Luận văn thạc sĩ hương ước quy ước trên địa bàn huyện tuy phước tỉnh bình định 1998 2018

Luận văn thạc sĩ phân tích hương ước, quy ước trên địa bàn huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định giai đoạn 1998-2018, đánh giá vai trò trong quản lý xã hội.

• Tác giả: Võ Hoài Đức
• Người hướng dẫn: TS. Dương Thị Huệ
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Hương ước, quy ước trên địa bàn huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định (2000 - 2018)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM HƯƠNG ƯỚC, QUY ƯỚC VÀ QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG HƯƠNG ƯỚC, QUY ƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TUY PHƯỚC, TỈNH BÌNH ĐỊNH (2000 - 2018)
• 1.1. Khái niệm hƣơng ƣớc, quy ƣớc
• 1.2. Cơ sở xây dựng hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên địa bàn huyện Tuy Phƣớc, tỉnh Bình Định
• 1.2.1. Khái quát về huyện Tuy Phƣớc, tỉnh Bình Định
• 1.2.2. Chủ trƣơng của Nhà nƣớc, tỉnh Bình Định và của huyện Tuy Phƣớc về xây dựng và thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc
• 1.2.3. Quá trình xây dựng hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên địa bàn huyện Tuy Phƣớc, Bình Định (2000 - 2018)
• 1.2.3.1. Quá trình xây dựng Quy ƣớc Làng văn hóa Vinh Thạnh, xã Phƣớc Lộc, huyện Tuy Phƣớc, Bình Định
• 1.2.3.2. Quá trình triển khai xây dựng hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên địa bàn huyện Tuy Phƣớc
• 1.3. Tiểu kết chƣơng 1
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH THỰC HIỆN HƯƠNG ƯỚC, QUY ƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TUY PHƯỚC, TỈNH BÌNH ĐỊNH 2000 - 2018
• 2.1. Công tác vận động và tổ chức thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc trong dân cƣ
• 2.2. Tuyên truyền và phổ biến hƣơng ƣớc, quy ƣớc trong dân cƣ
• 2.3. Xây dựng và phát huy các cơ chế dân chủ, tự quản ở địa phƣơng
• 2.4. Đào tạo đội ngũ tổ chức thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc
• 2.5. Tình hình thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên lĩnh vực kinh tế - xã hội
• 2.5.1. Thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên lĩnh vực kinh tế-xã hội
• 2.5.2. Tình hình thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình phúc lợi công cộng
• 2.5.3. Tình hình thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên lĩnh vực văn hóa, an ninh trật tự, an toàn xã hội
• 2.6. Tiểu kết chƣơng 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT RÚT RA TỪ VIỆC NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 3.1. Đặc điểm hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên địa bàn huyện Tuy Phƣớc
• 3.2. Huyện Tuy Phƣớc là nơi có hƣơng ƣớc, quy ƣớc sớm nhất trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 3.3. Hƣơng ƣớc, quy ƣớc góp phần phát huy dân chủ ở cộng đồng dân cƣ
• 3.4. Hƣơng ƣớc, quy ƣớc góp phần thực hiện chủ trƣơng, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc ở địa phƣơng
• 3.5. Những hạn chế của việc thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên địa bàn huyện Tuy Phƣớc
• 3.6. Bài học kinh nghiệm
• 3.6.1. Việc xây dựng, thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc phải phù hợp với chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc
• 3.6.2. Đảm bảo nguyên tắc tự nguyện, thống nhất của cộng đồng dân cƣ trong việc xây dựng, thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc
• 3.6.3. Bảo đảm nguyên tắc kết hợp bảo tồn phát huy các giá trị văn hóa truyền thống với yêu cầu hội nhập phát triển mới
• 3.7. Những giải pháp để tiếp tục tổ chức và thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên địa bàn huyện
• 3.7.1. Kiện toàn công tác tổ chức, chỉ đạo từ cấp huyện đến cơ sở
• 3.7.2. Hoàn thiện văn bản hƣơng ƣớc, quy ƣớc, tập huấn bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ xây dựng tổ chức thực hiện hƣơng ƣớc quy ƣớc
• 3.7.3. Công tác tuyên truyền, vận động tổ chức thực hiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc đi vào thực chất
• 3.8. Tiểu kết chƣơng 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (Bản sao)

