Môn Đạo Đức Tiểu Học: Mục Tiêu và Yêu Cầu Cần Đạt

Khám phá sách giáo viên đạo đức lớp 1 bộ sách cánh diều, tài liệu hỗ trợ giảng dạy hiệu quả, giúp học sinh phát triển nhân cách toàn diện.

• Tác giả: Lưu Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục
• Đề tài: Môn Đạo Đức Tiểu Học: Mục Tiêu và Năng Lực Cần Đạt
• Loại tài liệu: Sách Giáo Viên
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN THỨ NHẤT: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 1
• 1.1. MỤC TIÊU MÔN ĐẠO ĐỨC VÀ YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC
• 1.2. NỘI DUNG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 1 VÀ YÊU CẦU CẦN ĐẠT CỤ THỂ
• 1.3. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 1
• 1.3.1. Phương pháp kể chuyện theo tranh
• 1.3.2. Phương pháp hợp tác nhóm (hay còn gọi là phương pháp làm việc theo nhóm)
• 1.3.3. Phương pháp xử lí tình huống
• 1.3.4. Phương pháp đóng vai

Tóm tắt

I. Tổng quan về môn Đạo Đức Tiểu Học Mục Tiêu và Năng Lực Cần Đạt

Môn Đạo đức tiểu học là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông mới, nhằm hình thành và phát triển những giá trị đạo đức cho học sinh. Mục tiêu chính của môn học này là giúp học sinh nhận thức được các chuẩn mực hành vi đạo đức, từ đó hình thành thái độ tích cực trong cuộc sống. Việc giáo dục đạo đức không chỉ giúp học sinh phát triển nhân cách mà còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ.

1.1. Mục tiêu giáo dục đạo đức trong chương trình tiểu học

Mục tiêu giáo dục đạo đức trong chương trình tiểu học bao gồm việc hình thành những hiểu biết ban đầu về chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật. Học sinh cần được trang bị kiến thức để tự bảo vệ bản thân và duy trì mối quan hệ hòa hợp với bạn bè và gia đình.

1.2. Năng lực cần đạt của học sinh tiểu học

Năng lực cần đạt của học sinh tiểu học bao gồm năng lực điều chỉnh hành vi, năng lực phát triển bản thân và năng lực tham gia hoạt động kinh tế - xã hội. Những năng lực này giúp học sinh tự tin hơn trong cuộc sống và có khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn.

II. Vấn đề và thách thức trong giáo dục môn Đạo Đức

Giáo dục môn Đạo đức hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức, từ việc áp dụng chương trình giảng dạy đến việc thực hiện các phương pháp dạy học hiệu quả. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt tài liệu và phương pháp giảng dạy phù hợp với lứa tuổi học sinh. Điều này dẫn đến việc học sinh không thể tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả.

2.1. Thiếu tài liệu và phương pháp giảng dạy hiệu quả

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu giảng dạy phù hợp với nội dung môn Đạo đức. Việc thiếu tài liệu có thể làm giảm chất lượng giảng dạy và ảnh hưởng đến sự tiếp thu của học sinh.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn

Học sinh thường gặp khó khăn trong việc áp dụng các lý thuyết đạo đức vào thực tiễn cuộc sống. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có những phương pháp giảng dạy sáng tạo và thực tiễn hơn.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả môn Đạo Đức

Để nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Đạo đức, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng sống cần thiết.

3.1. Phương pháp kể chuyện theo tranh

Phương pháp kể chuyện theo tranh giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu các chuẩn mực hành vi đạo đức. Qua việc quan sát tranh, học sinh có thể phát triển khả năng quan sát và tư duy sáng tạo.

3.2. Phương pháp hợp tác nhóm

Phương pháp hợp tác nhóm khuyến khích học sinh làm việc cùng nhau để giải quyết các nhiệm vụ. Điều này không chỉ giúp phát triển kỹ năng giao tiếp mà còn rèn luyện khả năng làm việc nhóm.

3.3. Phương pháp xử lý tình huống

Phương pháp xử lý tình huống giúp học sinh phân tích và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Qua đó, học sinh có thể rèn luyện kỹ năng tư duy phê phán và khả năng đưa ra quyết định.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong môn Đạo Đức

Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiệu quả trong môn Đạo đức đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nghiên cứu cho thấy học sinh có khả năng nhận thức và điều chỉnh hành vi tốt hơn khi được giáo dục đúng cách.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực giúp học sinh phát triển các kỹ năng sống và phẩm chất đạo đức tốt hơn. Học sinh có thể tự tin hơn trong việc thể hiện bản thân.

