CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIÊN NGUÒN NHÂN LỰC. Các khái niệm cơ bắn và vai trò của công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.1 Khái niệm về nguôn nhân lực. Thuật ngữ “nguồn nhân lực” có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau, tùy vào từng phạm vi và phương pháp tiếp cận.
Một số quan điểm thì cho rằng, nguồn nhân lực là tiềm năng về lực lượng lao động của một quốc gia, một số khác thì cho rằng, nguồn nhân lực là toàn bộ vốn con người, bao gồm thể lực, trí lực, kĩ năng trình độ chuyên môn nghiệp vụ.của mỗi cá nhân. Theo phương án tiếp cận như vậy thì nguồn nhân lực được coi là một nguồn lực bên cạnh các nguồn lực khác như nguồn lực tài chính, nguồn lực về công nghệ, nguồn lực về tài nguyên thiên nhiên. Một khía cạnh khác khi ta xem xét các đặc điểm chung của các quan điểm này là: - Nguồn nhân lực thế hiện ở quy mô nhân lực: vấn đề thường được đề cập là trong tổ chức, doanh nghiệp hiện tại có bao nhiêu người?, sẽ có thêm bao nhiêu người trong khoảng thời gian tiếp theo?. - Nguồn nhân lực thé hiện ở cơ cầu nguồn nhân lực: cơ cấu phân theo giới tính(Nam/Nữ); theo độ tuổi; theo trình độ học vấn ( Trung cấp/Cao đẳng/ Đại học/ Cao học); theo trình độ chuyên môn nghiệp vụ( Kinh tế/ Kĩ thuật.
- Nguồn nhân lực thể hiện theo chất lượng nguồn nhân lực. Nói tóm lại, theo cách hiểu chung nhất, nguồn nhân lực là nguồn cung cấp sức lao động cho sản xuất xã hội, là nền tảng dé thúc day sự phát triển, nó bao gồm các nhóm dân cư trong độ tuổi lao động, là toàn bộ các cá nhân được huy động vào quá trình lao động tạo ra giá trị, là thể hiện về cơ cầu, quy mô, và chất lượng. Trong thời điểm nước ta đang mở cửa hội nhập với quốc tế như hiện nay, thì một vấn đề sống còn của các tổ chức, doanh nghiệp là làm sao đề Nguyễn Sơn Tùng QLKT 52A1 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp cạnh tranh, làm sao dé không ”chết trên sân nhà ”, làm sao đề tồn tại và phát triển bền vững. Và một yếu tố quan trọng mà các tổ chức, doanh nghiệp không thể không quan tâm đến, đó chính là đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Khái niệm về đào tạo và phát triển nguôn nhân lực. Để tạo ra sự thành công cho hoạt động của tổ chức, thì việc liên kết các mắt xích như nhân lực, tài chính, công nghệ.là vô cùng quan trong, trong đó mắt xích quan trọng nhất chính là nguồn nhân lực. Việc đó đòi hỏi nhà quản lý phải quan tâm đến công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để phát huy hết yếu tố con người trong tổ chức. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong tô chức là cung cấp cho các thành viên trong tổ chức các kiến thức, kĩ năng, nâng cao trình độ chuyên môn trong quá trình làm việc.
Công tác này được thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định nhằm đem lại sự thay đổi, hướng đến con người, công việc và tổ chức. Thông thường, khi thực hiện hoạt động này, tô chức đã thực hiện bà hoạt động, đó là: đào tạo, giáo dục, và phát triển. - Đảo tạo và phát triển là các hoạt động nhằm hướng đến mục tiêu thêm mới hoặc nâng cáo các kĩ năng tay nghề với các cá nhân cụ thể với các công việc cụ thé của tổ chức, đáp ứng nhu cầu về sự thay đổi của tổ chức. - Giáo dục là các hoạt động nhằm hướng đến việc hoàn thiện, nâng cao sự thành thục khéo léo của các cá nhân theo một hướng mà tổ chức cho rằng nó phù hợp với văn hóa của tổ chức, phù hợp với định hướng phát triển trong tương lai của tổ chức.
Ngoài ra tổ chức không chỉ áp dụng loại hình đào tạo bên trong tổ chức, mà còn thực hiện các hoạt động đào tạo và phát triển ra bên ngoài tổ chức như học nghề, hành nghề, học việc. Nguyễn Sơn Tùng QLKT 52A2 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 1. Vai trò của công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Trong bối cảnh tình hình kinh tế trong nước đang hội nhập với kinh tế quốc tế, sức ép cạnh tranh gia tăng đáng kẻ, nguy cơ về bat ồn trong tổ chức là rất cao nếu nhà quản lý không chú trọng đến công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Vai trò của công tác này là hết sức quan trọng và có tam ảnh hưởng lớn đến sự tồn tại và phát triển của tổ chức: Thứ nhất: Dao tạo và phát triển nguồn nhân lực giúp cho tổ chức có một nền tảng vững chắc đề phục vụ sự phát triển bền vững trong tương lai. Việc này tạo ra các nguồn lực kế tiếp, luân phiên nhau, đảm bảo cho hoạt động của tổ chức được trơn tru suôn sẻ. Thứ hai: Chuẩn bị hành trang cho người lao động có thé thực hiện được các nhiệm vụ mới theo yêu cầu của sự thay đổi. Có thể là sự thay đổi về chiến lược, cơ cầu, chính sách hay công nghệ.
