CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Lý do chọn đề tài Trong bất kỳ doanh nghiệp nào, nhân lực luôn là nguồn lực quan trọng và mang lại lợi thế cạnh tranh cốt lõi cho doanh nghiệp. Nguồn nhân lực có chất lượng cao sẽ giúp cho các doanh nghiệp có được một nền tảng vững chắc để phát triển mạnh mẽ và bền vững. Bên cạnh đó, sự gắn kết của nhân viên với doanh nghiệp là một yếu tố rất quan trọng đóng góp đáng kể vào sự thành công lâu dài và truyền tải các giá trị của doanh nghiệp.
Nhân viên có sự gắn kết cao sẽ giúp cho doanh nghiệp tiết kiệm được nhiều chi phí, nâng cao năng suất lao động, qua đó giúp doanh nghiệp thành công (Robinson và cộng sự, 2004). Theo báo cáo năm 2017 của Aon Hewitt - nhà cung cấp vốn nhân lực và tư vấn quản trị tại Mỹ, sự gắn kết với tổ chức của nhân viên tăng 1% thì doanh thu của DN tăng thêm 0. Theo Hồng Phúc (2019) đăng trên trang baodautu.com, thực hiện nghiên cứu tại Việt Nam về tỷ lệ nghỉ việc, kết quả cho thấy tỷ lệ nghỉ việc gia tăng liên tục từ 2016. Nhóm nhân viên có thu nhập dưới 10 triệu/ tháng có tỷ lệ nghỉ việc cao nhất khoảng 29%, trong khi đó các nhóm nhân viên có cấp bậc và thu nhập càng cao như trưởng phòng, giám đốc…, thì dự định nghỉ việc càng nhiều.
Theo nghiên cứu của Công ty Vietnamworks (2019), số ứng viên trong ngành ngân hàng 6 tháng đầu năm 2019 tăng tới 65% so với cùng kỳ năm trước. Thu nhập bình quân của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam khoảng 10 - 30 triệu/tháng, nhưng các ngân hàng vẫn gặp gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và giữ chân nhân viên. Theo Vụ Dự báo - Thống kê Ngân hàng Nhà nước (2020), có 22,55% ngân hàng đang thiếu hụt lao động, 62,8% ngân hàng đã hoặc sẽ tuyển dụng thêm lao động. Ngành ngân hàng đang đối mặt với thực trạng thừa nhưng thiếu, nguồn cung nhân lực từ các trường đại học khối tài chính ngân hàng là rất lớn, tuy nhiên năng lực ứng viên mới ra trường chưa đáp ứng được yêu cầu công việc.
Theo ông Trần Anh Tuấn (2019), Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đào tạo Kinh tế Quốc tế, Giám đốc chương trình Dự báo nhân lực cho biết đa phần sinh viên sau khi tốt nghiệp đi làm chỉ đáp ứng yêu cầu công việc 20-25%, rất thiếu kỹ năng và kiến thức. Vì vậy, 2 các ngân hàng phải mất thời gian và chi phí để đào tạo những nhân viên mới. Một số chuyên ngành chuyên sâu thiếu nhân lực thì các ngân hàng phải thuê chuyên gia nước ngoài tư vấn, thực hiện với chi phí cao. Nguồn nhân lực có năng lực và kinh nghiệm đã khan hiếm, vì vậy làm sao để tăng sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết với tổ chức của nhân viên với ngân hàng là một trong những vấn đề cấp thiết mà các nhà lãnh đạo ngành ngân hàng cần phải quan tâm.
Sự phát triển của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã mang đến nhiều cơ hội việc làm hơn cho người lao động, cùng với đó yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực ngày càng tăng. Làm sao để nhân viên hài lòng hơn trong công việc, gắn kết cao với tổ chức là một bài toán nan giải đối với các nhà quản lý. Nếu nhân viên không hài lòng trong công việc và không có sự gắn kết với tổ chức thì sẽ dẫn đến tình trạng nghỉ việc, bỏ việc, điều này dẫn đến tổn thất cho doanh nghiệp, gây ra tốn kém về chi phí để tuyển dụng và đào tạo nhân sự mới thay thế (Trần Kim Dung và cộng sự, 2010). Ngoài ra, nếu tình trạng nhân viên nghỉ việc nhiều còn ảnh hưởng đến uy tín, quan hệ xã hội của doanh nghiệp (Dess and Shaw, 2001).
Trong hai thập kỷ qua, rất nhiều doanh nghiệp tích cực tổ chức các hoạt động cộng đồng, hoạt đồng tình nguyện nhằm nâng cao hình ảnh và giá trị thương hiệu, từ đó khái niệm về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đã trở thành khái niệm khá phổ biến với các doanh nghiệp Việt Nam và trên thế giới. Những lợi ích cũng như ảnh hưởng của trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đã được người tiêu dùng, các tổ chức phi chính phủ, chính phủ và các đơn vị truyền thông công nhận một cách rộng rãi. Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu cho thấy sự tác động của trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đến người lao động (Peterson, 2004). Bhattacharya và cộng sự (2008) cho thấy trách nhiệm xã hội nội bộ của doanh nghiệp ngày càng trở nên quan trọng hơn trong kinh doanh, giúp các doanh nghiệp thành công trong việc thu hút và giữ chân được nhân viên có năng lực.
