Luận văn về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang

Luận văn ths qlc phân tích hoạt động giám sát của hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.

• Trường học: Học viện Hành chính quốc gia
• Chuyên ngành: Hành chính công
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Kiên Giang

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về Hội đồng nhân dân huyện
• 1.2. Chức năng, nhiệm vụ
• 1.2.1. Chức năng Quyết định
• 1.2.2. Chức năng giám sát
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN KIÊN LƯƠNG, TỈNH KIÊN GIANG
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN KIÊN LƯƠNG, TỈNH KIÊN GIANG
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương

Giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang là một trong những chức năng quan trọng nhằm đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Hoạt động này không chỉ giúp kiểm tra việc thực hiện các chính sách, pháp luật mà còn phản ánh ý chí và nguyện vọng của người dân. Theo Hiến pháp năm 2013, Hội đồng nhân dân có trách nhiệm giám sát việc thực hiện các nghị quyết và quyết định của chính quyền địa phương.

1.1. Khái niệm và vai trò của Hội đồng nhân dân

Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí của nhân dân. Chức năng giám sát của Hội đồng nhân dân giúp đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.

1.2. Cơ sở pháp lý cho hoạt động giám sát

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân được quy định trong Hiến pháp và các luật liên quan, như Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015. Điều này tạo ra khung pháp lý vững chắc cho việc thực hiện chức năng giám sát.

II. Thách thức trong hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương

Mặc dù hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương đã có những tiến bộ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần khắc phục. Việc xây dựng chương trình giám sát chưa thật sự khoa học, và một số vụ việc tiêu cực chưa được phát hiện kịp thời.

2.1. Hạn chế trong quy trình giám sát

Quy trình giám sát hiện tại còn thiếu tính khoa học, dẫn đến việc một số vụ việc tiêu cực không được phát hiện kịp thời, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng cơ bản.

2.2. Thiếu quyết liệt trong việc thực hiện kiến nghị

Việc đôn đốc các cơ quan chức năng thực hiện các kiến nghị sau giám sát còn thiếu tính cương quyết, dẫn đến hiệu quả giám sát chưa cao.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương

Để nâng cao hiệu quả giám sát, cần áp dụng các phương pháp mới và cải tiến quy trình giám sát. Việc đổi mới nội dung và hình thức giám sát sẽ giúp tăng cường tính hiệu quả và minh bạch.

3.1. Đổi mới nội dung giám sát

Cần xây dựng các chương trình giám sát cụ thể, phù hợp với thực tiễn địa phương, nhằm phát hiện kịp thời các vấn đề phát sinh.

3.2. Tăng cường đào tạo cho cán bộ giám sát

Đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ làm nhiệm vụ giám sát là cần thiết để đảm bảo họ có đủ kiến thức và kỹ năng thực hiện chức năng giám sát hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương đã mang lại nhiều kết quả tích cực, góp phần vào việc cải thiện chất lượng quản lý nhà nước. Những kết quả này cần được ghi nhận và phát huy.

4.1. Kết quả đạt được từ hoạt động giám sát

Nhiều chính sách và nghị quyết của Hội đồng nhân dân đã được thực hiện hiệu quả nhờ vào hoạt động giám sát chặt chẽ, từ đó nâng cao niềm tin của người dân.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn hoạt động giám sát cần được tổng kết và chia sẻ để các địa phương khác có thể học hỏi và áp dụng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho hoạt động giám sát

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền. Việc nâng cao hiệu quả giám sát không chỉ giúp củng cố niềm tin của nhân dân mà còn đảm bảo tính minh bạch trong quản lý nhà nước.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả giám sát

