CHƯƠNG 1. CHẤT LƯỢNG CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Hoạt động cho vay của NHTM 1. Khái niệm về cho vay của NHTM Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng sẽ cung cấp cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
Phân loại cho vay 1. Phân loại theo thời gian (thời hạn cho vay) Cho vay ngắn hạn: là những khoản cho vay có thời hạn từ 12 tháng trở xuống. Ngân hàng cho vay ngắn hạn nhằm tài trợ cho nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp, nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của Chính phủ và nhu cầu tiêu dùng của cá nhân. Cho vay trung hạn: là những khoản cho vay có thời hạn trên 1 năm đến 5 năm.
Khoản tín dụng này thường được sử dụng để đầu tư đổi mới, nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật, thiết bị công nghệ hoặc mở rộng sản xuất. Cho vay dài hạn: là những khoản vay trên 5 năm. Các khoản này thường dùng để đầu tư vào vốn cố định của doanh nhgiệp, các lĩnh vực xây dựng cơ bản, bất động sản và cho vay tiêu dùng cá nhân vào các nhu cầu nhà ở, phương tiện vận tải… 1. Phân loại theo mục đích sử dụng tiền vay Cho vay sản xuất: Là loại cho vay mà khách hàng sử dụng vốn chuyên để sản xuất ra sản phẩm hàng hóa.
Cho vay sản xuất gồm cho vay nông nghiệp, công nghiệp, lâm – ngư nghiệp. Cho vay lưu thông: Là loại cho vay mà khách hàng sử dụng vốn vay chuyên để kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Cho vay lưu thông gồm có cho vay thương mại (mua – bán kinh doanh hàng hóa nội địa, kinh doanh xuất – nhập khẩu); cho vay kinh doanh dịch vụ. Cho vay tiêu dùng: Là loại cho vay mà khách hàng sử dụng vốn chuyên để phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt cá nhân.
Phân loại theo tài sản bảo đảm Cho vay có tài sản đảm bảo: đây là loại hình cho vay mà khách hàng phải có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh của bên thứ ba làm đảm bảo cho khoản vay. Cho vay không có tài sản đảm bảo: đây là loại hình cho vay mà khách hàng không có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh của bên thứ ba làm đảm bảo cho khoản vay. Loại tín dụng thường được cấp cho các khách hàng có uy tín, thường là khách hàng làm ăn thường xuyên có lãi, tình hình tài chính vững mạnh, ít xảy ra tình trạng nợ nần dây dưa, hoặc món vay tương đối nhỏ so với vốn của người vay. Phân loại theo tính chất hoàn trả Cho vay hoàn trả trực tiếp: Là loại cho vay của ngân hàng trong đó người đi vay chính là người phải trả nợ trực tiếp cho ngân hàng.
Cho vay hoàn trả gián tiếp: Là loại cho vay trong đó người đi vay không phải là người trả nợ, loại cho vay này thường được thực hiện bằng cách chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá trị còn thời hạn thanh toán hoặc thực hiện nghĩa vụ bao thanh toán. Phân loại theo phương pháp hoàn trả Cho vay hoàn trả góp: Vốn vay được trả làm nhiều kỳ, được góp lại khi nào đủ nợ gốc và lãi theo hợp đồng tín dụng được kết thúc. Cho vay hoàn trả một lần: Vốn vay và lãi được trả một lần khi đến hạn thanh toán. Phân loại theo phương thức cho vay (theo TT 39/2016) Cho vay từng lần: Mỗi lần cho vay, TCTD và khách hàng thực hiện thủ tục cho vay và ký kết thỏa thuận cho vay.
Cho vay hợp vốn: Là việc có từ hai TCTD trở lên cùng thực hiện cho vay đối với khách hàng để thực hiện một phương án, dự án vay vốn. Cho vay lưu vụ: Là việc TCTD thực hiện cho vay đối với khách hàng để nuôi trồng, chăm sóc các cây trồng, vật nuôi có tính chất mùa vụ theo chu kỳ sản xuất liền kề trong năm hoặc các cây lưu gốc, cây công nghiệp có thu hoạch hàng năm. 4 Luan van Theo đó, TCTD và khách hàng thỏa thuận dư nợ gốc của chu kỳ trước tiếp tục được sử dụng cho chu kỳ sản xuất tiếp theo nhưng không vượt quá thời gian của 02 chu kỳ sản xuất liên tiếp. Cho vay theo hạn mức: TCTD xác định và thỏa thuận với khách hàng một mức dư nợ cho vay tối đa được duy trì trong một khoảng thời gian nhất định.
Trong hạn mức cho vay, TCTD thực hiện cho vay từng lần. Một năm ít nhất một lần, TCTD xem xét xác định lại mức dư nợ cho vay tối đa và thời gian duy trì mức dư nợ này Cho vay dự phòng: TCTD cam kết đảm bảo sẵn sàng cho khách hàng vay vốn trong phạm vi mức cho vay dự phòng đã thỏa thuận. TCTD và khách hàng thỏa thuận thời hạn hiệu lực của hạn mức cho vay dự phòng nhưng không vượt quá 01 (một) năm. Cho vay theo hạn mức thấu chi trên tài khoản thanh toán: TCTD chấp thuận cho khách hàng chi vượt số tiền có trên tài khoản thanh toán của khách hàng một mức thấu chi tối đa để thực hiện dịch vụ thanh toán trên tài khoản thanh toán.