4.2. Ứng dụng trong thực tế giảng dạy

Giáo viên có thể áp dụng các phương pháp giảng dạy đã được nghiên cứu để nâng cao chất lượng giảng dạy môn Đạo đức. Việc này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển nhân cách toàn diện.

V. Kết luận và tương lai của môn Đạo Đức trong giáo dục

Môn Đạo đức tiểu học đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho học sinh. Tương lai của môn học này cần được chú trọng hơn nữa để đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện đại.

5.1. Tầm quan trọng của môn Đạo đức trong giáo dục

Môn Đạo đức không chỉ giúp học sinh phát triển nhân cách mà còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh. Việc giáo dục đạo đức cần được coi trọng trong chương trình giảng dạy.

5.2. Định hướng phát triển môn Đạo đức trong tương lai

Trong tương lai, cần có những cải cách trong chương trình giảng dạy môn Đạo đức để phù hợp với nhu cầu thực tiễn. Việc áp dụng công nghệ và phương pháp giảng dạy mới sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng Quan Về Giáo Trình

Tài liệu Đạo đức 1 – Sách giáo viên thuộc bộ sách giáo khoa Cánh Diều, do Nhà xuất bản Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh ấn hành, được biên soạn bởi tập thể tác giả: Lưu Thu Thuỷ (Tổng Chủ biên kiêm Chủ biên), Nguyễn Thị Việt Hà, Ngô Vũ Thu Hằng, Nguyễn Thị Vân Hương và Trần Thị Tố Oanh. Trong cấu trúc Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (CT GDPT 2018), môn Đạo đức là một phân môn của môn Giáo dục công dân, được triển khai giảng dạy đồng bộ từ lớp 1 đến lớp 5 tại các trường tiểu học.

Mục tiêu học tập của tài liệu hướng đến việc hình thành và phát triển ở học sinh những hiểu biết sơ khai về chuẩn mực hành vi đạo đức và quy định pháp luật cơ bản. Đồng thời, giáo trình trang bị cho học sinh khả năng nhận biết và điều chỉnh cảm xúc, thái độ, hành vi cá nhân trong các mối quan hệ với bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng và môi trường tự nhiên; bước đầu rèn luyện nền nếp sinh hoạt và khả năng lập kế hoạch cá nhân.

Về mặt cấu trúc, tài liệu được tổ chức thành hai phần lớn: Phần thứ nhất: Một số vấn đề chung về dạy học môn Đạo đức lớp 1 (bao gồm mục tiêu, yêu cầu cần đạt, phương pháp dạy học, phương tiện dạy học và đánh giá kết quả học tập) và Phần thứ hai: Hướng dẫn dạy học các bài học cụ thể. Cách tiếp cận của tài liệu chuyển trọng tâm từ truyền thụ tri thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua chuỗi hoạt động khám phá, luyện tập và vận dụng thực hành. Điểm đặc thù của tài liệu là việc thiết kế các chỉ dẫn sư phạm cụ thể hóa theo đặc điểm tâm sinh lý học sinh lớp 1, ưu tiên sử dụng kênh hình và các tình huống mô phỏng trực quan.

---

Nội Dung Kiến Thức Cốt Lõi

flowchart TD
    subgraph MucTieuChung["MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC & PHẨM CHẤT (CT GDPT 2018)"]
        PC["5 Phẩm chất chủ yếu:<br>Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực, Trách nhiệm"]
        NL["3 Năng lực đặc thù:<br>• Điều chỉnh hành vi<br>• Phát triển bản thân<br>• Tìm hiểu & tham gia hoạt động KT-XH"]
    end

    subgraph LinhVuc["HAI LĨNH VỰC NỘI DUNG CHÍNH (8 CHỦ ĐỀ)"]
        GD_DD["GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC"]
        GD_KN["GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG"]
        
        GD_DD --> C1["1. Yêu thương gia đình"]
        GD_DD --> C2["2. Quan tâm, chăm sóc người thân trong gia đình"]
        GD_DD --> C3["3. Tự giác làm việc của mình"]
        GD_DD --> C4["4. Thật thà"]
        
        GD_KN --> C5["5. Sinh hoạt nền nếp"]
        GD_KN --> C6["6. Thực hiện nội quy trường, lớp"]
        GD_KN --> C7["7. Tự chăm sóc bản thân"]
        GD_KN --> C8["8. Phòng, tránh tai nạn, thương tích"]
    end

    subgraph TienTrinh["CẤU TRÚC TIẾN TRÌNH BÀI DẠY"]
        KD["Khởi động"] --> KP["Khám phá"]
        KP --> LT["Luyện tập"]
        LT --> VD["Vận dụng"]
    end

