Nâng cao hiệu quả định lượng paracetamol bằng phương pháp sắc ký

Khóa luận trình bày phương pháp trắc quang và sắc ký lỏng hiệu năng cao để định lượng paracetamol trong thuốc, đảm bảo độ chính xác và tin cậy.

• Tác giả: Nguyễn Hiểu Phương
• Người hướng dẫn: Thầy Lê Ngọc Tử
• Trường học: Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả định lượng paracetamol bằng phương pháp sắc ký
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ PHÂN TÍCH TRẮC QUANG
• 1.1. Các mức năng lượng trong phân tử
• 1.2. Cơ sở hoá học của màu sắc
• 1.3. Các định luật hấp thụ cơ bản
• 1.3.1. Định luật Bughe-Lamber
• 1.3.2. Định luật Beer
• 1.3.3. Định luật cộng tính
• 1.4. Phương pháp đồ thị
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ CHUNG VỀ PHƯƠNG PHÁP SẮC KÝ
• 3. CHƯƠNG 3: GIỚI THIỆU VỀ PARACETAMOL
• 4. CHƯƠNG 4: HÓA CHẤT - THIẾT BỊ VÀ DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM
• 5. CHƯƠNG 5: ĐỊNH LƯỢNG PARACETAMOL BẰNG PHƯƠNG PHÁP TRẮC QUANG
• 5.1. Khảo sát các điều kiện tối ưu
• 5.2. Định lượng paracetamol trong mẫu tự pha
• 5.3. Định lượng paracetamol trong thuốc bằng phương pháp thêm chuẩn
• 6. CHƯƠNG 6: ĐỊNH LƯỢNG PARACETAMOL BẰNG PHƯƠNG PHÁP HPLC
• 6.1. Pha các dung dịch gốc
• 6.2. Định lượng paracetamol trong mẫu tự pha
• 6.3. Định lượng paracetamol trong thuốc Efferalgan 80mg bằng phương pháp thêm chuẩn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao hiệu quả định lượng paracetamol

Định lượng paracetamol là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong ngành dược phẩm. Việc xác định chính xác hàm lượng paracetamol trong thuốc không chỉ đảm bảo chất lượng sản phẩm mà còn bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Phương pháp sắc ký đã trở thành một công cụ hữu ích trong việc này. Bài viết này sẽ khám phá các phương pháp sắc ký hiện đại và cách chúng nâng cao hiệu quả định lượng paracetamol.

1.1. Định nghĩa và vai trò của paracetamol trong y học

Paracetamol là một loại thuốc giảm đau và hạ sốt phổ biến. Nó được sử dụng rộng rãi trong điều trị các triệu chứng cảm cúm và đau nhức. Việc xác định chính xác hàm lượng paracetamol trong thuốc là rất cần thiết để đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn cho người sử dụng.

1.2. Tại sao cần nâng cao hiệu quả định lượng paracetamol

Việc nâng cao hiệu quả định lượng paracetamol giúp đảm bảo chất lượng thuốc, giảm thiểu rủi ro cho người tiêu dùng và tăng cường độ tin cậy trong các nghiên cứu lâm sàng. Điều này cũng góp phần vào việc phát triển các sản phẩm thuốc mới với hiệu quả cao hơn.

II. Thách thức trong định lượng paracetamol bằng phương pháp sắc ký

Mặc dù phương pháp sắc ký mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức trong việc định lượng paracetamol. Các yếu tố như độ chính xác, độ nhạy và khả năng tái lập của phương pháp sắc ký cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Độ chính xác và độ nhạy trong phân tích paracetamol

Độ chính xác và độ nhạy là hai yếu tố quan trọng trong phân tích paracetamol. Các phương pháp sắc ký cần được tối ưu hóa để đảm bảo rằng kết quả thu được là chính xác và có thể phát hiện được nồng độ thấp của paracetamol trong mẫu.

2.2. Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến kết quả phân tích

Nhiệt độ, pH và thành phần dung môi có thể ảnh hưởng đến kết quả phân tích paracetamol. Việc kiểm soát các yếu tố này là rất quan trọng để đảm bảo độ tin cậy của phương pháp sắc ký.

III. Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao HPLC trong định lượng paracetamol

Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) đã trở thành tiêu chuẩn vàng trong việc định lượng paracetamol. HPLC cho phép phân tích nhanh chóng và chính xác, giúp nâng cao hiệu quả định lượng paracetamol trong các mẫu thuốc.

3.1. Nguyên lý hoạt động của HPLC

HPLC hoạt động dựa trên nguyên lý tách biệt các thành phần trong mẫu dựa trên sự tương tác giữa chúng với pha tĩnh và pha động. Điều này cho phép xác định hàm lượng paracetamol một cách chính xác và nhanh chóng.

3.2. Ưu điểm của HPLC so với các phương pháp khác

HPLC có nhiều ưu điểm như độ nhạy cao, khả năng phân tích nhiều mẫu cùng lúc và thời gian phân tích ngắn. Điều này làm cho HPLC trở thành lựa chọn hàng đầu trong việc định lượng paracetamol.

IV. Phương pháp trắc quang trong định lượng paracetamol

Phương pháp trắc quang cũng là một trong những phương pháp phổ biến để định lượng paracetamol. Phương pháp này dựa trên sự hấp thụ ánh sáng của paracetamol trong dung dịch, từ đó xác định nồng độ của nó.

4.1. Nguyên lý của phương pháp trắc quang

Phương pháp trắc quang dựa trên định luật Beer-Lambert, cho phép xác định nồng độ của chất hấp thụ ánh sáng dựa trên độ hấp thụ của dung dịch. Điều này giúp xác định hàm lượng paracetamol một cách nhanh chóng và hiệu quả.

4.2. Ứng dụng của phương pháp trắc quang trong thực tiễn

Phương pháp trắc quang được sử dụng rộng rãi trong các phòng thí nghiệm để xác định hàm lượng paracetamol trong các sản phẩm thuốc. Nó cũng có thể được áp dụng trong nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp sắc ký và trắc quang trong định lượng paracetamol mang lại kết quả chính xác và đáng tin cậy. Các ứng dụng thực tiễn của những phương pháp này đã được chứng minh trong nhiều nghiên cứu.