Tóm tắt

I. Luận Văn Thạc Sĩ Hương Ước Quy Ước Tại Huyện Tuy Phước Bình Định 1998 2018

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu về hương ước và quy ước trên địa bàn huyện Tuy Phước, Bình Định trong giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2018. Nghiên cứu nhằm mục đích phục dựng lại quá trình triển khai và thực hiện các quy định này trong phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa'. Hương ước và quy ước được xem là công cụ quan trọng trong việc quản lý xã hội và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tại địa phương.

1.1. Khái niệm và cơ sở xây dựng hương ước quy ước

Hương ước xuất hiện từ thế kỷ XV, là các quy định về đời sống làng xã, phản ánh quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng. Quy ước là văn bản quy phạm xã hội, được cộng đồng dân cư thỏa thuận và thực hiện. Cơ sở xây dựng hương ước và quy ước tại huyện Tuy Phước dựa trên chủ trương của Nhà nước và địa phương, nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

1.2. Quá trình xây dựng và triển khai hương ước quy ước

Quá trình xây dựng hương ước và quy ước tại huyện Tuy Phước bắt đầu từ năm 2000, với sự tham gia của cộng đồng dân cư. Các quy định này được triển khai rộng rãi, góp phần vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Quá trình này cũng để lại nhiều bài học kinh nghiệm về quản lý xã hội và phát huy dân chủ ở cơ sở.

II. Tình hình thực hiện hương ước quy ước tại huyện Tuy Phước

Việc thực hiện hương ước và quy ước tại huyện Tuy Phước đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Các quy định này được áp dụng trong nhiều lĩnh vực như kinh tế, xã hội, văn hóa, và an ninh trật tự. Công tác tuyên truyền và vận động thực hiện hương ước, quy ước được chú trọng, góp phần nâng cao nhận thức của người dân.

2.1. Thực hiện hương ước quy ước trong lĩnh vực kinh tế xã hội

Hương ước và quy ước đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại huyện Tuy Phước. Các quy định này hỗ trợ việc xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình phúc lợi công cộng, và nâng cao đời sống người dân. Đồng thời, chúng cũng góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

2.2. Thực hiện hương ước quy ước trong lĩnh vực văn hóa và an ninh

Trong lĩnh vực văn hóa, hương ước và quy ước đã giúp bảo tồn các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của địa phương. Trong lĩnh vực an ninh trật tự, các quy định này góp phần duy trì sự ổn định và an toàn xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế và văn hóa.

III. Nhận xét và đánh giá về hương ước quy ước tại huyện Tuy Phước

Nghiên cứu đã rút ra nhiều nhận xét quan trọng về việc thực hiện hương ước và quy ước tại huyện Tuy Phước. Các quy định này đã góp phần phát huy dân chủ ở cộng đồng dân cư, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước tại địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả thực hiện.

3.1. Đặc điểm và bài học kinh nghiệm

Huyện Tuy Phước là nơi có hương ước, quy ước sớm nhất tại Bình Định. Các quy định này đã góp phần phát huy dân chủ và thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước. Bài học kinh nghiệm rút ra là việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước cần phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước.

3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện

Để nâng cao hiệu quả thực hiện hương ước và quy ước, cần kiện toàn công tác tổ chức, chỉ đạo từ cấp huyện đến cơ sở. Đồng thời, cần hoàn thiện văn bản hương ước, quy ước và tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để các quy định này đi vào thực chất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2000-2018, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định đã triển khai xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước khu dân cư nhằm phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư, bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Với 101/101 bản hương ước, quy ước được phê duyệt (đạt 100%), trong đó có 85 bản quy ước và 16 bản hương ước, huyện Tuy Phước trở thành một trong những địa phương đi đầu trong việc áp dụng các chuẩn mực xã hội do cộng đồng dân cư tự thỏa thuận. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phục dựng toàn diện quá trình xây dựng và triển khai thực hiện hương ước, quy ước trên địa bàn huyện, đồng thời đánh giá kết quả và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý xã hội và phát huy dân chủ ở cơ sở. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định, trong khoảng thời gian 18 năm từ 2000 đến 2018, giai đoạn huyện triển khai Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” gắn với Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc bổ sung nguồn tư liệu lịch sử địa phương, góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của hương ước, quy ước trong phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và tăng cường quản lý xã hội ở nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về quản lý xã hội và pháp luật cộng đồng, trong đó:

• Lý thuyết về quy phạm xã hội: Hương ước, quy ước được xem là các quy phạm xã hội do cộng đồng dân cư tự thỏa thuận, có tính tự quản, khác biệt với quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành nhưng bổ trợ cho pháp luật trong quản lý xã hội.

• Mô hình quản lý cộng đồng dân cư: Hương ước, quy ước là công cụ quản lý xã hội tại cơ sở, phát huy dân chủ, tự quản, góp phần xây dựng nếp sống văn hóa, phát triển kinh tế và giữ gìn an ninh trật tự.

• Khái niệm về phát triển bền vững nông thôn: Hương ước, quy ước gắn liền với các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, thúc đẩy phát triển kinh tế hộ gia đình, bảo vệ môi trường và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Các khái niệm chính bao gồm: hương ước, quy ước, quy phạm xã hội, tự quản cộng đồng, phát triển kinh tế hộ gia đình, xây dựng nếp sống văn hóa, quản lý xã hội ở nông thôn.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp phân tích, so sánh và tổng hợp. Nguồn dữ liệu bao gồm:

• Tư liệu lưu trữ lịch sử địa phương, các văn bản pháp luật, chỉ thị của Nhà nước và địa phương liên quan đến xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước.

• Tài liệu thực địa thu thập qua khảo sát tại huyện Tuy Phước, phỏng vấn các cán bộ, nhân chứng và người dân địa phương.

• Các báo cáo, thống kê về số lượng hương ước, quy ước được phê duyệt và thực hiện trên địa bàn.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ 101 bản hương ước, quy ước được phê duyệt trên địa bàn huyện trong giai đoạn 2000-2018. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ các bản quy ước để đảm bảo tính toàn diện. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp định tính và định lượng, so sánh tỷ lệ thực hiện các nội dung hương ước, quy ước qua các năm, đánh giá hiệu quả thực hiện trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, an ninh trật tự. Timeline nghiên cứu kéo dài trong 18 năm, tập trung vào giai đoạn triển khai Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và Cuộc vận động xây dựng nông thôn mới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ xây dựng và phê duyệt hương ước, quy ước đạt 100%: Từ bản quy ước đầu tiên của Làng văn hóa Vinh Thạnh năm 2000, đến năm 2018 toàn huyện có 101/101 bản hương ước, quy ước được phê duyệt, trong đó 85 bản quy ước và 16 bản hương ước. Điều này cho thấy sự đồng thuận và quyết tâm cao của cộng đồng dân cư và chính quyền địa phương trong việc xây dựng chuẩn mực ứng xử xã hội.

2. Hiệu quả trong phát triển kinh tế hộ gia đình: Thu nhập bình quân đầu người năm 2018 đạt khoảng 43,9 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm trung bình 1-1,5% mỗi năm. Các quy định trong hương ước, quy ước tập trung vào xóa đói giảm nghèo, phát triển sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và áp dụng tiến bộ kỹ thuật. Ví dụ, quy ước thôn Xuân Mỹ đặt mục tiêu tăng hộ giàu 5% hàng năm và nâng tỷ lệ hộ khá lên 70%.

3. Cơ sở hạ tầng và công trình phúc lợi được cải thiện rõ rệt: Đến năm 2018, 80,07/82,152 km đường giao thông nông thôn được bê tông hóa, 100% hộ dân có điện sinh hoạt, 13.938 hộ sử dụng nước sạch. Người dân tích cực đóng góp ngày công và tiền của để xây dựng các công trình công cộng, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn.

