Chương 1: Những vấn đề lý luận và căn cứ đßnh tái danh các tái phạm về ma túy. Chương 2: Thực tißn đßnh tái danh các tái phạm về ma túy trên đßa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nái. Chương 3; Mát số kiến nghß và giải pháp nâng cao chất lượng đßnh tái danh các tái phạm về ma túy từ thực tißn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nái trong thời gian tới. 7 Ch°¡ng 1 NHþNG VÂN ĐÀ LÝ LUÂN VÀ CN CĀ ĐÞNH TÞI DANH CÁC TÞI PH¾M VÀ MA TÚY 1.
NhÃn thāc chung vÁ đßnh tßi danh 1. Khái niệm định tội danh Đßnh tái danh tối với các tái phạm ma túy là vấn đề có ý nghĩa quan tráng, làm tiền đề cho viác giải quyết các nhiám vÿ khác cāa hoạt đáng áp dÿng pháp luật hình sự. Quan niám về khái niám đßnh tái danh. Theo quan điểm nghiên cứu GS.
Vo Khánh Vinh thì đßnh tái danh chỉ là hoạt đáng áp dÿng pháp luật hình sự: "Đßnh tái danh là mát dạng hoạt đáng nhận thức, hoạt đáng áp dÿng pháp luật hình sự nhằm đi tới chân lý khách quan trên cơ sở xác đßnh đúng đắn, đầy đā các tình tiết cÿ thể cāa hành vi phạm tái được thực hián, nhận thức đúng nái dung quy phạm pháp luật hình sự quy đßnh cấu thành tái phạm tương ứng và mối liên há tương đồng giữa các dấu hiáu cāa cấu thành tái phạm với các tình tiết cÿ thể cāa hành vi phạm tái bằng các phương pháp và thông qua các giai đoạn nhất đßnh"[30, tr. Trong khi đó, PGS. Dương Tuyết Miên đßnh nghĩa bao gồm cả các chā thể đßnh tái danh và nêu: "Đßnh tái danh là hoạt đáng thực tißn cāa các cơ quan tiến hành tố tÿng (Cơ quan Điều tra, Vián Kiểm sát, Tòa án) và mát số cơ quan khác có thẩm quyền theo quy đßnh cāa pháp luật để xác đßnh mát người có phạm tái hay không, nếu phạm tái thì đó là tái gì, theo điều luật nào cāa Bá luật hình sự hay nói cách khác đây là quá trình xác đßnh tên tái cho hành vi nguy hiểm đã thực hián" [16, tr. Như vậy, các nhà khoa hác đều thống nhất ở mát số khía cạnh dưới đây: + Đßnh tái danh là hoạt đáng nhận thức có tính logic cāa con người về viác có sự phù hợp hay không phù hợp giữa hành vi nguy hiểm cho xã hái, có 8 lßi, xảy ra ngoài thực tißn khách quan với quy đßnh cāa pháp luật hình sự về mát tái phạm cÿ thể; + Đßnh tái danh là hoạt đáng áp dÿng pháp luật hình sự, nếu được thực hián bởi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và người có thẩm quyền trong các cơ quan đó trên cơ sở quy đßnh cāa pháp luật.