    MucTieuChung --> LinhVuc
    LinhVuc --> TienTrinh

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình phân bổ theo 8 chủ đề trọng tâm, bao quát hai lĩnh vực nền tảng là Giáo dục đạo đức và Giáo dục kĩ năng sống:

1. Chủ đề Yêu thương gia đình: Nhận diện các biểu hiện của tình yêu thương gia đình; thực hiện hành vi thể hiện sự gắn kết với người thân; bày tỏ thái độ đồng tình với hành vi tích cực và không đồng tình với thái độ thờ ơ, thiếu tình cảm (được cụ thể hóa qua Bài 7: Yêu thương gia đình).
2. Chủ đề Quan tâm, chăm sóc người thân trong gia đình: Nhận diện và thực hiện hành động chăm sóc phù hợp lứa tuổi; thể hiện thái độ lễ phép, vâng lời, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ và nhường nhịn em nhỏ (triển khai qua Bài 8: Em với ông bà, cha mẹ).
3. Chủ đề Tự giác làm việc của mình: Nêu rõ các việc cần tự giác thực hiện ở nhà và trường học; nhận thức lý do phải tự lập và thực hiện hành động cụ thể không dựa dẫm, ỷ lại.
4. Chủ đề Thật thà: Nhận diện biểu hiện của tính thật thà qua các bài học cụ thể như Bài 10 (Lời nói thật), Bài 11 (Trả lại của rơi); không nói dối, không lấy đồ của người khác và biết nhận khuyết điểm.
5. Chủ đề Sinh hoạt nền nếp: Xây dựng tác phong sống gọn gàng, ngăn nắp và đúng giờ; minh họa trực tiếp qua Bài 2 (Gọn gàng, ngăn nắp) và Bài 3 (Học tập, sinh hoạt đúng giờ).
6. Chủ đề Thực hiện nội quy trường, lớp: Nhận thức lý do và thực hiện nghiêm túc các quy định chung của nhà trường; nhắc nhở bạn bè cùng chấp hành (cụ thể hóa qua Bài 1: Em với nội quy trường, lớp).
7. Chủ đề Tự chăm sóc bản thân: Thực hiện thao tác vệ sinh cá nhân, ăn mặc chỉnh tề và giữ gìn sức khỏe; triển khai qua Bài 4 (Sạch sẽ, gọn gàng) và Bài 5 (Chăm sóc bản thân khi bị ốm).
8. Chủ đề Phòng, tránh tai nạn, thương tích: Nhận diện các nguy cơ gây tổn thương trong sinh hoạt thường nhật; học cách sơ cứu vết thương và phòng ngừa hiểm họa qua Bài 12 (Phòng tránh bị ngã), Bài 13 (Phòng tránh bị thương do các vật sắc nhọn) và Bài 15 (Phòng tránh bị điện giật).

Tiến trình nội dung đi từ việc nhận thức bản thân (nội quy, nề nếp, tự chăm sóc) mở rộng ra các mối quan hệ xã hội gần gũi (gia đình, nhà trường, bạn bè) và trang bị kĩ năng ứng phó với các yếu tố môi trường (phòng tránh thương tích, bảo vệ an toàn).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng cơ sở lý thuyết hành vi đạo đức và các nguyên tắc chuẩn mực xã hội cơ bản:

• Hệ thống chuẩn mực đạo đức xã hội: Khái niệm cơ bản về cái đúng – cái sai, điều thiện – điều ác, tính trung thực, lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm.
• Quy tắc pháp luật và kỷ luật học đường: Khái niệm nội quy, quy chuẩn hành vi công cộng, nguyên tắc bảo vệ quyền sở hữu tài sản (nhặt được của rơi trả lại người đánh mất).
• Khái niệm xã hội học sơ khai: Nhận thức về các đơn vị cấu thành như cá nhân, gia đình, nhà trường, cộng đồng; vai trò của đồng tiền và sự cần thiết của việc sử dụng, bảo quản tiền hợp lý.