4. Tăng cường xây dựng nếp sống văn hóa và an ninh trật tự: Hương ước, quy ước quy định rõ trách nhiệm giữ gìn an ninh trật tự, bài trừ mê tín dị đoan, thực hiện nếp sống văn minh trong cưới hỏi, tang lễ, lễ hội. Công tác tuyên truyền được tổ chức thường xuyên với 15 cuộc tuyên truyền năm 2018 thu hút khoảng 1.125 lượt người tham dự, cùng với việc phát thanh 312 bản tin, bài trên hệ thống truyền thanh ba cấp.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy hương ước, quy ước trên địa bàn huyện Tuy Phước đã phát huy hiệu quả trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội mang tính tự quản, góp phần phát triển kinh tế, giữ gìn văn hóa truyền thống và đảm bảo an ninh trật tự. Việc xây dựng hương ước, quy ước dựa trên sự đồng thuận của cộng đồng dân cư, phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội và văn hóa địa phương, tạo nên tính khả thi và bền vững trong thực hiện.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, kết quả này tương đồng với nhận định rằng hương ước, quy ước là công cụ quản lý xã hội hiệu quả ở nông thôn, bổ trợ cho pháp luật Nhà nước. Việc lồng ghép các nội dung phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống văn hóa vào hương ước, quy ước giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân. Các biểu đồ thể hiện tỷ lệ phê duyệt hương ước, quy ước theo năm, mức tăng thu nhập bình quân và tỷ lệ hộ nghèo giảm sẽ minh họa rõ nét sự tiến bộ của huyện trong giai đoạn nghiên cứu.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế như sự chồng chéo trong nội dung quy định, thiếu nét đặc trưng văn hóa riêng của từng địa phương trong một số bản quy ước, đòi hỏi cần tiếp tục hoàn thiện và điều chỉnh phù hợp. Việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tổ chức thực hiện cũng là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả thực hiện hương ước, quy ước.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện nội dung hương ước, quy ước theo đặc thù địa phương: Cần rà soát, bổ sung các quy định phù hợp với đặc điểm văn hóa, kinh tế, xã hội từng thôn, làng nhằm phát huy giá trị truyền thống và đáp ứng yêu cầu phát triển hiện đại. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Ủy ban nhân dân huyện phối hợp với các xã chủ trì.

2. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân: Đẩy mạnh các hình thức tuyên truyền đa dạng, sáng tạo, kết hợp truyền thanh, sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật dân gian để nâng cao nhận thức và sự tự giác thực hiện hương ước, quy ước. Thực hiện liên tục hàng năm, do Phòng Văn hóa và Thông tin cùng Mặt trận Tổ quốc huyện đảm nhiệm.

3. Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở: Tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng tổ chức thực hiện hương ước, quy ước cho cán bộ xã, thôn, tổ tự quản nhằm đảm bảo công tác quản lý và giám sát hiệu quả. Kế hoạch đào tạo định kỳ 2 năm/lần, do Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện phối hợp thực hiện.

4. Phát triển mô hình tự quản cộng đồng gắn với hương ước, quy ước: Khuyến khích xây dựng các mô hình tự quản hiệu quả như tổ hòa giải, tổ bảo vệ an ninh, mô hình phát triển kinh tế tập thể để nâng cao vai trò của cộng đồng trong quản lý xã hội. Thời gian triển khai 3 năm, do Ban Chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” huyện chủ trì.

5. Tăng cường giám sát, đánh giá và điều chỉnh hương ước, quy ước: Thiết lập cơ chế kiểm tra, đánh giá định kỳ việc thực hiện hương ước, quy ước, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời điều chỉnh nội dung cho phù hợp với thực tiễn. Thực hiện hàng năm, do Ủy ban nhân dân xã phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước cấp huyện, xã: Nắm bắt quy trình xây dựng, tổ chức thực hiện hương ước, quy ước, từ đó áp dụng hiệu quả trong công tác quản lý xã hội và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

2. Nhà nghiên cứu, giảng viên chuyên ngành Lịch sử Việt Nam và Văn hóa dân gian: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo bổ sung kiến thức về lịch sử địa phương, vai trò của hương ước, quy ước trong đời sống xã hội Việt Nam hiện đại.

3. Sinh viên, học viên sau đại học chuyên ngành Lịch sử, Văn hóa, Quản lý nhà nước: Học tập phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp thực địa, phân tích chính sách và thực tiễn quản lý cộng đồng dân cư.

