Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động ngoại thương đóng vai trò thiết yếu đối với việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tiếp thu công nghệ tiên tiến và cung ứng nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất. Tính đến tháng 5/2024, Việt Nam đã ký kết, thực thi và đang đàm phán tổng cộng 19 Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), bao gồm 16 FTA đã có hiệu lực (tiêu biểu như EVFTA, CPTPP, AKFTA, RCEP) và 3 FTA đang trong quá trình đàm phán. Mạng lưới các hiệp định này tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước tiếp cận thị trường nguyên phụ liệu toàn cầu với các ưu đãi thuế quan đáng kể.

Trong ngành công nghiệp ô tô, vỏ ghế là bộ phận nội thất quan trọng, tác động trực tiếp đến an toàn vận hành, công năng nâng đỡ cơ thể và giá trị thẩm mỹ của phương tiện. Công ty TNHH Cellmech International Vina (doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài thuộc tập đoàn PG Group) là đơn vị chuyên sản xuất phụ tùng, bộ phận phụ trợ xe có động cơ, đặc biệt là vỏ ghế và vỏ vô lăng ô tô cung cấp cho các đối tác như Hyundai Thành Công và xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc.

Hoạt động nhập khẩu nguyên liệu chiếm khoảng 45% tổng hoạt động kinh tế quốc tế của công ty. Tuy nhiên, thực tế vận hành giai đoạn 2021 – 2023 cho thấy nguồn cung nguyên phụ liệu của doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào thị trường Hàn Quốc (chiếm tới 97% tổng tỷ trọng nhập khẩu). Trong khi đó, các thị trường tiềm năng khác như Singapore, Trung Quốc, Indonesia chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn khoảng 2,1%. Việc phụ thuộc vào một thị trường duy nhất tiềm ẩn rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng, biến động chi phí và tỷ giá. Do đó, việc nghiên cứu mở rộng thị trường nhập khẩu là yêu cầu cấp thiết đối với sự phát triển ổn định của doanh nghiệp.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu thực trạng nhập khẩu nguyên liệu vỏ ghế ô tô của công ty giai đoạn 2021 – 2023, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm mở rộng thị trường và gia tăng tỷ trọng nhập khẩu từ các thị trường tiềm năng.
  2. Mục tiêu cụ thể:
    • Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận về nhập khẩu và hoạt động mở rộng thị trường nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp.
    • Thứ hai, phân tích thực trạng mở rộng thị trường nhập khẩu nguyên liệu vỏ ghế ô tô của Công ty TNHH Cellmech International Vina giai đoạn 2021 – 2023; đánh giá các yếu tố tác động, thành tựu đạt được, hạn chế còn tồn đọng và nguyên nhân.
    • Thứ ba, đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị thực tiễn nhằm thúc đẩy hoạt động mở rộng thị trường nhập khẩu của công ty giai đoạn 2025 – 2030.
  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động mở rộng thị trường nhập khẩu nguyên liệu vỏ ghế ô tô của Công ty TNHH Cellmech International Vina.
  • Phạm vi nghiên cứu:
    • Về nội dung: Tập trung vào hoạt động xúc tiến, mở rộng và đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu phục vụ sản xuất vỏ ghế ô tô.
    • Về không gian: Nghiên cứu trọng tâm tại thị trường hiện tại (Hàn Quốc) và các thị trường tiềm năng (Singapore, Trung Quốc, Indonesia).
    • Về thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thực tế giai đoạn 2021 – 2023; đề xuất giải pháp định hướng giai đoạn 2025 – 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và các nguyên lý thương mại quốc tế:

  • Khung pháp lý và khái niệm:

    • Khái niệm nhập khẩu hàng hóa theo Khoản 2, Điều 28 Luật Thương mại năm 2005 và Khoản 6, Điều 2 Thông tư số 54/2018/TT-BGTVT.
    • Phân loại các hình thức nhập khẩu chủ yếu trong thương mại quốc tế: Nhập khẩu trực tiếp, nhập khẩu ủy thác, buôn bán đối lưu, tạm nhập tái xuất và nhập khẩu gia công.
    • Khái niệm mở rộng thị trường nhập khẩu theo quan điểm marketing hiện đại: Không chỉ phát triển các thị trường địa lý mới mà còn gia tăng thị phần và hiệu quả khai thác từ các thị trường truyền thống nhằm giảm thiểu rủi ro phụ thuộc nguồn cung.
    • Hai phương thức mở rộng thị trường: Mở rộng theo chiều sâu (tối ưu hóa quan hệ và gia tăng giá trị từ các nhà cung ứng hiện có) và mở rộng theo chiều rộng (tìm kiếm đối tác và thâm nhập các khu vực địa lý mới).
    • Hệ thống các nhân tố tác động: Nhóm nhân tố chủ quan (chiến lược kinh doanh, tiềm lực tài chính, năng lực quản trị rủi ro, chuỗi cung ứng, cơ cấu tổ chức, chất lượng nhân sự, hoạt động R&D) và Nhóm nhân tố khách quan (môi trường kinh tế vĩ mô toàn cầu, tỷ giá hối đoái, thuế quan, rào cản kỹ thuật, các cam kết FTA, vị trí địa lý - logistics, yếu tố văn hóa - pháp lý).
  • Phương pháp nghiên cứu:

    • Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp nội bộ từ Báo cáo tài chính, Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, hồ sơ chứng từ hải quan từ Phòng Kế toán tài vụ, Phòng Kinh doanh Xuất nhập khẩu và Phòng Hành chính nhân sự của công ty giai đoạn 2021 – 2023. Đồng thời, tác giả khai thác dữ liệu thứ cấp bên ngoài từ Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Thế giới (World Bank), các hiệp định thương mại tự do và tài liệu chuyên ngành thương mại quốc tế.
    • Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả nhằm tổng hợp dữ liệu; phương pháp so sánh số liệu tuyệt đối và tương đối qua các năm 2021, 2022, 2023 để xác định tốc độ tăng trưởng và tỷ trọng cơ cấu; phương pháp phân tích logic kết hợp giữa lý luận và thực tiễn để đánh giá nguyên nhân và xây dựng giải pháp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương này trình bày tính cấp thiết của hoạt động mở rộng thị trường nhập khẩu trong bối cảnh hội nhập quốc tế của ngành công nghiệp phụ tùng ô tô. Tác giả tiến hành tổng quan các công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến hoạt động nhập khẩu hàng hóa tại Trường Đại học Thương mại như:

  • Nghiên cứu nhập khẩu phô mai từ Pháp của Chu Thị Hồng Ánh (2022).
  • Nghiên cứu nhập khẩu hàng gia dụng từ Trung Quốc của Nguyễn Văn Du (2023).
  • Nghiên cứu thực trạng nhập khẩu của Lê Thương Ngọc (2020).
  • Nghiên cứu mở rộng thị trường nhập khẩu hạt nhựa của Vũ Thị Hoài Nhi (2023).
  • Nghiên cứu nhập khẩu dược phẩm từ Mỹ của La Thị Lê (2023).
  • Nghiên cứu nhập khẩu cơ khí từ Nhật Bản của Nguyễn Hà Lan (2023).

Trên cơ sở kế thừa các luận điểm khoa học từ các công trình trước, tác giả xác định khoảng trống nghiên cứu và thiết lập mục tiêu, đối tượng, phạm vi cùng phương pháp nghiên cứu áp dụng cụ thể cho mặt hàng nguyên liệu vỏ ghế ô tô tại Công ty TNHH Cellmech International Vina.

Chương 2: Cơ sở lý luận về mở rộng thị trường nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp

Chương 2 hệ thống hóa các khái niệm, đặc điểm và vai trò của hoạt động nhập khẩu đối với doanh nghiệp và nền kinh tế quốc dân. Tác giả phân tích chi tiết 5 hình thức nhập khẩu phổ biến, nêu rõ ưu và nhược điểm của từng phương thức.