5.1. Kết quả thực nghiệm từ các nghiên cứu

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng phương pháp HPLC cho kết quả chính xác hơn so với các phương pháp truyền thống. Điều này cho thấy sự cần thiết phải áp dụng HPLC trong định lượng paracetamol.

5.2. Ứng dụng trong ngành dược phẩm

Việc áp dụng các phương pháp sắc ký và trắc quang trong ngành dược phẩm không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Điều này góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành dược.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai trong định lượng paracetamol

Kết luận cho thấy rằng việc nâng cao hiệu quả định lượng paracetamol thông qua các phương pháp sắc ký và trắc quang là rất cần thiết. Tương lai của ngành dược phẩm sẽ phụ thuộc vào việc cải tiến và phát triển các phương pháp phân tích này.

6.1. Tương lai của các phương pháp sắc ký

Các phương pháp sắc ký sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong việc định lượng paracetamol và các chất khác. Sự phát triển của công nghệ sẽ mở ra nhiều cơ hội mới trong lĩnh vực này.

6.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai sẽ tập trung vào việc phát triển các phương pháp phân tích mới, cải thiện độ nhạy và độ chính xác của các phương pháp hiện tại. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong công tác y tế và sản xuất dược phẩm, việc kiểm tra, đánh giá và kiểm soát chất lượng thuốc là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị cho người bệnh. Hoạt chất paracetamol (acetaminophen) là một trong những dẫn xuất hạ sốt, giảm đau được sử dụng phổ biến trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Do giá thành nguyên liệu hợp lý, tính an toàn tương đối cao khi sử dụng đúng liều và không cần kê đơn, paracetamol được hầu hết các doanh nghiệp dược phẩm ứng dụng để bào chế nhiều dạng thuốc cảm sốt thương mại. Do đó, việc xây dựng và chuẩn hóa các quy trình phân tích nhằm xác định chính xác hàm lượng paracetamol trong chế phẩm thuốc có ý nghĩa thiết thực trong công tác kiểm nghiệm chất lượng.

Đề tài khóa luận tốt nghiệp cử nhân hóa học "Xác định hàm lượng paracetamol trong thuốc bằng phương pháp trắc quang và phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao" được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau:

1. Mục tiêu nghiên cứu:

   • Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về phương pháp phân tích trắc quang hấp thụ phân tử tử ngoại – khả kiến (UV-VIS) và phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC).
   • Nghiên cứu khảo sát các điều kiện tối ưu để định lượng hoạt chất paracetamol trên thiết bị trắc quang và hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao.
   • Ứng dụng hai phương pháp trên để định lượng paracetamol trong mẫu tự pha và trong chế phẩm dược phẩm thực tế (thuốc gói Efferalgan 80mg), từ đó so sánh, đánh giá kết quả thực nghiệm thông qua các công cụ xử lý thống kê hóa phân tích.

2. Nhiệm vụ nghiên cứu:

   • Khảo sát ảnh hưởng của các yếu tố thực nghiệm đến phép đo trắc quang: tỷ lệ dung môi hữu cơ (methanol), pH môi trường, thời gian ổn định màu và khoảng nồng độ tuyến tính tuân theo định luật Bughe – Lambert – Beer.
   • Thiết lập các thông số vận hành hệ thống HPLC (pha động, tốc độ dòng, bước sóng phát hiện) và khảo sát các đại lượng đặc trưng của sắc ký đồ (thời gian lưu, diện tích peak, độ đối xứng peak).
   • Thực hiện quy trình định lượng bằng phương pháp đường chuẩn và phương pháp thêm chuẩn trên cả hai hệ thống phân tích đối với các dãy mẫu thử tự pha và mẫu thuốc thật.
   • Xử lý, tổng hợp và đánh giá sai số của các số liệu thực nghiệm bằng các công thức thống kê hóa học.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

   • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt chất paracetamol tinh khiết trong các dung dịch chuẩn tự pha và paracetamol trong chế phẩm thuốc hạ sốt thương mại (thuốc gói Efferalgan hàm lượng quy chuẩn 80mg).
   • Phạm vi không gian và thời gian: Đề tài được thực hiện tại Bộ môn Hóa phân tích, Khoa Hóa học, Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh vào năm 2009.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên nền tảng lý thuyết quang phổ hấp thụ phân tử, động học tách sắc ký và dược lý học của paracetamol:

• Khung lý thuyết quang phổ hấp thụ: Dựa trên tương tác giữa bức xạ điện từ thuộc vùng tử ngoại – khả kiến (bước sóng từ 100 nm đến 760 nm) với các electron hóa trị của phân tử. Quá trình hấp thụ photon năng lượng $\Delta E = h\nu$ kích thích electron chuyển từ trạng thái cơ bản lên trạng thái kích thích. Sự suy giảm cường độ ánh sáng truyền qua dung dịch tuân theo định luật cơ bản Bughe – Lambert – Beer ($A = \lg(I_0/I) = \varepsilon \cdot l \cdot C$) và định luật cộng tính độ hấp thụ quang.
• Khung lý thuyết sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC): Dựa trên quá trình phân bố liên tục của chất tan giữa pha tĩnh (chất nhồi cố định trong cột) và pha động (dung môi lỏng chảy dưới áp suất cao). Hiệu năng tách của hệ thống được mô tả qua các thông số: hệ số phân bố $K$, hệ số dung lượng $k' = (t_R - t_0)/t_0$, độ chọn lọc $\alpha$, số đĩa lý thuyết $N = 16(t_R/w)^2 = 5,54(t_R/w_{1/2})^2$, độ phân giải $R$, hệ số bất đối xứng $f$, và phương trình động học Van Deemter ($H = A + B/u + C u$).
• Cơ sở dược lý và hóa học của paracetamol: Cấu trúc phân tử $N$-acetyl-para-aminophenol ($C_8H_9NO_2$), cơ chế hạ sốt thông qua tác động lên vùng dưới đồi gây giãn mạch ngoại biên và ức chế tổng hợp prostaglandin ở hệ thần kinh trung ương. Dược động học gồm quá trình hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa (đạt nồng độ đỉnh huyết tương sau 30–60 phút), liên kết 25% với protein huyết tương, chuyển hóa qua cytochrome P450 thành chất trung gian $N$-acetyl benzoquinonimin và thải trừ qua nước tiểu với thời gian bán thải khoảng 2 giờ.