Cũng có tác giả cho rằng bao gồm cả hoạt đáng áp dÿng pháp luật tố tÿng hình sự nếu hiểu đßnh tái danh theo nghĩa ráng; + Đßnh tái danh là cơ sở cho viác quyết đßnh hình phạt và giải quyết các vấn đề khác có liên quan đến trách nhiám hình sự cāa người phạm tái (trong trường hợp đßnh tái danh chính thức). Từ những quan điểm chính trên, học viên cho rằng: Định tội danh là hoạt động thực tiễn của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và ngưßi có thẩm quyền trên cơ sá các quy định của pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự để xác định, so sánh và ghi nhận về mặt pháp lý sự phù hợp chính xác giữa các dấu hiệu của hành vi phạm tội cụ thể trong thực tế đã được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm của điều luật tương ứng trong Phần các tội phạm Bộ luật hình sự quy định, cũng như các quy định khác trong Bộ luật hình sự có liên quan, qua đó làm tiền đề phân tích, đánh giá và ra quyết định về trách nhiệm hình sự cũng như hình phạt của ngưßi phạm tội. Đặc điểm của định tội danh Thứ nhất, đßnh tái danh là hoạt đáng tiến hành tố tÿng được tiến hành bởi cơ quan tiến hành tố tÿng (Cơ quan điều tra, Vián Kiểm sát và Toà án) và mát số cơ quan khác có thẩm quyền. Thứ hai, viác đßnh tái danh được tiến hành trên cơ sở áp dÿng pháp luật hình sự và pháp luật tố tÿng hình sự.
Người đßnh tái danh lựa chán đúng quy phạm pháp luật hình sự để áp dÿng đối với hành vi nguy hiểm cho xã hái cÿ thể nào đó được thực hián trong thực tế khách quan. 9 Thứ ba, hoạt đáng đßnh tái danh là hoạt đáng đối chiếu sự phù hợp giữa các dấu hiáu thực tế cāa cấu thành tái phạm với dấu hiáu pháp lí cāa cấu thành tái phạm được mô tả trong BLHS. Hoạt đáng này chính là viác xác đßnh xem dấu hiáu cāa hành vi nguy hiểm cho xã hái được thể hián có phù hợp với dấu hiáu cấu thành tái phạm cÿ thể do điều luật tương ứng trong Phần tái phạm BLHS quy đßnh không; trên cơ sở đó, đưa ra sự đánh giá nhất đßnh về mặt pháp lý hình sự đối với hành vi nguy hiểm cho xã hái cÿ thể đã xảy ra trong thực tế khách quan. Thứ tư, sau khi đối chiếu sự phù hợp giữa dấu hiáu thực tế cāa cấu thành tái phạm với dấu hiáu pháp lí cāa cấu thành tái phạm được mô tả trong luật hình sự thì cơ quan có thẩm quyền sẽ đưa ra kết luận người đó phạm vào tái gì theo điều luật nào cāa BLHS bằng viác ra mát quyết đßnh như quyết đßnh khởi tố, truy tố.
Như vậy, định tội danh phải dựa vào cấu thành tội phạm cơ bản của tội phạm cụ thể. Định tội danh phải được tiến hành trước, trên cơ sá đó mới có thể tiến hành được việc quyết định hình phạt. Chủ thể của hoạt động định tội danh do Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án và một số cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của pháp luật tiến hành. Ý nghĩa của định tội danh Hoạt đáng đßnh tái danh cāa các chā thể có thể theo 2 xu hướng.
Đßnh tái danh đúng hoặc đßnh tái danh sai. - Đối với hoạt động định tội danh đúng: đßnh tái danh đúng làm tiền đề cho viác phân hóa trách nhiám hình sự và cá thể hóa hình phạt mát cách công minh và có căn cứ. Đßnh tái danh đúng sẽ hß trợ cho viác thực hián mát loạt các nguyên tắc tiến bá được thừa nhận trong Nhà nước Pháp quyền như: nguyên tắc pháp chế, trách nhiám do lßi, trách nhiám do cá nhân, bình đẳng trước pháp luật hình sự, nguyên tắc nhân đạo và nguyên tắc không tránh khỏi trách nhiám. 10 Đßnh tái danh đúng là mát trong những cơ sở để áp dÿng chính xác các quy phạm pháp luật tố tÿng hình sự về tạm giam về thẩm quyền điều tra, xét xử qua đó góp phần hữu hiáu cho viác bảo vá các quyền tự do dân chā cāa công dân trong lĩnh vực tư pháp hình sự.
