CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC ĐẠI LÝ BẢO HIỂM NHÂN THỌ 1. Khái niệm về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực “ Nhân lực là sức lực của con người, năm trong con người và làm cho con người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với cơ thể của con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động – con người có sức lao động. Trong đó, sức lao động là phạm trù chỉ khả năng lao động của con người, là tổng hợp thể lực và trí lực của con người được con người vận dụng trong quá trình lao động.
Ngày nay không chỉ dừng lại ở hai tiêu chí trên mà người ta còn quan tâm đến năng lực phẩm chất của người lao động mà người ta gọi là tâm lực”. ( Nguyễn Vân Điềm, 2014) Vậy có thể hiểu rằng nhân lực là sự phát triển toàn diện của con người để tạo thành sức lao động, nó tổng hoà của thể lực, trí lực và tâm lực. Trong đó: Thể lực là sức mạnh cơ bắp của con người, nó phụ thuộc vào độ tuổi, giới tính, chiều cao, cân nặng, chế độ dinh dưỡng. Trí lực là yếu tố phản ánh khả năng nhận thức, tư duy, là những thuộc tính về tinh thần giúp con người nắm được tri thức, hoạt động dễ dàng có hiệu quả trong các hoạt động khác nhau, đó là năng lực trí tuệ.
Biểu hiện rõ qua các chỉ tiêu về trình độ văn hóa, chuyên môn, kỹ thuật, kinh nghiệm công tác. Tâm lực là phẩm chất của người lao động, nó được thể hiện rõ qua các tính cách của người lao động như sự năng động, sáng tạo, tinh thần trách nhiệm, tâm huyết của con người dành cho công việc mà họ được phân công. Nguồn nhân lực: “ Là một phạm trù dùng để chỉ sức mạnh tiềm ẩn của dân cư, khả năng huy động tham gia vào quá trình tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội trong hiện tại cũng như trong tương lai. Sức mạnh và khả năng đó được thể hiện qua số lượng, chất lượng và cơ cấu dân số, nhất là số lượng và chất lượng con người có đủ điều kiện tham gia vào nền tảng sản xuất xã hội”.
Có thể thấy rằng nguồn nhân lực không không 5 chỉ bao hàm chất lượng nguồn nhân lực hiện tại mà nó còn bao hàm cả nguồn cung cấp nguồn nhân lực tương lai. “Đào tạo phát triển nguồn nhân lực là các hoạt động để duy trì và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tổ chức, là điều kiện quyết định để các tổ chức có thể đứng vững và thắng lợi trong môi trường cạnh tranh”. (Nguyễn Vân Điềm, 2014) Phát triển nguồn nhân lực: “Là tổng thể các hoạt động học tập có tổ chức được tiến hành trong khoảng thời gian nhất định để nhằm tạo ra sự thay đổi hành vi nghề nghiệp của người lao động”. Phát triển nguồn nhân lực là làm tăng số lượng và nâng cao chất lượng người lao động trong tổ chức giúp cho tổ chức có một cơ cấu lao động hợp lí, nâng cao hiệu quả lao động, hướng tới sự phát triển của tổ chức.
(Nguyễn Vân Điềm, 2014) “Xét về nội dung thì phát triển nguồn nhân lực bao gồm ba hoạt động chính là giáo dục, đào tạo và phát triển. Giáo dục được hiểu là các hoạt động học tập để chuẩn bị cho con người bước vào một nghề nghiệp hoặc chuyển sang một nghề mới, thích hợp hơn trong tương lai. Đào tạo được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ chính của mình. Đó là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn.
Phát triển là các hoạt động học tập vươn ra khỏi phạm vi công việc trước mắt của người lao động, nhằm mở ra cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai của tổ chức”. ( Nguyễn Vân Điềm, 2014) Theo quan điểm của Trần Kim Dung (2018) thì “ Điểm tương đồng giữa đào tạo và phát triển là chúng đều có các phương pháp tương tự, được sử dụng nhằm tác động lên quá trình học tập để nâng cao kiến thức và kỹ năng thực hành. Tuy nhiên, đào tạo có định hướng hiện tại, chú trọng vào công việc hiện thời của cá nhân, giúp các cá nhân có ngay các kỹ năng cần thiết để thực hiện tốt công việc hiện tại. Còn 6 phát triển nhân viên nhằm chú trọng lên các công việc tương lai trong tổ chức, doanh nghiệp.
Khi một người được thăng tiến lên chức vụ mới, họ cần những kiến thức kỹ năng mới theo yêu cầu của công việc. Công tác phát triển nhân viên sẽ giúp cho các cá nhân chuẩn bị sẵn các kiến thức, kỹ năng cần thiết đó”. (Trần Kim Dung, 2018) “Phát triển nguồn nhân lực quan hệ chặt chẽ với đào tạo nguồn nhân lực”. (Trần Xuân Cầu, 2019) Thật vậy, nguồn nhân lực chỉ phát triển khi kinh tế xã hội phát triển, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của nền sản xuất trong xã hội.