Nâng cao hiệu quả giám sát là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, đồng thời góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần xây dựng các cơ chế giám sát hiệu quả hơn, đồng thời tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình giám sát để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống chính trị Việt Nam, Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân đóng vai trò then chốt nhằm bảo đảm Hiến pháp, pháp luật và các nghị quyết ban hành được thực thi nghiêm chỉnh, ngăn chặn tình trạng lạm quyền và thất thoát nguồn lực công. Đề tài nghiên cứu về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang tập trung đánh giá toàn diện bức tranh thực tiễn trong giai đoạn nhiệm kỳ 2011-2016 với quy mô 30 đại biểu được bầu và 5 đơn vị tổ đại biểu trực thuộc.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là dù Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương đã tổ chức 52 đoàn giám sát chuyên đề và thu thập 1.389 ý kiến từ 26.918 lượt cử tri, nhưng hiệu lực thực tế vẫn còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Các tồn tại nổi cộm gồm: hoạt động giám sát xây dựng cơ bản chưa phát hiện kịp thời các sai phạm, việc đôn đốc thực hiện kết luận sau giám sát còn thiếu chế tài nghiêm khắc, và tỷ lệ đại biểu chuyên trách chỉ đạt 4 trên tổng số 30 đại biểu, tương đương khoảng 13,33%.

Mục tiêu của nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng hoạt động giám sát theo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015 cùng Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao tỷ lệ giải quyết kiến nghị sau giám sát từ mức 85% lên trên 95% trong giai đoạn định hướng đến năm 2021. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với công tác kiện toàn bộ máy chính quyền cấp huyện trên địa bàn tỉnh Kiên Giang nói riêng và cả nước nói chung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của hai lý thuyết quản trị công căn bản: Thuyết phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực nhà nước theo quan điểm Mác - Lênin kết hợp tư tưởng Hồ Chí Minh, và Thuyết dân chủ đại diện trong quản trị nhà nước hiện đại. Các lý thuyết này khẳng định tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, và việc giám sát là phương thức kiểm soát quyền lực nhằm ngăn ngừa sự tha hóa, lãng phí và quan liêu trong bộ máy hành chính công.

Mô hình nghiên cứu tập trung phân tích 4 khái niệm và trụ cột pháp lý cốt lõi:

1. Địa vị pháp lý của Hội đồng nhân dân cấp huyện theo quy định tại Điều 6 Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015.
2. Bản chất hoạt động giám sát mang tính quyền lực nhà nước quy định tại Điều 2 và Điều 57 Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015.
3. Cơ chế giám sát tại kỳ họp bao gồm xem xét báo cáo công tác, chất vấn và trả lời chất vấn, thẩm tra văn bản quy phạm pháp luật và lấy phiếu tín nhiệm.
4. Cơ chế giám sát ngoài kỳ họp thông qua hoạt động của Thường trực Hội đồng nhân dân, 2 Ban chuyên trách gồm Ban Kinh tế - Xã hội và Ban Pháp chế, hoạt động tiếp xúc cử tri và tiếp công dân xử lý khiếu nại tố cáo.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập toàn diện từ 52 báo cáo giám sát chuyên đề, 21 báo cáo công tác năm, hồ sơ thẩm tra của 71 văn bản quy phạm pháp luật cấp huyện và số liệu lưu trữ từ 357 cuộc tiếp xúc cử tri trên địa bàn huyện Kiên Lương trong suốt nhiệm kỳ 2011-2016.

Về phương pháp phân tích, tác giả kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp thống kê mô tả, so sánh định lượng và phân tích định tính. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 30 đại biểu Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương khóa IX, kết hợp phỏng vấn sâu Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Trưởng 2 Ban chuyên trách và đại diện các cơ quan chịu sự giám sát như Ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân huyện. Phương pháp này được lựa chọn vì đảm bảo tính xác thực cao, bám sát các số liệu thứ cấp chuẩn mực và phản ánh khách quan cơ cấu nhân sự với 93,1% đại biểu có trình độ đại học trở lên cùng 79,31% có trình độ lý luận chính trị cao cấp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về cơ cấu tổ chức và nhân sự, Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương khóa IX đạt tỷ lệ chuẩn hóa học vấn rất cao nhưng lại mất cân đối về tính chuyên trách. Trong số 30 đại biểu, nữ giới chiếm 34,48% với 10 đại biểu, người dân tộc thiểu số chiếm 10% với 3 đại biểu, trình độ tốt nghiệp phổ thông đạt 100%, trình độ đại học đạt 93,1% với 27 đại biểu và sau đại học đạt 6,9% với 2 đại biểu. Tuy nhiên, chỉ có 4 trên 30 đại biểu hoạt động chuyên trách, chiếm 13,33%, khiến cho 86,67% nhân sự còn lại phải kiêm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo phòng ban chuyên môn, gây hạn chế lớn về quỹ thời gian dành cho hoạt động giám sát.

