CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Khái niệm và phân loại cho vay Có nhiều khái niệm về cho vay Cho vay là một mặt của hoạt động tín dụng ngân hàng. Thông qua hoạt động cho vay, ngân hàng thực hiện phân phối nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi huy động được trong xã hội về với lượng giá trị lớn hơn ban đầu.
Cho vay là quyền của ngân hàng với tư cách là người cho vay ( chủ nợ) yêu cầu khách hàng của mình- người đi vay phải tuân thủ những điều kiện nhất định tạo ràng buộc pháp lý bảo đảm người cho vay có thể thu hồi vốn( cả gốc và lãi) sau một thời gian nhất định. Những điều kiện vay cụ thể dựa trên cơ sở mức độ tin tưởng, tín nhiệm lẫn nhau giữa ngân hàng và khách hàng Cho vay là quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể ( NHTM và người cho vay) trong đó NHTM chuyển giao tiền hoặc tài sản cho bên kia sử dụng trong một thời gian nhất định, đồng thời bên nhận tiền hoặc tài sản cam kết hoàn trả vốn( gốc và lãi) cho bên cho vay vô điều kiện theo thời hạn đã thoả thuận. Theo luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 16/06/2010 của Quốc hội-Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Phân loại cho vay của các ngân hàng thương mại.
Phân loại cho vay là việc sắp xếp các khoản cho vay theo từng nhóm dựa trên một số tiêu thức nhất định. Việc phân loại cho vay có cơ sở khoa học sẽ là tiền đề để thiết lập các quy trình cho vay thích hợp và nâng hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng. Có nhiều tiêu thức phân loại cho vay. Người ta phân loại cho vay theo các tiêu thức sau: 3 Căn cứ vào thời hạn cho vay: Cho vay ngắn hạn : là loại cho vay có thời hạn đến 12 tháng và được sử dụng để bù đắp sự thiếu hụt vốn lưu động của các doanh nghiệp và các nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của cá nhân.
Cho vay trung hạn : là các khoản cho vay có thời hạn trên 12 tháng đến 5 năm, được sử dụng để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến hoặc đổi mới thiết bị,công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh, xây dựng các dự án mới có quy mô vốn nhỏ và thời gian thu hồi vốn nhanh. Cho vay dài hạn : là loại cho vay có thời hạn trên 5 năm và thời hạn tối đa có thể lên đến 20 – 30 năm. Là loại tín dụng được cấp để đáp ứng các nhu cầu dài hạn như xây dựng nhà ở, các thiết bị, phương tiện vận tải có quy mô lớn, xây dựng các xí nghiệp mới. Căn cứ vào mức độ tín nhiệm đối với khách hàng.
Cho vay không bảo đảm. Là loại cho vay không có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc sự bảo lãnh không có tài sản của người thứ 3, mà việc cho vay chỉ dựa vào uy tín của khách hàng Cho vay có bảo đảm. Là loại cho vay dựa trên cơ sở các tài sản bảo đảm bằng hình thức thế chấp hoặc cầm cố, hoặc phải có sự bảo lãnh bằng tài sản của người thứ ba. Căn cứ vào phương pháp hoàn trả.
Cho vay có thời hạn là loại cho vay có thoả thuận thời hạn trả nợ cụ thể theo hợp đồng. Cho vay có thời hạn bao gồm : - Cho vay chỉ có một kỳ hạn trả nợ ( hay còn gọi là phi trả góp ) là loại cho vay thanh toán một lần theo thời hạn đã thoả thuận. - Cho vay có nhiều kỳ hạn trả nợ cụ thể hay còn gọi là cho vay trả góp : Là loại cho vay mà khách hàng phải hoàn trả vốn gốc và lãi theo định kỳ. Loại cho vay này chủ yếu được áp dụng trong cho vay bất động sản nhà ở 4 thương mại, cho vay tiêu dùng, cho vay đối với những người kinh doanh nhỏ, cho vay để mua sắm thiết bị.
- Cho vay hoàn trả nợ nhiều lần nhưng không có kỳ hạn nợ cụ thể, mà việc trả nợ phụ thuộc vào khả năng tài chính của người đi vay Cho vay không có thời hạn cụ thể. Đối với loại cho vay không có thời hạn thì ngân hàng có thể yêu cầu hoặc người đi vay tự nguyện trả nợ bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước một thời gian hợp lý, thời gian này có thể tự thoả thuận trong hợp đồng. Căn cứ vào xuất xứ tín dụng. - Cho vay trực tiếp : ngân hàng trực tiếp cấp vốn cho người có nhu cầu, đồng thời người đi vay trực tiếp hoàn trả nợ vay cho ngân hàng.
- Cho vay gián tiếp : Là khoản cho vay được thực hiện thông qua việc mua lại các khế ước hoặc chứng từ nợ đã phát sinh và còn lại trong thanh toán. Căn cứ vào mục đích cho vay - Cho vay tiêu dùng - Cho vay kinh doanh 1. CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm cho vay tiêu dùng Cho vay tiêu dùng là hình thức tài trợ cung ứng vốn cho mục đích chi tiêu của cá nhân, hộ gia đình.
Các khoản cho vay tiêu dùng là nguồn tài chính quan trọng giúp cho người tiêu dùng trang trải nhu cầu cuộc sống trước khi họ có khả năng về tài chính để thụ hưởng.2 Vai trò của hoạt động cho vay tiêu dùng tại các ngân hàng thương mại. Đối với người tiêu dùng. Các cá nhân và hộ gia đình là những người hưởng lợi trực tiếp từ hoạt động cho vay tiêu dùng. Khi chất lượng cuộc sống của người dân ngày càng được cải thiện, nhu cầu chi tiêu của họ cũng phong phú và đa dạng hơn.
