chất của một quốc gia, con đường phát triển của quốc gia đó. Hệ thống chính trị ở nước ta là hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa là tổng thể các tổ chức của hệ thống bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị đoàn thể xã hội hoạt động trong mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhau, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản nhằm củng cố và tăng cường nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân; Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là công cụ đặc biệt của Đảng vì chỉ Nhà nước mới thực hiện quyền lực; thực hiện các mối quan hệ các đoàn thể nhằm thực thi dân chủ xã hội chủ nghĩa. Trong chế độ xã hội chủ nghĩa, xét về thực chất hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa ra đời khi giành được chính quyền, Đảng Cộng sản trở thành đảng cầm quyền. Tuy nhiên, do cuộc đấu tranh giai cấp gay go, quyết liệt trong suốt thời kỳ quá độ, nên thuật ngữ “Hệ thống chính trị” không được sử dụng, mà dùng khái niệm “hệ thống chuyên chính vô sản”, nói lên tính chất đấu tranh một mất một còn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản.

Khái niệm hệ thống chính trị được Đảng ta chính thức đưa ra từ Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ sáu (khóa VI) vào tháng 3/1989 và chính thức sử dụng trong văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII (1991) thay thế cho khái niệm chuyên chính vô sản đã được sử dụng trước đó. Hệ thống chính trị trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta là một chỉnh thể bao gồm Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam cùng với các tổ chức chính trị xã hội hợp pháp, hoạt động 9 theo một cơ chế nhất định nhằm từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm mọi quyền lực thuộc về nhân dân và thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh, dân chủ, xã hội công bằng, văn minh. Hệ thống chính trị nước ta vận hành theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ. Đây không chỉ đơn giản là sự thay đổi tên gọi mà là một bước đổi mới quan trọng trong tư duy chính trị của Đảng ta.

Hệ thống chính trị hiện nay là sự kế thừa và phát triển các thành tựu về tổ chức và hoạt động của hệ thống chuyên chính vô sản trong các giai đoạn trước đổi mới, đồng thời phản ánh một hiện thực mới về chính trị trong điều kiện đổi mới kinh tế - xã hội ở nước ta hiện nay. Ở nước ta hiện nay, mô hình tổng thể hệ thống chính trị được xác định gồm có: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội là Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Hội Cựu chiến binh Việt Nam… Trong đó Đảng cộng sản Việt Nam vừa là một bộ phận một thành viên, vừa là hạt nhân lãnh đạo hệ thống chính trị; Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là trụ cột hệ thống chính trị, là tổ chức thực thi quyền lực, thể hiện và thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân, Mặt trận tổ quốc Việt Nam là liên minh chính trị của các đoàn thể nhân dân và các cá nhân tiêu biểu của các giai cấp và tầng lớp xã hội, các dân tộc tôn giáo, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; các tổ chức chính trị - xã hội đại diện và thực thi quyền làm chủ nhân dân, tham gia xây dựng và giám sát hoạt động của Đảng, Nhà nước, tham gia vào quản lý Nhà nước, quản lý xã hội. Về cơ bản, khái niệm hệ thống chính trị ở Việt Nam là một chỉnh thể bao gồm Nhà nước, Đảng Cộng sản cầm quyền, các tổ chức chính trị - xã hội 10 hợp pháp của nhân dân và mối quan hệ tác động qua lại cùng với sự vận hành của các yếu tố đó nhằm bảo đảm quyền lực của nhân dân. Đặc điểm cơ bản của hệ thống chính trị Việt Nam - Hệ thống chính trị mang bản chất giai cấp công nhân, do Đảng Cộng sản lãnh đạo.

Mục đích của hệ thống chính trị ở Việt Nam là nhằm lãnh đạo nhân dân thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. - Hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay mang những đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Do đó hệ thống chính trị đang trong quá trình hoàn thiện về tổ chức bộ máy, cơ chế hoạt động và đội ngũ cán bộ. - Trong cấu trúc của hệ thống chính trị ở Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là yếu tố cấu thành của hệ thống chính trị, vừa là hạt nhân lãnh đạo hệ thống chính trị.

Do đó, Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Cán bộ, đảng viên của Đảng phải chấp hành hiến pháp, pháp luật. Mặt khác, hệ thống chính trị do Đảng thành lập, mang bản chất giai cấp công nhân, phục vụ lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc, do đó Đảng đồng thời lãnh đạo hệ thống chính trị. Mọi tổ chức trong hệ thống chính trị hoạt động theo chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm phấn đấu vì mục tiêu chung là xây dựng một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

- Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân là trung tâm quyền lực của hệ thống chính trị. Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật. - Các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội là cơ sở chính trị của Đảng, Nhà nước; thông qua đó quyền làm chủ của nhân dân lao động được phát huy. 11 Trong quá trình vận hành, mọi thành viên của hệ thống chính trị hoạt động với chức năng riêng.

Song hệ thống chính trị là một chỉnh thể, mọi thành viên chỉ tồn tại với tư cách là một bộ phận của một cấu trúc chung, tác động theo cùng một phương, cùng tạo thành một tổng hợp lực hướng vào một mục đích chung. Mọi thành viên của hệ thống chính trị có quyền hạn, chức trách và nhiệm vụ riêng. Nhưng những quyền hạn, chức trách, nhiệm vụ ấy không đối lập nhau. Chúng vừa có tính đối thoại, trao đổi, tranh luận, vừa có tính hợp tác tương hỗ, trong đó mỗi thành viên hoạt động tương đối độc lập, nhưng lại thống nhất với các thành viên khác trên một nền chung là cùng vì lợi ích của toàn thể, của cả quốc gia, dân tộc.

Tính thống nhất của hệ thống chính trị không cho phép tuyệt đối hóa vị trí, vai trò của bất cứ một thành viên nào trong hệ thống; mặt khác lại đòi hỏi phải khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản và quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân. Chỉ có như thế mới xây dựng được một xã hội dân chủ, trong đó mọi năng lực sản xuất vật chất và tinh thần của các tầng lớp, giai cấp xã hội đều được phát huy; đồng thời bảo đảm cho xã hội có một nền tảng vững chắc là sự liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức; và cũng chỉ như thế mới loại trừ được sự độc quyền, chuyên chế, vừa loại trừ được mọi hình thức chính trị đa nguyên và dân chủ cực đoan. Hệ thống chính trị là phương tiện của nhân dân để thực hành dân chủ. Do vậy, mỗi tổ chức thành viên của hệ thống chính trị trước hết phải là một thiết chế dân chủ.