Thứ hai, chất lượng giám sát tại kỳ họp đã ghi nhận nhiều tiến bộ rõ nét qua việc công khai, minh bạch thông tin. Bình quân mỗi kỳ họp diễn ra từ 6 đến 8 câu hỏi chất vấn đối với 3 đến 4 thủ trưởng cơ quan chuyên môn cùng khoảng 9 câu hỏi truy vấn thẳng thắn. Đáng chú ý, thông qua việc phát thanh trực tiếp và mở đường dây nóng qua 10 kỳ họp thường lệ, Hội đồng nhân dân huyện đã tiếp nhận và giải trình trực tiếp 96 câu hỏi bức xúc của người dân về các lĩnh vực y tế, giáo dục và giá điện sinh hoạt.

Thứ ba, hoạt động giám sát chuyên đề và tiếp xúc cử tri ngoài kỳ họp đạt sản lượng công việc ấn tượng. Tổng cộng 52 cuộc giám sát, khảo sát thực địa đã được tổ chức, trong đó Ban Kinh tế - Xã hội và Ban Pháp chế thực hiện 28 cuộc, Thường trực Hội đồng nhân dân thực hiện 24 cuộc. Qua đó, 127 kiến nghị pháp lý đã được ban hành với tỷ lệ tiếp thu, khắc phục của các đơn vị đạt 85%. Đồng thời, qua 357 cuộc tiếp xúc cử tri thu hút 26.918 lượt người tham gia, 1.389 ý kiến phản ánh đã được tổng hợp chuyển đến các cơ quan chức năng, kết hợp xử lý 58 đơn thư khiếu nại qua 67 lượt tiếp công dân trực tiếp.

Thứ tư, công tác kiểm tra tính hợp hiến, hợp pháp của văn bản quy phạm pháp luật còn nhiều bất cập. Phòng Tư pháp huyện thống kê trong giai đoạn nghiên cứu có 71 văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và 56 quyết định của Ủy ban nhân dân được ban hành. Mặc dù nhiều văn bản có độ trễ thi hành từ 10 đến 20 ngày và xuất hiện các dấu hiệu chồng chéo, Hội đồng nhân dân huyện chưa từng sử dụng quyền bãi bỏ văn bản sai thẩm quyền mà chủ yếu chỉ dừng lại ở mức đề nghị cơ quan ban hành tự rà soát, điều chỉnh.

Chỉ số hoạt động giám sát	Kết quả nhiệm kỳ 2011-2016	Đánh giá hiệu lực thực thi
Tổng số đoàn giám sát chuyên đề	52 cuộc (Thường trực: 24, Các Ban: 28)	Đạt tiến độ theo kế hoạch hàng năm
Tỷ lệ xử lý kiến nghị sau giám sát	Đạt 85% (127 kiến nghị ban hành)	Chưa có chế tài cưỡng chế 15% còn lại
Lấy phiếu tín nhiệm chức danh bầu	12 chức danh tại kỳ họp thứ 15	100% đạt chuẩn, chưa có trường hợp bỏ phiếu
Tiếp xúc cử tri và tiếp nhận ý kiến	357 cuộc / 26.918 lượt / 1.389 ý kiến	Tỷ lệ cử tri tham dự đạt khoảng 95%
Tỷ lệ đại biểu chuyên trách	4/30 đại biểu (13,33%)	Tỷ lệ kiêm nhiệm cao ảnh hưởng tính độc lập

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của việc 15% kiến nghị sau giám sát chưa được xử lý dứt điểm xuất phát từ sự thiếu vắng các chế tài pháp lý cụ thể trong việc truy cứu trách nhiệm cá nhân người đứng đầu. Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây như công trình của Nguyễn Bá Vui tại Hà Nội năm 2011, nghiên cứu của Trần Thị Trà Giang tại Gia Lai năm 2013, và khảo sát của Tô Thanh Tùng tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2014, có thể nhận thấy điểm tương đồng lớn: hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân các cấp thường mang tính hình thức ở khâu hậu kiểm.

