Nghiên cứu nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI của tỉnh Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ VNUA nghiên cứu nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI của tỉnh Hưng Yên, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Hữu Cường
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên cứu nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của tỉnh Hưng Yên
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 6.1. Một số khái niệm cơ bản về năng lực cạnh tranh
• 6.2. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh
• 6.3. CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 6.3.1. Kinh nghiệm của một số địa phương về cải thiện chỉ số PCI
• 6.3.2. Một số công trình nghiên cứu liên quan
• 6.4. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6.4.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 6.4.1.1. Đặc điểm tự nhiên của tỉnh Hưng Yên
• 6.4.1.2. Đặc điểm kinh tế- xã hội
• 6.4.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6.4.2.1. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
• 6.4.2.2. Phương pháp phân tích
• 6.4.2.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 6.5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 6.5.1. THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA TỈNH HƯNG YÊN
• 6.5.1.1. Phân tích biến động của chỉ số PCI Hưng Yên giai đoạn 2011-2016
• 6.5.1.2. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chỉ số năng lực cạnh tranh tỉnh Hưng Yên
• 6.5.2. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TỈNH HƯNG YÊN
• 6.5.2.1. Những kết quả đạt được
• 6.5.2.2. Những hạn chế tồn tại
• 6.6. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA TỈNH HƯNG YÊN
• 6.6.1. Quan điểm, định hướng và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của tỉnh Hưng Yên
• 6.6.2. Các giải pháp chủ yếu
• 6.7. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 6.7.1. Đối với chính quyền tỉnh Hưng Yên
• 6.7.2. Đối với các doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI tỉnh Hưng Yên

Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) là một công cụ quan trọng để đánh giá môi trường kinh doanh tại các tỉnh thành. Tại tỉnh Hưng Yên, PCI không chỉ phản ánh khả năng thu hút đầu tư mà còn thể hiện sự phát triển kinh tế xã hội. Nghiên cứu này sẽ phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số PCI của tỉnh Hưng Yên trong những năm qua.

1.1. Khái niệm và vai trò của chỉ số PCI

Chỉ số PCI được xây dựng nhằm đánh giá năng lực điều hành kinh tế của chính quyền địa phương. Nó giúp các nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan về môi trường kinh doanh tại tỉnh Hưng Yên.

1.2. Lịch sử phát triển chỉ số PCI tại Hưng Yên

Từ năm 2009 đến nay, chỉ số PCI của Hưng Yên đã có những biến động đáng kể. Năm 2014, tỉnh xếp thứ 51/63 tỉnh thành, cho thấy cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao chỉ số này.

II. Thách thức trong việc nâng cao chỉ số PCI tỉnh Hưng Yên

Mặc dù có nhiều tiềm năng, Hưng Yên vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao chỉ số PCI. Các vấn đề như cơ sở hạ tầng yếu kém, thủ tục hành chính phức tạp và thiếu sự minh bạch trong quản lý vẫn tồn tại.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số PCI

Nhiều yếu tố như chi phí gia nhập thị trường, tính minh bạch và sự ổn định trong sử dụng đất ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số PCI của tỉnh Hưng Yên.

2.2. So sánh với các tỉnh khác trong khu vực

Hưng Yên cần học hỏi từ các tỉnh thành khác có chỉ số PCI cao hơn để cải thiện môi trường đầu tư và thu hút vốn.

III. Phương pháp cải thiện chỉ số PCI tỉnh Hưng Yên

Để nâng cao chỉ số PCI, Hưng Yên cần áp dụng các phương pháp cải cách đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm cải thiện thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tăng cường sự minh bạch.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính

Giảm thiểu thời gian và chi phí cho doanh nghiệp thông qua việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính là một trong những giải pháp quan trọng.

3.2. Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp

Chính quyền tỉnh cần xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, từ đào tạo nhân lực đến cung cấp thông tin thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện chỉ số PCI không chỉ giúp Hưng Yên thu hút đầu tư mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các kết quả từ khảo sát cho thấy sự hài lòng của doanh nghiệp với môi trường đầu tư đang dần được cải thiện.

4.1. Kết quả khảo sát chỉ số PCI 2023

Kết quả khảo sát cho thấy chỉ số PCI của Hưng Yên đã tăng lên, tuy nhiên vẫn cần nhiều nỗ lực để đạt được mục tiêu cao hơn.

4.2. Các mô hình thành công từ địa phương khác

Hưng Yên có thể tham khảo các mô hình thành công từ các tỉnh khác để áp dụng vào thực tiễn, từ đó nâng cao chỉ số PCI.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chỉ số PCI tỉnh Hưng Yên

Để nâng cao chỉ số PCI, Hưng Yên cần có những chiến lược dài hạn và đồng bộ. Việc cải thiện môi trường đầu tư không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn cần sự tham gia tích cực từ cộng đồng doanh nghiệp.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Hưng Yên cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững, kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

5.2. Khuyến khích đầu tư và đổi mới sáng tạo

Chính quyền cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) là thước đo quan trọng phản ánh chất lượng điều hành kinh tế và mức độ thuận lợi của môi trường kinh doanh tại các địa phương ở Việt Nam. Trong bảng xếp hạng PCI năm 2014, tỉnh Hưng Yên chỉ xếp thứ 51 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố cả nước. Dù điểm số tổng hợp đạt mức tăng 1,23 điểm so với năm 2013, Hưng Yên vẫn đứng ở vị trí cuối cùng trong 11 tỉnh, thành phố thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng. Thực trạng này đặt ra nghịch lý lớn khi tỉnh sở hữu vị trí địa lý chiến lược trong tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, mạng lưới giao thông huyết mạch gồm Quốc lộ 5, Quốc lộ 5B dài 29 km đi qua địa bàn, cùng hàng loạt khu công nghiệp quy mô lớn như Phố Nối A, Phố Nối B và Thăng Long II.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là tại sao một địa phương có nền công nghiệp phát triển nhanh lại sở hữu năng lực cạnh tranh thấp hơn các tỉnh có điều kiện tương đồng trong khu vực. Đề tài tập trung giải quyết mục tiêu: hệ thống hóa cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh; đánh giá thực trạng và xác định nguyên nhân chi phối các chỉ số thành phần PCI của Hưng Yên giai đoạn 2009 - 2016; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh đến năm 2020.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát 10 huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh Hưng Yên với sự tham gia đánh giá của cộng đồng doanh nghiệp dân doanh và cơ quan quản lý. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học giúp chính quyền địa phương tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, nâng cao hiệu quả quản trị công, hướng tới mục tiêu giải quyết việc làm ổn định cho hơn 700.000 lao động và gia tăng nguồn thu ngân sách tỉnh bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết lợi thế cạnh tranh của Michael Porter (1980) và khung phân tích năng lực cạnh tranh quốc gia của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) phối hợp với Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD). Ở cấp độ địa phương, năng lực cạnh tranh được định nghĩa là khả năng của chính quyền cấp tỉnh trong việc tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, huy động hiệu quả các nguồn lực vật chất và phi vật chất để thu hút đầu tư khu vực tư nhân.

Hệ thống lý thuyết phân định rõ 4 cấp độ cạnh tranh có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ: năng lực cạnh tranh quốc gia, năng lực cạnh tranh địa phương, năng lực cạnh tranh ngành và năng lực cạnh tranh doanh nghiệp. Trong đó, mô hình đánh giá PCI do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) phát triển từ năm 2005 đóng vai trò trung tâm. Khung đánh giá PCI chuẩn hóa gồm 10 chỉ số thành phần:

• Chi phí gia nhập thị trường (trọng số 10%)
• Tiếp cận đất đai và sự ổn định trong sử dụng đất (trọng số 5%)
• Tính minh bạch và tiếp cận thông tin (trọng số 20%)
• Chi phí thời gian thực hiện quy định Nhà nước (trọng số 15%)
• Chi phí không chính thức (trọng số 10%)
• Tính năng động và tiên phong của lãnh đạo tỉnh (trọng số 10%)
• Dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp (trọng số 5%)
• Đào tạo lao động (trọng số 20%)
• Thiết chế pháp lý (trọng số 5%)
• Cạnh tranh bình đẳng (trọng số 5%, bổ sung chính thức từ năm 2013)

Cơ sở pháp lý của đề tài gắn liền với Điều 51 Hiến pháp năm 2013 về quyền bình đẳng của các thành phần kinh tế, Luật Doanh nghiệp và Đề án 30 của Thủ tướng Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu sơ cấp từ điều tra doanh nghiệp và dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê tỉnh Hưng Yên, Báo cáo PCI thường niên của VCCI giai đoạn 2009 - 2016. Cỡ mẫu khảo sát được thực hiện theo phương pháp chọn mẫu phân tổ ngẫu nhiên đại diện cho toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Danh sách doanh nghiệp được phân chia thành 24 nhóm độc lập dựa trên 3 tiêu chí chính:

• Loại hình doanh nghiệp: Công ty Cổ phần, Công ty Trách nhiệm hữu hạn, Doanh nghiệp tư nhân.
• Thời gian hoạt động: Thành lập trước năm 2000 và thành lập từ sau năm 2000 (mốc Luật Doanh nghiệp có hiệu lực).
• Ngành nghề sản xuất kinh doanh và địa bàn phân bố tại 10 huyện, thành phố.

Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu phân tổ 24 nhóm nhằm đảm bảo tính đại diện cao nhất, loại trừ các sai số thống kê do khác biệt về quy mô và bề dày hoạt động của doanh nghiệp. Về phương pháp phân tích, đề tài áp dụng mô hình hồi quy đa biến để xác định trọng số thực tế của từng chỉ số thành phần, kết hợp phương pháp chuẩn hóa dữ liệu theo thang điểm 10 thông qua công thức tính điểm biên độ và kỹ thuật đối chuẩn so sánh (benchmarking) giữa Hưng Yên với các tỉnh lân cận.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu giai đoạn 2011 - 2016 cho thấy chỉ số PCI của tỉnh Hưng Yên bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng trong công tác điều hành kinh tế:

• Thứ nhất, điểm số tổng hợp và thứ hạng liên tục nằm ở nhóm trung bình thấp và thấp của cả nước. Năm 2014, Hưng Yên chỉ xếp hạng 51/63 tỉnh thành, tụt hậu xa so với các địa phương lân cận như Bắc Ninh (xếp thứ 10) hay Vĩnh Phúc (xếp thứ 6).
• Thứ hai, hai chỉ số thành phần chiếm trọng số cao nhất (mỗi chỉ số chiếm 20% trong cấu trúc PCI) là Tính minh bạch và Đào tạo lao động đều đạt điểm rất thấp. Khoảng 62% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho rằng cần phải có mối quan hệ thân thiết với cán bộ cơ quan nhà nước mới có thể tiếp cận được các tài liệu quy hoạch, bản đồ sử dụng đất và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
• Thứ ba, gánh nặng về Chi phí thời gian (trọng số 15%) và Chi phí không chính thức (trọng số 10%) còn rất nặng nề. Hơn 45% doanh nghiệp phản ánh phải dành trên 10% quỹ thời gian để thực hiện các thủ tục hành chính và làm việc với các đoàn thanh tra, kiểm tra; hơn 52% doanh nghiệp xác nhận tình trạng chi trả các khoản chi phí không chính thức để công việc được giải quyết thuận lợi.
• Thứ tư, chỉ số Cạnh tranh bình đẳng và Tiếp cận đất đai chưa đạt kỳ vọng. Doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ gặp nhiều rào cản trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tiếp cận mặt bằng sạch so với các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) hoặc doanh nghiệp có mối quan hệ thân hữu.

Thảo luận kết quả

Khi mô tả qua biểu đồ hình sao (radar chart) 10 trục thể hiện các chỉ số thành phần, đa giác điều hành của Hưng Yên bị thu hẹp đáng kể tại các góc: Chi phí không chính thức, Tính minh bạch và Tính năng động của lãnh đạo. Bảng ma trận đối chuẩn so sánh cũng chỉ ra khoảng cách điểm số giữa Hưng Yên và tỉnh đứng đầu khu vực miền núi phía Bắc là Lào Cai (liên tục giữ vị trí top 3 toàn quốc từ 2009 - 2014) lên tới hơn 6,0 điểm.

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế này bắt nguồn từ cả yếu tố chủ quan và khách quan:

• Về mặt chủ quan: Đội ngũ cán bộ công chức tại các sở, ban, ngành và cấp huyện còn mang nặng tư duy quản lý hành chính xin - cho thay vì tinh thần đồng hành, phục vụ doanh nghiệp. Cơ chế phối hợp liên ngành trong giải quyết thủ tục đầu tư còn chồng chéo, kéo dài thời gian gia nhập thị trường.
• Về bài học so sánh: Trong khi tỉnh Tuyên Quang tạo bước nhảy vọt tăng 6,22 điểm và tăng 13 bậc năm 2014 nhờ mô hình Cà phê doanh nhân đối thoại trực tiếp, hay tỉnh Vĩnh Phúc thành lập Ban Xúc tiến và Hỗ trợ đầu tư chuyên trách trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thì Hưng Yên lại thiếu các kênh tương tác mở và sáng kiến đột phá từ người đứng đầu.
• Về mặt khách quan: Tốc độ phát triển công nghiệp nhanh tạo áp lực lớn lên hạ tầng kỹ thuật và công tác giải phóng mặt bằng, trong khi các dự án giao thông trọng điểm liên vùng trong giai đoạn 2011 - 2015 chưa hoàn thiện đồng bộ để phát huy tối đa lợi thế vị trí địa kinh tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao toàn diện thứ bậc PCI của tỉnh Hưng Yên, hệ thống 5 nhóm giải pháp chiến lược được xác lập với lộ trình và mục tiêu cụ thể:

• Nhóm 1: Thành lập Trung tâm Phục vụ Hành chính công cấp tỉnh và chuẩn hóa quy trình một cửa liên thông. Cơ quan chủ trì thực hiện là Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh phối hợp Sở Kế hoạch và Đầu tư, hoàn thành trong giai đoạn 2018 - 2019. Mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% thời gian thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh và cấp phép đầu tư, đảm bảo trên 90% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn.
• Nhóm 2: Nâng cấp Cổng thông tin điện tử và công khai 100% tài liệu quy hoạch đất đai, đấu thầu dự án. Sở Thông tin và Truyền thông chủ trì cùng Sở Tài nguyên và Môi trường triển khai từ quý III/2018, thiết lập chuyên trang Dữ liệu điện tử PCI, nâng điểm chỉ số Tính minh bạch từ mức dưới 5,5 điểm lên trên 7,0 điểm vào năm 2020.
• Nhóm 3: Triển khai mô hình Cà phê Doanh nhân và tổ chức hội nghị đối thoại định kỳ hàng tháng. Ủy ban nhân dân tỉnh phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh thực hiện ngay từ năm 2018, trực tiếp giải quyết vướng mắc cho ít nhất 100 doanh nghiệp mỗi năm, nâng cao chỉ số Tính năng động của chính quyền.
• Nhóm 4: Siết chặt kỷ luật công vụ và minh bạch hóa hoạt động thanh tra, kiểm tra. Thanh tra tỉnh Hưng Yên chủ trì, thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh tiêu cực 24/7, ban hành quy chế chỉ thanh tra doanh nghiệp tối đa 1 lần/năm, phấn đấu kéo giảm tỷ lệ doanh nghiệp chi trả chi phí không chính thức xuống dưới 35% trước năm 2020.
• Nhóm 5: Xây dựng và vận hành Bộ chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp sở, ban, ngành và địa phương (DDCI). Viện Nghiên cứu phát triển phối hợp các đơn vị thực hiện từ năm 2019, lấy kết quả đánh giá của doanh nghiệp làm tiêu chí bình xét thi đua của người đứng đầu tại 10 huyện, thành phố.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh và cán bộ các sở, ban, ngành: Luận văn cung cấp bức tranh toàn diện về các điểm nghẽn điều hành kinh tế, làm căn cứ thực tiễn để xây dựng chương trình hành động cải thiện môi trường kinh doanh và triển khai Bộ chỉ số DDCI cấp cơ sở.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản lý kinh tế: Đề tài là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp chọn mẫu phân tổ 24 nhóm, mô hình hồi quy xác định trọng số và kỹ thuật phân tích số liệu PCI chuyên sâu.
• Hiệp hội Doanh nghiệp và Ban Quản lý các Khu công nghiệp: Giúp các tổ chức đại diện nắm vững cấu trúc 10 chỉ số thành phần để nâng cao năng lực phản biện chính sách, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho cộng đồng doanh nghiệp tư nhân.
• Các nhà đầu tư chiến lược và chuyên gia tư vấn đầu tư: Cung cấp nguồn dữ liệu phân tích khách quan về môi trường pháp lý, hạ tầng công nghiệp và chất lượng lao động tại Hưng Yên trước khi quyết định rót vốn mở rộng dự án.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ số PCI có vai trò quyết định như thế nào đối với sự phát triển kinh tế tỉnh Hưng Yên? Chỉ số PCI đo lường trực tiếp chất lượng điều hành kinh tế và sự hài lòng của khu vực tư nhân. Khi thứ hạng PCI được cải thiện, tỉnh sẽ thu hút mạnh mẽ các dự án đầu tư chất lượng cao, nâng cao chỉ số phát triển sản xuất công nghiệp và tạo việc làm cho hơn 700.000 lao động địa phương.

Vì sao tỉnh Hưng Yên lại đứng ở nhóm cuối bảng xếp hạng PCI năm 2014? Năm 2014, Hưng Yên xếp hạng 51/63 cả nước do 2 chỉ số có trọng số lớn nhất (20%) là Tính minh bạch và Đào tạo lao động đạt điểm rất thấp. Trong khi đó, các địa phương lân cận như Bắc Ninh và Vĩnh Phúc đã có những cải cách vượt bậc để lọt vào top 10 cả nước.

Phương pháp chọn mẫu phân tổ 24 nhóm trong luận văn có ưu điểm gì? Mẫu nghiên cứu được chia thành 24 nhóm theo loại hình doanh nghiệp, thời gian thành lập trước hoặc sau năm 2000 và ngành nghề sản xuất. Phương pháp này loại trừ các sai số thống kê cục bộ, phản ánh khách quan cảm nhận của toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn 10 huyện, thành phố.

Tỉnh Hưng Yên có thể học tập bài học thành công nào từ các địa phương dẫn đầu cả nước? Hưng Yên có thể tiếp thu mô hình Cà phê Doanh nhân của Tuyên Quang (giúp tăng 6,22 điểm PCI), mô hình Ban Xúc tiến và Hỗ trợ đầu tư chuyên trách của Vĩnh Phúc, cùng sáng kiến đánh giá năng lực cạnh tranh cấp huyện (DCI) của tỉnh Lào Cai.

Đâu là giải pháp đột phá nhất để nâng cao năng lực cạnh tranh tỉnh Hưng Yên đến năm 2020? Giải pháp cốt lõi là thành lập Trung tâm Phục vụ Hành chính công tập trung và triển khai Bộ chỉ số DDCI cấp sở, huyện. Hai công cụ này giúp cắt giảm trên 30% thời gian xử lý thủ tục và kiểm soát hiệu quả tình trạng nhũng nhiễu, chi phí không chính thức.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh và phương pháp luận cấu thành 10 chỉ số thành phần PCI.
• Phân tích rõ thực trạng năng lực điều hành kinh tế của tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2009 - 2016, chỉ ra những nguyên nhân khiến thứ hạng PCI năm 2014 đứng thứ 51/63 cả nước.
• Xác định các rào cản chính nằm ở 2 chỉ số chiếm 20% trọng số là Tính minh bạch và Đào tạo lao động, cùng gánh nặng Chi phí không chính thức.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu cải thiện điểm số và đưa PCI Hưng Yên vươn lên nhóm 30 tỉnh dẫn đầu cả nước.
• Thiết lập khung đo lường DDCI cấp huyện và lộ trình cải cách hành chính rõ ràng cho giai đoạn 2018 - 2020.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là gắn kết sâu sắc giữa lý luận quản trị kinh doanh với thực tiễn điều hành tại Hưng Yên, đem lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nhà hoạch định chính sách. Trong giai đoạn tiếp theo đến năm 2020, tỉnh Hưng Yên cần khẩn trương số hóa quy trình hành chính và tăng cường đối thoại công - tư. Độc giả và các nhà quản lý quan tâm hãy nghiên cứu chi tiết toàn văn luận văn để vận dụng hiệu quả các mô hình giải pháp vào công tác nâng cao năng lực cạnh tranh địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài Phần 3: Đặc điểm địa bàn và Phương pháp nghiên cứu Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Phần 5: Kết luận và kiến nghị 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH 2. Một số khái niệm cơ bản về năng lực cạnh tranh 2. Khái niệm về năng lực cạnh tranh Từ nhiều thập kỷ trước đây, thuật ngữ “Năng lực cạnh tranh” đã trở nên khá phổ biến đối với các nhà kinh tế và hoạch định chính sách trên thế giới với nhiều quan điểm và phương pháp nghiên cứu khác nhau.

Có rất nhiều thuật ngữ khác nhau liên quan đến quá trình cạnh tranh giữa các chủ thể được sử dụng song hành cùng với thuật ngữ “Năng lực cạnh tranh” (Competitiveness) như: “Sức cạnh tranh” (Competitive Edge), “Khả năng cạnh tranh” (Competitive Capacity), “Lợi thế cạnh tranh” (Competitive Advantage) và “Tính cạnh tranh” (Competitivity). Cho đến nay vẫn chưa có sự thống nhất trong việc sử dụng những thuật ngữ này. Theo quan điểm của K.Marx, “cạnh tranh” là “sự ganh đua đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu dùng hàng hóa để thu được lợi nhuận siêu ngạch”. Theo từ điển kinh doanh (xuất bản năm 1992 ở Anh) thì cạnh tranh trong cơ chế thị trường được định nghĩa là “sự ganh đua, kinh địch giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên sản xuất hoặc cùng một nhóm khách hàng về phía mình”.

Khái quát lại hệ thống lý thuyết về cạnh tranh cho thấy, cạnh tranh là một khái niệm có nhiều cách hiểu khác nhau, là một phạm trù rất rộng và mang tính lâu dài. Khái niệm cạnh tranh được sử dụng cho cả phạm vi doanh nghiệp, ngành, địa phương hoặc quốc gia…, và chỉ khác nhau ở mục tiêu được đặt ra là ở quy mô doanh nghiệp, địa phương hay quốc gia. Trong khi đối với một doanh nghiệp, mục tiêu chủ yếu là tồn tại và tìm kiếm lợi nhuận cao thì đối với địa phương hay quốc gia, mục tiêu là tạo việc làm, nâng cao mức sống và phúc lợi cho nhân dân. Tóm lại cạnh tranh là quan hệ kinh tế mà ở đó các chủ thể cạnh tranh ganh đua nhau tìm mọi biện pháp, cả nghệ thuật lẫn thủ đoạn để đạt mục tiêu của mình.

Liên quan đến quá trình cạnh tranh, làm thế nào để hình thành được năng lực cạnh tranh thu hút sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách, chính phủ quốc gia, các doanh nhân và cả các nhà nghiên cứu. Từ khái niệm cạnh tranh có thể hiểu rộng ra năng lực cạnh tranh là tập hợp những điều kiện vốn có hoặc khả 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] năng đủ để giành thắng lợi, tạo lập được những thuận lợi hay lợi thế của chủ thể cạnh tranh (cá nhân hay tổ chức, doanh nghiệp, địa phương hay quốc gia) trong việc thực hiện cùng mục tiêu nào đó. Có nhiều quan điểm khác nhau về năng lực cạnh tranh trên các cấp độ: quốc gia, địa phương, doanh nghiệp và sản phẩm. Hiện nay vẫn chưa có một lý thuyết nào hoàn toàn thuyết phục và “chuẩn” về năng lực cạnh tranh.