Về mặt thực nghiệm, tác giả sử dụng phối hợp các phương pháp:

• Phương pháp trắc quang UV-VIS: Đo độ hấp thụ quang của dung dịch paracetamol ở bước sóng xác định, xây dựng đồ thị đường chuẩn $A = f(C)$ và áp dụng phương pháp thêm chuẩn để loại trừ ảnh hưởng của tá dược nền.
• Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC): Phân tích mẫu trên cột sắc ký với detector quang học, ghi nhận thời gian lưu ($t_R$), đo diện tích peak sắc ký, định lượng bằng phương pháp ngoại chuẩn và phương pháp thêm chuẩn.
• Phương pháp xử lý số liệu thống kê: Phân tích hồi quy tuyến tính bằng phương pháp bình phương bé nhất, tính toán giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, độ lệch chuẩn tương đối và khoảng tin cậy.
• Nguồn dữ liệu: Số liệu thực nghiệm thu thập trực tiếp từ các phép đo quang phổ và sắc ký đồ của các dãy mẫu pha chuẩn và mẫu thuốc Efferalgan 80mg.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Đại cương về phân tích trắc quang

Chương 1 trình bày hệ thống lý thuyết nền tảng của phương pháp phân tích quang học:

• Nguyên lý phân tích: Bản chất của phương pháp trắc quang là chuyển cấu tử phân tích thành hợp chất có khả năng hấp thụ bức xạ điện từ và đo độ hấp thụ để xác định nồng độ.
• Mức năng lượng phân tử và cơ sở màu sắc: Nội năng phân tử gồm năng lượng electron ($E_e$), dao động ($E_v$) và quay ($E_j$) theo biểu thức $E = E_e + E_v + E_j$. Khi hấp thụ bức xạ trong vùng tử ngoại (100–400 nm) hoặc khả kiến (400–760 nm), phân tử giải tỏa năng lượng dưới dạng biến đổi quang hóa, phát quang hoặc chuyển hóa thành chuyển động nhiệt. Tác giả trình bày bảng màu bù của ánh sáng (ví dụ: hấp thụ vùng 400–430 nm cho màu vàng lục, vùng 430–490 nm cho màu vàng da cam).
• Các định luật hấp thụ quang: Trình bày chi tiết định luật Bughe – Lambert, định luật Beer, định luật phối hợp Bughe – Lambert – Beer ($A = \varepsilon \cdot l \cdot C$) và định luật cộng tính độ hấp thụ đối với hỗn hợp đa cấu tử ($A_{dd} = \sum A_i$).
• Kỹ thuật định lượng: Trình bày nguyên tắc lập đường chuẩn $A - C$ tuyến tính ($A = bC$ hoặc $A = bC + a$) với 5–8 điểm chuẩn, đo lặp lại ít nhất 3 lần. Trình bày chi tiết phương pháp thêm chuẩn (phương pháp tính toán và phương pháp đồ thị) nhằm loại trừ ảnh hưởng cản trở của nền mẫu khi xác định lượng vết hoạt chất.

Chương 2: Cơ sở chung về phương pháp sắc ký

Chương 2 cung cấp tổng quan về phương pháp sắc ký và kỹ thuật HPLC:

• Lịch sử và nguyên lý sắc ký: Đi từ thí nghiệm đầu tiên của Tswett năm 1903 tách sắc tố thực vật trên cột $CaCO_3$, định nghĩa ba giai đoạn chính của quá trình tách: nạp mẫu lên pha tĩnh, rửa giải bằng pha động và phát hiện chất bằng detector.
• Sự phát triển của HPLC: Quá trình cải tiến từ sắc ký cột áp suất cao thập niên 1970 đến các hệ thống cột vi mô thập niên 1980; phân loại các phương thức HPLC: pha thuận (NP), pha đảo (RP), rây phân tử (SEC), trao đổi ion (IEX) và ái lực (Affinity).
• Cấu tạo hệ thống HPLC: Sơ đồ khối gồm bình chứa pha động (Mobile phase), bơm cao áp (Pump), bộ tiêm mẫu (Injector), cột phân tích (Column), đầu dò (Detector) và máy xử lý dữ liệu (Data processor).
• Các thông số đặc trưng của sắc ký đồ và peak Gaussian: Trình bày phương trình toán học mô tả hình dáng peak Gaussian, thời gian lưu $t_R$, thời gian chết $t_0$, hệ số dung lượng $k'$, độ chọn lọc $\alpha$ (khoảng tối ưu 1,05–2,0), số đĩa lý thuyết $N$ (khoảng tối ưu 2500–5500), độ phân giải $R$ (tối thiểu $R=1$, định lượng tốt $R=1,5$) và hệ số bất đối xứng $f$ (chấp nhận từ 0,9 đến 1,2).
• Phương trình Van Deemter: Phân tích ảnh hưởng của tốc độ dòng pha động $u$ đến chiều cao đĩa lý thuyết $H$ qua ba yếu tố: khuếch tán xoáy ($A$), khuếch tán dọc ($B/u$) và trở lực chuyển khối ($Cu$).
• Phương pháp định lượng trong HPLC: Trình bày nguyên tắc, công thức tính và ưu nhược điểm của phương pháp ngoại chuẩn, phương pháp nội chuẩn ($C_x = K_{i/s} \cdot C_{is} \cdot S_x / S_{is}$) và phương pháp thêm chuẩn ($C_x = S_x \cdot \Delta C / \Delta S$).