Tuy nhiên, điểm sáng vượt bậc tại huyện Kiên Lương chính là việc ứng dụng đường dây nóng trực tiếp tại kỳ họp để xử lý 96 câu hỏi của người dân và đạt tỷ lệ giải quyết đơn thư khiếu nại cao, ngăn chặn thành công các điểm nóng tranh chấp đất đai phức tạp trên địa bàn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện toàn diện hiệu lực quản lý công và nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương giai đoạn 2016-2021, bốn nhóm giải pháp mang tính đột phá được đề xuất:

1. Thiết lập quy trình chế tài hậu giám sát nghiêm ngặt: Ban hành quy chế phối hợp bắt buộc giữa Thường trực Hội đồng nhân dân và Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy, ấn định thời hạn tối đa 30 ngày để các cơ quan chịu sự giám sát báo cáo tiến độ xử lý 100% kiến nghị. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giải quyết kiến nghị hoàn tất từ mức 85% lên 95% vào năm 2021.
2. Cơ cấu lại tỷ lệ đại biểu chuyên trách: Kiến nghị cấp có thẩm quyền điều chỉnh cơ cấu nhân sự trong nhiệm kỳ 2016-2021, nâng số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách từ 4 đại biểu lên tối thiểu 7 đến 8 đại biểu, chiếm tỷ lệ từ 25% đến 30% tổng số đại biểu Hội đồng nhân dân huyện để đảm bảo tính độc lập và toàn tâm cho công tác thẩm tra.
3. Số hóa hệ thống tiếp nhận ý kiến cử tri và theo dõi đơn thư: Xây dựng phần mềm quản lý trực tuyến tích hợp cơ sở dữ liệu tiếp công dân, cho phép theo dõi tự động lộ trình giải quyết của 58 loại đơn thư khiếu nại và phản ánh cử tri, rút ngắn 40% thời gian luân chuyển văn bản giữa Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện.
4. Chuẩn hóa quy trình thẩm tra văn bản quy phạm pháp luật: Giao Ban Pháp chế chủ trì rà soát định kỳ 100% quyết định quy phạm pháp luật do Ủy ban nhân dân huyện ban hành trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ký, kiên quyết thực hiện quyền bãi bỏ văn bản trái luật thay vì chỉ dừng ở mức kiến nghị tự sửa đổi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm:

• Thường trực và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp huyện, cấp tỉnh: Cung cấp khung năng lực thực hành giám sát thực địa, kỹ năng chất vấn tại kỳ họp và phương thức theo dõi giải quyết kiến nghị cử tri đạt hiệu suất cao.
• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên Văn phòng Hội đồng nhân dân - Ủy ban nhân dân: Giúp tối ưu hóa quy trình tham mưu tổng hợp, xây dựng đề cương giám sát chuyên đề và kỹ năng quản lý cơ sở dữ liệu tiếp công dân.
• Giảng viên, học viên cao học chuyên ngành Quản lý công và Luật Hành chính: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo giàu số liệu thực tế về vận hành chính quyền địa phương theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015.
• Cơ quan tham mưu chính sách và xây dựng pháp luật: Là căn cứ thực chứng sinh động từ cơ sở để hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước ở địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương đạt kết quả nổi bật nào nhất trong nhiệm kỳ 2011-2016?
Điểm nổi bật nhất là việc tổ chức thành công 52 đoàn giám sát chuyên đề và xử lý 127 kiến nghị với tỷ lệ tiếp thu đạt 85%. Đặc biệt, huyện đã tiên phong phát thanh trực tiếp 10 kỳ họp và giải đáp trực tiếp 96 câu hỏi qua đường dây nóng của cử tri.

