phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo kết cấu của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất ƣợng đội ngũ giảng viên trong các trƣờng đại học trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 Chƣơng 2: Thực trạng nâng cao chất ƣợng đội ngũ giảng viên trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật Vinh trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao chất ƣợng đội ngũ giảng viên trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật Vinh trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 10 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRONG C C TRƢỜNG ĐẠI HỌC TRONG I CẢNH C CH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4. Các khái niệm liên quan 1. Khái niệm giảng viên Giảng viên đại học công lập là viên chức, Luật Viên chức năm 2010 quy định: “Viên chức là công dân Việt Nam đƣợc tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hƣởng ƣơng từ quỹ ƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”. Theo đó, giảng viên đại học công lập là viên chức chuyên môn đảm nhiệm việc giảng dạy và nghiên cứu khoa học ở bậc đại học, sau đại học thuộc một chuyên ngành đào tạo của trƣờng đại học công lập.
Trong các trƣờng đại học, giảng viên còn là nhà khoa học, nắm vững các phƣơng pháp khoa học về giảng dạy và giáo dục, biết sử dụng thành thạo các phƣơng tiện kỹ thuật trong giảng dạy, thƣờng xuyên rèn luyện để nâng cao nghiệp vụ giảng dạy của mình, tham gia tích cực vào nghiên cứu khoa học và đời sống xã hội. Khoản 29, Điều 1 Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học năm 2018 quy định: Giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học à ngƣời có nhân thân rõ ràng; có phẩm chất, đạo đức tốt; có đủ sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ; có trình độ đáp ứng quy định của Luật này, quy chế tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục đại học. Chức danh giảng viên bao gồm trợ giảng, giảng viên, giảng viên chính, phó giáo sƣ, giáo sƣ. Cơ sở giáo dục đại học bổ nhiệm chức danh giảng viên 11 theo quy định của pháp luật, quy chế tổ chức và hoạt động, quy định về vị trí việc làm và nhu cầu sử dụng của cơ sở giáo dục đại học.
Trình độ tối thiểu của chức danh giảng viên giảng dạy trình độ đại học là thạc sĩ, trừ chức danh trợ giảng; trình độ của chức danh giảng viên giảng dạy trình độ thạc sĩ, tiến sĩ à tiến sĩ. Khoản 1, Điều 66 Luật Giáo dục năm 2019 quy định: Nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong cơ sở giáo dục, trừ cơ sở giáo dục quy định tại điểm c khoản 1 Điều 65 của Luật này. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục khác, giảng dạy trình độ sơ cấp, trung cấp gọi là giáo viên; nhà giáo giảng dạy từ trình độ cao đẳng trở lên gọi là giảng viên. Theo Thông tƣ iên tịch số 40/2020/TTLT-BGDĐT- BNV ngày 26/10/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Nội vụ quy định mã số và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập, chức danh nghề nghiệp của giảng viên gồm: trợ giảng, giảng viên, giảng viên chính và giảng viên cao cấp.
Từ các quy định nêu trên, có thể đƣa ra khái niệm: giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học công lập à ngƣời đƣợc tuyển dụng theo vị trí việc làm và chức danh nghề nghiệp, làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc, có nhân thân rõ ràng; có phẩm chất, đạo đức tốt; có sức khỏe; có năng ực, kỹ năng chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ, đảm nhiệm công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học và các hoạt động khác thuộc một chuyên ngành đào tạo của trƣờng đại học công lập. Nhƣ vậy, khái niệm “giảng viên tại các cơ sở giáo dục đại học” có thể đƣợc hiểu nhƣ sau: à nhà giáo àm nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học ở các cơ sở giáo dục đại học; có trình độ chuyên môn từ thạc sĩ trở ên; đƣợc đào tạo, bồi dƣỡng nghiệp vụ sƣ phạm theo tiêu chuẩn quy định; nhân thân rõ 12 ràng, có phẩm chất đạo đức tốt; có đủ điều kiện tham gia giảng dạy; có thể đƣợc các trƣờng đại học mời giảng hoặc ký hợp đồng giảng dạy. Từ những cơ sở nêu trên, theo nghĩa cụ thể, “đội ngũ giảng viên tại các cơ sở giáo dục đại học” à tập thể các thầy giáo, cô giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý giáo dục tại các trƣờng đại học, hƣởng ƣơng và các chế độ khác từ ng n sách nhà nƣớc hay từ quỹ ƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập. Khái niệm chất lượng đội ngũ giảng viên Giảng viên là một bộ phận nguồn nhân lực trong trƣờng đại học nên giảng viên cũng có những đặc điểm chung của nguồn nhân lực trong một tổ chức và đƣợc đánh giá chất ƣợng trên những tiêu chí chung thống nhất.
Do đó, để hiểu rõ chất ƣợng giảng viên thì trƣớc hết cần hiểu rõ chất ƣợng nguồn nhân lực trong trƣờng đại học. Theo tổ chức ao động quốc tế (ILO), chất ƣợng nguồn nhân lực là sự lành nghề của ao động nhằm hƣớng tới có việc làm hiệu quả, cũng nhƣ thoả mãn nghề nghiệp và cuộc sống cá nh n ngƣời ao động. Theo Phùng Rân thì chất ƣợng nguồn nhân lực đƣợc đo bằng 2 tiêu chí: “là năng lực hoạt động của NNL và phẩm chất đạo đức của NNL đó” []. Năng ực hoạt động có đƣợc thông qua đào tạo, qua huấn luyện, qua thời gian làm việc đƣợc đánh giá bằng học hàm, học vị, cấp bậc công việc và kỹ năng giải quyết công việc.