Chương 3: Giới thiệu về paracetamol

Chương 3 tập trung làm rõ các đặc tính hóa dược và ứng dụng của paracetamol:

• Lịch sử phát hiện: Nguồn gốc từ dịch chiết vỏ cây liễu (salicin, acid salicylic, aspirin) và sự cố phát hiện nhầm hoạt tính hạ sốt của acetanilid tại Strasbourg vào cuối thế kỷ XIX, mở đường cho việc tổng hợp paracetamol.
• Thông tin hóa lý và dạng bào chế: Tên hóa học $N$-acetyl-para-aminophenol, 4-hydroxyacetanilide, 4-acetamidephenol; thuộc nhóm giảm đau, hạ sốt không opioid; các dạng bào chế phổ biến gồm viên nén, viên nén bao phim, viên phóng thích kéo dài, viên nang, thuốc đạn, hỗn dịch và bột sủi/gói pha dung dịch.
• Dược lực học: Thuốc tác động lên trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi làm giãn mạch ngoại biên, tăng tỏa nhiệt và hạ sốt; ức chế enzyme cyclooxygenase tại hệ thần kinh trung ương nhưng không tác động trên cyclooxygenase toàn thân, do đó không gây kích ứng dạ dày và không ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu hay thời gian chảy máu.
• Dược động học: Hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, nồng độ đỉnh đạt sau 30–60 phút; phân bố đồng đều, 25% liên kết protein huyết tương; chuyển hóa ở gan qua cytochrome P450 tạo chất trung gian $N$-acetyl benzoquinonimin (được trung hòa bởi glutathione). Khi dùng liều cao vượt mức (>10 g/ngày), chất chuyển hóa này làm cạn kiệt glutathione và liên kết với protein tế bào gan gây hoại tử mô gan; thuốc thải trừ qua thận với độ thanh thải 19,3 và thời gian bán thải khoảng 2 giờ.

Chương 4: Hóa chất – Thiết bị và dụng cụ thí nghiệm

Chương 4 liệt kê đầy đủ cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu thực nghiệm:

• Thiết bị: Máy quang phổ hấp thụ tử ngoại – khả kiến (UV-VIS Spectrophotometer), hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) tích hợp detector đo quang, cân phân tích có độ chính xác cao, máy đo pH.
• Dụng cụ và hóa chất: Chuẩn paracetamol phân tích, các dung môi tinh khiết dùng cho sắc ký và trắc quang (methanol, nước cất/khử ion, acetonitrile), các hóa chất pha hệ đệm điều chỉnh pH, cuvet thạch anh, cột sắc ký phân tích, micropipet, bình định mức và màng lọc mẫu.

Chương 5: Định lượng paracetamol bằng phương pháp trắc quang

Chương 5 trình bày toàn bộ tiến trình và kết quả thực nghiệm đo quang phổ UV-VIS:

• Khảo sát điều kiện tối ưu: Khảo sát sự phụ thuộc của mật độ quang vào tỷ lệ % methanol trong hệ dung môi, giá trị pH môi trường, độ ổn định của độ hấp thụ theo thời gian và khoảng nồng độ tuyến tính tuân theo định luật Beer.
• Định lượng mẫu tự pha: Tiến hành đo dãy mẫu dung dịch thử chuẩn, xây dựng đồ thị đường chuẩn $A = f(C)$, xác định phương trình hồi quy tuyến tính và tính toán hàm lượng các mẫu tự pha.
• Định lượng trong chế phẩm thuốc thật: Áp dụng phương pháp thêm chuẩn trên 4 dãy mẫu thử của thuốc gói Efferalgan để bù trừ sai số do tá dược nền; đo độ hấp thụ quang và ngoại suy nồng độ hoạt chất.
• Xử lý thống kê: Phân tích dữ liệu thực nghiệm qua các bảng số liệu, tính toán độ lặp lại và hàm lượng paracetamol trung bình trong gói thuốc.

Chương 6: Định lượng paracetamol bằng phương pháp HPLC

Chương 6 mô tả quy trình phân tích và kết quả định lượng trên hệ thống HPLC:

• Chuẩn bị mẫu và thiết lập hệ thống: Pha dung dịch gốc paracetamol chuẩn, chọn lọc thành phần pha động, tốc độ dòng và các thông số vận hành thiết bị HPLC.
• Định lượng mẫu tự pha: Khảo sát sự phụ thuộc tuyến tính giữa diện tích peak sắc ký ($S$) và nồng độ paracetamol, xây dựng đường chuẩn và kiểm tra độ lặp lại trên 3 mẫu thử bằng phương pháp ngoại chuẩn và phương pháp thêm chuẩn.
• Định lượng paracetamol trong thuốc Efferalgan 80mg: Phân tích mẫu thuốc thật bằng phương pháp thêm chuẩn, ghi nhận sắc ký đồ, tính diện tích peak và xác định hàm lượng paracetamol có trong chế phẩm.
• Xử lý thống kê: Đánh giá độ chụm, độ đúng của phép phân tích HPLC và so sánh với phương pháp trắc quang.

---

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã hoàn thành việc xây dựng và chuẩn hóa quy trình phân tích paracetamol trên hai hệ thống thiết bị trắc quang UV-VIS và sắc ký lỏng hiệu năng cao HPLC:

1. Kết quả định lượng và khảo sát thực nghiệm:

   • Xác định được các điều kiện đo quang tối ưu cho paracetamol về thành phần dung môi methanol, khoảng pH thích hợp và thời gian đo ổn định.
   • Thiết lập thành công khoảng tuyến tính giữa độ hấp thụ quang $A$ và nồng độ $C$ (phương pháp trắc quang) cũng như giữa diện tích peak $S$ và nồng độ $C$ (phương pháp HPLC).
   • Định lượng chính xác hàm lượng hoạt chất paracetamol trong chế phẩm thuốc gói Efferalgan (hàm lượng nhãn 80mg) bằng phương pháp thêm chuẩn, kết quả xử lý thống kê đạt độ lặp lại tốt trên cả hai phương pháp.