Những rào cản lớn nhất ảnh hưởng đến chất lượng giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện là gì?
Rào cản chính nằm ở tỷ lệ đại biểu chuyên trách quá thấp, chỉ chiếm 4 trên 30 đại biểu tương đương 13,33%, phần lớn kiêm nhiệm công tác chuyên môn khác. Ngoài ra, việc thiếu chế tài cưỡng chế sau giám sát khiến một số cơ quan còn chậm trễ trong việc thực hiện kết luận.

Quy trình lấy phiếu tín nhiệm tại Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương diễn ra như thế nào?
Theo Nghị quyết 35/2012/QH13 của Quốc hội, tại kỳ họp thứ 15, Hội đồng nhân dân huyện đã tiến hành lấy phiếu tín nhiệm dân chủ, khách quan đối với 12 chức danh lãnh đạo do Hội đồng nhân dân bầu mà không có chức danh nào rơi vào diện phải bỏ phiếu bãi nhiệm.

Hội đồng nhân dân huyện đã thực hiện công tác tiếp xúc cử tri và giải quyết khiếu nại ra sao?
Hội đồng nhân dân huyện đã chủ trì 357 cuộc tiếp xúc với 26.918 lượt cử tri, tiếp nhận 1.389 ý kiến đóng góp. Song song đó, Thường trực Hội đồng nhân dân đã tổ chức 67 lượt tiếp công dân định kỳ, phối hợp xử lý dứt điểm 58 đơn thư khiếu nại về đất đai.

Luận văn đóng góp những giải pháp cụ thể nào nhằm nâng cao hiệu quả giám sát đến năm 2021?
Luận văn kiến nghị 4 nhóm giải pháp lớn: nâng tỷ lệ giải quyết kiến nghị sau giám sát lên 95%, tăng số đại biểu chuyên trách lên 25% đến 30%, số hóa hệ thống theo dõi đơn thư tiếp dân và chuẩn hóa quy trình bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật sai quy định.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận về quyền giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện theo tinh thần Hiến pháp năm 2013 và các đạo luật ban hành năm 2015.
• Đánh giá chân thực thực trạng giám sát của huyện Kiên Lương nhiệm kỳ 2011-2016 qua 52 cuộc giám sát chuyên đề, 357 hội nghị cử tri và phân tích 71 văn bản quy phạm pháp luật.
• Chỉ rõ các nút thắt then chốt về tỷ lệ 86,67% đại biểu kiêm nhiệm và 15% kiến nghị sau giám sát còn tồn đọng chưa được xử lý triệt để.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp đồng bộ hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ giải quyết kiến nghị lên 95% và tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách lên mức tối thiểu 25% trong giai đoạn 2016-2021.
• Khẳng định giá trị thực tiễn sâu rộng của đề tài, đóng góp nguồn cứ liệu quan trọng cho các nhà nghiên cứu chính sách công và cán bộ dân cử trên toàn quốc.

Quý độc giả, học viên và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ hệ thống biểu mẫu, biên bản thực địa và số liệu chi tiết của luận văn để ứng dụng vào công tác giảng dạy, học tập cũng như chuẩn hóa quy trình giám sát tại cơ quan, đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN 1. Những vấn đề cơ bản về Hội đồng nhân dân huyện 1. Khái niệm Hội đồng nhân dân được thành lập từ cuối năm 1945 theo Sắc lệnh số 63 ngày 22 tháng 11 năm 1945 của Chủ tịch Chính phủ Lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (lúc đó là Hồ Chí Minh).

Theo sắc lệnh này, Hội đồng nhân dân được thành lập ở cấp xã và tỉnh bằng hình thức bầu trực tiếp của nhân dân. Nhiệm kỳ của Hội đồng nhân dân khi đó chỉ 2 năm. Ngày nay, nhiệm kỳ của HĐND là 5 năm. Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên.

