Mối Quan Hệ Giữa Pháp Luật và Đạo Đức Trong Kinh Doanh Ở Việt Nam Hiện Nay

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức liên hệ vào lĩnh vực kinh doanh ở việt nam hiện nay, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thúy Hằng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Pháp Luật Và Đạo Đức - Liên Hệ Vào Lĩnh Vực Kinh Doanh Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC - LIÊN HỆ TRONG LĨNH VỰC KINH DOANH
• 1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Pháp luật và pháp luật kinh doanh
• 1.1.1.1. Khái niệm pháp luật
• 1.1.1.2. Khái niệm pháp luật kinh doanh
• 1.1.1.3. Đối tượng điều chỉnh của pháp luật kinh doanh
• 1.1.1.4. Hệ thống pháp luật kinh doanh
• 1.1.2. Đạo đức và đạo đức kinh doanh
• 1.1.2.1. Khái niệm đạo đức
• 1.1.2.2. Khái niệm đạo đức kinh doanh
• 1.1.2.3. Các nguyên tắc nền tảng của đạo đức kinh doanh
• 1.1.2.4. Đạo đức trong kinh doanh và các mối quan hệ phát sinh
• 1.1.2.5. Sự khác biệt giữa đạo đức kinh doanh và đạo đức trong sinh hoạt hàng ngày
• 1.2. Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức - liên hệ trong lĩnh vực kinh doanh
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ THỂ HIỆN CỦA MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC TRONG THỰC TIỄN PHÁP LUẬT VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Sự cần thiết của việc xem xét mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong thực tiễn pháp luật và hoạt động kinh doanh ở Việt Nam hiện nay
• 2.2. Ý nghĩa của việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức và pháp luật trong kinh doanh
• 2.3. Mục tiêu xây dựng nền kinh tế lành mạnh vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
• 2.4. Thực tiễn pháp luật và đạo đức trong hoạt động kinh doanh ở Việt Nam hiện nay
• 2.4.1. Thực hiện nghĩa vụ thuế
• 2.4.1.1. Khái niệm thuế và ý nghĩa của thuế
• 2.4.1.2. Hiện trạng thực hiện nghĩa vụ thuế của các cơ sở kinh doanh
• 2.4.1.3. Nguyên nhân của hiện tượng trốn lậu thuế ở Việt Nam
• 2.4.2. Chống cạnh tranh không lành mạnh và kiểm soát độc quyền
• 2.4.2.1. Các khái niệm và ý nghĩa phân tích
• 2.4.2.2. Một số dẫn chứng về hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh và độc quyền ở Việt Nam hiện nay
• 2.4.2.3. Nguyên nhân của hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh và độc quyền ở Việt Nam hiện nay
• 2.4.2.4. Pháp luật về ngăn chặn và xử lý hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh, độc quyền
• 2.4.3. Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
• 2.4.3.1. Ý nghĩa phân tích
• 2.4.3.2. Thực trạng tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam hiện nay
• 2.4.3.3. Nguyên nhân của hiện tượng người tiêu dùng Việt Nam chưa thực sự được tôn trọng
• 2.4.4. Bảo vệ người lao động
• 2.4.4.1. Ý nghĩa phân tích
• 2.4.4.2. Hiện trạng thực hiện pháp luật lao động của các cơ sở kinh doanh
• 2.4.4.3. Nguyên nhân của hiện tượng vi phạm trách nhiệm của chủ sử dụng lao động
• 2.4.5. Bảo vệ môi trường
• 2.4.5.1. Ý nghĩa phân tích
• 2.4.5.2. Thực trạng ứng xử đối với môi trường của các cơ sở kinh doanh ở Việt Nam hiện nay
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM XÂY DỰNG Ý THỨC VÀ THÓI QUEN TUÂN THỦ PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC TRONG KINH DOANH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Nguyên nhân của những hạn chế trong việc thực thi pháp luật và đạo đức trong hoạt động kinh doanh ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.1. Tâm lý coi thường thương nghiệp và thương nhân
• 3.1.2. Một nền kinh tế thị trường mới hình thành
• 3.1.3. Đạo đức kinh doanh là một khái niệm mới mẻ
• 3.1.4. Hệ thống pháp luật kinh doanh còn nhiều điểm hạn chế
• 3.2. Một số giải pháp nhằm xây dựng ý thức và thói quen tuân thủ pháp luật và đạo đức trong kinh doanh ở Việt Nam
• 3.2.1. Hoàn thiện các quy định của pháp luật
• 3.2.2. Đẩy mạnh công cuộc cải cách hành chính, xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp và hiện đại
• 3.2.3. Khuyến khích việc cam kết và thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 3.2.4. Khơi dậy tinh thần toàn dân kinh doanh vì mục tiêu dân giàu - nước mạnh
• 3.2.5. Tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật và đạo đức, đặc biệt là đào tạo các nhà kinh doanh tương lai vừa có đủ đạo đức vừa có khả năng mang lại hiệu quả kinh tế
• 3.2.6. Phát huy vai trò của các hiệp hội trong việc khuyến khích kinh doanh có đạo đức, hợp pháp và nâng cao tính cộng đồng của doanh nhân Việt Nam
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Pháp Luật và Đạo Đức Kinh Doanh

Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong kinh doanh tại Việt Nam là một chủ đề quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay. Pháp luật được xem như là bộ khung pháp lý điều chỉnh các hành vi kinh doanh, trong khi đạo đức kinh doanh lại là những chuẩn mực, quy tắc mà các doanh nghiệp cần tuân thủ để đảm bảo sự phát triển bền vững. Sự tương tác giữa hai yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế và xã hội.

1.1. Khái Niệm Pháp Luật và Đạo Đức Kinh Doanh

Pháp luật được định nghĩa là hệ thống các quy tắc xử sự mang tính bắt buộc, trong khi đạo đức kinh doanh là tập hợp các nguyên tắc điều chỉnh hành vi của cá nhân và tổ chức trong lĩnh vực kinh doanh. Sự hiểu biết rõ ràng về hai khái niệm này là cần thiết để nhận thức được vai trò của chúng trong việc điều chỉnh hành vi kinh doanh.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đạo Đức Trong Kinh Doanh

Đạo đức không chỉ giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh tốt đẹp mà còn tạo ra lòng tin từ phía khách hàng và đối tác. Việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức trong kinh doanh sẽ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững và tránh được các rủi ro pháp lý.

II. Những Thách Thức Trong Mối Quan Hệ Giữa Pháp Luật và Đạo Đức Kinh Doanh

Mặc dù pháp luật và đạo đức có vai trò quan trọng trong kinh doanh, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thực thi và tuân thủ. Các doanh nghiệp thường phải đối mặt với áp lực cạnh tranh, dẫn đến việc có thể vi phạm các quy định pháp luật hoặc các chuẩn mực đạo đức. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp mà còn gây ra những hệ lụy cho toàn xã hội.

2.1. Áp Lực Cạnh Tranh và Vi Phạm Pháp Luật

Trong môi trường kinh doanh cạnh tranh khốc liệt, nhiều doanh nghiệp có thể lựa chọn cách thức không hợp pháp để tối đa hóa lợi nhuận. Việc này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn đi ngược lại với các nguyên tắc đạo đức kinh doanh.

2.2. Thiếu Nhận Thức Về Đạo Đức Kinh Doanh

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của đạo đức kinh doanh. Điều này dẫn đến việc họ không chú trọng đến việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp tích cực, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững.

III. Phương Pháp Nâng Cao Ý Thức Tuân Thủ Pháp Luật và Đạo Đức Kinh Doanh

Để cải thiện mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong kinh doanh, cần có những phương pháp cụ thể nhằm nâng cao ý thức tuân thủ của các doanh nghiệp. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả mà còn góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh.

3.1. Đào Tạo và Giáo Dục Về Đạo Đức Kinh Doanh

Các chương trình đào tạo về đạo đức kinh doanh cần được triển khai rộng rãi để nâng cao nhận thức của doanh nhân và nhân viên. Việc này sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật và đạo đức trong hoạt động kinh doanh.

3.2. Khuyến Khích Doanh Nghiệp Thực Hiện Trách Nhiệm Xã Hội

Doanh nghiệp cần được khuyến khích thực hiện các hoạt động có trách nhiệm xã hội, từ đó tạo ra giá trị không chỉ cho bản thân mà còn cho cộng đồng. Điều này sẽ giúp xây dựng hình ảnh tích cực và tạo lòng tin từ phía khách hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mối Quan Hệ Giữa Pháp Luật và Đạo Đức Kinh Doanh

Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong kinh doanh không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ ràng. Các doanh nghiệp có thể áp dụng các nguyên tắc đạo đức vào hoạt động hàng ngày để nâng cao hiệu quả kinh doanh và tạo dựng uy tín.

4.1. Thực Trạng Tuân Thủ Pháp Luật Trong Doanh Nghiệp

Nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đã bắt đầu chú trọng đến việc tuân thủ pháp luật và đạo đức trong kinh doanh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ các quy định này, dẫn đến những hệ lụy không mong muốn.

