Luận văn thạc sĩ nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại các cơ sở dạy nghề của tỉnh hải dương đến năm 2015

Luận văn thạc sĩ phân tích nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại các cơ sở dạy nghề của tỉnh hải dương đến năm 2015, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Người hướng dẫn: Pgs. Mai Quốc Chính
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Lao Động
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Nghề Tại Các Cơ Sở Dạy Nghề Của Tỉnh Hải Dương Đến Năm 2015
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI CÁC CƠ SỞ DẠY NGHỀ
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2. Đào tạo nghề
• 1.3. Chất lượng đào tạo nghề
• 1.4. Khái niệm chất lượng đào tạo nghề
• 1.5. Tiêu chí và phương pháp đo lường chất lượng đào tạo nghề
• 1.6. Nội dung, loại hình và các hình thức đào tạo nghề
• 1.6.1. Nội dung đào tạo nghề
• 1.6.2. Đào tạo kiến thức nghề nghiệp
• 1.6.3. Đào tạo kỹ năng nghề nghiệp
• 1.6.4. Năng lực, phẩm chất
• 1.6.5. Loại hình đào tạo
• 1.6.5.1. Căn cứ vào thời gian đào tạo nghề
• 1.6.5.2. Căn cứ vào nghề đào tạo đối với người học
• 1.6.6. Các hình thức đào tạo nghề
• 1.6.6.1. Đào tạo nghề chính quy
• 1.6.6.2. Đào tạo nghề tại nơi làm việc (kèm cặp trong sản xuất)
• 1.6.6.3. Tổ chức các lớp cạnh doanh nghiệp
• 1.6.6.4. Đào tạo nghề tại các trung tâm dạy nghề
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề
• 1.7.1. Yếu tố đầu vào
• 1.7.2. Yếu tố thuộc quá trình đào tạo
• 1.7.2.1. Nội dung chương trình
• 1.7.2.2. Đội ngũ giáo viên
• 1.7.2.3. Phương pháp dạy học
• 1.7.2.4. Tổ chức quản lí đào tạo
• 1.7.2.5. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học
• 1.7.2.6. Tài chính cho đào tạo
• 1.7.3. Môi trường xã hội
• 1.8. Kinh nghiệm đào tạo nghề của một số nước trên thế giới và Việt Nam
• 1.8.1. Kinh nghiệm của các nước khu vực Châu Á và Đông Nam Á
• 1.8.2. Mô hình đào tạo nghề tiên tiến tại Hacotab
• 1.9. Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng đào tạo nghề
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI CÁC CƠ SỞ DẠY NGHỀ CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG
• 2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Hải Dương
• 2.1.1. Đặc điểm địa lý và điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế
• 2.1.3. Văn hóa, chính trị, xã hội
• 2.1.4. Đặc điểm dân số và nguồn lao động
• 2.1.4.1. Đặc điểm dân số
• 2.1.4.2. Đặc điểm nguồn lao động
• 2.2. Phân tích thực trạng chất lượng đào tạo nghề tại các cơ sở dạy nghề của tỉnh Hải Dương
• 2.2.1. Đặc điểm hệ thống đào tạo nghề của tỉnh Hải Dương
• 2.2.2. Về công tác dạy nghề
• 2.2.3. Thực trạng hệ thống đào tạo
• 2.2.4. Kết quả đào tạo nghề của tỉnh Hải Dương trong những năm qua
• 2.2.4.1. Số lượng đào tạo nghề qua các năm
• 2.2.4.2. Cơ cấu đào tạo
• 2.2.5. Phân tích thực trạng về chất lượng đào tạo nghề
• 2.2.5.1. Kết quả học tập của học sinh nghề
• 2.2.5.2. Sự phù hợp công việc và ngành nghề đào tạo
• 2.2.5.3. Việc làm và thu nhập của học sinh nghề đã tốt nghiệp
• 2.2.5.4. Mức độ đáp ứng yêu cầu của công việc
• 2.2.5.5. Phẩm chất, thái độ lao động của học sinh nghề
• 2.2.6. Phân tích thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề tại các cơ sở dạy nghề của tỉnh Hải Dương
• 2.2.6.1. Yếu tố đầu vào
• 2.2.6.2. Yếu tố thuộc quá trình đào tạo
• 2.2.6.2.1. Nội dung chương trình
• 2.2.6.2.2. Đội ngũ giảng viên
• 2.2.6.2.3. Phương pháp dạy học
• 2.3. Tồn tại và nguyên nhân hạn chế đến chất lượng đào tạo nghề của tỉnh
• 2.3.1. Một số tồn tại chủ yếu
• 2.3.2. Nguyên nhân hạn chế đến chất lượng đào tạo nghề của tỉnh
• 2.3.2.1. Về phía người học
• 2.3.2.2. Về phía nhà trường
• 2.3.2.3. Về phía doanh nghiệp và xã hội
• 2.3.2.4. Về phía Nhà nước và địa phương
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI CÁC CƠ SỞ DẠY NGHỀ CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hải Dương
• 3.2. Quan điểm, định hướng và mục tiêu phát triển dạy nghề của tỉnh Hải Dương
• 3.2.1. Quan điểm phát triển
• 3.2.2. Định hướng phát triển
• 3.2.3. Quan điểm trong việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề
• 3.3. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại các cơ sở dạy nghề của tỉnh Hải Dương đến năm 2015
• 3.3.1. Giải pháp về cơ chế, chính sách
• 3.3.2. Giải pháp về vốn
• 3.3.3. Nâng cao chất lượng đầu vào
• 3.3.3.1. Cần phải thực hiện tốt công tác Marketing đào tạo nhằm nâng cao chất lượng tuyển sinh đầu vào
• 3.3.3.2. Hoàn thiện căn cứ tuyển đầu vào
• 3.3.4. Đa dạng hình thức đào tạo
• 3.3.5. Giải pháp đối với người học nghề
• 3.3.6. Nhóm giải pháp về tổ chức quá trình đào tạo
• 3.3.6.1. Phát triển nội dung chương trình, giáo trình
• 3.3.6.2. Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên
• 3.3.6.3. Đổi mới phương pháp giảng dạy
• 3.3.7. Giải pháp về tổ chức quản lý đào tạo
• 3.3.8. Giải pháp về đầu tư cơ sở vật chất
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Hải Dương