Đại biểu Hội đồng nhân dân là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân địa phương, chịu trách nhiệm trước cử tri địa phương và trước Hội đồng nhân dân về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn đại biểu của mình. Đại biểu Hội đồng nhân dân bình đẳng trong thảo luận và quyết định các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân. Các đại biểu HĐND được bầu ở một hay nhiều đơn vị bầu cử hợp thành tổ đại biểu HĐND. Số lượng các tổ đại biểu do thường trực HĐND quyết định.

Thường trực Hội đồng nhân dân là cơ quan thường trực của Hội đồng nhân dân, thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật này và các quy định, khác của pháp luật có liên quan; chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân. Thành viên của Thường trực Hội đồng nhân dân không thể đồng thời là thành viên của Ủy ban nhân dân cùng cấp. Ban của Hội đồng nhân dân là cơ quan của Hội đồng nhân dân, có nhiệm vụ thẩm tra dự thảo nghị quyết, báo cáo, đề án trước khi trình Hội đồng nhân dân, giám sát, kiến nghị về những vấn đề thuộc lĩnh vực Ban phụ trách; chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân. Chức năng, nhiệm vụ Chức năng của Hội đồng nhân dân là những phương diện, các mặt hoạt động cơ bản của Hội đồng nhân dân, phản ảnh địa vị pháp lý của Hội đồng nhân dân, được quyết định bởi vị trí, tính chất, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân.

Chức năng của Hội đồng nhân dân được pháp luật quy định là xuất phát từ vị trí, vai trò của Hội đồng nhân dân với tính chất là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên. Hội đồng nhân dân thực hiện những nhiệm vụ và sử dụng những quyền hạn theo phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp và ủy quyền, đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương đồng thời phát huy quyền chủ động sáng tạo của địa phương. Trên cơ sở vị trí, tính chất của Hội đồng nhân dân huyện được quy định trong Hiến pháp năm 2013, Luật tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 và các văn bản khác quy định Hội đồng nhân dân có các chức năng như sau: Một là, chức năng Quyết định Chức năng cơ bản nhất của Hội đồng nhân dân là căn cứ vào Hiến pháp, Luật, văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên để ra các quyết định (dưới hình thức ban hành nghị quyết) về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân. Chẳng hạn như: các vấn đề của địa phương do Luật định, giám sát việc tuân theo Hiến pháp và Pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân.

Nội dung phạm vi điều chỉnh nghị quyết của Hội đồng nhân dân các cấp phụ thuộc vào nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân từng cấp do Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan quy định. Có thể kể một số Nghị quyết của HĐND về các lĩnh vực như: Tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp Luật; xây dựng chính quyền, kinh tế, tài nguyên, môi trường, giáo dục đào tạo, khoa học, công nghệ, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao, y tế, lao động, chính sách xã hội, dân tộc, tôn giáo, quốc phòng, an ninh, 9 bảo đảm trật tự, an toàn xã hội… Dựa vào tính chất pháp lý, nghị quyết của HĐND gồm 2 loại: Nghị quyết quy phạm và nghị quyết cá biệt. Hai là, chức năng giám sát Ngoài chức năng quyết định, HĐND còn thực hiện chức năng giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của HĐND mỗi cấp, giám sát hoạt động của thường trực HĐND, UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp, các Ban của HĐND cấp mình, giám sát văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp và văn bản của Hội đồng nhân dân cấp dưới. Hội đồng nhân dân thực hiện quyền giám sát của mình tại kỳ họp, giám sát của thường trực HĐND, giám sát của các Ban của HĐND, giám sát của các Tổ đại biểu HĐND và giám sát của đại biểu HĐND.

Nội dung giám sát do HĐND quyết định theo đề nghị của thường trực HĐND trên cơ sở các kiến nghị của Ban của HĐND, Tổ đại biểu HĐND, đại biểu Hội đồng nhân dân , Ủy Ban mặt trận tổ quốc Việt nam cùng cấp và ý kiến, kiến nghị của cử tri địa phương. Hội đồng nhân dân thực hiện quyền giám sát thông qua các hoạt động sau đây: -Xem xét báo cáo công tác của thường trực HĐND, UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp. -Xem xét báo cáo của UBND cùng cấp về tình hình thi hành Hiến pháp, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND cùng cấp. -Xem xét văn bản của UBND cùng cấp có dấu hiệu trái với Hiến pháp, các văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND cùng cấp.