Kỹ năng phát triển

Tài liệu chuẩn hóa đầu ra qua 3 nhóm năng lực chuyên biệt:

• Năng lực điều chỉnh hành vi: Bao gồm 3 thành tố: (1) Nhận thức chuẩn mực hành vi (hiểu quy tắc, tự bảo vệ, nhận biết sự cần thiết của hợp tác); (2) Đánh giá hành vi của bản thân và người khác (nhận xét tính chất đúng – sai, thiện – ác, phân tích thái độ tương tác); (3) Điều chỉnh hành vi (tự thực hiện nhiệm vụ, nhắc nhở bạn bè, sửa chữa khuyết điểm, thực hành tiết kiệm).
• Năng lực phát triển bản thân: Tự nhận thức điểm mạnh, điểm yếu; bước đầu biết lập và thực hiện kế hoạch cá nhân trong học tập và sinh hoạt thường nhật dưới sự hướng dẫn của giáo viên và phụ huynh.
• Năng lực tìm hiểu và tham gia hoạt động kinh tế – xã hội: Quan sát các hiện tượng xã hội xung quanh, nhận diện vai trò của tiền bạc, bước đầu tham gia giải quyết các vấn đề kỹ năng sống đơn giản và phối hợp công việc trong nhóm.

---

Phương Pháp Giảng Dạy Và Học Tập

flowchart LR
    subgraph PhuongPhap["6 PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHỦ ĐẠO"]
        direction TB
        P1["Kể chuyện theo tranh<br>(Khai thác trực quan, phát triển ngôn ngữ)"]
        P2["Hợp tác nhóm<br>(Quy mô 2-6 HS, luân phiên vai trò)"]
        P3["Xử lí tình huống<br>(Phân tích, chọn phương án tối ưu)"]
        P4["Đóng vai<br>(Thực hành ứng xử giả định, mở lời thoại)"]
        P5["Tổ chức trò chơi<br>(Thể nghiệm cảm xúc, giảm căng thẳng)"]
        P6["Luyện tập hành vi<br>(Thao tác theo mẫu quy chuẩn)"]
    end

    subgraph DanhGia["3 PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC"]
        direction TB
        D1["Đánh giá bằng Quan sát<br>(Bảng kiểm, thang xếp hạng, nhật kí GV)"]
        D2["Đánh giá bằng Hồ sơ học tập<br>(Portfolio, sản phẩm ứng dụng)"]
        D3["Phương pháp Tự đánh giá<br>(Giỏ việc tốt, bảng theo dõi tích điểm)"]
    end

    PhuongPhap -->|Tích hợp trong tiến trình dạy học| DanhGia

Tài liệu định hình 6 phương pháp dạy học cốt lõi phục vụ đổi mới giáo dục:

1. Phương pháp kể chuyện theo tranh: Tận dụng tranh minh họa và lời gợi ý để học sinh tự thuật lại câu chuyện (ví dụ: truyện Thỏ và Rùa ở Bài 3, Chuyện của bạn Minh ở Bài 2, Bạn Na bị ốm ở Bài 5). Phương pháp này hỗ trợ tư duy trực quan, phát triển năng lực ngôn ngữ và tiếp nhận chuẩn mực nhẹ nhàng.
2. Phương pháp hợp tác nhóm: Tổ chức học sinh làm việc theo nhóm quy mô 2–6 học sinh. Mỗi nhóm có nhóm trưởng điều khiển và thư ký ghi chép; các vai trò được luân phiên nhằm rèn luyện trách nhiệm cá nhân, tính phụ thuộc lẫn nhau tích cực và kĩ năng xã hội.
3. Phương pháp xử lí tình huống: Giáo viên đặt tình huống thực tiễn có mâu thuẫn nhận thức (ví dụ: các tình huống nhặt được truyện tranh, đồng hồ, tiền rơi ở Bài 11). Học sinh tiến hành thu thập thông tin, dự đoán cách xử lý, phân tích kết quả và lựa chọn giải pháp tối ưu.
4. Phương pháp đóng vai: Học sinh thực hành ứng xử trong tình huống giả định mà không có kịch bản định sẵn (ví dụ: ứng xử khi vô ý làm rách vở bạn ở Bài 10). Phương pháp này rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề và năng lực tư duy sáng tạo.
5. Phương pháp tổ chức trò chơi: Tổ chức các trò chơi học tập như "Mê cung – Tìm đường đi an toàn" (Bài 13), "An toàn hay nguy hiểm?" (Bài 15) hoặc sự kiện "Ngày hội sạch sẽ, gọn gàng" (Bài 4). Trò chơi giúp học sinh giải tỏa áp lực và củng cố niềm tin vào các hành vi chuẩn mực.
6. Phương pháp luyện tập: Giáo viên làm mẫu hành vi (sắp xếp bàn học, gấp quần áo, thắt dây giày, sơ cứu vết thương), sau đó tổ chức cho học sinh thực hành lặp lại theo cặp hoặc cá nhân.