Về lý thuyết mở rộng thị trường nhập khẩu, chương làm rõ nội dung đánh giá thị trường tiềm năng qua hai khía cạnh: môi trường kinh tế (tăng trưởng GDP, lạm phát, chi phí lao động) và môi trường phi kinh tế (ổn định chính trị, chính sách thương mại, rào cản kỹ thuật, yếu tố văn hóa). Đồng thời, tác giả phân tích sâu hai phương thức mở rộng thị trường:

  • Mở rộng theo chiều sâu: Tập trung khai thác các nhà cung ứng hiện có nhằm tiết kiệm chi phí giao dịch và nâng cao độ tin cậy.
  • Mở rộng theo chiều rộng: Thâm nhập các khu vực địa lý mới để phân tán rủi ro nguồn cung và tiếp cận nguyên liệu có giá thành cạnh tranh. Chương cũng phân định rõ hệ thống các nhân tố chủ quan và khách quan tác động đến quyết định mở rộng thị trường nhập khẩu.

Chương 3: Thực trạng mở rộng thị trường nhập khẩu nguyên liệu vỏ ghế ô tô của Công ty Cellmech International Vina

Chương 3 tập trung phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh và nhập khẩu thực tế của công ty:

  • Thông tin doanh nghiệp: Công ty TNHH Cellmech International Vina thành lập ngày 23/05/2012 theo Giấy chứng nhận đầu tư số 3258347012 tại KCN Khai Quang, Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc; đại diện pháp luật là ông Park Il Whan; trực thuộc tập đoàn PG Group (có mạng lưới sản xuất tại Việt Nam, Hàn Quốc, Nga, Malaysia, Singapore). Tiền thân công ty trải qua quá trình sáp nhập và chuyển nhượng sở hữu từ Daewon STC, Jeongsan STC, CM Tech đến CellMech International INC.
  • Tình hình tài chính:
Chỉ tiêu tài chính Tốc độ tăng trưởng 2022/2021 (%) Tốc độ tăng trưởng 2023/2022 (%)
Tổng tài sản 16,64 72,16
Tài sản ngắn hạn 28,36 88,14
Tài sản dài hạn -9,36 -6,71
Tổng nguồn vốn 16,64 62,16

Tài sản ngắn hạn luôn chiếm trên 68% tổng tài sản trong cả 3 năm, thể hiện định hướng ưu tiên thanh khoản và mở rộng quy mô vốn lưu động phục vụ chu kỳ sản xuất ngắn hạn.

  • Tình hình lao động giai đoạn 2021 – 2023:
Tiêu chí phân loại Năm 2021 (Người / %) Năm 2022 (Người / %) Năm 2023 (Người / %) So sánh 2022/2021 (%) So sánh 2023/2022 (%) Bình quân tăng trưởng (%)
Tổng số lao động 450 (100%) 470 (100%) 479 (100%) 104,44 101,91 103,18
Theo giới tính:
- Nam 175 (38,8%) 200 (42,5%) 212 (44,3%) 114,29 106,00 110,15
- Nữ 275 (61,2%) 270 (57,5%) 267 (55,7%) 98,20 98,89 98,55
Theo trình độ:
- Đại học 100 (22,2%) 120 (25,5%) 125 (26,1%) 120,00 104,17 112,09
- Cao đẳng 150 (33,3%) 160 (34,1%) 170 (35,5%) 106,70 106,25 106,48
- Phổ thông 200 (44,5%) 190 (40,4%) 184 (38,4%) 95,00 96,84 95,92

Lực lượng lao động nữ chiếm tỷ trọng cao (trên 55%) do đặc thù ngành may vỏ ghế. Cơ cấu trình độ chuyển dịch tích cực khi lao động có trình độ đại học và cao đẳng tăng đều qua các năm.

  • Thực trạng hoạt động nhập khẩu: Hoạt động nhập khẩu nguyên liệu da thuộc tổng hợp và phụ liệu chiếm 45% tổng giao dịch quốc tế. Nguồn hàng tập trung cao độ tại Hàn Quốc (97%), trong khi tỷ trọng từ Singapore, Trung Quốc, Indonesia chỉ đạt tổng cộng 2,1%.
  • Đánh giá chung: Doanh nghiệp duy trì được nguồn cung ổn định về mặt tiêu chuẩn kỹ thuật từ các đối tác truyền thống tại Hàn Quốc, tuy nhiên gặp rủi ro lớn về tính độc quyền nguồn cung, chi phí logistics và giá thành nguyên liệu khi thị trường biến động.