Chất lượng đào tạo nghề tại Hải Dương đang là một vấn đề cấp bách. Mặc dù số lượng cơ sở đào tạo nghề đã tăng lên, nhưng chất lượng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề không chỉ giúp người học có việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của chất lượng đào tạo nghề

Chất lượng đào tạo nghề được định nghĩa là kết quả tích cực từ các yếu tố cấu thành hệ thống đào tạo. Nó không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tìm việc làm của học sinh mà còn phản ánh năng lực của hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

1.2. Đặc điểm hệ thống đào tạo nghề tại Hải Dương

Hệ thống đào tạo nghề tại Hải Dương bao gồm nhiều loại hình như trường cao đẳng, trung cấp và các trung tâm dạy nghề. Tuy nhiên, sự phân bổ và chất lượng giữa các cơ sở này còn nhiều bất cập.

II. Vấn đề và thách thức trong đào tạo nghề tại Hải Dương

Mặc dù có nhiều cơ sở đào tạo nghề, nhưng chất lượng đào tạo vẫn chưa cao. Các vấn đề như đội ngũ giảng viên chưa đủ trình độ, cơ sở vật chất thiếu thốn và chương trình đào tạo chưa cập nhật là những thách thức lớn.

2.1. Đội ngũ giảng viên và chất lượng giảng dạy

Đội ngũ giảng viên tại các cơ sở đào tạo nghề chủ yếu có trình độ đại học, nhưng vẫn thiếu kinh nghiệm thực tiễn. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và khả năng truyền đạt kiến thức cho học sinh.

2.2. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

Nhiều cơ sở đào tạo nghề tại Hải Dương còn thiếu trang thiết bị hiện đại, điều này làm giảm hiệu quả giảng dạy và học tập. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở vật chất để nâng cao chất lượng đào tạo.

III. Phương pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Hải Dương

Để nâng cao chất lượng đào tạo nghề, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Từ việc cải thiện chương trình đào tạo đến việc nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, tất cả đều cần được thực hiện đồng bộ.

3.1. Cải tiến chương trình đào tạo nghề

Chương trình đào tạo cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Việc này sẽ giúp học sinh có được kiến thức và kỹ năng cần thiết.

3.2. Đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên

Cần tổ chức các khóa đào tạo nâng cao cho giảng viên để họ có thể cập nhật kiến thức mới và cải thiện phương pháp giảng dạy. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghề.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về đào tạo nghề

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề có thể tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho học sinh. Các doanh nghiệp cũng đánh giá cao những học sinh tốt nghiệp từ các cơ sở đào tạo chất lượng.

4.1. Tỷ lệ học sinh có việc làm sau khi tốt nghiệp

Theo thống kê, khoảng 75% học sinh tốt nghiệp từ các cơ sở đào tạo nghề tại Hải Dương có việc làm ngay sau khi ra trường. Điều này cho thấy chất lượng đào tạo nghề đang dần được cải thiện.