Về kiểm tra đánh giá, giáo trình xác định nguyên tắc đánh giá vì sự tiến bộ của người học:

• Hình thức đánh giá: Sử dụng hình thức nhận xét, hoàn toàn không cho điểm số.
• Phối hợp thời điểm: Kết hợp giữa đánh giá quá trình (thường xuyên) và đánh giá định kỳ (cuối học kỳ I và cuối năm học).
• Phương pháp thu thập minh chứng:
  • Quan sát: Sử dụng bảng kiểm, thang xếp hạng 4 mức, nhật ký giáo viên.
  • Hồ sơ học tập: Lưu trữ các sản phẩm vẽ, phiếu học tập, kết quả thực hành.
  • Tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng: Học sinh sử dụng công cụ trực quan như "Giỏ việc tốt", "Phiếu nhắc việc", đánh dấu hình mặt cười/ngôi sao/chiếc lá.

---

Điểm Nổi Bật Và Cập Nhật

• Cấu trúc hoàn toàn theo chuẩn đầu ra CT GDPT 2018: Giáo trình tách biệt rõ ràng giữa mục tiêu nhận thức lý thuyết và yêu cầu thực hành hành vi, tích hợp 5 phẩm chất chủ yếu và 3 năng lực đặc thù của môn Giáo dục công dân.
• Tích hợp sâu kĩ năng sống và phòng chống tai nạn: So với chương trình cũ chú trọng vào lý thuyết đạo đức, tài liệu đưa vào các chủ đề an toàn thực tế có tính ứng dụng cao như phòng chống bỏng, điện giật, ngã, cách sơ cứu vết thương chảy máu và xử lý khi cơ thể bị ốm tại trường học.
• Thiết kế phù hợp với học sinh lớp 1 chưa thành thạo chữ viết: Giáo trình sử dụng hệ thống kênh hình phong phú, kết hợp các phương tiện âm nhạc quen thuộc (bài hát "Đi học" – Nhạc Bùi Đình Thảo, thơ Hoàng Minh Chính; bài hát "Thật đáng yêu" của Nghiêm Bá Hồng) cùng các hoạt động tương tác vật lý (in dấu vân tay cam kết lên bản nội quy, ném sỏi vào giỏ việc tốt).
• Mô hình phối hợp đánh giá đa chiều: Kết hợp đánh giá của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn chuyên biệt (Âm nhạc, Mĩ thuật, Giáo dục thể chất), tự đánh giá của cá nhân học sinh, đánh giá đồng đẳng giữa bạn học và phiếu nhận xét tương tác từ phụ huynh học sinh.

---

Đối Tượng Sử Dụng Giáo Trình

• Giáo viên tiểu học trực tiếp giảng dạy lớp 1: Sử dụng làm tài liệu nghiệp vụ sư phạm chính thức để thiết kế kế hoạch bài dạy (giáo án), tổ chức các hoạt động học tập trên lớp và xây dựng tiêu chí đánh giá nhận xét định kỳ.
• Sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học và Sư phạm Giáo dục Công dân: Tài liệu phục vụ học phần Phương pháp dạy học môn Đạo đức ở tiểu học, nghiên cứu quy trình tổ chức thảo luận nhóm, thiết kế tình huống và xây dựng đồ dùng dạy học tự làm.
• Cán bộ quản lý chuyên môn tại các trường tiểu học: Căn cứ để xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, dự giờ, sinh hoạt chuyên môn theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực.
• Phụ huynh học sinh: Tài liệu tham khảo để nắm bắt chuẩn đầu ra về hành vi của trẻ, từ đó phối hợp giám sát việc thực hiện nề nếp sinh hoạt, tự chăm sóc bản thân và sử dụng công cụ "Giỏ việc tốt" tại gia đình.

---

Câu Hỏi Thường Gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho giáo viên giảng dạy môn Đạo đức lớp 1, sinh viên các khối ngành sư phạm tiểu học và cán bộ nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông.

2. Cần kiến thức nền nào để tiếp cận và sử dụng tài liệu?

Người sử dụng cần nắm vững các văn bản quy phạm về Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể 2018, lý luận dạy học đại cương tiểu học và các nguyên tắc đánh giá học sinh bằng phương pháp nhận xét (không dùng điểm số).

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với tài liệu truyền thống là gì?

Tài liệu chuyển dịch hoàn toàn từ việc giảng giải đạo đức một chiều sang tổ chức hoạt động trải nghiệm. Nội dung kết hợp đồng bộ giữa giáo dục đạo đức và kĩ năng tự bảo vệ an toàn bản thân, sử dụng tiến trình 4 giai đoạn: Khởi động – Khám phá – Luyện tập – Vận dụng.