4.2. Các Mô Hình Kinh Doanh Đạo Đức

Một số doanh nghiệp đã áp dụng mô hình kinh doanh đạo đức, không chỉ tập trung vào lợi nhuận mà còn chú trọng đến lợi ích của cộng đồng và môi trường. Điều này không chỉ giúp họ phát triển bền vững mà còn tạo ra giá trị cho xã hội.

V. Kết Luận Về Mối Quan Hệ Giữa Pháp Luật và Đạo Đức Kinh Doanh Tại Việt Nam

Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong kinh doanh tại Việt Nam là một vấn đề phức tạp nhưng cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức không chỉ giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng và văn minh.

5.1. Tương Lai Của Đạo Đức Kinh Doanh Tại Việt Nam

Trong tương lai, việc xây dựng một cộng đồng doanh nhân có đạo đức sẽ là một yếu tố quan trọng để phát triển nền kinh tế. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ ràng về vai trò của mình trong việc xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh.

5.2. Khuyến Khích Sự Phát Triển Bền Vững

Cần có các chính sách khuyến khích doanh nghiệp thực hiện các hoạt động có trách nhiệm xã hội, từ đó tạo ra giá trị cho cả doanh nghiệp và cộng đồng. Điều này sẽ giúp xây dựng một nền kinh tế phát triển bền vững và công bằng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn 20 năm Đổi mới kinh tế tại Việt Nam từ năm 1986 đến năm 2006 ghi nhận sự bùng nổ mạnh mẽ của các thành phần kinh tế, nhưng cũng bộc lộ những khoảng trống sâu sắc về chuẩn mực đạo đức kinh doanh. Báo cáo thanh tra 6 tháng đầu năm 2006 của ngành thuế trên 24.883 cơ sở kinh doanh đã phát hiện số tiền vi phạm và kiến nghị thu hồi lên tới 2.133 tỷ đồng, trong đó có hơn 70% doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài báo cáo lỗ triền miên để né tránh nghĩa vụ tài chính. Tình trạng này phản ánh một vấn đề nghiên cứu cấp bách: sự mất cân bằng giữa việc tuân thủ quy định pháp luật thực định và việc thực hành các giá trị đạo đức trong hoạt động thương mại.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa pháp luật và đạo đức, phân tích sự tương hỗ giữa hai công cụ điều chỉnh hành vi trong môi trường kinh doanh tại Việt Nam, đồng thời chỉ ra nguyên nhân của các hiện tượng vi phạm trong 5 lĩnh vực trọng điểm: thực hiện nghĩa vụ thuế, cạnh tranh và kiểm soát độc quyền, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ người lao động và bảo vệ môi trường.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi và hội nhập quốc tế từ năm 1998 đến năm 2006. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc cung cấp nền tảng luận cứ khoa học để hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế, hướng tới mục tiêu giảm thiểu tỷ lệ thất thu ngân sách trên 30% và nâng cao chỉ số tuân thủ tự nguyện của cộng đồng hơn 200.000 doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng 2 lý thuyết nền tảng trong khoa học pháp lý và triết học xã hội. Thứ nhất là Thuyết Duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, xem xét pháp luật và đạo đức như hai hình thái ý thức xã hội thuộc kiến trúc thượng tầng, cùng chịu sự quy định của cơ sở hạ tầng kinh tế nhưng có sự tác động qua lại lẫn nhau. Thứ hai là Thuyết Pháp lý - Luân lý học xã hội, kế thừa tư tưởng Nho giáo cổ đại của Khổng Tử, Mạnh Tử về sự kết hợp giữa "đức trị" và "pháp trị", kết hợp cùng triết lý của Montesquieu về tinh thần thương mại và sự công bằng luân lý.

Mô hình nghiên cứu thiết lập cơ chế tương tác hai chiều: pháp luật đóng vai trò là khung chuẩn mực bắt buộc tối thiểu được bảo đảm bằng quyền lực cưỡng chế nhà nước, trong khi đạo đức lấp đầy những khoảng trống pháp lý, phán xét từ nhận thức nội tâm và dư luận xã hội. Khung phân tích vận hành dựa trên 5 khái niệm then chốt:

• Pháp luật kinh doanh: hệ thống quy tắc xử sự do nhà nước ban hành nhằm điều chỉnh các quan hệ đầu tư, sản xuất, phân phối và cung ứng dịch vụ.
• Đạo đức kinh doanh: tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực định hướng hành vi của chủ thể kinh doanh, bao gồm 8 nguyên tắc cơ bản như trung thực, tôn trọng quyền lợi hợp pháp và trách nhiệm đặc biệt.
• Hành vi cạnh tranh không lành mạnh: hành vi trái với chuẩn mực đạo đức kinh doanh thông thường theo quy định của Luật Cạnh tranh năm 2004.
• Giá chuyển nhượng: thủ thuật định giá trong giao dịch nội bộ của tập đoàn đa quốc gia nhằm tối thiểu hóa nghĩa vụ thuế.
• Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp: cam kết tự nguyện đóng góp cho sự phát triển bền vững của cộng đồng và môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ các báo cáo chính thức của Tổng cục Thuế, Bộ Thương mại, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), Hiệp hội Thủy sản An Giang (AFA) và các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Doanh nghiệp năm 2005, Luật Cạnh tranh năm 2004, Bộ luật Hình sự năm 1999.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích quy phạm pháp luật, so sánh luật học, thống kê mô tả và phương pháp điển cứu. Luận văn sử dụng cỡ mẫu thanh tra toàn diện gồm 24.883 doanh nghiệp (bao gồm 1.197 doanh nghiệp nhà nước, 450 doanh nghiệp FDI, 8.049 doanh nghiệp ngoài quốc doanh và 15.187 hộ kinh doanh cá thể) và 5 nghiên cứu tình huống điển hình được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích đại diện cho các ngành kinh tế trọng yếu.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích kết hợp này là nhằm kiểm chứng khoảng cách giữa quy định trên văn bản và thực tiễn thi hành trong mốc thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 1986 đến năm 2006, từ đó bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy thực chứng cho các kết luận khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 3 phát hiện cốt lõi phản ánh sự thiếu hụt đạo đức và kẽ hở pháp lý trong hoạt động thương mại:

Thứ nhất, trong lĩnh vực thực hiện nghĩa vụ thuế, cơ chế tự khai tự nộp bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Trong tổng số 2.133 tỷ đồng vi phạm thuế được phát hiện ở 24.883 cơ sở kinh doanh, số tiền nợ đọng chiếm 1.328 tỷ đồng (tương đương 62,25%), số tiền ẩn lậu chiếm 765 tỷ đồng (tương đương 35,86%) và xử phạt hành chính là 40 tỷ đồng. Đáng báo động, hơn 70% doanh nghiệp FDI liên tục kê khai lỗ nhưng vẫn mở rộng quy mô sản xuất, trong khi tỷ trọng giao dịch liên kết có dấu hiệu chuyển giá chiếm từ 60% đến 99,5% tổng chi phí và doanh thu, khiến khối FDI chỉ đóng góp khiêm tốn khoảng 8% tổng thu thuế thu nhập doanh nghiệp.

Thứ hai, trong hoạt động cạnh tranh thương mại, sự thiếu liên kết cộng đồng dẫn đến tình trạng cạnh tranh phá giá triệt hạ lẫn nhau. Điển hình trong ngành xuất khẩu thủy sản năm 2005, giá cá tra, cá basa xuất khẩu sang thị trường EU đã sụt giảm 45,83% (từ mức 4,8 USD/kg xuống còn 2,6 USD/kg), giá thu mua nguyên liệu trong nước giảm 50% (từ 16.000 đồng/kg xuống 8.000 đồng/kg). Hiện tượng này xảy ra do một số doanh nghiệp lớn phá vỡ mức giá sàn cam kết 2,9 USD/kg FOB của VASEP để chào bán với giá 2,6 USD/kg FOB.

Thứ ba, sự lạm dụng vị thế độc quyền của các doanh nghiệp nhà nước gây tổn hại nghiêm trọng đến thị trường. Vụ việc tranh chấp kết nối mạng viễn thông năm 2005 cho thấy doanh nghiệp thống lĩnh chỉ đáp ứng 0,2% (tương đương 2 luồng) trên tổng số 1.000 luồng kết nối E1 đã ký kết với mạng di động mới. Tương tự, biểu giá điện lũy tiến trên 300 kWh áp dụng đầu năm 2005 đã vấp phải phản ứng gay gắt và bị bãi bỏ chỉ sau 30 ngày thực hiện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sâu xa của các vi phạm bắt nguồn từ việc nền kinh tế thị trường mới hình thành, tâm lý tiểu nông coi trọng lợi ích trước mắt và tàn dư định kiến xã hội đối với giới thương nhân. Khung pháp lý thời điểm này còn nhiều lỗ hổng khi Luật Cạnh tranh năm 2004 mới bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2005, cơ quan quản lý chuyên trách chưa đủ công cụ giám sát các giao dịch liên kết phức tạp.

So với các công trình nghiên cứu trước đây của các học giả như nghiên cứu cấp Bộ năm 2002 của Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội hay công trình của Viện Khoa học Xã hội năm 2000 vốn chỉ tiếp cận mối quan hệ pháp luật và đạo đức ở tầm khái quát xã hội học, luận văn này đã lượng hóa cụ thể sự tương tác đó trong 5 mắt xích kinh doanh then chốt.