Song không phải lúc nào họ cũng có khả năng thoả mãn được những nhu cầu tiêu 5 dùng nay. Do khả năng tài chính có hạn, họ không thể có một khoản tiền lớn để đáp ứng ngay lập tức mà cần phải có một khoảng thời gian tích luỹ nhất định. Trong nhiều trường hợp, người ta chỉ có thể thụ hưởng những nhu cầu đó khi về già. Các khoản cho vay tiêu dùng của ngân hàng đã giúp người tiêu dùng kết hợp được nhu cầu hiện tại với khả năng thanh toán trong tương lai.2 Đối với ngân hàng thương mại.
NHTM là một tổ chức tài chính trung gian đứng ra huy động tiền gửi từ dân cư và các tổ chức kinh tế xã hội để thực hiện cho vay. Hoạt động cho vay của ngân hàng phải đảm bảo bù đắp được tất cả các chi phí có liên quan, tạo ra một khoản sinh lời cần thiết để hoạt động của ngân hàng có lãi và tăng trưởng. Đối với cho vay tiêu dùng, do lãi suất hấp dẫn và ổn định hơn so với cho vay kinh doanh. Mặt khác, số lượng các món vay tiêu dùng lớn nên rủi ro sẽ được phân tán.
Vì vậy thu nhập từ cho vay tiêu dùng là một nguồn thu không nhỏ và có thể bù đắp chi phí hoạt động của ngân hàng. Khi thực hiện cho vay tiêu dùng, ngân hàng thương mại có thể đa dạng hoá danh mục đầu tư của mình. Như vậy, ngân hàng nâng cao thu nhập đồng thời phân tán rủi ro có thể gặp trong hoạt động tín dụng. Vậy, với việc mở rộng cho vay tiêu dùng, ngân hàng vừa mở rộng được khách hàng, vừa tận dụng nguồn vốn huy động, vừa đa dạng hoá các sản phẩm dịch vụ, nhờ đó ngân hàng nâng cao được sức cạnh tranh.
Đối với nền kinh tế xã hội. Thông qua các khoản cấp tín dụng cho người tiêu dùng, ngân hàng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo điều kiện tái sản xuất sức lao động, nâng cao khả năng làm việc, nâng cao hiệu quả công việc mà họ đảm nhận. Cho vay tiêu dùng góp phần đáng kể vào chính sách kích cầu của nhà nước. Bằng việc kích thích tiêu dùng, kích thích sản xuất, cho vay tiêu dùng giúp nhà nước đạt được một số mục tiêu kinh tế xã hội nhất định: tăng mức sống cho dân cư, tăng GDP, thúc đẩy quá trình sản xuất kinh doanh.3 Đặc điểm cho vay tiêu dùng.
Khác với cho vay kinh doanh, mục đích vay nhằm phục vụ nhu cầu chi tiêu cá nhân, hộ gia đình không xuất phát từ mục đích kinh doanh, nguồn trả nợ độc lập so với việc sử dụng tiền vay, vì vậy cho vay tiêu dùng có các đặc điểm như sau : Quy mô mỗi món vay nhỏ nhưng số lượng các món vay rất lớn. So với cho vay kinh doanh, giá trị các món cho vay tiêu dùng không lớn. Điều này một phần do giá trị hàng hoá, dịch vụ tiêu dùng không qua đắt đỏ. Mặt khác, đa số các khách hàng vay vốn đã có sự tích luỹ từ trước đối với các tài sản có giá trị lớn, họ chỉ tìm đến ngân hàng với mục đích hỗ trợ cho hoạt động tiêu dùng của họ.
Tuy quy mô mỗi món vay tiêu dùng là nhỏ nhưng tổng quy mô cho vay tiêu dùng của ngân hàng lại rất lớn. Đó là vì nhu cầu vay tiêu dùng là nhu cầu của mọi tầng lớp dân cư, vì vậy số lượng khách hàng tìm đến ngân hàng rất lớn, do đó tổng quy mô cho vay tiêu dùng là rất lớn. Các khoản cho vay tiêu dùng có lãi suất đa dạng. Khách hàng vay tiêu dùng thường ít nhậy cảm với lãi suất, họ thường chỉ quan tâm đến khoản tiền phải trả hàng tháng hơn là mức lãi suất ghi trong hợp đồng.
Do đó, khác với hầu hết các khoản cho vay kinh doanh được điều chỉnh lãi suất theo lãi suất thị trường, lãi suất cho vay tiêu dùng thường được ấn định tại một mức nhất định. Đối với các khoản cho vay ngắn hạn, lãi suất được ấn định ngay từ đầu và không thay đổi cho đến hết thời hạn vay. Đối với những khoản vay trung dài hạn, lãi suất cho vay thường được điều chỉnh mỗi năm một lần dựa trên cơ sở lãi suất huy động cộng với một biên độ nhất định tuỳ theo từng ngân hàng. Chi phí một khoản vay tiêu dùng là khá lớn.
Cho vay tiêu dùng có chi phí lớn nhất trong danh mục tín dụng của ngân hàng. Điều này là do quy mô mỗi món vay tiêu dùng thường nhỏ thậm chí không đáng kể, song số lượng các món vay tiêu dùng rất lớn. Hơn nữa 7 việc cập nhật các thông tin cá nhân khó có thể đầy đủ và chính xác.