-Xem xét trả lời chất vấn của Chủ tịch UBND, phó chủ tịch UBND, ủy viên UBND, Chánh án Tòa án Nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp. -Xem xét trả lời chất vấn của Chủ tịch UBND, phó chủ tịch UBND, ủy viên UBND, Chánh án Tòa án Nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp 10 -Thành lập đoàn giám sát về một vấn đề nhất định khi xét thấy cần thiết và xem xét kết quả giám sát của Đoàn giám sát. -Kiểm tra tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở các đơn vị hành chính trên địa bàn. -Bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do HĐND bầu.

Căn cứ vào kết quả giám sát, HĐND có các quyền sau đây: -Yêu cầu UBND, Chủ tịch UBND cùng cấp ban hành văn bản để thi hành Hiến pháp, pháp luật và Nghị quyết của HĐND. -Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản của UBND, Chủ tịch UBND cùng cấp trái với Hiến pháp, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan Nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND. -Ra Nghị quyết về trả lời chất vấn và trách nhiệm của người trả lời chất vấn và trách nhiệm của người trả lời chất vấn khi xét thấy cần thiết. -Miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch HĐND, phó Chủ tịch HĐND, Trưởng ban, Phó trưởng bản của HĐND, Chủ tịch UBND, Phó chủ tịch UBND và ủy viên UBND.

Thường trực HĐND thực hiện chức năng giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật tại địa phương. Để thực hiện chức năng này, thường trực HĐND tiến hành một số hoạt động giám sát sau đây: -Hoạt động của UBND và các cơ quan chuyên môn của UBND, Tòa án Nhân dân, Viện kiểm tra Nhân dân cùng cấp. -Giám sát cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và công dân trong việc thi hành Hiến pháp, Luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và các nghị quyết của HĐND cùng cấp. -Giám sát việc thực thi pháp luật về khiếu nại, tố cáo tổ chức Đoàn giám sát hoạt giao cho các Ban của HĐND giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo.

11 -Quyết định việc thành lập đoàn giám sát theo chương trình giám sát của mình hoặc yêu cầu của HĐND, đề nghị của các Ban của HĐND, các đại biểu HĐND. Các Ban của HĐND giúp HĐND giám sát. -Giám sát các hoạt động của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp. -Giám sát hoạt động của UBND và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cùng cấp trong lĩnh vực phụ trách.

-Giám sát văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi phụ trách. -Tổ chức khảo sát tình hình thực hiện các quy định của pháp luật về lĩnh vực phụ trách do HĐND hoặc thường trực HĐND phân công. -Báo cáo kết quả hoạt động giám sát với HĐND, thường trực HĐND. -Ngoài ra, các Ban của HĐND có thể cử thành viên đến cơ quan, tổ chức hữu quan để xem xét, xác minh về vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Ban, tổ chức nghiên cứu, xử lý và xem xét việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân.

Tóm lại, chức năng của HĐND thể hiện trên hai hướng. một là, quyết định những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND (dưới hình thức ban hành nghị quyết); hai là, giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của HĐND mỗi cấp; giám sát hoạt động của thường trực HĐND, UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân từng cấp, các Ban của HĐND cấp mình, giám sát văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp và văn bản HĐND cấp dưới. Vị trí, vai trò HĐND và UBND hợp thành chính quyền địa phương. HĐND cùng các cơ quan nhà nước ở địa phương thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo lãnh thổ, kết hợp với quản lý theo ngành, lĩnh vực, kết hợp hài hòa giữa lợi ích của nhân dân địa phương với lợi ích chung của cả nước.

Trong chính quyền địa phương, HĐND được 12 xác định là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên.