CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1.1 KHÁI NIỆM VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ Một quan điểm khác cho rằng: “Tuyển dụng nhân sự chính là quá trình thu hút các cá nhân trong và ngoài tổ chức có đủ tiêu chuẩn thích hợp tham gia dự tuyển để lựa chọn ra những ứng viên đầy đủ điều kiện đáp ứng được yêu cầu của tổ chức” [4]. Cũng có ý kiến cho rằng: “ Tuyển dụng nhân sự là một quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn những người có đủ các tiêu chuẩn thích hợp cho các công việc và chức danh cần người trong tổ chức” [1]. Như vậy, tuyển dụng nhân sự là quá trình tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được người phù hợp để đưa vào công ty nhằm phục vụ nhu cầu cần thiết.2 TẦM QUAN TRỌNG CỦA TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ Đối với doanh nghiệp: Thông qua tuyển dụng doanh nghiệp sẽ có dội ngũ lao động năng động, sáng tạo, lành nghề phù hợp với yêu cầu doanh nghiệp đưa ra. Giúp doanh nghiệp giảm chi phí kinh doanh và tăng hiệu quả nguồn ngân sách của doanh nghiệp và hoàn thành tốt kế hoạch đã đề ra.
Đối với xã hội: Thông qua tuyển dụng người lao động có thể lựa chọn công việc phù hợp với năng lực và nguyện vọng của mình. Tạo điều kiện cho người lao động hiểu hơn về ngành nghề và chuyên môn đã được đào tạo. Giúp người lao động trong doanh nghiệp hiểu về triết lý, quan điểm của nhà quản trị từ đó ddịnh hướng cho họ theo những hướng đó.3 Ý NGHĨA CỦA TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ Tuyển dụng nhân sự có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp vì khi hoạt động tuyển dụng tốt thì doanh nghiệp sẽ có một đội ngũ nhân viên có trình độ, kinh nghiệm, kỹ năng giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Ngược laị, có thể dẫn đến suy yếu nguồn nhân lực làm cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp kém hiệu quả nghiêm trọng hơn sẽ bị phá sản.4 PHƯƠNG PHÁP TUYỂN DỤNG 1.1 Quảng cáo Nhược điểm của phương pháp này là công ty e ngại phản ứng của công nhân khi họ biết công ty đang cần người, nhất là ngành nghề đòi hỏi có kỹ năng cao.
Hậu quả là năng suất lao động giảm. Công ty cần phải tạo dư luận trước khi quảng cáo. Ưu điểm là mạng Internet tại Việt Nam đang phát triển và trở thành một phương tiện phổ biến thuận lợi cho việc quảng cáo của công ty và cũng đỡ tốn chi phí hơn so với quảng cáo trên báo giấy như trước kia [2].2 Thông qua sinh viên thực tập Sinh viên thuực tập cũng là một hình thức của tuyển dụng. Sinh viên thường thực tập vào các tháng hè, thực tập bán thời gian.
Qua thời gian làm việc tại công ty, qua tiếp xúc sinh viên có thể xác định được có nên xin việc tại công ty hay không và ngược lại công ty thấy sinh viên có khả năng và tư cách làm việc tại công ty hay không. Thực tập là cầu nối khoảng cách giữa lý thuyết kinh doanh và thực tế [2].3 Thông qua nhân viên trong công ty Đối với một số doanh nghiệp đòi hỏi một số kỹ năng tương đối hiếm, họ thường áp dụng phương pháp tham khảo ý kiến của nhân viên hay nói một cách khác là nhờ nhân viên giới thiệu, đây là một phương pháp khá hữu hiệu [2].5 NGUỒN TUYỂN DỤNG 1.1 Nguồn nhân lực bên trong doanh nghiệp Nguồn nhân lực bên trong doanh nghiệp bao gồm những người đang làm trong doanh nghiệp đó. Đối với những người này khi đề bạt họ lên vị trí cao hơn sẽ tạo ra được động cơ tốt chho tất cả ứng viên còn lại trong tổ chức. Thúc đẩy quá trình làm việc tốt hơn, tăng sự thỏa mãn đối với công việc, tăng tình cảm và sự trung thành của mọi người với tổ chức.