4.2. Đánh giá của doanh nghiệp về chất lượng lao động

Nhiều doanh nghiệp cho biết rằng lao động đã qua đào tạo nghề đáp ứng được yêu cầu công việc. Tuy nhiên, vẫn cần cải thiện thêm về kỹ năng thực hành để nâng cao chất lượng lao động.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho đào tạo nghề tại Hải Dương

Để nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Hải Dương, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Việc này sẽ giúp tạo ra một hệ thống đào tạo nghề hiệu quả và bền vững.

5.1. Định hướng phát triển đào tạo nghề trong tương lai

Cần xây dựng một chiến lược phát triển đào tạo nghề rõ ràng, tập trung vào việc nâng cao chất lượng và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

5.2. Vai trò của chính quyền trong việc nâng cao chất lượng đào tạo

Chính quyền cần có những chính sách hỗ trợ và đầu tư cho các cơ sở đào tạo nghề, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc nâng cao chất lượng đào tạo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng phát triển nguồn nhân lực tại Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức lớn khi bước vào giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Theo số liệu từ cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở, cả nước có hơn 41,8 triệu lao động, chiếm tới 85,1% lực lượng lao động, chưa được đào tạo để đạt một trình độ chuyên môn kỹ thuật nhất định. Báo cáo của Ngân hàng Thế giới cũng chỉ rõ chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam chỉ đạt 3,79 điểm trên thang điểm 10, xếp thứ 11 trong tổng số 12 quốc gia châu Á tham gia xếp hạng. Tại tỉnh Hải Dương, địa phương nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, lực lượng lao động dồi dào nhưng tỷ lệ có trình độ cao đẳng, đại học chỉ chiếm 16,76%, thấp hơn mặt bằng chung của vùng Đồng bằng sông Hồng; trong khi đó nhóm công nhân kỹ thuật không có bằng cấp, chứng chỉ chiếm tới 39,3%.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự phát triển nhanh chóng của các khu công nghiệp và làn sóng dịch chuyển sản xuất đòi hỏi đội ngũ lao động kỹ thuật lành nghề, nhưng chất lượng đào tạo nghề tại địa phương vẫn chưa đáp ứng kịp thời. Đề tài tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát và phân tích thực trạng chất lượng đào tạo nghề tại các cơ sở dạy nghề trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2002 - 2010. Mục tiêu nghiên cứu hướng tới việc xác định rõ các điểm nghẽn, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề đến năm 2015. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, hỗ trợ hiện thực hóa chỉ tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh lên mức 65% - 70%, đồng thời gia tăng quy mô đào tạo mới gấp 1,4 lần so với năm 2009.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết kinh tế lao động, lý thuyết quản lý nguồn nhân lực và hệ thống tiêu chuẩn quản lý chất lượng ISO 9000:2000. Chất lượng đào tạo nghề được định nghĩa là kết quả tác động tích cực của tất cả các yếu tố cấu thành hệ thống đào tạo nghề và quá trình đào tạo vận hành trong một môi trường nhất định. Nghiên cứu vận dụng khung pháp lý chuẩn mực từ Luật Dạy nghề năm 2006, trong đó xác định ba cấp trình độ đào tạo gồm sơ cấp nghề, trung cấp nghề và cao đẳng nghề dưới hai hình thức chính quy và thường xuyên.

Khung phân tích tập trung vào bốn nhóm khái niệm cốt lõi:

• Kiến thức nghề nghiệp: Bao gồm khối kiến thức đại cương, cơ sở ngành, chuyên môn và công cụ bổ trợ.
• Kỹ năng nghề nghiệp: Năng lực thao tác chuẩn xác, vận hành thiết bị thuần thục và xử lý sự cố kỹ thuật trong môi trường sản xuất thực tế.
• Năng lực hành nghề: Sự tổng hòa giữa năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp và năng lực xã hội.
• Phẩm chất tác phong công nghiệp: Đạo đức nghề nghiệp, tính kỷ luật công nghệ, an toàn lao động và tinh thần trách nhiệm.

Mô hình nghiên cứu kết hợp bài học kinh nghiệm quốc tế như mô hình đào tạo tại nơi làm việc của Nhật Bản, phân cấp quản lý kỹ năng của Thái Lan, hệ thống phát triển kỹ năng TESDA của Philippines, cùng mô hình kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp của trường Cao đẳng nghề Công nghiệp và Kinh tế Hà Nội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra xã hội học với cỡ mẫu khảo sát trực tiếp gồm hai nhóm đối tượng. Nhóm thứ nhất gồm 100 học sinh, sinh viên đang theo học tại các cơ sở dạy nghề trên địa bàn tỉnh. Nhóm thứ hai gồm 100 cựu sinh viên đã tốt nghiệp và đang làm việc tại các đơn vị sản xuất lớn như Công ty Cổ phần May Hải Dương, Công ty Lắp máy Lilama và Nhà máy Đá Mài. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các ngành nghề trọng điểm gồm may mặc, cơ khí, điện tử và dịch vụ.