Bằng cách thực hiện tốt trách nhiệm xã hội nội bộ, các công ty có thể nâng cao sự hài lòng trong công việc và gắn kết với tổ chức. Nghiên cứu Glavas và Piderit (2009) tìm thấy sự tương quan giữa sự hài lòng với sự gắn kết của nhân viên tại các doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội. 3 Mối quan hệ giữa sự hài lòng trong công việc, sự gắn kết tổ chức và dự định nghỉ việc của nhân viên cũng được nhiều nghiên cứu chứng minh. Nghiên cứu Saks (2006) đã chỉ ra rằng đầu tư vào các chính sách và chế độ phúc lợi, xây dựng quy trình minh bạch và công bằng, tạo cơ hội phát triển sự nghiệp, truyền thông điệp rõ ràng và đầy đủ tới nhân viên, thể hiện sự hỗ trợ và quan tâm của doanh nghiệp, từ đó sẽ nâng cao sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết với tổ chức của nhân viên.
Ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo sự tìm hiểu của tác giả thì số lượng các nghiên cứu về trách nhiệm xã hội nội bộ còn hạn chế. Đặc biệt là chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu về mối quan hệ của giữa trách nhiệm xã hội nội bộ, sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng Việt Nam. Chính vì vậy, tác giả thực hiện nghiên cứu: Mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội nội bộ, sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam.
Mục tiêu nghiên cứu - Xác định các yếu tố của trách nhiệm xã hội nội bộ tác động đến sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam. - Xác định mức độ tác động của từng yếu tố trách nhiệm xã hội nội bộ đến sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam. - Xác định mức độ tác động của sự hài lòng trong công việc đến sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam. - Đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm hoàn thiện trách nhiệm xã hội nội bộ để gia tăng sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam.
Câu hỏi nghiên cứu - Các yếu tố nào của trách nhiệm xã hội nội bộ có tác động đến sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam? 4 - Các yếu tố của trách nhiệm xã hội nội bộ có mức độ tác động như thế nào đến sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam? - Sự hài lòng trong công việc có mức độ tác động như thế nào đến sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam? - Các hàm ý quản trị nào nhằm hoàn thiện trách nhiệm xã hội nội bộ để gia tăng sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam? 1. Đối t ng và hạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội nội bộ, sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên các ngân hàng tại Việt Nam. - Đối tượng khảo sát: Các nhân viên làm việc tại các ngân hàng tại Việt Nam. - Phạm vi thời gian: thu thập dữ liệu sơ cấp bằng khảo sát từ 01/03- 31/05/2020.
Ph ơng há nghiên cứu Dựa vào các mô hình nghiên cứu trước, tác giả kế thừa những cơ sở lý thuyết và thang đo để đề xuất mô hình nghiên cứu và xây dựng thang đo. Sau đó tiến hành nghiên cứu sơ bộ và chính thức bằng phương pháp định tính và định lượng như sau: - Nghiên cứu định tính: Tác giả thực hiện thảo luận nhóm với 5 chuyên gia trong ngành ngân hàng tại Việt Nam. Kết quả thảo luận được ghi nhận và làm cơ sở để điểu chỉnh các nội dung, bổ sung biến quan sát và xây dựng bảng khảo sát cho nghiên cứu định lượng. - Nghiên cứu định lượng: Tác giả thu thập dữ liệu bằng phương pháp khảo sát trực tiếp và trực tuyến.
Dữ liệu thu thập được sẽ phân tích bằng chương trình SPSS 20 và AMOS 20 để tiến hành kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu. Ý nghĩa nghiên cứu Ý nghĩa khoa học: Các nghiên cứu trước đây về trách nhiệm xã hội trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng còn nhiều nội dung chưa được khám phá. 5 Đa phần các nghiên cứu trước đều tập trung nghiên cứu về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp nói chung (trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với tất cả các bên liên quan) và thực hiện trong một phạm vi nhỏ. Những công trình nghiên cứu về sự tác động của trách nhiệm xã hội nội bộ còn rất ít.
Do đó, tác giả hi vọng kết quả của nghiên cứu này sẽ góp phần mở rộng thêm các kiến thức mới về trách nhiệm xã hội nội bộ. Ý nghĩa thực tiễn: nghiên cứu này thành công sẽ giúp cho các nhà quản lý các ngân hàng tại Việt Nam hiểu rõ được về mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội nội bộ, sự hài lòng trong công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên, đề xuất các hàm ý quản trị giúp họ có những quyết định quản trị phù hợp hơn nhằm nâng cao sự hài lòng công việc và sự gắn kết tổ chức của nhân viên thông qua các hoạt động trách nhiệm xã hội nội bộ.