Các dữ liệu thực chứng này có thể được mô hình hóa trực quan qua bảng tổng hợp cơ cấu sai phạm thuế và biểu đồ đường thể hiện biên độ sụt giảm giá xuất khẩu thủy sản giai đoạn 2002 - 2005, minh chứng rõ ràng rằng hành vi phi đạo đức sẽ trực tiếp kéo lùi hiệu quả kinh tế vĩ mô.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm định hình thói quen thượng tôn pháp luật và đạo đức kinh doanh:

Thứ nhất, hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật kinh tế. Quốc hội và Bộ Tư pháp cần rà soát, ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Cạnh tranh năm 2004 và Luật Doanh nghiệp năm 2005 trước quý 4 năm 2007. Mục tiêu là thiết lập khung pháp lý chặt chẽ kiểm soát hành vi chuyển giá, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, phấn đấu giảm 40% các vụ tranh chấp thương mại và độc quyền không lành mạnh trong giai đoạn 2007 - 2010.

Thứ hai, đẩy mạnh cải cách hành chính và hiện đại hóa quản lý thuế. Tổng cục Thuế và Bộ Tài chính cần hoàn thiện quy trình thanh tra cơ chế tự khai tự nộp, xây dựng cơ sở dữ liệu định giá chuẩn đối với các giao dịch liên kết. Giải pháp này hướng tới mục tiêu thu hồi trên 600 tỷ đồng tiền nợ đọng thuế mỗi năm, giảm 50% tỷ lệ ẩn lậu thuế trong khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh và FDI đến năm 2010.

Thứ ba, xây dựng và chuẩn hóa Bộ Quy tắc ứng xử trong các ngành kinh tế. Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phối hợp với các hiệp hội ngành nghề ban hành bộ tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp, thúc đẩy 80% doanh nghiệp xuất khẩu áp dụng Bộ Quy tắc ứng xử và cam kết Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trước năm 2009.

Thứ tư, tăng cường giáo dục văn hóa kinh doanh và pháp luật. Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học khối kinh tế và luật tích hợp học phần Đạo đức kinh doanh và Pháp luật kinh doanh vào 100% chương trình đào tạo cử nhân và thạc sĩ trong lộ trình 2007 - 2010, tạo dựng thế hệ doanh nhân có tri thức pháp lý vững vàng và trách nhiệm cộng đồng cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu khoa học giá trị phục vụ 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan lập pháp (Cục Quản lý Cạnh tranh, Tổng cục Thuế, Vụ Pháp chế các Bộ). Tài liệu cung cấp cơ sở thực tiễn để xây dựng chính sách phòng chống chuyển giá, hoàn thiện chế tài xử phạt vi phạm cạnh tranh và cải cách thủ tục hành chính.

Thứ hai, lãnh đạo doanh nghiệp và đội ngũ quản lý cấp cao. Luận văn hỗ trợ xây dựng chiến lược kinh doanh bền vững, quản trị rủi ro pháp lý và kiến tạo văn hóa doanh nghiệp thông qua việc áp dụng Bộ Quy tắc ứng xử và các chuẩn mực trách nhiệm xã hội.

Thứ ba, các hiệp hội ngành nghề và tổ chức đại diện doanh nghiệp (VASEP, các hiệp hội doanh nghiệp địa phương). Công trình mang đến phương pháp luận để thiết lập kỷ cương nội bộ, ngăn ngừa hiện tượng phá giá và nâng cao sức mạnh cạnh tranh tập thể của doanh nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Luật Kinh tế, Quản trị Kinh doanh. Luận văn là tài liệu tham khảo chuyên sâu với hệ thống số liệu thực chứng phong phú về sự tương tác giữa quy phạm pháp luật và quy phạm xã hội trong nền kinh tế chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

Pháp luật và đạo đức kinh doanh có mối quan hệ tương hỗ như thế nào? Pháp luật và đạo đức là hai công cụ điều chỉnh hành vi có mối quan hệ biện chứng thống nhất. Pháp luật thể chế hóa các chuẩn mực đạo đức tiến bộ thành quy tắc bắt buộc chung, trong khi đạo đức lấp đầy các khoảng trống pháp lý mà văn bản luật chưa kịp điều chỉnh, giúp giảm thiểu chi phí giám sát và cưỡng chế xã hội.

Tại sao doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật vẫn có thể bị xã hội đánh giá là phi đạo đức? Pháp luật chỉ quy định trật tự tối thiểu và quyền tự do kinh doanh cho phép thực hiện những gì luật không cấm. Nhiều doanh nghiệp lợi dụng kẽ hở pháp lý để chuyển giá trốn thuế hoặc phân biệt đối xử trong nội bộ. Dù không vi phạm câu chữ luật thực định, các hành vi này vẫn xâm phạm lợi ích cộng đồng và bị lên án.

