Chương 1: Một số vấn đề lý luận về mối quan hệ giữa Viện kiểm sát nhân dân và Cơ quan cảnh sát điều tra trong việc khởi tố, điều tra các vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Chương 2: Nội dung, hình thức và thực tiễn mối quan hệ giữa Viện kiểm sát nhân dân với Cơ quan Cảnh sát điều tra trong khởi tố, điều tra vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Chương 3: Một số hạn chế và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả mối quan hệ giữa Viện kiểm sát nhân dân với Cơ quan Cảnh sát điều tra trong khởi tố, điều tra các vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN VÀ CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA TRONG VIỆC KHỞI TỐ, ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC 1.
Khái niệm, đặc điểm mối quan hệ giữa Viện kiểm sát nhân dân với Cơ quan Cảnh sát điều tra trong khởi tố, điều tra các vụ án Cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác 1. Khái niệm các tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác Như chúng ta đã biết, con người là vốn quý của xã hội, là đối tượng hàng đầu được pháp luật bảo vệ. Bảo vệ con người trước hết là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, bảo vệ nhân phẩm, danh dự và tự do của họ. Hiến pháp năm 2013 đã quy định một trong những quyền cơ bản của con người đó là quyền bất khả xâm phạm về thân thể.
Thể chế hóa các quy định của Hiếp pháp, Bộ luật hình sự Việt Nam đã đưa ra nhiều điều luật quy định về những hành vi phạm tội và mức hình phạt khi xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con người [9]. Nằm trong nhóm tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người, tội phạm Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác xâm hại đến quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền được bảo vệ về sức khỏe của con người. Tội phạm “Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” lần đầu tiên được quy định tại Sắc luật số 03/SL ngày 15/3/1976. Sắc luật quy định tội danh của 05 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tội thuộc nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người là tội giết người, tội vô ý làm chết người, tội cố ý gây thương tích, tội cố ý gây thương tích và tội hiếp dâm.
Còn các tội khác chỉ được nêu chung là “các tội khác xâm phạm thân thể và nhân phẩm của người dân”. Năm 1985, BLHS đầu tiên của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ra đời thì tội phạm này được quy định tại Điều 109 BLHS với tội danh “Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác”. Đến năm 1999, Quốc hội đã ban hành BLHS năm 1999 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2000; sau đó đã được sửa đổi, bổ sung ngày 19/6/2009) tội phạm này được quy định thành 03 điều luật: Khoản 1, Khoản 2, Khoản 3 Điều 109 của BLHS năm 1985 chuyển thành Điều 104, BLHS năm 1999 (Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác); Khoản 4 Điều 109 BLHS năm 1985 chuyển thành Điều 105 BLHS năm 1999 (Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh) và Điều 106 BLHS năm 1999 (Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng). Tội phạm cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác thuộc nhóm các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm của con người được quy định trong Chương XII- BLHS năm 1999.
Đến năm 2015, Quốc hội đã ban hành BLHS năm 2015 (có hiệu lực từ 01/7/2016. Tuy nhiên, ngày 29 tháng 6 năm 2016 Quốc hội ban hành Nghị quyết số: 144/2016/QH13 về việc lùi hiệu lực thi hành của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, Bộ luật tố tụng hình sự số 101/2015/QH13; Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự số 99/2015/QH13; Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam số 94/2015/QH13 từ ngày 1 tháng 7 năm 2016 đến ngày Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13 có hiệu lực thi hành) tội 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phạm này được quy định thành 03 điều luật mới: Điều 134, BLHS 2015 (Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác); Điều 135 (Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh); Điều 136 (Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội). Tội phạm Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác thuộc nhóm các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của con người được quy định trong Chương XIV - BLHS năm 2015. Một trong những điểm mới cơ bản của BLHS năm 2015 là bổ sung các trường hợp phạm tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác; phân định mức độ gây tỷ lệ thương tích để quy định khung hình phạt thay vì gộp chung như trước; bổ sung trường hợp bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, hoặc tù chung thân ngoài các trường hợp đã được quy định tại BLHS 2015; bổ sung quy định đối với người chuẩn bị phạm tội.
Và một số điểm mới nữa góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, phục vụ đáp ứng kịp nhu cầu phát triển của xã hội, của tình hình tội phạm. Trong hoạt động điều tra tội phạm, để giải quyết vụ án một cách nhanh chóng, chính xác thì một trong những yêu cầu quan trọng đặt ra đó là phải hiểu rõ về bản chất của hành vi phạm tội cũng như những dấu hiệu pháp lý đặc trưng của loại tội phạm đó. Chính vì vậy, để đấu tranh phòng chống tội phạm cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác có hiệu quả, vấn đề đầu tiên đặt ra là phải xác định rõ khái niệm của loại tội phạm này. Qua nghiên cứu các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam cho thấy tội phạm Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bao gồm một nhóm tội danh được quy định tại các Điều 134,135,136 của BLHS 2015, cụ thể: Hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được hiểu là: - Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác: là hành vi mà người phạm tội dùng sức mạnh vật chất tác động lên thân thể người khác làm cho người đó có những thương tích nhất định (để lại dấu vết) như: đâm, chém, đấm đá, đốt cháy, đầu độc.
Việc dùng sức mạnh vật chất có thể bằng chân tay hoặc các công cụ phương tiện hỗ trợ khác như: dao, súng, gậy gộc…làm cho nạn nhân mất đi một hay nhiều bộ phận trên thân thể [8]. - Do lỗi cố ý: nghĩa là người phạm tội nhận thức rõ hành vi dùng sức mạnh vật chất tác động trực tiếp lên cơ thể người khác là hành vi có thể hoặc nhất định gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác và mong muốn gây thương tích hoặc gây tổn hại tới sức khỏe của nạn nhân, để mặc cho hậu quả đó xảy ra [8]. Điều đó chứng tỏ việc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là do ý thức chủ quan của người phạm tội và trái pháp luật hình sự, Điều 2 BLHS quy định: “Chỉ người nào phạm một tội đã được Bộ luật hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự”. Đối với hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong các trường hợp khác nhau, người phạm tội thực hiện những hành vi mà luật hình sự ngăn cấm cụ thể được quy định tại các Điều 134, Điều 135, Điều 136 BLHS 2015 [13].
Ngoài ra, phân tích dấu hiệu pháp lý của tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được quy định ở 3 tội danh cụ thể nhưng đều có đặc trưng chung là: 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tội phạm đã xâm hại vào quyền được tôn trọng và bảo vệ về sức khỏe của con người; đều có hành vi gây thương tích, do lỗi cố ý. Tội phạm cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được thực hiện bởi người có đủ năng lực TNHS và đạt độ tuổi nhất định. Trong đó, dấu hiệu bắt buộc về mặt hậu quả của loại tội phạm này là để lại thương tích cho nạn nhân với tỷ lệ % thương tật theo luật định. Cơ sở để xác nhận nạn nhân bị thương tích là kết luận của Hội đồng giám định y khoa.
Việc xác định tỷ lệ thương tích được căn cứ vào Bảng tiêu chuẩn thương tật được ban hành kèm theo Thông tư liên tịch số 28/2013/TTLT-BYT-BLĐTBXH ngày 27/9/2013 của Bộ Y tế và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định tỷ lệ tổn thương cơ thể do thương tích, bệnh, tật và bệnh nghề nghiệp, để xác định tỷ lệ thương tật của người bị hại. Xác định tỷ lệ thương tật một cách khách quan, chính xác, nhanh chóng sẽ là một trong những cơ sở quan trọng để khởi tố vụ án hình sự và tiến hành các hoạt động điều tra tiếp theo.