2. So sánh tổng hợp giữa hai phương pháp nghiên cứu:

Tiêu chí so sánh	Phương pháp trắc quang UV-VIS	Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC)
Nguyên lý đo	Đo độ hấp thụ bức xạ tử ngoại – khả kiến của dung dịch chứa hoạt chất	Tách paracetamol qua cột sắc ký và đo diện tích/chiều cao peak bằng detector
Trang thiết bị	Máy quang phổ UV-VIS, cuvet quang học; cấu hình đơn giản	Hệ thống HPLC cao áp gồm bơm, bộ tiêm, cột tách, detector và phần mềm xử lý
Thời gian & Chi phí	Quy trình phân tích nhanh, thao tác đơn giản, chi phí hóa chất thấp	Cần thời gian cân bằng cột và chạy mẫu; chi phí thiết bị và dung môi sắc ký cao hơn
Khả năng loại tạp chất nền	Dễ bị ảnh hưởng bởi tá dược hấp thụ cùng bước sóng; cần dùng phương pháp thêm chuẩn	Khả năng tách chọn lọc cao, tách riêng hoạt chất khỏi tá dược và các cấu tử lạ
Phương pháp định lượng	Phương pháp đường chuẩn $A = f(C)$ và phương pháp thêm chuẩn	Phương pháp ngoại chuẩn $S = f(C)$ và phương pháp thêm chuẩn
Phạm vi ứng dụng phù hợp	Kiểm tra nhanh hàm lượng tại các phòng thí nghiệm thông thường	Kiểm nghiệm chính xác cao tại các trung tâm kiểm định và nhà máy dược phẩm

3. Đóng góp của tác giả:
   • Cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm đối chứng chi tiết giữa phương pháp phân tích quang phổ và kỹ thuật sắc ký hiện đại đối với cùng một đối tượng hoạt chất dược phẩm.
   • Chứng minh tính hiệu quả của phương pháp thêm chuẩn trong việc triệt tiêu ảnh hưởng cản trở của tá dược khi định lượng paracetamol trong dạng bào chế bột sủi bọt/gói pha dung dịch.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:

  • Đối tượng mẫu thuốc thật trong nghiên cứu chỉ mới tập trung vào một chế phẩm đơn thành phần cụ thể là thuốc gói Efferalgan 80mg, chưa mở rộng sang các dạng bào chế phức tạp khác (viên nén giải phóng kéo dài, thuốc đạn) hoặc các dạng thuốc phối hợp đa hoạt chất (paracetamol kết hợp caffeine, kháng histamine, giảm ho).
  • Nghiên cứu chưa thực hiện khảo sát hàm lượng paracetamol trong các nền mẫu sinh học phức tạp (như huyết tương hoặc nước tiểu) cũng như chưa đánh giá độ ổn định hoạt chất trong các điều kiện bảo quản gia tốc.

• Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Mở rộng quy trình HPLC để phân tích đồng thời paracetamol và các hoạt chất đi kèm trong các chế phẩm thuốc cảm sốt đa thành phần trên thị trường.
  • Tiến hành thẩm định phương pháp phân tích toàn diện theo các hướng dẫn kiểm nghiệm dược phẩm hiện hành (ICH) về độ chọn lọc, giới hạn phát hiện (LOD), giới hạn định lượng (LOQ) và độ thu hồi.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên ngành Hóa học (Hóa phân tích), Dược học, Kiểm nghiệm dược: Có thể sử dụng Chương 1 và Chương 2 như tài liệu hệ thống hóa lý thuyết về quang phổ UV-VIS, định luật Beer, mô hình đĩa lý thuyết sắc ký, phương trình Van Deemter và các thuật toán tính toán định lượng.
• Kỹ thuật viên phòng thí nghiệm kiểm nghiệm: Có thể tham khảo trực tiếp Chương 5 và Chương 6 về cách bố trí thực nghiệm khảo sát điều kiện đo tối ưu, quy trình tiến hành phương pháp thêm chuẩn và phương pháp xử lý số liệu thống kê trong đánh giá chất lượng thuốc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao tác giả lựa chọn áp dụng phương pháp thêm chuẩn để định lượng paracetamol trong chế phẩm thuốc Efferalgan?
Trả lời: Trong chế phẩm thuốc thật luôn có sự hiện diện của các chất phụ gia, tá dược sủi bọt hoặc tạp chất nền có thể làm thay đổi độ hấp thụ quang hoặc đáp ứng detector. Phương pháp thêm chuẩn giúp tạo ra điều kiện nền hoàn toàn đồng nhất giữa mẫu thử và dung dịch chuẩn, từ đó loại trừ sai số hệ thống và ảnh hưởng cản trở của tá dược mà không cần tách chiết phức tạp.

2. Các thông số sắc ký cơ bản nào được sử dụng trong khóa luận để đánh giá chất lượng của quá trình tách HPLC?
Trả lời: Các thông số được khảo sát gồm: thời gian lưu ($t_R$), thời gian chết ($t_0$), hệ số dung lượng ($k'$, khoảng tối ưu 1–8), độ chọn lọc ($\alpha$, khoảng tối ưu 1,05–2,0), số đĩa lý thuyết ($N$, tối thiểu 1000, tối ưu 2500–5500), độ phân giải ($R$, tối thiểu 1,0, tối ưu 1,5) và hệ số bất đối xứng của peak ($f$, chấp nhận trong khoảng 0,9–1,2).

3. Phương trình Van Deemter trong Chương 2 giải thích những nguyên nhân vật lý nào dẫn đến hiện tượng giãn peak sắc ký?
Trả lời: Phương trình $H = A + B/u + C u$ chỉ ra 3 nguyên nhân: số hạng $A$ mô tả sự khuếch tán xoáy do dòng pha động chảy không đều qua các hạt pha tĩnh; số hạng $B/u$ mô tả sự khuếch tán dọc của các phân tử chất tan dọc theo cột; và số hạng $Cu$ mô tả trở lực chuyển khối do sự phân bố chậm của chất tan giữa hai pha tĩnh và động.