Thủ thuật chuyển giá của các doanh nghiệp FDI thể hiện sự suy thoái đạo đức kinh doanh ra sao? Thủ thuật chuyển giá thông qua việc kê khai khống chi phí nguyên liệu và hạ giá bán nội bộ chiếm từ 60% đến 99,5% giao dịch liên kết. Hành vi này lợi dụng chính sách ưu đãi đầu tư để trốn thuế, tạo ra sự bất bình đẳng với doanh nghiệp nội địa và tước đoạt nguồn thu ngân sách dành cho các công trình phúc lợi công cộng.

Làm thế nào để hiệp hội ngành nghề ngăn chặn hành vi cạnh tranh không lành mạnh giữa các thành viên? Hiệp hội cần xây dựng quy chế đạo đức nghề nghiệp gắn liền với chế tài nội bộ nghiêm minh. Bài học từ việc giá cá tra xuất khẩu giảm mạnh 45,83% năm 2005 cho thấy các hiệp hội phải đóng vai trò trọng tài kiểm soát giá sàn cam kết, xử lý nghiêm tình trạng phá giá để bảo vệ uy tín toàn ngành.

Tự nguyện tuân thủ pháp luật đóng vai trò gì trong việc xây dựng thương hiệu doanh nghiệp? Tự nguyện tuân thủ pháp luật là nguyên tắc nền tảng cao nhất của đạo đức kinh doanh. Việc chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế, bảo vệ môi trường và bảo đảm quyền lợi người lao động giúp doanh nghiệp tích lũy tài sản vô hình, gia tăng uy tín thương hiệu và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong hội nhập quốc tế.

Kết luận

• Luận văn đã luận giải sâu sắc bản chất biện chứng giữa pháp luật và đạo đức trong việc điều chỉnh các quan hệ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
• Khảo sát thực tiễn 24.883 doanh nghiệp đã chứng minh tình trạng trục lợi pháp lý, chuyển giá trốn thuế và cạnh tranh không lành mạnh đang làm suy thoái môi trường thương mại.
• Công trình đã bóc tách toàn diện các nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến sự lệch chuẩn đạo đức trong 5 lĩnh vực then chốt của đời sống kinh tế.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp chặt chẽ giữa hoàn thiện chế tài cưỡng chế nhà nước và nâng cao chuẩn mực trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
• Khẳng định chân lý: sự phát triển kinh tế bền vững chỉ đạt được khi đạo đức kinh doanh trở thành động lực tự thân và việc tuân thủ pháp luật trở thành thói quen văn hóa của mọi doanh nhân.

Lộ trình triển khai các giải pháp cần được các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp tập trung thực hiện quyết liệt trong giai đoạn 2007 - 2010 nhằm chuẩn bị hành trang vững chắc cho tiến trình hội nhập kinh tế toàn cầu. Các nhà quản lý, doanh nhân và nhà nghiên cứu hãy chủ động áp dụng các khuyến nghị từ luận văn để cùng kiến tạo một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và nhân văn tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC - LIÊN HỆ TRONG LĨNH VỰC KINH DOANH Trước khi bàn luận về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức, đồng thời liên hệ vấn đề đó vào lĩnh vực kinh doanh, chúng tôi muốn khái quát những nội dung cơ bản nhất về các khái niệm này, coi đó là cái gốc đề nhìn nhận một cách tổng thể, rộng hơn, khái quát hơn về tầm điều chỉnh của pháp luật và đạo đức trong các quan hệ xã hội nói chung và trong kinh doanh nói riêng. Các khái niệm cơ bản 1. Pháp luật và pháp luật kinh doanh 1.

Khái niệm pháp luật Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về khái niệm pháp luật, nhưng một cách chung nhất, trên cơ sở khái quát những thuộc tính và chức năng cơ bản nhất, pháp luật được hiểu là hệ thống các quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trên cơ sở ghi nhận các nhu cầu về lợi ích của toàn xã hội, được đảm bảo thực hiện bằng nhà nước nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội với mục đích trật tự và ổn định xã hội vì sự phát triển bền vững của xã hội [38, tr. Khái niệm pháp luật kinh doanh Là một bộ phận quan trọng của hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật kinh doanh được hiểu là hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành, hoặc thừa nhận và đảm bảo thực hiện để điều chỉnh hành vi của các chủ thể trong quan hệ kinh doanh. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đối tượng điều chỉnh của pháp luật kinh doanh - quan hệ kinh doanh - là quan hệ giữa các chủ thể trong quá trình thực hiện hoạt động kinh doanh. Hoạt động đó, theo định nghĩa tại khoản 2 Điều 4 Luật Doanh nghiệp năm 2005, “là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi”.