4. Các tổ chức xã hội, đoàn thể cơ sở: Áp dụng các kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả vận động, tuyên truyền và tổ chức thực hiện các phong trào xây dựng đời sống văn hóa, phát triển kinh tế hộ gia đình.

Câu hỏi thường gặp

1. Hương ước, quy ước là gì và có vai trò như thế nào trong quản lý xã hội?
   Hương ước, quy ước là các quy phạm xã hội do cộng đồng dân cư tự thỏa thuận, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội mang tính tự quản. Chúng góp phần giữ gìn phong tục, tập quán tốt đẹp, phát huy dân chủ ở cơ sở và hỗ trợ pháp luật trong quản lý xã hội.

2. Quy trình xây dựng hương ước, quy ước trên địa bàn huyện Tuy Phước được thực hiện như thế nào?
   Quy trình gồm thành lập tổ soạn thảo, lấy ý kiến nhân dân và các cơ quan liên quan, tổ chức hội nghị thông qua với ít nhất 50% cử tri tham dự và quá nửa số phiếu tán thành, sau đó trình cấp xã, huyện phê duyệt theo quy định pháp luật.

3. Hương ước, quy ước đã góp phần như thế nào vào phát triển kinh tế địa phương?
   Các quy định trong hương ước, quy ước tập trung vào phát triển kinh tế hộ gia đình, xóa đói giảm nghèo, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và áp dụng tiến bộ kỹ thuật. Thu nhập bình quân đầu người năm 2018 đạt khoảng 43,9 triệu đồng, tỷ lệ hộ nghèo giảm trung bình 1-1,5% mỗi năm.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thực hiện hương ước, quy ước trong cộng đồng dân cư?
   Cần tăng cường tuyên truyền, vận động, đào tạo cán bộ cơ sở, phát triển mô hình tự quản cộng đồng, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá và điều chỉnh hương ước, quy ước phù hợp với thực tiễn.

5. Hương ước, quy ước có ảnh hưởng thế nào đến việc xây dựng nếp sống văn hóa và an ninh trật tự?
   Hương ước, quy ước quy định trách nhiệm giữ gìn an ninh trật tự, bài trừ mê tín dị đoan, thực hiện nếp sống văn minh trong cưới hỏi, tang lễ, lễ hội. Qua đó góp phần nâng cao ý thức cộng đồng, giữ gìn truyền thống văn hóa và đảm bảo an toàn xã hội.

Kết luận

• Luận văn đã phục dựng toàn diện quá trình xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước trên địa bàn huyện Tuy Phước giai đoạn 2000-2018, góp phần bổ sung nguồn tư liệu lịch sử địa phương.
• Hương ước, quy ước đã phát huy hiệu quả trong phát triển kinh tế hộ gia đình, cải thiện cơ sở hạ tầng, xây dựng nếp sống văn hóa và giữ gìn an ninh trật tự.
• Tỷ lệ xây dựng và phê duyệt hương ước, quy ước đạt 100%, thể hiện sự đồng thuận cao của cộng đồng dân cư và chính quyền địa phương.
• Cần tiếp tục hoàn thiện nội dung, tăng cường tuyên truyền, đào tạo cán bộ và phát triển mô hình tự quản để nâng cao hiệu quả thực hiện.
• Đề nghị các cấp chính quyền, tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư phối hợp chặt chẽ để phát huy vai trò của hương ước, quy ước trong quản lý xã hội và phát triển bền vững địa phương.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong 1-3 năm tới, đồng thời tổ chức đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp.

Các nhà quản lý, nghiên cứu và cộng đồng dân cư cần tiếp tục quan tâm, nghiên cứu và áp dụng hiệu quả hương ước, quy ước nhằm xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, cấu tạo thành 4 chƣơng với 24 điều. Chƣơng 1 với tiêu đề “Những quy định chung”, có 3 điều, nội dung cơ bản: - Trách nhiệm thực hiện quy ƣớc của ngƣời dân trong thôn và những ngƣời đến cƣ trú tại thôn. - Nhân dân trong thôn thực hiện nghiêm túc 4 tiêu chuẩn Làng văn hóa. - Ban vận động kiểm tra, giám sát việc thực hiện; Đề xuất các biện pháp xử lý vi phạm, đề xuất những điều chỉnh, bổ sung quy ƣớc.