4. Theo nội dung Chương 3, cơ chế gây độc cho gan khi sử dụng paracetamol liều cao (>10 g/ngày) là gì?
Trả lời: Khi dùng liều cao, paracetamol chuyển hóa qua enzyme cytochrome P450 tạo ra lượng lớn chất trung gian $N$-acetyl benzoquinonimin làm cạn kiệt nguồn glutathione dự trữ ở gan. Chất trung gian này không được trung hòa sẽ liên kết trực tiếp với nhóm sulfhydryl của protein tế bào gan, gây tổn thương và hoại tử tế bào gan.

5. Điểm khác biệt căn bản về mặt dược lực học giữa Paracetamol và Aspirin được tác giả chỉ ra trong văn bản là gì?
Trả lời: Khác với Aspirin, Paracetamol không có hoạt tính chống viêm trên mô toàn thân vì chỉ tác động chọn lọc lên cyclooxygenase/prostaglandin ở hệ thần kinh trung ương. Do đó, Paracetamol không gây kích ứng, xước hoặc chảy máu dạ dày và không ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu hay thời gian đông máu như Aspirin.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Hiếu Phương đã nghiên cứu hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết của phương pháp trắc quang UV-VIS và phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao HPLC. Trên cơ sở thực nghiệm, tác giả đã khảo sát các điều kiện tối ưu và ứng dụng thành công phương pháp đường chuẩn cùng phương pháp thêm chuẩn để định lượng chính xác paracetamol trong mẫu tự pha và thuốc gói Efferalgan 80mg. Các kết quả phân tích và xử lý thống kê số liệu trong công trình cung cấp nguồn dữ liệu đối chứng có độ tin cậy khoa học cao cho công tác kiểm nghiệm hóa phân tích dược phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

XS: eee idle. 2H \ = GIAO + ĐÀO Mey : + “ % L4 tr ¢r EETeee ĐẠI HỌC SƯ i TP. nome * # _ KHOA HÓA « * L2 aw ø a ” hố $ * KHÓA LUẬN TÓT NGH vị Ứ NHÂN HÓA Roc h ¢ #: è R HOÁor ¥ i ae: w * ki Đề tài: kì * ĐỊNH G NA ON XE: w .BANG PHƯƠNG PHAP TRACQUAN a aaie PHUONG PHAR ASC KY PONG HIỆU NANG CAO lHaTtNM#ohýỆbạộẾỳỶeS ` ® ' * ve ïha cixMSt:ue, + SVTH : NGUYÊN HIỂU PHƯ : KHOA ˆ * * ` Mbvecs # TP. nOttui MINH, NAM 2009 ie Tư go, NNNTAỤỢ.T 4 KHOA LUAN TÓT NGHIỆP NGUYEN HIEU PHƯƠNG _ “Để hoàn thành được khoá luận tốt r ip này, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, động viên từ gia đình, thầy cô ie SỐ th xin oR cám om đóa ằ em gái tôi, cảm ơn gia đình đã luôn bên con.

s - 3 Em xin chân thành gửi lời cám ơn sâu sất nh đến thầy Lê Ngọc Tử đã động viên, giúp đỡ nhiệt tình và tận tâm hướng dẫn em trong suốt thời gian qua. Em xin cảm on tit cả các thầy cô trong khoa Hoá đã quan tâm, tạo điều kiện cho em trong suốt thời gian qua, đặc biệt thầy cô trong tổ Phân Tích và tô Nông Em xin chân thành cảm ơn cô ên đã giúp đỡ chúng em nhiệt tình về dụng cụ, trang thiết bị, hoá chất thời gian làm khoá luận Cuối cùng tôi xin gửi lời cám ơn cả các bạn của tôi, những người đã đồng hành và luôn bên cạnh tôi trong suốt thời gian quai” KHÓA LUAN TOT NGHIỆP NGUYÊN HIỂU PHƯƠNG BI: 0Á Đố tt cá i6it0S407701186G020110 102030 6GGy5504(006242⁄44020ÿaï4ï604402Qi005944(0)01464sã08514)i1a43x4 I ¡Js; (PP. tinea aE 2 MÔ DẨ ¡80020 26<c 00t ttcs0tsgs)x2c664444G01002/60201804/4G355038691018/04666336463/001Q06G 5 1 1W" 1,55; a HH xxx a ee 7 BANH MỤC HÌNN ccs cst saci RNS a i 10 MEE L4, 33109) SORWS | ý li ở: | li NGDBNII NDREDERBRARUB mm. 11 CHƯƠNG | ĐẠI CUONG VE PHAN TICH TRAC QUANG.

Cae mức năng lượng trong phản tư.----5--àc-ScSs<ccscssesereeeerzrrree 14 bã G44 EE kneenaeaveedeanessei»eodtdekeesennenessianseee l4 1. Cơ sở hoá học của màu sắc. CÁedRnh buntlines tiga c0 Waitt icscsscczesccnsisccaanscensconcsvcsasccsteinc us pbbecbanecbapansnecave 16 L6 RRR AR IN i a i 18 1% ERBODNEDpPRRBUNST:oueakefeetieocaqGeoiaodidaectiytvd0700sassodie 19 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ CHUNG VE PHƯƠNG PHAP SAC KỶ. Cơ sở chung cia phương pháp sắc ký.

Sie ky lỏng hiệu năng cao (HPLC).4, Tiêu chuẩn của sắc ký đồ và peak Gaussianian. Nguyên tắc của quá trình HPLC trong cột.- 66 52555252<2s1<cxee 30 2365; Câácđ@ | NO tUDNNGGG066662(02A620-ic6ã00)02v442 L4 31 KHOA LUAN TOT NGHIỆP NGUYEN HIỂU PHƯƠNG ———cc ————————__—-=—————_———— SMC to he |,. 40 28: Clete Gini Mele wat isch cise a se cee ain seats igs 42 CHƯƠNG 3 GIỚI THIẾU VE PARACETAMOL .cccccscseccceecssessuesseeeceeeeeneesseeens 47 CE | | an 48 $2; Wen tiboweees soe a as 48 3À. Đà ng Bo KẾ cenoeienoceeeoondieoiieaoiooaosssiicie<easei2i6240 0684 48 TM dy) Tad.