Như vậy, kinh doanh là một khái niệm rất rộng. Với mục đích tìm kiếm lợi nhuận, nhưng kinh doanh không chỉ là “tổ chức mua bán để thu lời" [25, tr. 326] (mua hàng hoá từ người cung cấp và bán lại cho người mua để tìm kiếm giá trị chênh lệch một cách giản đơn) như cách nhiều người quan niệm trước đây mà còn bao gồm một chuỗi các hoạt động từ đầu tư vốn, đầu tư công nghệ, xây dựng nhà xưởng, tổ chức, quản lý sản xuất, tìm kiếm thị trường, phân phối hàng hoá, cung cấp dịch vụ… Tất nhiên, một nhà kinh doanh có thể thực hiện tất cả các khâu, hoặc một số khâu hay chỉ một khâu trong quá trình đó. Nhưng dù ở khâu nào, từ phức tạp nhất đến đơn giản nhất, từ thu lời nhỏ nhất đến có lãi cao nhất, thì vẫn không thể nhìn nhận nhà kinh doanh như những kẻ ăn trắng mặc trơn, làm giàu trên lưng người khác.

Thị trường ngày càng tự do, mở rộng với rất nhiều đối thủ cạnh tranh trong và ngoài nước, do vậy kinh doanh thực sự là một đấu trường mà các nhà kinh doanh thực sự phải đầu tư rất nhiều thời gian, công sức, trí tuệ, tài chính. cho sự tồn tại và phát triển của mình. Do các mối quan hệ trong kinh doanh rất đa dạng và phức tạp (quan hệ giữa cơ sở kinh doanh với nhà nước, quan hệ giữa các thành viên công ty, quan hệ giữa người lao động với người sử dụng lao động, quan hệ giữa cơ sở kinh doanh với các nhà cung cấp và các khách hàng, quan hệ giữa cơ sở kinh doanh với các chủ thể khác trong xã hội, với môi trường…), nên tầm điều chỉnh của pháp luật kinh doanh cũng rất rộng. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hệ thống pháp luật kinh doanh bao gồm: pháp luật về hợp đồng, doanh nghiệp, cạnh tranh, tài chính, lao động, môi trường, sở hữu trí tuệ, v.

Đạo đức và đạo đức kinh doanh 1. Khái niệm đạo đức Theo nghĩa chiết tự, “đạo” là “một cái đạo l‎ý, một cái lẽ nhất định, là ai cũng phải noi đấy mà theo” [22; tr. 614]; “đức” có nghĩa là “cái đạo để lập thân, thiện, làm thiện, cảm hóa đến người…” [22; tr. Như vậy, đạo đức có thể hiểu là cái lẽ về việc thiện, là những chuẩn mực, những quy tắc, những quan niệm hình thành trong xã hội về lẽ sống, về “tốt” - “xấu”, về “thiện” - “ác”, về lương tâm, về danh dự.

Đạo đức có phạm vi điều chỉnh rất rộng, ở nhiều mức độ khác nhau và hầu như bao khắp các lĩnh vực của đời sống xã hội. Khái niệm đạo đức kinh doanh: “Đạo đức kinh doanh” (business ethics) cũng được xây dựng trên những nền tảng cơ bản của đạo đức nói chung. Nó là “tập hợp các nguyên tắc, các chuẩn mực điều chỉnh và kiểm soát hành vi kinh doanh của một cá nhân, một nhóm người hay một nhóm ngành nghề nhất định” [36, tr. Những nguyên tắc nền tảng của đạo đức kinh doanh bao gồm: - Nguyên tắc rèn luyện tính quan tâm đúng mức; - Nguyên tắc bí mật; - Nguyên tắc trung thành với những trách nhiệm đặc biệt; - Nguyên tắc tránh sự xuất hiện xung đột về quyền lợi; - Nguyên tắc tự nguyện tuân thủ pháp luật; - Nguyên tắc hành động có thiện chí trong các cuộc đàm phán; - Nguyên tắc tôn trọng hạnh phúc của mọi người; - Nguyên tắc tôn trọng quyền tự do và các quyền hạn hợp pháp khác [36, tr.