Phẩm chất đạo đức là khả năng giám nghĩ, giám àm, giám chịu trách nhiệm và khó có tiêu chí nào làm thức đo để đánh giá phẩm chất đạo đức của NNL. Chất ƣợng nguồn nhân lực là toàn bộ năng lực của lực ƣợng ao động đƣợc biểu hiện thông qua ba mặt: thể lực, trí lực, t m ực. Ba mặt này có quan hệ chặt chẽ với nhau cấu thành chất ƣợng nguồn nhân lực. Trong đó, thể lực 13 là nền tảng, à phƣơng tiện để truyền tải tri thức, trí tuệ là yếu tố quyết định chất ƣợng nguồn nhân lực, ý thức tác phong làm việc là yếu tố chi phối hoạt động chuyển hóa của thể lực trí tuệ thành thực tiễn.
Chất ƣợng đội ngũ giảng viên à khái niệm chỉ mức độ một tập hợp các đặc tính vốn có, thể hiện bản chất, đặc trƣng cơ bản của nhiều ngƣời cùng chức năng, nhiệm vụ làm công tác giảng dạy, nghiên cứu hay còn gọi là các thầy giáo, cô giáo với tƣ cách à chủ thể của hoạt động giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng hoặc tƣơng đƣơng, đáp ứng các yêu đặt ra của ngành giáo dục trong từng thời kỳ khác nhau. Đó chính à t m ực, thể ực, trí ực của đội ngũ giảng viên. Khái niệm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Nâng cao chất ƣợng đội ngũ giảng viên chính là sự tăng cƣờng sức mạnh và kỹ năng hoạt động sáng tạo của năng ực thể chất và năng ực tinh thần của đội ngũ giảng viên đến một trình độ nhất định để đội ngũ này có thể hoàn thành nhiệm vụ trong một giai đoạn nhất định. Nâng cao chất lƣợng đội ngũ giảng viên à tăng giá trị con ngƣời, cả giá trị vật chất và tinhh thần, trí tuệ, tâm hồn cũng nhƣ kỹ năng nghề nghiệp, àm cho con ngƣời trở thành ngƣời ao động có năng ực và phẩm chất mới cao hơn đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển kinh tế xã hội.
Hiện tại, cuộc CMCN 4.0 ngoài kiến thức chuyên s u đòi hỏi đội ngũ giảng viên phải có tính năng động, sáng tạo, có năng ực ngoại ngữ, tin học và thậm chí cả kiến thức khoa học – công nghệ cần thiết để có thể tiếp cận và ứng dụng những công nghệ mới trong hoạt động quản lý và chuyên môn tƣơng ứng với phƣơng thức với phƣơng thức giảng dạy và học tập mới; phát triển đội ngũ giảng viên theo hƣớng chuẩn hóa, hiện đại hóa. Từ góc độ này có thể khẳng định trong bối cảnh CMCN 4.0 nâng cao chất ƣợng đội ngũ giảng viên chính à n ng cao năng ực làm việc, kỹ năng xử lý công việc, thái 14 độ trong công việc, bên cạnh kiến thức chuyên sâu. Từ những luận điểm trình bày trên, có thể hiểu rằng: nâng cao chất ƣợng đội ngũ giảng viên trong trƣờng đại học chính là nâng cao mức độ đáp ứng về khả năng àm việc của ngƣời giảng viên trên các phƣơng diện thể lực, trí lực, tâm lực so với yêu cầu công việc cụ thể nhằm đạt đƣợc mục tiêu đặt ra. Nâng cao chất ƣợng nguồn nhân lực trong tổ chức là sự tăng cƣờng sức mạnh, kiến thức và kỹ năng hoạt động sáng tạo của năng ực thể chất và năng ực tinh thần của lực ƣợng ao động ên đến một trình độ nhất định để lực ƣợng này có thể hoàn thành đƣợc nhiệm vụ trong từng giai đoạn phát triển một tổ chức.
Do đó, chất ƣợng nguồn nhân lực trong tổ chức à động lực trực tiếp cho sự phát triển của mỗi tổ chức. Nâng cao chất ƣợng nguồn nhân lực là tạo ra tiềm năng của con ngƣời thông qua đào tạo, bồi dƣỡng, tự bồi dƣỡng và đào tạo lại, chăm sóc sức khỏe về thể lực và tinh thần, khai thác tối đa tiềm năng đó trong các hoạt động lao động thông qua việc tuyển dụng, sử dụng, tạo điều kiện về môi trƣờng làm việc phƣơng tiện ao động có hiệu quả và các chế độ chính sách hợp ,…), kích thích động lực làm việc của ngƣời ao động, để họ mang hết sức mình hoàn thành các chức trách, nhiệm vụ đƣợc giao. Việc nâng cao chất ƣợng nguồn nhân lực là nhân tố quyết định đến sự thành công của một tổ chức. Từ những khái niệm chung về nâng cao chất ƣợng nguồn nhân lực, có thể đi đến khái niệm: “Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trong trường đại học chính là nâng cao mức độ đ p ứng công việc của giảng viên cả về thể lực, trí lực và tâm lực so v i yêu cầu cụ thể nhằm đạt được mục tiêu chung của nhà trường trong từng giai đoạn phát triển”.