Viác xác đßnh tái danh đúng đối với những tên tái phạm về ma tuý là sự thể hián hoạt đáng có hiáu quả, ý thức tuân thā pháp luật triát để cũng như ý thức trách nhiám trong hoạt đáng nghề nghiáp cāa các cơ quan có thẩm quyền, từ đó góp phần vào công cuác đấu tranh và phòng chống ma túy và nâng cao uy tín, chất lượng hoạt đáng cāa các cơ quan này cũng như hß trợ cho viác cāng cố và tăng cường pháp chế xã hái chā nghĩa. - Đối với hoạt động định tội danh sai: đßnh tái danh sai sẽ dẫn đến mát loạt các hậu quả tiêu cực như: không đảm bảo được tính công minh có căn cứ đúng pháp luật, truy cứu trách nhiám hình sự đối với người vô tái, bỏ lát người tái phạm tái, xâm phạm thô bạo danh dự nhân phẩm các quyền tự do dân chā cāa công dân là giá trß xã hái cao quý nhất được thừa nhận trong Nhà nước. Đßnh tái danh sai làm giảm uy tín cāa cơ quan tư pháp, vi phạm pháp chế XHCN, ảnh hưởng đến hiáu quả cāa đấu tranh phòng chống tái phạm. Điều đó có thể thấy được ý nghĩa cāa viác đßnh tái danh trong công tác đấu tranh phòng ngừa riêng đối với loại tái này cũng như trong công tác phòng ngừa chung các loại tái phạm khác.
Bá luật hình sự là cơ sở pháp lý duy nhất có ý nghĩa quyết đßnh và quan tráng nhất trong viác đßnh tái danh. Nhÿng vÃn đÁ chung vÁ đßnh tßi danh các tßi ph¿m vÁ ma túy 1. Khái niệm định tội danh các tội phạm về ma túy BLHS năm 1999 quy đßnh 10 điều luật về tái phạm ma túy gồm: Tái trồng cây thuốc phián hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy (Điều 192); Tái sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 193); Tái tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy (Điều 194); Tái tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào viác sản xuất trái phép 11 chất ma túy (Điều 195); Tái sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán các phương tián, dÿng cÿ dùng vào viác sản xuất hoặc sử dÿng trái phép chất ma túy (Điều 196); Tái tổ chức sử dÿng trái phép chất ma túy (Điều 197); Tái chứa chấp viác sử dÿng trái phép chất ma túy (Điều 198); Tái sử dÿng trái phép chất ma túy (Điều 199) (Tái này đã được bãi bỏ từ ngày 01/01/2010 theo quy đßnh cāa Luật sửa đổi, bổ sung mát số điều cāa BLHS ngày 19/6/2009); Tái cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dÿng trái phép chất ma túy (Điều 200); Tái vi phạm quy đßnh về quản lý sử dÿng thuốc gây nghián hoặc các chất ma túy khác (Điều 201). BLHS năm 2015 vẫn tiếp tÿc giành mát chương quy đßnh các tái phạm về ma túy.
Đó là Chương XX < Các tái phạm về ma túy=, bao gồm 13 điều luật (từ Điều 247 đến Điều 259) quy đßnh 13 tái danh, tương ứng với 9 tái danh đã được quy đßnh trong BLHS năm 1999. Trong đó, Tái tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy ( Điều 194 BLHS năm 1999) được tách thành 4 tái danh (Điều 249 đến điều 252 BLHS năm 2015); Tái cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dÿng trái phép chất ma túy= Điều 200 BLHS năm 1999 được tách thành 2 tái danh (Điều 257, Điều 258 cāa BLHS 2015). Với viác tách tái danh như trên, BLHS 2015 có điều kián mô tả cÿ thể hơn các hành vi phạm tái, thể hián ro hơn sự phân hóa trách nhiám hình sự, cũng như giảm bớt mát số tái phạm về ma túy có hình phạt tử hình được quy đßnh.