48 3): WQGINÏGiaibictletiyactatGrtiiadiciisitiidwã668101)(000G2Gaaii6%1018%08i0i0061 48 BiG, TÍN 0n OG 5050: secanenassenynasrocoreenssnsnnynipencennmepnerasseerervnassanmesssenvareneneayonenssntens 49 J7. Flee Mage sess aceseic ie sae eae sees 49 a 50 30: Chhng CHỈ Ciel sess icscssnscasts ss cee FEE 50 0U, 2887 CRONIN CONES DI D \ ssescssepiens isis nenssaeppasil iiierneimebbihten iss tebe sanenneninen’ ty paneannappiteetiirensh $0 3:1Ì. "Thnng tho N0 24G các 6G16ï0 G66 G040 020 G0cd0àscbe880Ai6tiae 51 212, STC GU ass caccsrcncscopnninn icone insmnctinn th rannasnsoneiicas seb inenenadabeis nckshdamndsanes iiss 51 3/3. Liền NON 22400 36006126110660/00\/042G0080941620ã aces 52 fo 2) 1 ea a 52 3.

Các dang thuốc thường gặp trên thị trurdng .cssssesseeeessssssessssssesecensnnnenseneees s3 SRD: TT seecdieecestcoadieitdooGsoliDiiszfiieesbioi402660080. 06 54 CHUONG 4 HOA CHAT - THIẾT BỊ VÀ DUNG CỤ THÍ NGHIỆM. Thiết bị - dụng cụ thí nghiệm:.S0/02101EAAEeiixiree $6 KHOA LUẬN TOT NGHIỆP NGUYÊN HIEU PHƯƠNG CHUONG 5 ĐỊNH LƯỢNG PARACETAMOL BẰNG PHƯƠNG PHAP TRAC QUANG I eS RS NI eS RA an ta $7 W1. Khao sát các điều kiện tối UU.

Định lượng paracetamol trong mẫu tự pha. Định lượng paracetamol trong thuốc bằng phương pháp thêm chuan. XI ltẾn cúc oan u0ik2tGiAti000GGSEttltiiGlG2xaitS4GGGSGGI(Gki0issi0 79 CHƯNG 6 ĐỊNH LƯỢNG PARACETAMOL BẢN PHƯƠNG PHÁP HPLC. Pha các dung địch gốc nr ee 80 6:2; Cho thiding số tiếtb{ HEU.eácecckbci2i0066Sccb0002G2GG2/0000sec6 80 eR ey, Ls a cn eT as 81 6.

Định lượng paracetamol trong mẫu tự pha. BÀ HN¡Go utkdedeioursagseadeoeaaeeobndaesorisesaanseiierneeesd 85 6. Dinh lượng paracetamol trong thuốc Efferalgan 80mg bằng phương pháp thêm ChuÂN::. -- - - HS 1 Họ TH TT TT TT 000 1c 1 010 0 0 86 Tis; KẾ Maia ssssisccaias cass cca ected idea sel 87 PHAN RET EUAN VÀ: ĐỀ XUẤT (uáia b2 ucï 0626 á06/0066GQGGdAai8uii 88 {` ) aee 89 2 :DỆNHỄGGG2GGGUGGGGGGQQGIGGGGAAdGitititt(dliaqixguad 89 TÀI LIỆU THAM KHẢO 65 ieee RRR SRR 91 CÁC CONG THUC TÍNH GIA TRI THONG KE o.csssssecsssesssvessseessneecnneesessetneeeanee 92 KHOA LUẬN TOT NGHIỆP NGUYÊN HIẾU PHƯƠNG MO DAU Chat lượng thuốc hiện nay đang là một trong những yếu tổ được quan tâm hàng dau của ngành Dược Việt Nam, vì thế việc quản lý và nâng cao chất lượng thuốc cũng như công tác kiểm tra, danh gia chất lượng và biết rõ về loại thuộc dang sử dụng đã trở thành nhu câu không thé thiếu của mọi người.

Paracetamol là chất có ứng dụng rộng rãi vả phổ biến trong y học cũng như trong đời sống có tinh năng giảm đau, trị sốt. Da số các công ty được đã ứng dụng paracetamol vào sản xuất hàng loạt các loại thuốc cảm do giá thành tương đối rẻ và khá dé sử dụng. Do đó việc xác định hàm lượng paracetamol trong thuốc là thiết thực và hữu ích. Chính vì vậy, chúng tôi quyết định chon dé tài: “ XÁC ĐỊNH HAM LƯỢNG PARACETAMOL TRONG THUỐC BANG PHƯƠNG PHAP TRAC QUANG VA PHUONG PHAP SAC KY LONG HIEU NANG CAO”.

Qua tham khảo và nghiên cứu một sé tài liệu và thực tế chúng tôi nhận thấy có nhiều phương pháp khác nhau để xác định hàm lượng paracetamol. Các phương pháp đã được ứng dụng trong định lượng paracetamol như xác định paracetamol bằng phương pháp vôn-ampe với điện cực làm việc là điện cực vàng, định lượng paracetamol trong chế phẩm được hỏa tan trong huyết tương người bằng sắc ký long cao áp, phương pháp phân tích da câu tử (MCA), phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) hoặc định lượng bằng phương pháp quang phô UV-VIS. Mỗi phương pháp điều có ưu và nhược điểm riêng của mình. Tuy nhiên dé chọn được một phương pháp vừa có hiệu quá kinh tế cao vừa đạt được chất lượng tốt mà lại phù hợp với từng loại thuốc là một van dé không nhỏ, phải qua nhiều giai đoạn và phải tốn nhiều thời gian, chỉ phí đầu tư.