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thống kê chính thức của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Hải Dương, số liệu của Tổng cục Dạy nghề và số liệu Tổng điều tra doanh nghiệp trong giai đoạn 2002 - 2010. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích định lượng kết hợp với phương pháp so sánh đối chiếu và phỏng vấn sâu cán bộ quản lý doanh nghiệp được lựa chọn. Lý do chọn phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác mối tương quan giữa chất lượng đào tạo đầu vào, các điều kiện tổ chức giảng dạy và mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra theo yêu cầu khắt khe của thị trường lao động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra quy mô mạng lưới và số lượng học viên đào tạo nghề tại Hải Dương tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn 2002 - 2010. Toàn tỉnh phát triển từ 28 cơ sở năm 2005 lên 58 cơ sở dạy nghề năm 2010, tăng thêm 30 cơ sở, bao gồm 5 trường cao đẳng nghề, 5 trường trung cấp nghề và 6 trung tâm dạy nghề. Số lượng học sinh học nghề tăng từ hơn 10.000 người năm 2002 lên 37.000 người năm 2010, tức tăng thêm 24.500 người sau 8 năm. Tổng số người được dạy nghề giai đoạn 2006 - 2010 đạt 171.291 người, hoàn thành 164,7% chỉ tiêu kế hoạch đề ra.

Tỷ lệ tốt nghiệp năm 2010 đạt mức rất cao: Hệ sơ cấp và phổ cập nghề đạt 100%, trung cấp nghề đạt 96,1% và cao đẳng nghề đạt 95,3%, cao hơn mức bình quân 95% của cả nước. Trong đó, 70% học sinh ra trường đạt xếp loại khá và giỏi, 30% đạt loại trung bình và dưới trung bình. Khảo sát việc làm cho thấy tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp đạt từ 74% đến 75%, riêng khối cao đẳng nghề đạt 88%, vượt trội so với tỷ lệ bình quân 60% - 70% của toàn quốc. Sau một năm tốt nghiệp, tỷ lệ tìm được việc làm của sinh viên trường nghề đạt 85,9%. Thu nhập bình quân của lao động qua đào tạo tăng từ mức 1,5 - 2,0 triệu đồng/tháng giai đoạn trước lên trên 2,0 triệu đồng/tháng vào năm 2010.

Khảo sát 100 lao động tại các doanh nghiệp chỉ ra 80,2% làm việc đúng ngành nghề đào tạo, trong khi 19,8% làm trái ngành hoặc phải đào tạo bồi dưỡng lại trong 3 tháng. Về mức độ yêu thích nghề nghiệp, khảo sát 100 học sinh đang học chỉ có 10% chọn nghề do yêu thích từ đầu và 60% xác nhận yêu thích công việc hiện tại. Về phía giảng viên, toàn tỉnh có 97,66% giáo viên đạt chuẩn chuyên môn; trong đó trình độ đại học và cao đẳng chiếm 62,62%, sau đại học chiếm 19,17%, công nhân kỹ thuật và thợ lành nghề chiếm 18,21%.

Thảo luận kết quả

Mặc dù các chỉ số thống kê về tỷ lệ tốt nghiệp khá giỏi lên đến 70% và tỷ lệ có việc làm đạt 85,9%, chất lượng đào tạo nghề thực tế vẫn bộc lộ nhiều điểm hạn chế. Khảo sát doanh nghiệp cho thấy có tới 90% doanh nghiệp ngành may mặc hài lòng với tay nghề của lao động, nhưng các doanh nghiệp khối cơ khí, chế tạo, giày da lại đánh giá kỹ năng thực hành của học viên chỉ ở mức trung bình. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc điểm tuyển sinh đầu vào hệ cao đẳng nghề tương đối thấp, chỉ tương đương mức sàn khoảng 10 điểm, dẫn đến khả năng tiếp thu kiến thức chuyên sâu của học viên còn chậm.

Cơ sở vật chất dù đáp ứng tiêu chuẩn diện tích bình quân 1,24 m²/học sinh nhưng trang thiết bị phục vụ thực hành còn thiếu thốn và lạc hậu. Hầu hết các cơ sở chỉ trang bị máy may công nghiệp hoặc máy tính phổ thông, thiếu vắng các dòng máy gia công kỹ thuật cao như máy CNC, máy phay, máy bào hiện đại. Mối quan hệ giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, ngân sách đào tạo chủ yếu phụ thuộc vào nguồn vốn nhà nước phân bổ.