4. Làm sao để tổ chức dạy học môn Đạo đức 1 hiệu quả theo tài liệu?

Cần chú trọng việc thiết lập đồ dùng dạy học trực quan (phiếu nhắc việc, tranh ảnh, mô hình y tế), hạn chế yêu cầu học sinh đọc viết văn bản dài, tăng cường hoạt động đóng vai, xử lý tình huống thực tế và kiên trì duy trì cơ chế đánh giá thường xuyên qua công cụ "Giỏ việc tốt".

5. Có những tài liệu và phương tiện bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Tài liệu vận hành cùng hệ thống ấn phẩm: Sách giáo khoa Đạo đức 1, Vở bài tập Đạo đức 1, hệ thống tranh minh họa truyện kể, bản mẫu nội quy lớp học, các bài hát thiếu nhi quy định trong tiến trình bài học và thiết bị nghe nhìn bổ trợ.

---

Kết Luận

Tài liệu Đạo đức 1 – Sách giáo viên (Bộ sách Cánh Diều) cung cấp khung phương pháp luận sư phạm hoàn chỉnh cho việc triển khai phân môn Đạo đức lớp 1 theo CT GDPT 2018. Thông qua cấu trúc 8 chủ đề nội dung gắn chặt với 3 năng lực đặc thù và 5 phẩm chất chủ yếu, giáo trình vạch ra lộ trình học tập khoa học, chuyển hóa chuẩn mực xã hội thành hành vi và thói quen cụ thể của trẻ. Tài liệu đồng thời cung cấp hệ thống công cụ đánh giá nhận xét đa chiều và hướng dẫn thiết kế thiết bị tự làm, đảm bảo tính liên kết chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và môi trường xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

a LƯU THU THUỶ (Tổng Chủ biên kiêm Chủ biên) - NGUYỄN THỊ VIỆT HÀ CanhDiéy ASQ / NGO VOTHU HANG - NGUYEN THI VAN HUONG - TRẦN THỊ TỔ OANH NHA XUAT BAN DAI HOC SU PHAM TP HO CHi MINH LƯU THU THUỶ (Tổng Chủ biên kiêm Chủ biên) - NGUYEN THI VIET HA NGO VU THU HANG - NGUYEN THỊ VÂN HƯƠNG - TRÀN THỊ TỐ OANH DAO DUC SACH GIAO VIEN (GD NHÀ XUẤT BẢN (SP) DAI HOC SU PHAM TP H6 CHi MINH | \ AGH | y ` | \Canh Dieu %2 PHAN THU NHAT MOT SO VAN DE CHUNG VE DAY HOC MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 1 I. MỤC TIÊU MÔN ĐẠO ĐỨC VÀ YÊU CÀU CÀN ĐẠT VÈ PHÁM CHÁT, NĂNG LỰC 1. Mục tiêu môn Đạo đức cấp Tiểu học Trong Chương trình Giáo dục phổ thông mới 2018, môn Đạo đức là một bộ phận của môn Giáo dục công dân, được dạy từ lớp 1 đến lớp 5 của các trường tiểu học, với mục tiêu nhằm: a) Bước đầu hình thành, phát triển ở học sinh (HS) những hiểu biết ban đầu về chuẩn mực hành vi đạo đức, pháp luật và sự cần thiết thực hiện theo các chuẩn mực đó trong quan hệ với bản thân và người khác, với công việc, cộng đồng, đất nước, nhân loại và môi trường tự nhiên; thái độ tự trọng, tự tin; những tình cảm và hành vi tích cực: yêu gia đình, quê hương, đất nước; yêu thương, tôn trọng con người; đồng tình với cái thiện, cái đúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu; chăm học, chăm làm; trung thực; có trách nhiệm với thái độ, hành vi của bản thân. b) Giúp HS bước đầu nhận biết và điều chinh được cảm xúc, thái độ, hành vi của bản thân; biết quan sát, tìm hiểu về gia đình, quê hương, đất nước và về các hành vi ứng xử; biết lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch cá nhân, hình thành thói quen, nền nếp cơ bản, cần thiết trong học tập, sinh hoạt.

Yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực 2. Môn Đạo đức nhằm góp phần hình thành và phát triển cho HS năm phẩm chất chủ yếu, được quy định trong Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thẻ, đó là: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm; ở mức độ phù hợp với lứa tuổi HS từng lớp. Môn Giáo dục công dân nói chung, môn Đạo đức nói riêng có ba năng lực đặc thù là: năng lực điều chỉnh hành vi, năng lực phát triển bản thân, năng lực tìm hiểu và tham gia hoạt động kinh tế - xã hội. Việc hình thành và phát triển các năng lực đặc thù này cho HS cũng chính là đã góp phần hình thành và phát triển các năng lực chung được quy định trong Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể cho các em.

Chương trình môn Đạo đức quy định yêu cầu cần đạt về các năng lực đặc thù này đối với HS tiểu học như sau: a) Nang luc diéu chinh hanh vi © Nhén thitc chudn muc hanh vi ~— Nhận biết được một số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật thường gặp phù hợp với lứa tuôi và sự cân thiệt của việc thực hiện theo các chuân mực đó. ~ Có kiến thức cần thiết, phù hợp đẻ nhận thức, quản lí, tự bảo vệ bản thân và duy trì môi quan hệ hoà hợp với bạn bè. ~— Nhận biết được sự cần thiết của giao tiếp và hợp tác; trách nhiệm của bản thân và của nhóm trong hợp tác nhăm đáp ứng các nhu câu của bản thân và giải quyêt các vân đê trong học tập, sinh hoạt hăng ngày. ® Đánh giá hành vì của bản thân và người khác ~— Nhận xét được tính chất đúng — sai, tốt xấu, thiện — ác của một số thái độ, hành vi đạo đức và pháp luật của bản thân và bạn bè trong học tập và sinh hoạt.

~ Thể hiện được thái độ đồng tình với cái thiện, cái đúng, cái tốt; không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xâu: ~ Nhận xét được thái độ của đối tượng giao tiếp; một số đặc điểm nỗi bật của các thành viên trong nhóm đê phân công công việc và hợp tác. © Điêu chỉnh hành vi _— Tự làm được những việc của mình ở nhà, ở trường theo sự phân công, hướng dân; không dựa dâm, ỷ lại người khác. — Bước đầu biết điều chỉnh và nhắc nhở bạn bè điều chỉnh cảm xúc, thái độ, hành vi, thói quen của bản thân phù hợp với chuẩn mực hành vi đạo đức, pháp luật và lứa tuôi; không nói hoặc làm những điêu xúc phạm người khác; không mải chơi, làm ảnh hưởng đên việc học hành và Các việc khác; biệt sửa chữa sai sót, khuyết điêm trong học tập và sinh hoạt hắng ngày. ~ Thực hiện được một số hoạt động cần thiết, phù hợp để nhận thức, phát triển, tự bảo vệ bản thân và thiệt lập, duy trì môi quan hệ hoà hợp với bạn bè.

~ Bước đầu biết thực hành tiết kiệm và sử dụng tiền hợp lí. b) Năng lực phát triển bản thân se Tự nhận thức bản thân Nhận biết được một số điểm mạnh, điểm yếu của bản thân theo chỉ dẫn của thây giáo, cô giáo và người thân. e Ldap ké hoach phat trién ban than —Néu duge cac loai ké hoach cá nhân, sự cần thiết phải lập kế hoạch cá nhân, cách lập kế hoạch cá nhân. — Lập được kế hoạch cá nhân của bản thân.

e Thực hiện kế hoạch phát triển bản thân _ Thực hiện được các công việc của bản thân trong học tập và sinh hoạt theo kê hoạch đã đê ra với sự hướng dân của thây giáo, cô giáo và người thân. — Có ý thức học hỏi thầy giáo, cô giáo, bạn bè, người khác và học tập, làm theo những gương tôt đê hoàn thiện, phát triên bản thân. c) Nang lực tìm hiểu và tham gia các hoạt động kinh tế — xã hội e Tìm hiểu các hiện tượng kinh tế - xã hội ~ Bước đầu nhận biết được một số khái niệm cơ bản về xã hội và quan sát xã hội như: cá nhân, gia đình, xã hội, đât nước, tôt — xâu,. ~ Bước đầu biết quan sát, tìm hiểu về gia đình, quê hương, đất nước, các hành vi ứng xử trong đời sông hăng ngày với sự giúp đỡ của thây giáo, cô giáo và người thân.