Dù vậy, hai hệ thống lý thuyết với hai phương pháp đánh giá được các quốc gia và các thiết chế kinh tế quốc tế sử dụng nhiều nhất là: (i) phương pháp do Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) thiết lập trong Báo cáo cạnh tranh toàn cầu, và (ii) phương pháp do Viện Quốc tế về quản lý và phát triển (IMD) đề xuất trong cuốn niên giám cạnh tranh thế giới. Cả hai phương pháp này đều do một số Giáo sư đại học Havard như Michael Porter, Jeffrey Shach và một số chuyên gia của WEF như Cornelius, Mache Levison tham gia xây dựng. Năng lực cạnh tranh quốc gia Năng lực cạnh tranh quốc gia được hiểu theo nhiều cách tiếp cận khác nhau. Báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu (GCI) định nghĩa: “Năng lực cạnh tranh quốc gia là khả năng của nước đó đạt được những thành quả nhanh và bền vững về mức sống, nghĩa là đạt được mức tăng trưởng cao mang lại sự thay đổi tổng sản phẩm quốc nội trên đầu người theo thời gian”.

Theo tác giả Lương Gia Cường (2003), năng lực cạnh tranh quốc gia được định nghĩa như sau: “Năng lực cạnh tranh quốc gia là năng lực của một nền kinh tế đạt được tăng trưởng bền vững, thu hút được đầu tư, đảm bảo ổn định được kinh tế xã hội, nâng cao đời sống của người dân”. Theo đánh giá năng lực cạnh tranh quốc gia của diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) thì năng lực cạnh tranh quốc gia là khả năng đạt và duy trì được mức tăng trưởng cao, là tăng năng lực sản xuất bằng việc đổi mới, sử dụng các công nghệ cao hơn, đào tạo kỹ năng liên tục, quan tâm đến công bằng xã hội và bảo vệ môi trường. Năng lực cạnh tranh ngành Theo M.Porter (1980), một ngành (sản phẩm hay dịch vụ) là một nhóm doanh nghiệp sản xuất những sản phẩm hay dịch vụ mà những sản phẩm hay dịch vụ này cạnh tranh trực tiếp với nhau. Ngành còn được định nghĩa là một nhóm các công ty chào bán một sản phẩm hay một danh mục sản phẩm có thể hoàn toàn thay thế được.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Năng lực cạnh tranh của một ngành là khả năng đạt năng suất cao, sử dụng đầu vào thấp nhất để tạo được nhiều đầu ra nhất.Trong cạnh tranh ngành, chủ thể cạnh tranh là ngành. Cũng có thể hiểu năng lực cạnh tranh của một ngành là khả năng ngành đó tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn các ngành khác trong điều kiện cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Có rất nhiều cách để phân tích năng lực cạnh tranh của ngành, tác giả M.Porter (1980) đưa ra cách phân tích năng lực cạnh tranh dựa vào phân tích cấu trúc trong quản trị chiến lược. Theo đó năng lực cạnh tranh ngành bị ảnh hưởng bởi các nhóm nhân tố: điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên; trình độ phát triển khoa học - công nghệ; nguồn nhân lực; kết cấu hạ tầng; trình độ tổ chức quản lý ngành; thể chế kinh tế - xã hội.

Năng lực cạnh tranh địa phương Tăng trưởng và phát triển kinh tế là mục tiêu quan trọng của mọi quốc gia, mọi địa phương. Để thực hiện mục tiêu ấy, mỗi quốc gia, địa phương sẽ có những chính sách và bước đi phù hợp với điều kiện cụ thể của mình. Bất kỳ địa phương nào cũng phải tìm lời giải đáp cho vấn đề là nguồn lực cho đầu tư phát triển ở đâu và cách thức huy động các nguồn lực ấy như thế nào. Tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư và phát triển DN là lời giải đáp cho mỗi chính quyền địa phương.