Các dữ liệu phân tích trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột kép thể hiện sự chênh lệch giữa tỷ lệ tốt nghiệp khá giỏi và mức độ đáp ứng kỹ năng theo đánh giá thực tế của doanh nghiệp. Đồng thời, bảng ma trận tương quan giữa cơ cấu ngành nghề đào tạo và nhu cầu tuyển dụng của các khu công nghiệp sẽ làm rõ hiện tượng lãng phí nguồn lực đào tạo khi có gần 20% lao động phải bồi dưỡng lại sau khi tuyển dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao toàn diện chất lượng đào tạo nghề tại tỉnh Hải Dương, hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược cần được triển khai đồng bộ:

• Hoàn thiện thể chế chính sách và phát triển liên kết ba bên: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì xây dựng quy chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ sở dạy nghề, doanh nghiệp và các trung tâm giới thiệu việc làm. Ban hành chính sách ưu đãi thuế và cơ chế hỗ trợ tài chính để thu hút các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tham gia đặt hàng đào tạo. Phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn tỉnh lên mức 65% - 70% vào năm 2015.
• Đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư và đẩy mạnh tự chủ tài chính: Khuyến khích các cơ sở dạy nghề khai thác nguồn thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ, nhận hợp đồng đào tạo lại cho doanh nghiệp và tiếp cận các dự án viện trợ ODA. Giảm dần tỷ trọng phụ thuộc vào nguồn ngân sách công, tạo động lực cạnh tranh lành mạnh giữa hệ thống trường nghề công lập và ngoài công lập.
• Đổi mới nội dung chương trình và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên: Rà soát, chuyển đổi chương trình giảng dạy sang hình thức tích hợp các mô đun kỹ năng dựa trên năng lực thực hiện. Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao trình độ tin học, ngoại ngữ và kỹ năng tiếp cận công nghệ mới cho 100% giảng viên vào các kỳ nghỉ hè. Gia tăng tỷ trọng tuyển sinh hệ đào tạo dài hạn lên thêm 20% so với năm 2009.
• Hiện đại hóa cơ sở vật chất và phân bổ quỹ đất phát triển: Quy hoạch và bàn giao tối thiểu 10.000 m² đất sạch để xây dựng mới cơ sở dạy nghề công lập tại 5 huyện trọng điểm gồm Kim Thành, Chí Linh, Bình Giang, Gia Lộc và Cẩm Giàng, với định mức khoảng 2.000 m² cho mỗi cơ sở. Đầu tư trang bị đồng bộ hệ thống xưởng thực hành công nghệ cao, đạt tiêu chuẩn kỹ thuật khu vực và quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước về lao động và giáo dục nghề nghiệp: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Giáo dục và Đào tạo sử dụng tài liệu để hoạch định quy hoạch mạng lưới cơ sở dạy nghề, ban hành chính sách hỗ trợ học nghề và phân bổ nguồn lực đầu tư công hiệu quả.
• Ban giám hiệu và cán bộ quản trị tại các trường nghề, trung tâm dạy nghề: Vận dụng khung phân tích thực trạng để cải tiến quy trình tuyển sinh, xây dựng giáo trình mô đun hóa, thiết lập hệ thống kiểm định chất lượng nội bộ và mở rộng chương trình hợp tác đưa học viên đi thực tập tại doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp sản xuất, hiệp hội ngành nghề và nhà đầu tư: Nắm bắt bức tranh tổng thể về nguồn cung lao động kỹ thuật tại địa phương, từ đó xây dựng kế hoạch liên kết đặt hàng đào tạo theo địa chỉ, tối ưu hóa chi phí đào tạo lại sau tuyển dụng.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Kinh tế Lao động: Khai thác phương pháp luận, hệ thống bảng biểu số liệu khảo sát thực chứng và khung lý thuyết đánh giá chất lượng nguồn nhân lực phục vụ các công trình nghiên cứu khoa học liên quan.

Câu hỏi thường gặp

• Luận văn đánh giá sự tăng trưởng quy mô đào tạo nghề của tỉnh Hải Dương như thế nào? Quy mô đào tạo nghề phát triển nhanh chóng, tăng từ hơn 10.000 học sinh năm 2002 lên 37.000 học sinh năm 2010. Mạng lưới mở rộng lên 58 cơ sở dạy nghề vào năm 2010, hoàn thành 164,7% chỉ tiêu đào tạo giai đoạn 2006 - 2010 với 171.291 lượt người học.