~ Nhận biết được vai trò của tiền; sự cần thiết phải bảo quản, tiết kiệm, sử dụng hợp lí tiên. e Tham gia hoạt động kinh tế —xã hội ~ Bước đầu nêu được cách giải quyết và tham gia giải quyết được các vấn đề đơn giản, phù hợp với lứa tuôi về đạo đức, pháp luật, kĩ năng sông trong học tập và sinh hoạt hăng ngày. — Có được cách cư xử, thói quen, nền nếp cơ bản, cần thiết trong học tập, sinh hoạt. — Dé xuất được phương án phân công công việc phù hợp; thực hiện được nhiệm vụ của bản thân; biệt trao đôi, giúp đỡ thành viên khác đê cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ trong nhóm theo sự phân công, hướng dân.

~ Tham gia các hoạt động phù hợp với lứa tuổi do nhà trường, địa phương tổ chức. NOI DUNG MON DAO DUC LOP 1 VA YEU CAU CAN DAT CU THE Nội dung môn Đạo đức lớp I tập trung vào hai lĩnh vực chính là giáo dục đạo đức và giáo dục kĩ năng sống, với 8 chủ đề và các yêu cầu cần đạt cụ thể như sau: Chủ đề nội dung Yêu cầu cần đạt — Nêu được những biểu hiện của tình yêu thương trong gia đình em. — Nhận biết được sự cần thiết của tình yêu thương gia đình. Yêu thương ~ Thực hiện được những việc làm thẻ hiện tình yêu thương gia đình người thân trong gia đình.

~ Đồng tình với thái độ, hành vi thể hiện tình yêu thương trong gia đình; không đồng tình với thái độ, hành vi không thể hiện tình yêu thương gia đình. — Nhận biết được biều hiện của sự quan tâm, chăm sóc người 2. Quan tâm, thân trong gia đình. chăm sóc người ~ Thể hiện được sự quan tâm, chăm sóc người thân trong thân trong gia đình bằng những hành vi phù hợp với lứa tuổi.

gia đình — Lễ phép, vâng lời ông bà, cha mẹ, anh chị; hiếu thảo với ông bà, cha mẹ; nhường nhịn và giúp đỡ em nhỏ. —= Nêu được những việc cần tự giác làm ở nhà, ở trường. Tự giác làm — Biết vì sao phải tự giác làm việc của mình. việc của mình — Thực hiện được hành động tự giác làm việc của mình ở nhà, ở trường.

— Nêu được một số biểu hiện của tính thật thà. ~ Biết vì sao phải thật thà. ~ Thực hiện được lời nói và việc làm thật thà như: không nói 4. Thật thà dối; nhặt được của rơi trả lại người đánh mat; không lấy đồ dùng của người khác; biết nhận lỗi khi nói hoặc làm sai;.

~ Đồng tình với những thái độ, hành vi thật thà; không đồng tình với những thái độ, hành vi không thật thà. ~ Nêu được một số biểu hiện của sinh hoạt nền nẾp. Sinh hoạt — Biết vì sao phải sinh-hoat nền nếp. nền nếp ~ Bước đầu hình thành được một số nền nếp như: gọn gàng, ngăn nắp; học tập, sinh hoạt đúng giờ;.

—Nêu được những biểu hiện thực hiện đúng nội quy trường, lớp. Thực hiện nội ~ Biết vì sao phải thực hiện đúng nội quy trường, lớp. quy trường, lớp — Thực hiện đúng nội quy của trường, lớp. ~ Nhắc nhở bạn bè thực hiện đúng nội quy trường, lớp.

— Nêu được những việc làm tự chăm Sóc bản thân như: vệ sinh 7. Tự chăm sóc răng, miệng, tóc, cơ thê; ăn mặc chỉnh tê:. bản thân ~ Biết vì sao phải biết tự chăm sóc bản thân. — Tự làm được các việc chăm sóc bản thân vừa sức của mình.

— Nêu được một số tai nan, thương tích trẻ em thường gặp. — Nhận biết được nguyên nhân và hậu quả của tai nạn, §. Phòng, tránh tai thương tích. nạn, thương tích ~ Thực hiện được một số cách đơn giản và phù hợp để phòng, tránh tai nạn, thương tích.

PHUONG PHAP DAY HQC MON DAO DUC LOP 1 Có thể sử dụng nhiều phương pháp dạy học khác nhau trong quá trình dạy học môn Đạo đức ở lớp 1. Dưới đây là một số phương pháp dạy học phổ biến, có tác dụng phát huy tính tích cực học tập, giúp HS phát triển các năng lực chung và năng lực đặc thù của môn học. Phương pháp kể chuyện theo tranh a) Bản chất ~ Kể chuyện theo tranh là phương pháp tổ chức cho HS tự kể lại một câu chuyện dựa trên cơ sở quan sát các tranh minh hoạ và những lời dân, gợi ý dưới mỗi tranh.