“Khả năng một địa phương cấp tỉnh thu hút các DN, các tổ chức và cá nhân đầu tư phát triển kinh tế - xã hội theo những mục tiêu đã định chính là năng lực cạnh tranh của tỉnh đó” [7,16-17]. Do vậy, một tỉnh có NLCT cao thể hiện ở sự hấp dẫn về đầu tư và kinh doanh đối với các DN, nhà đầu tư hay là đã tạo lập được môi trường kinh doanh thuận lợi, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh đó. Cạnh tranh giữa các quốc gia nhằm thu hút đầu tư phát triển kinh tế - xã hội là cấp độ cạnh tranh có tính gay gắt, đa dạng hơn trong phạm vi một quốc gia. Cạnh tranh giữa các tỉnh trong một quốc gia có mức độ mềm dẻo và linh hoạt hơn.

Đó là sự ganh đua giữa các tỉnh (vùng) nhằm thu hút đầu tư phát triển kinh tế - xã hội trên cơ sở lợi thế của địa phương (vùng) đó sẵn có hoặc tự tạo ra như vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên phong phú hoặc chất lượng con người, cơ sở hạ tầng, chính sách thu hút đầu tư,. đan xen với sự ganh đua có tính chất hợp tác, liên kết cùng phát triển dựa trên lợi thế có sẵn của nhau. Vì thế, việc liên kết hợp tác giữa các địa phương nhằm xoá bỏ giới hạn địa giới hành chính và phân chia các nguồn lực nhằm bổ sung và hỗ trợ cho nhau để tăng cường năng lực cạnh tranh của các tỉnh trở nên rất quan trọng. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, thực chất NLCT cấp tỉnh là khả năng các tỉnh ganh đua nhằm thu hút đầu tư phát triển kinh tế - xã hội trên cơ sở lợi thế của địa phương trong mối quan hệ liên kết với những địa phương khác trong phạm vi quốc gia.

Như vậy, vai trò của chính quyền địa phương là tạo môi trường thúc đẩy thu hút đầu tư nhằm phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh. Vai trò ấy được xác định trên các mặt sau: (1) Định hướng phát triển thông qua các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, chính sách phát triển kinh tế; (2) Tạo môi trường pháp lý và kinh tế cho các DN hoạt động và cạnh tranh lành mạnh; (3) Điều tiết hoạt động và phân phối lợi ích một cách công bằng thông qua việc sử dụng các công cụ tài chính công; (4) Kiểm tra giám sát các hoạt động kinh tế theo pháp luật, chính sách đã đề ra. Để nâng cao NLCT cấp tỉnh, cả nguồn lực vật chất và nguồn lực phi vật chất (hay nguồn lực mềm) đều rất quan trọng. Trong khi các nguồn lực vật chất dễ nhận biết, lượng hoá thì nguồn lực phi vật chất không phải lúc nào và ai cũng nhìn nhận ra được, và nhìn nhận như nhau.

Vì thế, khi nói đến NLCT và tạo dựng NLCT cho địa phương mình, mỗi tỉnh sẽ nhìn nhận và có cách làm khác nhau. Năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng của doanh nghiệp trong việc tạo ra và duy trì lợi thế cạnh tranh, mở rộng thị phần, tạo thu nhập cao và phát triển bền vững. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tạo ra từ thực lực của doanh nghiệp. Đây là yếu tố nội lực của mỗi doanh nghiệp, không chỉ được tính một cách riêng biệt bằng các tiêu chí về công nghệ, tài chính, nhân lực, tổ chức quản trị doanh nghiệp…mà cần đánh giá, so sánh với các đối thủ cạnh tranh trên cùng một lĩnh vực, cùng một thị trường.

Sẽ là vô nghĩa nếu những điểm mạnh và điểm yếu bên trong doanh nghiệp được đánh giá không thông qua việc so sánh một cách tương ứng với các đối thủ cạnh tranh.