• Tỷ lệ có việc làm và mức thu nhập thực tế của học sinh học nghề sau tốt nghiệp đạt bao nhiêu? Khoảng 74% - 75% học sinh nghề có việc làm sau khi ra trường, riêng hệ cao đẳng nghề đạt 88%. Tỷ lệ sinh viên tìm được việc làm sau 1 năm tốt nghiệp đạt 85,9%, với mức thu nhập bình quân năm 2010 đạt trên 2,0 triệu đồng mỗi tháng.

• Điểm nghẽn lớn nhất ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nghề tại địa phương là gì? Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở chất lượng đầu vào thấp do điểm chuẩn chỉ ở mức sàn khoảng 10 điểm. Bên cạnh đó, hệ thống trang thiết bị thực hành thiếu máy móc công nghệ cao như CNC và liên kết với doanh nghiệp chưa đi vào chiều sâu.

• Đội ngũ giảng viên tại các cơ sở dạy nghề của tỉnh có đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn không? Toàn tỉnh có 97,66% giáo viên đạt chuẩn quy định, trong đó 62,62% có trình độ đại học hoặc cao đẳng và 19,17% đạt trình độ sau đại học. Tuy nhiên, năng lực ứng dụng ngoại ngữ và tin học chuyên ngành của giáo viên vẫn còn nhiều hạn chế.

• Mục tiêu cụ thể phát triển đào tạo nghề của tỉnh Hải Dương đến năm 2015 là gì? Mục tiêu trọng tâm là nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 65% - 70%, tăng quy mô đào tạo mới gấp 1,4 lần năm 2009, tăng tỷ trọng đào tạo dài hạn thêm 20% và bố trí 10.000 m² đất phát triển trường nghề tại 5 huyện.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chất lượng đào tạo nghề và tiêu chuẩn đánh giá năng lực thực hành của người lao động.
• Đánh giá xác thực bức tranh đào tạo nghề tại Hải Dương giai đoạn 2002 - 2010 với quy mô đạt 37.000 học sinh và 97,66% giáo viên đạt chuẩn.
• Nhận diện rõ rào cản về chất lượng đầu vào, sự thiếu thốn máy móc công nghệ cao và tỷ lệ 19,8% lao động làm trái ngành cần đào tạo lại.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về cơ chế liên kết ba bên, huy động vốn, đổi mới chương trình mô đun và cấp 10.000 m² đất cơ sở vật chất.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn giúp nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn tỉnh đạt 65% - 70% trước năm 2015.

Các nhà quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cần bắt tay triển khai ngay các cơ chế hợp tác đào tạo theo đơn đặt hàng để tạo bước đột phá cho nguồn nhân lực địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày các vấn đề mang tính lý thuyết về chất lượng ĐTN tại các cơ sở dạy nghề như sau: Luật dạy nghề ban hành ngày 29 tháng 11 năm 2006 đưa ra khái niệm như sau: “Dạy (đào tạo) nghề là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học nghề để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khóa học”. Luật cũng quy định có ba cấp trình độ đào tạo là sơ cấp nghề, trung cấp nghề và cao đẳng nghề và về hình thức dạy nghề bao gồm cả dạy nghề chính quy và dạy nghề thường xuyên. Giới thiệu một số khái niệm về chất lượng và quan niệm về chất lượng đào tạo, từ đó đưa ra khái niệm về chất lượng ĐTN như sau: “Chất lượng ĐTN là kết quả tác động tích cực của tất cả các yếu tố cấu thành hệ thống đào tạo nghề và quá trình đào tạo vận hành trong môi trường nhất định” ii Tiêu chí đo lường chất lượng ĐTN là: Quy mô - cơ cấu đào tạo; Kết quả học tập của học sinh nghề; Sự phù hợp công việc và ngành học; Có phẩm chất, thái độ lao động tốt. Nội dung ĐTN được xem xét trên các khía cạnh: Đào tạo kiến thức nghề nghiệp; Đào tạo kỹ năng nghề nghiệp; Đào tạo năng lực, phẩm chất.

Luận văn cũng giới thiệu một số hình thức đào tạo nghề chủ yếu cùng với các ưu và nhược điểm của các hình thức này, bao gồm: ĐTN chính quy; ĐTN tại nơi làm việc; Tổ chức các lớp cạnh doanh nghiệp; ĐTN tại các trung tâm dạy nghề. Phân tích một số các yếu tố tác động đến chất lượng ĐTN bao gồm: * Yếu tố đầu vào * Yếu tố thuộc quá trình đào tạo: bao gồm: - Nội dung chương trình - Đội ngũ giáo viên - Phương pháp dạy học - Tổ chức quản lý đào tạo - Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học - Tài chính cho đào tạo * Môi trường xã hội Luận văn cũng giới thiệu một số kinh nghiệm ĐTN của các nước khu vực Châu Á và Đông Nam Á và đặc biệt giới thiệu đến mô hình ĐTN tiên tiến của trường Hacotab (trường cao đẳng nghề Công nghiệp và Kinh tế Hà nội). Trước thực tiễn về chất lượng lao động tại tỉnh Hải Dương còn nhiều bất cập, bên cạnh đó sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật, thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn, cùng với đó là sự dịch chuyển của một số nhà máy, DN từ Hà Nội về Hải Dương cũng khá nhiều (đặc biệt là một số ngành lắp ráp). Do đó yêu cầu lao động phải có trình độ, thúc đẩy nâng cao chất lượng dạy nghề tại địa phương.