Chương 4: Đề xuất giải pháp mở rộng thị trường nhập khẩu nguyên liệu vỏ ghế ô tô tại Công ty Cellmech International Vina

Chương 4 phân tích bối cảnh cơ hội và thách thức, đưa ra quan điểm, mục tiêu phát triển giai đoạn 2025 – 2030 và đề xuất 5 nhóm giải pháp chiến lược cùng các kiến nghị vĩ mô:

  • Cơ hội và thách thức: Tận dụng ưu đãi thuế quan từ các FTA khu vực (AKFTA, RCEP, AFTA) nhưng đối mặt với áp lực cạnh tranh giá nguyên liệu và rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt.
  • 5 nhóm giải pháp của doanh nghiệp:
    1. Nâng cao kiểm soát chất lượng, chuẩn hóa quy trình sản xuất và hạn chế tác động tiêu cực của cạnh tranh giá.
    2. Giảm thiểu áp lực phụ thuộc nguồn cung Hàn Quốc, đẩy mạnh tìm kiếm nhà cung cấp mới và tối ưu hóa chi phí nhập khẩu.
    3. Định kỳ tổ chức công tác nghiên cứu, khảo sát thị trường nhập khẩu tại Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore và Indonesia hàng năm.
    4. Đào tạo nâng cao nghiệp vụ xuất nhập khẩu, ngoại ngữ và tuyển dụng nhân sự chuyên môn thương mại quốc tế.
    5. Xây dựng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá và gia tăng tính linh hoạt trong quản trị chuỗi cung ứng.
  • Kiến nghị hỗ trợ: Kiến nghị Nhà nước hoàn thiện khung pháp lý thương mại, cung cấp thông tin thị trường xuất nhập khẩu; kiến nghị cơ quan Hải quan đẩy mạnh chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục thông quan và hướng dẫn áp dụng quy tắc xuất xứ FTA.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

  • Phản ánh trung thực quy mô tài chính của doanh nghiệp: Tổng tài sản tăng trưởng 16,64% năm 2022 và 72,16% năm 2023; cơ cấu vốn ngắn hạn chiếm hơn 68% tổng tài sản.
  • Thống kê chi tiết cơ cấu lao động: Tổng số nhân sự tăng trưởng bình quân 103,18%/năm, đạt 479 người năm 2023; tỷ lệ lao động qua đào tạo (đại học và cao đẳng) chiếm 61,6%.
  • Xác lập thực trạng nhập khẩu nguyên liệu: Hoạt động nhập khẩu chiếm 45% giá trị kinh tế quốc tế của công ty; chỉ ra thực trạng mất cân đối nguồn cung khi Hàn Quốc chiếm tới 97% và các thị trường tiềm năng (Trung Quốc, Singapore, Indonesia) chỉ chiếm 2,1%.

Giải pháp và kiến nghị

  • Đề xuất 5 nhóm giải pháp toàn diện cho doanh nghiệp nhằm đa dạng hóa thị trường nhập khẩu theo cả chiều rộng và chiều sâu, tối ưu hóa chi phí logistics, kiểm soát chất lượng nguyên phụ liệu và nâng cao năng lực đội ngũ nhân sự xuất nhập khẩu.
  • Đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan Hải quan trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường và tối ưu hóa thủ tục hải quan điện tử.

Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn

Khóa luận đã hệ thống hóa lý luận mở rộng thị trường nhập khẩu trong ngành công nghiệp phụ trợ ô tô, đồng thời cung cấp bộ dữ liệu thực chứng chi tiết giai đoạn 2021 – 2023 từ một doanh nghiệp FDI cụ thể tại Vĩnh Phúc, chỉ rõ rủi ro của việc tập trung nguồn cung và xây dựng căn cứ thực tiễn cho chiến lược đa dạng hóa thị trường nhập khẩu nguyên liệu.


Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Khóa luận giới hạn phạm vi nghiên cứu thực trạng trong khoảng thời gian từ năm 2021 đến năm 2023 tại Công ty TNHH Cellmech International Vina.
    • Phạm vi thị trường khảo sát tập trung chủ yếu vào 4 quốc gia thuộc khu vực châu Á (Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, Indonesia), chưa mở rộng phân tích chuyên sâu các thị trường cung ứng nguyên liệu tiềm năng khác ở khu vực châu Âu hay Bắc Mỹ.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Mở rộng phạm vi đánh giá tiềm năng nhập khẩu nguyên liệu vỏ ghế ô tô từ các thị trường thuộc khối Liên minh châu Âu (EU) nhằm tận dụng tối đa các cam kết giảm thuế trong hiệp định EVFTA.
    • Nghiên cứu định lượng chuyên sâu về tác động của biến động tỷ giá và chi phí logistics đa phương thức đến giá thành sản phẩm phụ tùng ô tô khi chuyển dịch nguồn cung.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này hữu ích cho:

  • Sinh viên và học viên: Các chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế, Quản trị Logistics và Chuỗi cung ứng, Quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế.
  • Người nghiên cứu đề tài tương tự: Cung cấp khung lý luận hoàn chỉnh về mở rộng thị trường nhập khẩu (chiều sâu - chiều rộng) và phương pháp phân tích thực trạng kinh doanh dựa trên báo cáo tài chính, số liệu nhân sự và số liệu hải quan thực tế.
  • Doanh nghiệp ngành công nghiệp phụ trợ ô tô: Tham khảo mô hình đánh giá rủi ro tập trung hóa nguồn cung nguyên liệu và các giải pháp đa dạng hóa nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Câu hỏi thường gặp

  1. Công ty TNHH Cellmech International Vina thuộc tập đoàn nào và sản xuất mặt hàng chính gì?
    Công ty thuộc tập đoàn PG Group (có cơ sở tại Singapore, Hàn Quốc, Nga, Malaysia, Việt Nam), hoạt động trong lĩnh vực sản xuất phụ tùng và bộ phận phụ trợ cho xe có động cơ, sản phẩm chính là vỏ ghế và vỏ vô lăng ô tô cung cấp cho Hyundai Thành Công và xuất khẩu sang Hàn Quốc.

  2. Cơ cấu thị trường nhập khẩu nguyên liệu của công ty giai đoạn 2021 – 2023 có đặc điểm gì nổi bật?
    Hoạt động nhập khẩu nguyên liệu chiếm khoảng 45% tổng hoạt động kinh tế quốc tế của công ty. Cơ cấu thị trường mất cân đối lớn: Hàn Quốc là thị trường trọng điểm chiếm tới 97% tổng tỷ trọng nhập khẩu, trong khi các thị trường tiềm năng như Singapore, Trung Quốc, Indonesia chỉ chiếm tổng cộng khoảng 2,1%.

  3. Quy mô lao động và cơ cấu nhân sự của công ty biến động như thế nào qua 3 năm?
    Tổng số lao động tăng từ 450 người (năm 2021) lên 470 người (năm 2022) và đạt 479 người (năm 2023), đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 103,18%/năm. Lao động nữ chiếm tỷ trọng trên 55% do đặc thù ngành may; tỷ lệ lao động có trình độ đại học tăng từ 22,2% lên 26,1%, trình độ cao đẳng tăng từ 33,3% lên 35,5%.

  4. Tác giả đề xuất bao nhiêu nhóm giải pháp nhằm mở rộng thị trường nhập khẩu của công ty?
    Tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp gồm: (1) Khắc phục vấn đề chất lượng và quy trình sản xuất, hạn chế cạnh tranh về giá; (2) Giảm áp lực lên nguồn cung Hàn Quốc, tăng cường bền vững sản xuất và tối ưu chi phí; (3) Chú trọng nghiên cứu định kỳ thị trường Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore, Indonesia; (4) Đào tạo và tuyển dụng nhân lực xuất nhập khẩu; (5) Gia tăng tính linh hoạt và phòng ngừa rủi ro chuỗi cung ứng.


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Hương đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động mở rộng thị trường nhập khẩu và phân tích thực trạng sản xuất kinh doanh tại Công ty TNHH Cellmech International Vina giai đoạn 2021 – 2023. Công trình làm rõ điểm nghẽn của doanh nghiệp khi phụ thuộc tới 97% nguồn cung nguyên liệu từ Hàn Quốc, từ đó đưa ra 5 nhóm giải pháp thực tiễn nhằm đa dạng hóa thị trường sang Trung Quốc, Singapore và Indonesia. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng cao cho nghiên cứu chuỗi cung ứng ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô tại Việt Nam.