Vì vậy, để đáp ứng nhu cầu phát triên nguồn nhân lực thì bắt buộc phải đào tạo. Đào tạo có thể coi là hình thức đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực. Từ mục tiêu công tác, nội dung của công tác phát triển nguồn nhân lực cần làm rõ chính sách phát triển nguồn nhân lực, như chính sách đào tạo, duy trì và mở rộng nguồn nhân lực về số lượng và chất lượng cũng như đề xuất kế hoạch thực hiện công tác phát triển nguồn nhân lực. Trong đó, việc lập kế hoạch đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, xác định nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực, lựa chọn phương pháp đào tạo phù hợp và đánh giá hiệu quả của quá trình đào tạo là những vấn đề mấu chốt của công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
“Mục tiêu chung của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là nhằm sử dụng tối đa nguồn lực hiện có và nâng cao tính hiệu quả của tổ chức thông qua việc giúp cho người lao động hiểu rõ hơn về công việc, nắm vững hơn về nghề nghiệp của mình và thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình một cách tự giác hơn, với thái độ tốt hơn, cũng như nâng cao khả năng thích ứng của họ với các công việc trong tương lai”. (Nguyễn Vân Điềm, 2014) Như vậy, mục tiêu đào tạo và phát triển là điều kiện để một tổ chức, doanh nghiệp tồn tại và đi lên trong cạnh tranh. Bao gồm: Nâng cao hiệu quả lao động, hiệu quả thực hiện công việc Nâng cao chất lượng của công việc Nâng cao tính ổn định và năng động của tổ chức 7 Duy trì và nâng cao chất lượng của nguồn nhân lực Tạo điều kiện cho áp dụng tiến bộ kỹ thuật và quản lý vào doanh nghiệp Tạo ra được lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Tạo sự gắn bó của người lao động với doanh nghiệp Tạo tính chuyên nghiệp của người lao động Đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng phát triển của người lao động. Tạo cho người lao động có cách nhìn, cách tư duy mới trong công việc hiện tại và từ đó phát huy tính sáng tạo để tăng sự hiệu quả của toàn tổ chức.
Nội dung của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực “Nhu cầu đào tạo được xác định dựa trên phân tích nhu cầu lao động của tổ chức, các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng cần thiết cho việc thực hiên các công việc và phân tích trình độ, kiến thức, kỹ năng hiện có của người lao động”.(Nguyễn Vân Điềm, 2014) Xác định nhu cầu đào tạo và phát triển là xác định khi nào, ở bộ phận nào, kỹ năng nào, cho ai và bao nhiêu người được đào tạo. Từ đó, tạo tiền đề để doanh nghiệp lựa chọn phát triển thêm những người có tiềm năng tốt. Để xem xét vấn đề trên thì doanh nghiệp phải dựa vào phân tích công việc và đánh giá tình hình thực hiện công việc. “Các chương trình đào tạo chỉ nên chú trọng vào đối tượng thực sự cần thiết đào tạo.
Đào tạo kiểu phong trào, lôi kéo cả những người không có nhu cầu đào tạo sẽ vừa lãng phí tài chính, thời gian cho tổ chức, doanh nghiệp, vừa gây khó chịu cho nhân viên. Phân tích nhân viên đòi hỏi phải đánh giá đúng khả năng cá nhân và kỹ năng nghề nghiệp của nhân viên”. (Trần Kim Dung, 2018) Các số liệu về nhu cầu đào tạo và phát triển có thể thông qua: Thảo luận với các vị lãnh đạo và các nhóm nhân viên thực hiện công việc. Quan sát tình hình thực tế thực hiện công việc.
Thực hiện trắc nghiệm và bảng câu hỏi điều tra nhằm tìm hiểu kiến thức và hiểu biết của nhân viên về công việc. Phân tích kết quả đánh giá chung về tình hình công việc. 8 Xác định mục tiêu đào tạo và phát triển: Xác định mục tiêu đào tạo và phát triển là xác định kết quả cần đạt của chương trình đào tạo và phát triển. Bao gồm những kỹ năng cụ thể cần được đào tạo, số lượng và cơ cấu học viên, thời gian đào tạo, kết quả phát triển của đại lý.
Lựa chọn đối tượng đào tạo và phát triển: Lựa chọn đối tượng đào tạo và phát triển là lựa chọn người cụ thể để đào tạo, dựa trên nghiên cứu và xác định nhu cầu và động cơ đào tạo của người lao động, tác dụng của đào tạo đối với người lao động và khả năng nghề nghiệp của từng người. Từ kết quả đào tạo, hiệu quả công việc lựa chọn đối tượng phát triển. “Chương trình đào tạo là một hệ thống các môn học và bài học được dạy, cho thấy những kiến thức nào, kỹ năng nào cần được dạy và dạy trong bao lâu. Trên nhưng cơ sở đó lựa chọn phương pháp đào tạo phù hợp”.
(Nguyễn Vân Điềm, 2014) Phương pháp đào tạo chính là cách truyền tải nội dung đào tạo đến người học nhằm đạt được mục tiêu đào tạo. Có nhiều phương pháp đào tạo khác nhau và việc lựa chọn lựa phương pháp đào tạo hợp lý có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng đào tạo từ đó cũng ảnh hưởng lớn đến sự phát triển nguồn nhân lực. Dưới đây là một số phương pháp mà tác giả cho rằng phù hợp với doanh nghiệp: Các phương pháp đào tạo phổ biến trên lớp học: Phương pháp giảng bài/thuyết trình.