Thứ ba: Nâng cao, hoàn thiện khả năng của người lao động, dé họ có thể tạo ra nhiều giá trị lợi ích hơn cho tổ chức, ngoài ra còn để họ gắn bó lâu dài với tổ chức. Thứ tư: Liên tục cập nhật những phương pháp quản lý mới, cũng như sự áp dụng khoa học công nghệ không ngừng thay đổi dé bắt kip với xu thế và đối thủ cạnh tranh. Thứ năm: Tạo cơ hội thăng tiến cho người lao động, có một cuộc sống đầy đủ và tốt hơn. Nguyên tắc của công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Các nguyên tắc của công tác dao tạo và phát triển nguồn nhân lực bao gồm: Thứ nhất: Không có tự đào tạo thì không có đào tạo. Thứ hai: Mọi các nhân trong tổ chức đều có khả năng phát triển và họ sẽ cố gắng phan đấu đề giữ vững sự tăng trưởng cho doanh nghiệp cũng như bản thân họ. Nguyễn Sơn Tùng QLKT 52A3 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - Thứ ba: Lợi ích của người lao động và lợi ích của tổ chức phải được kết hợp với nhau một cách hài hòa, đôi bên cùng có lợi. - Thứ tư: Dau tư vào phát triển con người là một sự dau tư sinh lời đáng kể, do vậy đây là cách mà tổ chức có thé áp dụng để mang lại sự phát triển có hiệu quả cao nhất.
- Thứ năm: Mỗi con người đều có giá trị riêng, vì vậy hay lắng nghe những đóng góp và sáng kiến của họ.5 Các nhân tô ảnh hưởng đến công tác đào tạo và phát triển nguôn nhân lực.1 Các yếu tố bên trong tổ chức © Mục tiêu, chiến lược và quy mô sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Những mục tiêu chiến lược mà tổ chức đặt ra dé phát triển có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động đào tạo và phát triển. Trong các giai đoạn khác nhau tùy theo định hướng của tổ chức mà nhà quản lý có thể đưa ra sự quan tâm khác nhau đến công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực của mình, có thể là mở rộng dao tạo ra bên ngoài dé tăng tầm ảnh hưởng, quy mô; có thé chỉ tập trung vào hoạt động dao tạo nội bộ nhằm tăng cường năng lực nội tại cho tô chức và phải có sự thay đổi phù hợp với điều kiện thực tế tại tổ chức. Quy mô sản xuất kinh doanh cũng là một khía cạnh mà nhà quản lý phải quan tâm, nó ảnh hưởng tới kinh phí dành cho đào tạo, thời gian đào tạo.Quy mô đào tạo mà lớn thì yêu cầu về kinh phí cũng như sự chuẩn bị về trang thiết bị phải đảm bảo thì công tác đảo tạo mới có hiệu quả.
© Quan điểm và chính sách của tổ chức về công tác dao tạo và phát triển nguồn nhân lực. Nguyễn Sơn Tùng QLKT 52A4 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Triết lý kinh doanh của tô chức, quan điểm của người lãnh đạo tổ chức ảnh hưởng đến việc định hướng và thực hiện công tác đào tạo và phát triển. Nếu những người lãnh đạo tổ chức quan tâm đến công tác đào tạo và phát triển, họ sẽ quan tâm nhiều hơn đến sự thay đổi công nghệ khoa học trên thế giới, thông tin mới về sản phẩm tổ chức mình trên thị trường, qua đó nhận ra sự thay đổi cần thiết, sau đó chỉ đạo các phòng ban đưa ra các phương án đào tạo phù hợp với bối cảnh thực tế. Nếu tổ chức sử dụng các chính sách đem lại nhiều lợi ích cho người lao động thì họ sẽ tham gia với một tâm thế ham học hỏi, cầu tiến, và hưởng ứng rất nhiệt tình.
Có thé nói đến chính sách về lương thưởng, cơ hội thăng tiến, luân chuyền người lao động thường xuyên. Các chính sách đó sẽ đem lại sự ảnh hưởng lớn từ việc đào tạo, không chỉ mang lại lợi ích cho người lao động mà còn đem lại lợi ích cho tổ chức. Công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực còn phụ thuộc vào tiêu chí phát triển nguồn nhân lực của tổ chức ấy. Có thể ké đến các tiêu chí như: tiêu chí về bằng cấp( bằng cấp về học vị, ngoại ngữ, tin học.); tiêu chí về kĩ năng ( kĩ năng giao tiếp, kĩ năng chuyên môn nghiệp vụ.); tiêu chí về quy mô nguồn nhân lực ( số lượng cán bộ công nhân viên, số lượng cộng tác viên.); tiêu chí về năng suất lao động.
¢ Đặc điểm ngành sản xuất kinh doanh, trình độ công nghệ và cơ sở vật chất của tổ chức. Đặc điểm của ngành sản xuất kinh doanh có ảnh hưởng tới mục tiêu và kế hoạch, nội dung đào tạo. Trong một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực viễn thông thì cần chú trọng đến các hoạt động đào tạo về mảng kĩ thuật, hạ tang như công nghệ thông tin, xây lắp trạm BTS, dây máy, cầu truyền hình, bán hàng, tư vắn. ngoài ra thì cũng chú ý Nguyễn Sơn Tùng QLKT 52A5 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp đến đào tạo các hoạt động trong mảng hỗ trợ như kế toán, thué,.
Trong các ngân hàng thì hoạt động đào tạo chủ yếu hướng về các hoạt động như thanh toán, tín dụng, huy động vốn, thanh toán quốc tẾ. Trình độ công nghệ và cơ sở vật chất của tổ chức quyết định quy mô và nội dung đào tạo có thê thực hiện được. Doanh nghiệp phải xem xét kĩ đến các nguồn lực hiện có của mình để có kế hoạch đào tạo phù hợp và hợp lý tại từng thời điểm nhất định. ¢ Đặc điểm nguồn nhân lực bên trong doanh nghiệp.