Mức thấu chi tối đa được duy trì trong một khoảng thời gian tối đa một năm. Cho vay quay vòng: TCTD và khách hàng thỏa thuận áp dụng cho vay đối với nhu cầu vốn có chu kỳ hoạt động kinh doanh không quá một tháng, khách hàng được sử dụng dư nợ gốc của chu kỳ hoạt động kinh doanh trước cho chu kỳ kinh doanh tiếp theo nhưng thời hạn cho vay không vượt quá ba tháng. Cho vay tuần hoàn (rollover): TCTD và khách hàng thỏa thuận áp dụng cho vay ngắn hạn đối với khách hàng với điều kiện: Đến thời hạn trả nợ, khách hàng có quyền trả nợ hoặc kéo dài thời hạn trả nợ thêm một khoảng thời gian nhất định đối với một phần hoặc toàn bộ số dư nợ gốc của khoản vay; Tổng thời hạn vay vốn không vượt quá 12 tháng kể từ ngày giải ngân ban đầu và không vượt quá một chu kỳ hoạt động kinh doanh; Tại thời điểm xem xét cho vay, khách hàng không có nợ xấu tại các TCTD; Trong quá trình cho vay tuần hoàn, nếu khách hàng có nợ xấu tại các TCTD thì không được thực hiện kéo dài thời hạn trả nợ theo thỏa thuận. Vai trò của hoạt động cho vay của NHTM 5 Luan van 1.
Vai trò đối với Ngân hàng Tạo thu nhập cho Ngân hàng: Vai trò quan trọng nhất của hoạt động cho vay đối với Ngân hàng là tạo nguồn lợi nhuận lớn và lâu dài, giúp duy trì và phát triển hệ thống Ngân hàng. Lợi nhuận từ hoạt động cho vay luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lợi nhuận thu được của Ngân hàng. Việc sử dụng vốn có hiệu quả hay không quyết định đến sự thành bại trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Khi Ngân hàng giải ngân được càng nhiều khoản vay có chất lượng tốt thì nguồn lợi nhuận Ngân hàng thu được từ lãi suất của các khoản vay đó sẽ càng cao và ổn định.
Mở rộng hoạt động kinh doanh của Ngân hàng từ việc cung cấp dịch vụ tín dụng: Khi Ngân hàng tiếp cận được một khách hàng có nhu cầu vay vốn, khách hàng đã vay được vốn tại Ngân hàng thì sẽ có nhu cầu sử dụng các dịch vụ theo kèm và có sẵn để thuận tiện cho việc hoàn trả nợ mỗi tháng. Ví dụ như: mở tài khoản ATM, sử dụng dịch vụ online, dịch vụ vấn tin… qua đó sẽ giúp cho Ngân hàng tăng thêm thu nhập, tạo điều kiện mở rộng quy mô hoạt động cho Ngân hàng. Giúp Ngân hàng phát triển bền vững: xuất phát từ việc cho vay có hiệu quả giúp ngân hàng thu được nhiều lợi nhuận, có khả năng mở rộng quy mô kinh doanh, làm tiền đề cho việc phát triển bền vững của Ngân hàng, từ đó giúp Ngân hàng tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường, nâng cao uy tín và thương hiệu của Ngân hàng. Điều này tác động rất lớn đến việc thu hút nguồn khách hàng bởi kinh doanh Ngân hàng là kinh doanh “niềm tin”.
Vai trò của hoạt động cho vay đối với nền kinh tế Hoạt động cho vay của Ngân hàng sẽ giúp nguồn vốn được luân chuyển một cách có hiệu quả trong nền kinh tế, vốn sẽ được chuyển từ nơi thừa sang nơi thiếu, kịp thời cung ứng vốn cho các cá nhân, doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng: Các cá nhân được cung ứng vốn đồng nghĩa với thu nhập tăng lên, có vốn để phục vụ tiêu dùng hoặc phục vụ nhu cầu kinh doanh, từ đó giúp cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống. Các doanh nghiệp được cung ứng vốn sẽ có tiền để mở rộng hoạt động kinh doanh, nâng cấp máy móc công nghệ phục vụ sản xuất, từ đó thúc đẩy làm ăn có 6 Luan van hiệu quả. Khi các doanh nghiệp phát triển ổn định sẽ kéo theo rất nhiều lợi ích về mặt kinh tế - xã hội: vấn đề công ăn việc làm được giải quyết, người dân có công ăn việc làm ổn định sẽ đẩy lùi được các tệ nạn không đáng có, trật tự an ninh được giữ vững; ngân sách nhà nước được cải thiện do khoản thuế thu nhập doanh nghiệp đóng góp hàng năm sẽ tăng lên; GDP cũng sẽ tăng trưởng đều và ổn định. Tóm lại, cho vay có vai trò quan trọng trong mọi mặt đời sống kinh tế xã hội.
Để phát huy vai trò to lớn đó, nên sử dụng cho vay như một công cụ đắc lực để thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế. Hoạt động cho vay tiêu dùng của NHTM 1. Khái niệm cho vay tiêu dùng Cho vay tiêu dùng được hiểu là hình thức tài trợ của ngân hàng cho mục đích chi tiêu của người tiêu dùng, bao gồm cá nhân và hộ kinh doanh. Các khoản cho vay tiêu dùng là nguồn tài chính quan trọng giúp những người tiêu dùng có thể trang trải nhu cầu trong cuộc sống như nhà ở, phương tiện đi lại, tiện nghi sinh hoạt, học tập, du lịch…nâng cao mức sống của người tiêu dùng trước khi họ có đủ khả năng về tài chính để thụ hưởng.
Cho vay tiêu dùng là một hoạt động tất yếu hình thành do yêu cầu của nền kinh tế. Nó có những đặc điểm riêng khác với tín dụng ngân hàng nói chung: 1. Số lượng các món vay lớn nhưng giá trị mỗi món vay nhỏ. Các khoản cho vay tiêu dùng thường có giá trị nhỏ, khác với các khoản cho vay sản xuất kinh doanh.