Ưu điểm của nguồn này là: đây là những người đã quen với công việc trong tổ chức, họ đã qua thử thách về sự trung thành, tiết kiệm được thời gian làm quen với công việc, quá trình thực hiện công việc diễn ra liên tục không bị gián đoạn. Nhược điểm: thường tạo ra những xung đột về tâm lý như chia bè phái, gây mâu thuẫn trong nội bộ. Đối với các tổ chức có quy mô vừa và nhỏ sử dựng 2 nguồn nhân lực trong nội bộ sẽ không thay đôir được chất lượng lao động. Khi xây dựng chính sách đề bạt cần có một chương trình lâu dài và nhìn tổng quát hơn, toàn diện hơn và rõ ràng hơn.2 Nguồn nhân lực bên ngoài doanh nghiệp Là những người mới đến xin việc, những người này bao gồm: - Những sinh viên đã tốt nghiệp các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp và dạy nghề.
- Những người đang trong thời gian thất nghiệp, bỏ việc cũ đang tìm việc mới. - Những người đang làm tại các tổ chức khác. Ưu điểm cuả nguồn tuyển dụng bên ngoài là những người này đã được trang bị những kiến thức tiên tiến và có hệ thống, thường có cách nhìn mới đối với tổ chức và họ có khả năng thay đổi cách làm cũ mà không sợ những người trong tổ chức phản ứng. Tuy nhiên tuyển dụng từ nguồn này cũng có một số nhược điểm như: phải mất thời gian đào tạo, hướng dẫn họ làm quen với công việc; nếu thường xuyên tuyển người ơr bên ngoài tổ chức sẽ gây tâm lý thất vọng cho những người trong tổ chức.
Ngoài ra, cần phải chú ý khi tuyển nguồn bên ngoài có thể rủi ro bởi vì kỹ năng của các ứng viên mới chỉ dừng lại ở dạng tiềm năng, chưa thể hiện ra bên ngoài, do đó khôngđáp ứng được ngay cho công việc.6 QUÁ TRÌNH TUYỂN DỤNG Là một quy trình gồm nhiều bước, mỗi bước trong quá trình được xem là hàng rào chắn để sàng lọc và loại bỏ những ứng viên không đủ điều kiện mà doanh nghiệp đã đề ra trước đó.1 Chuẩn bị tuyển dụng Thành lập hội đồng tuyển dụng, quy định rõ về số lượng, thành phần và quyền hạn của hội đồng tuyển dụng. Nghiên cứu kỹ các lịa văn bản, quy định của Nhà nước và tổ chức , doanh nghiệp liên quan đến tuyển dụng. Xác định tiêu chuẩn tuyển chọn, theo Lewis được đánh giá theo 3 khía cạnh: tiêu chuẩn chung đối với tổ chức, doanh nghiệp; tiêu chuẩn của phòng ban hoặc bộ phận cơ sở và tiêu chuẩn đối với cá nhân thực hiện công việc [3].2 Thông báo tuyển dụng 3 Các tổ chức, doanh nghiệp có thể áp dụng một hoặc kết hợp các hình thức thông báo tuyển dụng sau đây: + Quảng cáo trên báo, đài, tivi. + Thông qua các trung tâm, dịch vụ lao động.
+ Thông báo trước cổng cơ quan, doanh nghiệp. + Quảng cáo về công ty, công việc để người xin việc hiểu rõ hơn về uy tín, tính hấp dẫn trong công việc. + Các chức năng, trách nhiệm, nhiệm vụ chính trong công việc để người xin việc có thể hình dung được công việc mà họ dự tính xin tuyển. + Quyền lợi nếu ứng viên được tuyển (lương bỗng, cơ hội được đào tạo, thăng tiến, môi trường làm việc, v.
+ Các hướng dẫn về thủ tục hành chính, hồ sơ, cách thức liên hệ với công ty, v.3 Thu nhận, nghiên cứu hồ sơ Tất cả mọi hồ sơ xin việc phải ghi vào sổ xin việc, có phân loại chi tiết để tiện cho việc sử dụng sau này. Người xin tuyển dụng phải nộp cho xí nghiệp, cơ quan những giấy tờ sau đây theo mẫu thống nhất của Nhà nước. + Đơn xin tuyển dụng. + Bàn khai lý lịch có chứng thực của Ủy ban Nhân dân xã hoặc phường, thị trấn.
+ Giấy chứng nhận sức khỏe do y, bác sĩ của cơ quan y tế có thẩm quyền cấp. + Giấy chứng nhận trình độ chuyên môn, nghiệp vụ kỹ thuật. Nghiên cứu hồ sơ nhằm loại bỏ bớt mộ số ứng viên hoàn toàn không đáp ứng các tiêu chuẩn công việc, không phải làm tiếp với các thủ tục khác trong tuyển dụng, nghiên cứu hồ sơ nhằm ghi lại các thông tin chủ yếu về ứng viên bao gồm: + Học vấn + Khả năng tri thức + Sức khỏe + Mức độ lành nghề, sự khéo léo về tay chân + Tình tình, đạo đức, tình cảm, nguyện vọng, v.4 Phỏng vấn Phỏng vấn sơ bộ thường chỉ kéo dài 5-10 phút, được sử dụng nhằm loại bỏ ngay những ứng viên không đạt tiêu chuẩn, hoặc yếu kém rõ rệt hơn những ứng viên khác mà khi nghiên cứu hồ sơ chưa phát hiện ra [3].7 Xác minh điều tra Xác minh điều tra là quá trình làm sáng tỏ thêm những điều chưa rõ đối với những ứng viên có triển vọng tốt. Thông qua tiếp xúc với đồng nghiệp cũ, bạn bè, thầy cô giáo hoặc với lãnh đạo cũ của ứng viên, công tác xác minh điều tra sẽ cho biết thêm về trình độ, kinh nghiệm, tính cách của ứng viên.
Đối với những công việc đòi hỏi tính an ninh cao như thủ quỹ, tiếp viên hàng không, v. công tác xác minh có thể có yêu cầu cần tìm hiểu về nguồn gốc, lý lịch của gia đình ứng viên [3].8 Khám sức khỏe Dù có đáp ứng đầy đủ các yếu tố về trình độ học vấn, hiểu biết, thông minh, tư cách tốt, nhưng nếu sức khỏe không đảm bảo theo yêu cầu công việc cũng không nên tuyển dụng. Nhận một người không đủ sức khỏe vào làm việc, không những không có lợi về mặt chất lượng thực hiện công việc và hiệu quả kinh tế mà còn có thể gây ra nhiều phiền phức về mặt pháp lý cho tổ chức, doanh nghiệp [3].9 Ra quyết định tuyển dụng Mọi bước trong quá trình tuyển chọn đều quan trọng, nhưng bước quan trọng nhất vẫn là ra quyết định tuyển chọn hoặc loại bỏ ứng viên. Để nâng cao mức độ chính xác của các quyết định tuyển chọn, cần xem xét một cách hệ thống các thông tin về ứng viên, phát triển bản tóm tắt về úng viên.
Ngoài ra cách thức ra quyết định cũng ảnh hường tới mức độ chính xác cảu tuyển chọn. Do đó, hội đồng tuyển chọn nên có sự thống nhất trước về cách thức ra quyết định tuyển chọn, gồm 2 cách ra quyết định: + Ra quyết định kiểu đơn giản, hội đồng hoặc cá nhân tuyển chọn có thẩm quyền sẽ thu thập, xem xét lại các thông tin về ứng viên, sau đó dựa trên hiểu biết về công việc cần tuyển và những phẩm chất, kỹ năng cảu các nhân viên thực hiện công việc tốt, hội đồng hoặc cá nhân tuyển chọn sẽ ra quyết định.