Trong khóa luận này chúng tôi sử dụng phương pháp trắc quang là một phương pháp thực hiện nhanh chóng, thiết bị đơn giản, tiết kiệm và phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao lả một phương pháp hiện đại đang được đa số các công ty được cùng như các trung tâm kiểm tra chất lượng, các công ty chế biến lương thực thực phẩm sử dụng để kiểm định chất lượng sản phẩm của cơ sở mình. Và chúng tôi áp dụng hai phương pháp trên để xác định hàm lượng paracetamol trong thuốc. KHOA LUAN TOT NGHIỆP NGUYEN HIỂU PHƯƠNG Trong khóa luận, chúng tôi giới thiệu tổng quan về phương pháp trắc quang và phương pháp sắc ky lông hiệu năng cao (HPLC). Sau đó đi vào ứng dụng, nghiên cứu và tiễn hành xác định ham lượng paracetamol trong thuốc.

O đây chúng tôi sử dụng các phương pháp như nghiên cứu, tham khảo tai liệu, phương pháp thực nghiệm, thống kê xử lí các kết quả phân tích. KHOA LUAN TOT NGHIỆP NGUYEN HIỂU PHƯƠNG ————ễễễ====ềã:ăằ=ằẶ.—— DANH MỤC BANG Bảng Š. Sự phụ thuộc của độ hap thụ vào % metanol. Sự phy thuộc của độ hấp thụ vào pH.

Sự phụ thuộc của độ hap thụ vào thời giaM. Sự phụ thuộc của độ hấp thụ vào ndng độ:. Các mẫu dung dich thử của paracetamol. Các mẫu dung dich thứ trong phương pháp đường chuẩn.

Kết quả thực nghiệm mẫu thử | trong phương pháp đường chuân. Kết quả thực nghiệm mẫu thử 2 trong phương pháp đường chuẩn. Kết quả thực nghiệm mẫu thử 3 trong phương pháp đường chuân. Các dung dịch của mẫu thử 1 bằng phương pháp thêm chuẩn.

Kết quả thực nghiệm mẫu thử ! bằng phương pháp thêm chuẩn. Kết quả thực nghiệm mẫu thử | bằng phương pháp thêm chuẩn. Các dung dịch của mẫu thử 2 bằng phương pháp thêm chuẩn. Kết quả thực nghiệm mẫu thử 2 bằng phương pháp thêm chuẩn.

Kết quả thực nghiệm mẫu thử 2 bằng phương pháp thêm chuẩn. Các dung dich của mẫu thử 3 bằng phương pháp thêm chuan. Kết quả thực nghiệm mẫu thử 3 bằng phương pháp thêm chuắn. Kết quả thực nghiệm mẫu thir 3 bằng phương pháp thêm chuẩn.

Các dung dịch của mẫu thử 4 trong phương pháp thêm chuẩn. Kết quả mẫu thử 4 trong phương pháp thêm chuẳn. Kết quả mẫu thử 4 trong phương pháp thêm chuắn. Kết quả xứ lí thống kê các số liệu thực nghiệm các mẫu dung dịch thử trong phương pháp đường elnino is eS eS 71 KHOA LUAN TOT NGHIỆP NGUYÊN HIỂU PHƯƠNG Bảng 5.

Kết qua tông hợp vả xử lí thống ké các số liệu thực nghiệm 4 mẫu thử bằng phương pháp tiềm CIIỂN:, s22 cac c6 662 rginse 71 Bảng 5. Các dung dịch của mẫu thật | bằng phương pháp thêm chuan. Các dung dich của mẫu thật 2 bằng phương pháp thêm chuẩn. Các dung dịch của mẫu thật 3 bang phương pháp thêm chuan.

Kết quả thực nghiệm mẫu thật 1. Kết quả thực nghiệm mẫu thật Ì. Kết quả thực nghiệm mẫu thật 2. Kết quả thực nghiệm mẫu that 2 .0cccce-sesscsesseesorecoeecsessveseoerecrsesseanse 75 Bảng 5.

Kết quả thực nghiệm mẫu thật 3. Kết quả thực nghiệm mẫu thật 3. Kết quả tổng hợp và xử lí thống kê các số liệu thực nghiệm 3 mẫu thật. Hàm lượng paracetamol trong gói efferalgan.

Các dung dịch của mẫu thật 4. Kết quả thực nghiệm mẫu thật 4. Kết quả thực nghiệm mẫu thật 4. Kết qua tổng hợp và xử lí thống kê các số liệu thực nghiệm mẫu thật 4.

Ham lượng paracetamol trong gói efferalgan. Sy phụ thuộc của diện tích peak vào nồng độ. Các dung dịch của mẫu thử bằng phương pháp đường chuẩn. Kết qua diện tích peak 3 mẫu thử bằng phương pháp đường chuan.

Kết quả mẫu thử | bằng phương pháp đường chuẩn. Kết quả mẫu thử 2 bảng phương pháp đường chuẩn. Kết quả mẫu thir 3 bằng phương pháp đường chuẩn.---- §3 KHÓA LUAN TOT NGHIỆP NGUYÊN HIẾU PHƯƠNG Bang 6. Các dung địch mẫu thử bằng phương pháp thêm.

Kết quả thực nghiệm mẫu thử bang phương pháp thêm chuẩn. Kết quả tông hợp và xử lí thống kê các số liệu thực nghiệm 3 mẫu thử trong trong pho đường MMMM is sss ies ÌĂŸG kia 0kcecakeobaaosdeeesdkd)d6ex. Kết quả tông hợp và xử lí thống kê các số liệu thực nghiệm mẫu thử bằng Di ri Tiện: (h7 0NIỂN----c con 005 a ooo aan 85 Bảng 6. Các dung dich của mẫu thật bằng phương pháp thêm chuẩn.

Kết quả điện tích peak của mẫu thật bằng phương pháp thêm chuẩn.