Chƣơng 2 với 14 điều (Điều 4-17) với những quy định về việc thực hiện quy ƣớc trên các lĩnh vực đời sống xã hội. Một số điều trong chƣơng đƣợc cụ thể hóa thành nhiều điểm nhỏ, nhằm đi vào chi tiết những quy định cần phải thực hiện sát với thực tế của tình hình địa phƣơng và đời sống dân cƣ. Những quy định thực hiện quy ƣớc tập trung vào các nội dung chính: - Tập trung phát triển kinh tế hộ gia đình đúng phƣơng hƣớng, xóa đói giảm nghèo, làm giàu chính đáng; tăng mức thu nhập bình quân hàng năm của mỗi nhân khẩu [Điều 4, Điều 5]. - Xây dựng gia đình văn hóa [Điều 6] theo 4 nội dung: 1/ Xây dựng gia đình hòa thuận, hạnh phúc, tiến bộ 2/ Đoàn kết tƣơng trợ trong thôn xóm 3/ Thực hiện dân số kế hoạch hóa gia đình 4/ Thực hiện nghĩa vụ công dân - Mọi ngƣời có trách nhiệm tham gia chống các tệ nạn xã hội, không mê tín dị đoan, không tàng trữ, sử dụng văn hóa phẩm độc hại [Điều 7].

e 16 - Quy định cụ thể về tổ chức việc cƣới, việc tang, lễ hội và các hình thức sinh hoạt khác, công tác khuyến học, tham gia các hoạt động xã hội [Điều 8, 9, 10,11]. - Quy định trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ an ninh trật tự, bảo vệ và giữ gìn tài sản công cộng, công tác hòa giải mâu thuẫn phát sinh từ gia đình, tham gia đóng góp ngày công xây dựng các công trình phúc lợi, chăm sóc gia đình chính sách, ngƣời có công cách mạng [Điều 12,13, 14, 15, 16, 17]. Việc tổ chức thực hiện đƣợc đề cập ở 5 điều (điều 18-21) của Chƣơng 3, với những nội dung chủ yếu: - Quy ƣớc này đƣợc nhân dân thôn Vinh Thạnh I,II tham gia thảo luận, bàn bạc dân chủ, biểu quyết nhất trí 100% đƣợc Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân xã Phƣớc Lộc thông qua, đƣợc Ủy ban nhân dân huyện Tuy Phƣớc phê duyệt và có hiệu lực thi hành trong Làng văn hóa Vinh Thạnh kể từ ngày 10 tháng 3 năm 2000 [Điều 21]. - Các biện pháp, cách thức triển khai thực hiện quy ƣớc: Xây dựng làng văn hóa Vinh Thạnh với phƣơng châm vận động, giáo dục thuyết phục mọi ngƣời thực hiện là chính, nhằm mục đích xây dựng làng văn hóa Vinh Thạnh trở thành trung tâm văn hóa của xã, tạo tiền đề để phát triển toàn diện, thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông thôn [Điều 20].

- Trách nhiệm của các cấp chính quyền, đoàn thể, nhân dân trong việc giám sát, kiểm tra thực hiện quy ƣớc: Ban vận động xây dựng làng văn hóa tổ chức triển khai thực hiện quy ƣớc, có trách nhiệm kiểm tra, giáo dục, đề nghị xử lý dƣới sự chỉ đạo của cấp ủy, chi bộ, Ban nhân dân thôn và sự chỉ đạo của Ủy ban nhân dân xã có sự giám sát của tổ Hội đồng nhân dân xã đứng chân ở làng [Điều 18]; Mọi ngƣời trong làng có trách nhiệm thực hiện và phối hợp tham gia kiểm tra phát hiện xử lý ngƣời vi phạm [Điều 19]; Hàng năm quy ƣớc này sẽ đƣa ra nhân dân thảo luận, bổ sung, góp ý e 17 kiến và sửa đổi (nếu có) cho phù hợp với tình hình thực tế. Không một các nhân, tổ chức nào đƣợc tùy tiện sửa đổi quy ƣớc này. Chƣơng 4 có 2 điều đề cập đến hình thức khen thƣởng và xử lý vi phạm quy ƣớc khu dân cƣ: Trong quá trình thực hiện quy ƣớc, gia đình và công dân nào có thành tích xuất sắc thì đƣợc biểu dƣơng trong làng văn hóa hoặc đƣợc đề nghị cấp trên khen thƣởng [Điều 23]; Trong quá trình thực hiện quy ƣớc, gia đình, thành viên trong làng vi phạm đƣợc xử lý nhƣ sau: - Vi phạm lần đầu: làng giáo dục, phê bình tại thôn xóm. - Vi phạm lần thứ hai: cảnh cáo trƣớc dân.