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đạo đức trong kinh doanh được nhìn nhận ở tất cả các mối quan hệ phát sinh trong quá trình kinh doanh của một doanh nghiệp: quan hệ giữa doanh nghiệp với đối thủ cạnh tranh, giữa doanh nghiệp với khách hàng, giữa doanh nghiệp với nhà nước trong việc thực hiện nghĩa vụ, quan hệ giữa các cổ đông, các thành viên công ty với nhau, quan hệ giữa người sử dụng lao động và người lao động, cách hành xử của doanh nghiệp đối với môi trường… Bên cạnh đó, đạo đức kinh doanh cũng có thể hiểu một cách rộng hơn, ngoài các mối quan hệ trong hoạt động kinh doanh thuần túy, thể hiện qua những hành vi tương tự đạo đức hàng ngày của chủ thể kinh doanh với tư cách là một thành viên tham gia vào mọi mặt của đời sống xã hội như: đền ơn đáp nghĩa, làm từ thiện… Nếu những hành động này được thực hiện một cách tự nguyện, xuất phát từ ý thức trách nhiệm của chủ thể kinh doanh đối với xã hội chứ không nhằm mục đích duy nhất là quảng cáo hình ảnh, đánh bóng tên tuổi… thì đó cũng được coi là một hành vi đạo đức của chủ thể kinh doanh. Tuy nhiên, chúng tôi không bàn về đạo đức kinh doanh theo hướng là tất cả các hành vi đạo đức của chủ thể kinh doanh mà chỉ xem xét theo nghĩa hẹp, tức là đạo đức gắn liền với hoạt động kinh doanh. Theo nghĩa này, đạo đức trong kinh doanh có những khác biệt nhất định với đạo đức trong sinh hoạt, ứng xử hàng ngày. Bởi lẽ, người kinh doanh luôn phải quan tâm đến các yếu tố: lợi nhuận, thời cơ và thị trường.

Quá trình tìm kiếm lợi nhuận trên thị trường cũng giống như phân chia một cái bánh, nếu người này được thêm một phần thì đương nhiên người kia sẽ không có phần đó. Ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt, còn hoạt động kinh doanh về bản chất không phải là làm từ thiện. Không ai kinh doanh mà không quan tâm đến lợi ích của mình trước tiên, kể cả những nhà kinh doanh có đạo đức nhất. Những quy tắc đạo đức trong kinh doanh, vì thế, cũng cho phép người ta hành xử khác với đạo đức trong sinh hoạt thường nhật.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ví dụ: Trong cuộc sống hằng ngày, các quy tắc đạo đức yêu cầu con người phải thật trung thực, thậm chí hi sinh lợi ích bản thân nếu như việc đạt được lợi ích đó sẽ gây tổn hại - dù ít, dù nhiều - đến chủ thể khác. Trong kinh doanh lại không hẳn như vậy. Chẳng hạn, khi tham gia một thương vụ, bên bán cố tình chào mức giá cao hơn mức mà tại đó họ có thể chấp nhận bán với lợi nhuận hợp l‎ý. Sau khi thương lượng, hai bên mua và bán đã thống nhất một mức giá “thuận mua vừa bán”, thấp hơn mức giá ban đầu bên bán đưa ra, nhưng vẫn đảm bảo bên bán có lãi.

Xét dưới góc độ đạo đức hàng ngày, hành động của bên bán là không hoàn toàn phù hợp với đạo đức vì anh ta đã cố tình “nói thách”, muốn bên mua chịu thiệt nhiều hơn để tối đa hoá lợi nhuận cho mình. Song trong kinh doanh, chuyện mặc cả, thương lượng để đạt tới một cái giá thuận mua vừa bán là một cách hành xử hết sức bình thường (trừ khi nói thách thái quá, lừa dối về giá trị hay ép giá…). Có nghĩa dưới góc độ đạo đức kinh doanh thì việc nâng khống giá lên một chút cũng chưa thể bị đánh giá là phi đạo đức. Bản thân bên bán cũng như bên mua hoàn toàn biết rõ và chấp nhận điều ấy.

Ví dụ trên cho thấy rằng, quan niệm đạo đức trong kinh doanh có những tiêu chuẩn riêng mà đôi khi chúng ta không thể lấy những khuôn khổ tuyệt đối để áp đặt cho nó. Để đánh giá một hành vi, một quyết định là phù hợp hay không phù hợp với đạo đức kinh doanh, chúng ta cần xem xét trên cơ sở những chuẩn mực đạo đức chung kết hợp với đặc thù của nghề nghiệp này. Nói như Montesquieu: “Tinh thần thương mại tạo cho con người một ý thức về công bằng đúng mức. Một mặt nó phản đối cướp bóc, mặt khác nó phản đối đạo đức đơn thuần khiến người ta không muốn tranh chấp gay gắt về mình mà sao nhãng lợi ích người khác” [27, tr.

Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức - liên hệ trong lĩnh vực kinh doanh 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tính chất của mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức Pháp luật và đạo đức xét dưới giác độ xã hội đều tồn tại dưới dạng ý thức xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng và do cơ sở hạ tầng quyết định. Giữa pháp luật và đạo đức có mối quan hệ biện chứng.