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG ĐTN TẠI CÁC CƠ SỞ DẠY NGHỀ CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG. Phân tích sơ lược về hệ thống ĐTN của tỉnh Hải Dương và đi vào sâu phân tích thực trạng về chất lượng ĐTN tại các cơ sở dạy nghề của tỉnh. Từ đó đưa ra một số tồn tại và nguyên nhân hạn chế đến chất lượng ĐTN. iii 1) Đặc điểm kinh tế xã hội tỉnh Hải Dương: Là tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, tiếp giáp với 6 tỉnh, thành phố: Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Bình và Hưng Yên, trong tam giác tăng trưởng kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, là tỉnh có nhiều lợi thế so sánh về vị trí địa lý, về con người và các tiềm năng phát triển khác.

2) Đặc điểm hệ thống đào tạo nghề: Hệ thống dạy nghề được triển khai rộng rãi trong tỉnh với các loại hình đào tạo cơ bản như sau: Trường cao đẳng nghề, trường trung cấp nghề, các trung tâm dạy nghề. Về công tác dạy nghề: Từ năm 2006-2010 đã dạy nghề cho 171.291 người, đạt 164,7% kế hoạch. Các doanh nghiệp tự đào tạo là 26. Thực trạng hệ thống đào tạo: Đến năm 2010 có 58 cơ sở dạy nghề, tăng 30 cơ sở so với năm 2005.

Hệ thống trường được mở rộng, đến 2010 có 05 trường cao đẳng nghề, 05 trường trung cấp nghề và 06 trung tâm dạy nghề; thực hiện XHH trong lĩnh vực dạy nghề.2: Số lượng các cơ sở dạy nghề) 3) Kết quả đào tạo nghề của tỉnh Hải Dương trong những năm qua: * Số lượng ĐTN qua các năm: i) Quy mô đào tạo: Trong giai đoạn 2002 - 2010 số lượng đào tạo nghề đã tăng lên đáng kể trong mấy năm gần đây, từ hơn 10 nghìn học sinh năm 2002 đã lên 34.509 học sinh năm 2008 và đến năm 2010 là 37. Như vậy trong vòng 8 năm, số học sinh được đào tạo đã tăng lên 24.5: Kết quả ĐTN hàng năm) ii) Cơ cấu đào tạo: Về trình độ đào tạo: Đào tạo nghề theo ba cấp trình độ là hướng mà Đảng bộ và chính quyền tỉnh Hải Dương đang và tiếp tục thực hiện trong thời gian tới nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ lao động, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Về hình thức đào tạo: cơ cấu học sinh học nghề nghề dài hạn có xu hướng tăng lên trong giai đoạn 2002-2004, điều này đồng nghĩa với cơ cấu học sinh học nghề ngắn hạn giảm xuống. Tuy nhiên xu hướng cơ cấu này thay đổi ngược chiều trong những năm 2004-2006.

Sau đó xu hướng học nghề dài hạn có xu hướng chiếm tỷ trọng ngày càng lớn. Như vậy, có thể thấy trước những yêu cầu khác nhau về nhu cầu qua đào tạo trong ngắn hạn, dài hạn tại Hải dương mà nhu cầu về đạo tạo nghề cũng khác nhau theo các năm và giai đoạn. Tuy nhiên, xu hướng này hoàn toàn phù hợp với khuynh hướng phát triển và yêu cầu của doanh nghiệp.1: Cơ cấu kết quả ĐTN hàng năm). iv Về ngành nghề đào tạo: Cơ cấu ngành nghề đào tạo đã từng bước được điều chỉnh theo cơ cấu ngành nghề trong sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; đã mở thêm nhiều nghề đào tạo mới mà thị trường lao động có nhu cầu và các nghề phục vụ cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn.9: Cơ cấu ngành nghề đào tạo) * Phân tích thực trạng về chất lượng ĐTN: i) Kết quả học tập của học sinh nghề: Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp đào tạo nghề tại Hải Dương ở các hệ cũng tăng đáng kể năm 2010: hệ sơ cấp và phổ cập nghề: số học sinh đạt tốt nghiệp là 100%, trung cấp là 96,1% và cao đẳng là 95,3%.