- Vi phạm lần thứ ba: Đề nghị Ủy ban nhân dân xã xử phạt hành chính theo đúng quy định của luật pháp. - Các vi phạm nặng: Tùy theo mức độ mà đề nghị lên cấp trên xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự [Điều 24]. Quy ƣớc Làng văn hóa Vinh Thạnh có hiệu lực thực hiện kể từ ngày ký, trở thành một trong những bản quy ƣớc đầu tiên chọn làm điểm để xây dựng làng văn hóa trên địa bàn huyện sau đó nhân rộng trên toàn tỉnh. Quy ƣớc Làng văn hóa Vinh Thạnh thực chất là văn bản hóa mọi quan hệ trong làng xã thành những quy định về phát triển sản xuất, sinh hoạt văn hóa tinh thần, bảo vệ an ninh trật tự, về lễ nghi, hôn thú, tang ma; tƣơng trợ, cứu tế; khai sinh, khai tử, học hành và xử phạt vi phạm… Có thể nói những quy định trong quy ƣớc do chính những đại biểu của dân làng soạn thảo, có ý kiến tham gia của dân làng nên rất phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và thực tiễn của địa phƣơng.

Là bản quy ƣớc khu dân cƣ đƣợc soạn thảo khá sớm khi chƣa có những hƣớng dẫn cụ thể, do đó không tránh khỏi những hạn chế trong khi soạn thảo các quy định (nội dung các quy định vẫn có sự e 18 chồng chéo)… nhất là thiếu vắng nét đặc trƣng văn hóa của thôn Vinh Thạnh là vùng đất nhiều di sản văn hóa, nhiều phong tục tập quán, lễ hội truyền thống tốt đẹp. Bởi những quy định của pháp luật thƣờng mang tính phổ quát nhƣng hƣơng ƣớc, quy ƣớc phải mang tính đặc thù của cộng đồng dân cƣ. Quá trình triển khai xây dựng hương ước, quy ước trên địa bàn huyện Tuy Phước Cùng với việc thực hiện Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng lần thứ 5 (khóa VIII), ngày 20 tháng 7 năm 2001, Hội đồng nhân dân tỉnh Bình Định ban hành Nghị quyết số 49/2001/NQ- HĐNĐ về việc thông qua định hƣớng xây dựng nội dung hƣơng ƣớc, quy ƣớc trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở nhân rộng mô hình Làng văn hóa Vinh Thạnh và quy ƣớc thôn Vinh Thạnh, tại các xã thôn, thị trấn trên địa bàn huyện, các Ban Chỉ đạo xây dựng hƣơng ƣớc, quy ƣớc đã đƣợc thành lập.