So với mặt bằng chung của cả nước, tỷ lệ này tương đối là cao (tính chung cả nước, tỷ lệ tốt nghiệp học nghề đạt 95%). Có đến 70% học sinh ra trường với tấm bằng khá, giỏi, còn lại 30% đạt loại trung bình và dưới trung bình. Việc đánh giá kết quả học tập đối với học sinh nghề của tỉnh Hải Dương vẫn chủ yếu dựa theo xu hướng cũ (Biểu 2.1: Xu hướng học tập của học sinh nghề). Vì vậy, chất lượng đào tạo nghề không chỉ dựa vào kết quả học tập của học sinh, sinh viên mà còn dựa vào năng lực làm việc của học sinh sau khi ra trường.

ii) Sự phù hợp công việc và ngành nghề đào tạo: Mức độ yêu thích ngành nghề được đào tạo: Trong điều tra 100 sinh viên tại các cơ sở đào tạo nghề, thì chỉ có 10 sinh viên (tương ứng là 10%) số người được hỏi trả lời là thích công việc này nên chọn lựa từ đầu. Theo điều tra khảo sát cho thấy, trong 100 học sinh tại một số cơ sở dạy nghề trong tỉnh được hỏi có yêu thích nghề mà mình đang được đào tạo hay không thì chỉ có 60% trả lời là có, còn lại là không nói gì hoặc nói là “không biết”. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập của sinh viên vì chính họ cũng chưa định hướng được nghề nghiệp cho bản thân mình, làm hạn chế sự cố gắng, nỗ lực đạt được mục tiêu trong học tập. Mức độ phù hợp của nghề được đào tạo với việc làm: Theo thống kê của của Sở Lao động – Thương binh & Xã hội của tỉnh Hải Dương thì có khoảng 74 – 75% số học sinh nghề có việc làm sau khi tốt nghiệp, riêng cao đẳng nghề có việc làm ngay sau tốt nghiệp đạt 88%.

So với mặt bằng chung của cả nước, tỷ lệ này được đánh giá tương đối cao vì tính chung cả nước thì có 60 - 70 % học sinh học nghề có việc làm sau khi tốt nghiệp và riêng cao đẳng nghề là 85%. v Theo khảo sát trong 100 sinh viên đã ra trường làm việc tại công ty lắp máy Lilama và công ty Cổ phần May Hải Dương, nhà máy Đá Mài cho thấy: 80,2% học sinh được làm đúng ngành nghề đào tạo, còn 19,8% lao động làm không đúng ngành nghề nên phải đi bồi dưỡng thêm 3 tháng nữa. Trong đó một số lao động được đào tạo một nghề lại làm một nghề khác. Tỷ lệ làm không đúng chuyên môn được đào tạo ở bậc trung cấp nghề và cao đẳng nghề cao hơn nhiều so với hệ đào tạo ngắn hạn.

Phần là do những người này lẽ ra làm việc ở khối sản xuất lại làm ở khối văn phòng. Sự không phù hợp này gây ra một lãng phí rất lớn trong quá trình đào tạo.10: Đánh giá về mức độ phù hợp giữa nghề được đào tạo và việc làm theo trình độ đào tạo). Việc làm và thu nhập của học sinh nghề đã tốt nghiệp: Tỷ lệ học sinh tìm được việc làm sau khi tốt nghiệp tại các trường đại học, cao đẳng và trung cấp trong tỉnh trong thời gian 1 năm (năm 2010) là 85,3% trong khi đó tỷ lệ này thấp hơn đối với các sinh viên tốt nghiệp các trường nghề và trung tâm dạy nghề là 85,9%. Như vậy có thể khẳng định, học nghề không khó xin việc.

Mức lương bình quân cũng tăng lên qua các năm, bình quân thu nhập mỗi lao động/ tháng chỉ giao động từ 1,5 – 2 triệu và sang năm 2009 có phần tăng lên đôi chút và đến năm 2010 thì mức thu nhập tính trung bình tháng của lao động đã qua đào tạo nghề lên đến trên 2 triệu đồng/1 người/1 tháng. Nguyên nhân là do: Phần lớn lao động đã qua đào tạo nghề đều làm việc trong các nhà máy xí nghiệp và thường xuyên làm thêm giờ để kịp tiến độ hoàn thiện các đơn đặt hàng. Do đó thu nhập bình quân năm của người lao động cũng có phần được cải thiện. Hơn nữa, hàng năm chính phủ đều thực hiện tăng mức lương tối thiểu vì thế thu nhập trung bình cũng từ đó mà tăng theo.