Năm 2000, huyện Tuy Phƣớc đã cơ bản hoàn thành việc xây dựng quy ƣớc khu dân cƣ đƣợc Ủy ban nhân dân huyện phê duyệt. Từ quy ƣớc thôn Vinh Thạnh đầu tiên đến năm 2004, có 100 hƣơng ƣớc, quy ƣớc khu dân cƣ/100 khu dân cƣ đƣợc phê duyệt và triển khai thực hiện trên địa bàn huyện. Các hƣơng ƣớc, quy ƣớc đƣợc xây dựng theo đúng trình tự, thủ tục từ việc soạn thảo, tổ chức lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức và nhân dân đến thảo luận, thông qua, phê duyệt đảm bảo sự dân chủ, công khai, phù hợp với các quy định của pháp luật, đƣợc chia theo các bƣớc cơ bản: - Bƣớc 1. Thành lập các Nhóm, tổ soạn thảo và tổ chức soạn thảo hƣơng ƣớc, quy ƣớc: trƣởng thôn, làng, cụm dân cƣ (Trƣởng thôn) chủ trì cùng Bí thƣ chi bộ, Trƣởng ban công tác Mặt trận thống nhất các nội dung cơ bản cần soạn thảo, đồng thời chỉ định các thành viên Nhóm soạn e 19 thảo.Trƣởng thôn chủ trì, phối hợp với Ban công tác Mặt trận, dƣới sự lãnh đạo của chi bộ Đảng ở cơ sở chỉ đạo nhóm soạn thảo xây dựng hƣơng ƣớc, quy ƣớc.

Tổ chức lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức và nhân dân vào Dự thảo hƣơng ƣớc, quy ƣớc: Dự thảo đƣợc gửi đến cơ quan chính quyền, cấp ủy, lãnh đạo các tổ chức chính trị xã hội ở cấp xã; nếu điều kiện cho phép thì gửi đến từng hộ gia đình để lấy ý kiến đóng góp. Có thể thảo luận ở tổ, tổ dân phố, nhóm các hộ gia đình, thảo luận ở các tổ chức đoàn thể ở thôn, làng, cụm dân cƣ, niêm yết, phát thanh trên đài truyền thanh, mở hộp thƣ để góp ý kiến. Dự thảo có thể đƣợc Hội đồng nhân dân hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã thảo luận, tham gia ý kiến. Thảo luận và thông qua hƣơng ƣớc, quy ƣớc: Trên cơ sở những đóng góp, Nhóm soạn thảo chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo và gửi tới các thành phần sẽ đƣợc dự kiến mời tham gia Hội nghị thông qua hƣơng ƣớc, quy ƣớc.

Hội nghị cử tri hoặc Hội nghị đại biểu hộ gia đình ở làng, thôn, bản, ấp, cụm dân cƣ đƣợc tiến hành khi có ít nhất 50% tổng số thành phần cử tri hoặc đại diện hộ gia đình tham dự. Hƣơng ƣớc, quy ƣớc đƣợc thông qua khi có quá nửa số ngƣời tham dự tán thành. Hình thức biểu quyết do Hội nghị quyết định có thể bằng cách giơ tay hoặc bỏ phiếu. Hƣơng ƣớc, quy ƣớc chính thức thông qua trình phê duyệt có chữ ký của Trƣởng thôn, Bí thƣ chi bộ, Trƣởng ban công tác Mặt trận và già làng (nếu có) kèm theo biên bản Hội nghị thông qua hƣơng ƣớc, quy ƣớc.

Phê duyệt hƣơng ƣớc, quy ƣớc: Sau khi hƣơng ƣớc, quy ƣớc đƣợc thông qua, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cùng Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã xem xét nội dung của hƣơng ƣớc, quy ƣớc bảo đảm phù hợp với pháp luật, thuần phong mỹ tục và trao đổi thống nhất với Chủ tịch Hội đồng nhân dân cấp xã về nội dung của hƣơng ƣớc, quy e 20 ƣớc trƣớc khi trình lên cấp huyện phê duyệt. Hƣơng ƣớc, quy ƣớc gửi lên Ủy ban nhân dân cấp huyện duyệt kèm công văn đề nghị của Ủy ban nhân dân cấp xã. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện xem xét, phê duyệt hƣơng ƣớc, quy ƣớc trong thời hạn 7 ngày bằng một quyết định phê duyệt hƣơng ƣớc, quy ƣớc. Hƣơng ƣớc, quy ƣớc đƣợc phê duyệt có đóng dấu giáp lai.

Trƣờng hợp hƣơng ƣớc, quy ƣớc không đƣợc phê duyệt thì Phòng Tƣ pháp chủ trì, phối hợp với Phòng Văn hóa - Thông tin hƣớng dẫn cơ sở chỉnh lý, hoàn thiện hƣơng ƣớc, quy ƣớc đó để trình lại.