CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát về Ngân hàng thương mại: 1. Khái niệm về NHTM: Ngân hàng là một trong những tổ chức tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế. Ngân hàng là người cho vay chủ yếu đối với hàng triệu hộ tiêu dùng (cá nhân, hộ gia đình) và với hầu hết các cơ quan Chính quyền địa phương (thành phố, tỉnh.
Hơn nữa, đối với các doanh nghiệp nhỏ ở địa phương, từ người bán rau quả cho tới người kinh doanh ôtô, ngân hàng là tổ chức cung cấp tín dụng cơ bản phục vụ cho việc mua hàng hoá dự trữ hoặc mua ôtô trưng bày. Khi doanh nghiệp và người tiêu dùng phải thanh toán cho các khoản mua hàng hoá và dịch vụ, họ thường sử dụng séc, thẻ tín dụng hay tài khoản điện tử. Và khi cần thông tin tài chính hay cần lập kếhoạch tài chính, họ thường tìm đến ngân hàng để nhận được lời tư vấn. Cách tiếp cận thân trọng nhất là có thể xem xét ngân hàng trên phương diện những loại hình dịch vụ mà chúng cung cấp.
Ngân hàng là các tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất – đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm, dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế.luận các tổ chức tín dụng của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam ghi “ Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán” 1. Các hoạt động chủ yếu của NHTM 1. Hoạt động huy động vốn: Đây là hoạt động tạo điều kiện và tiền đề cho các hoạt động khác của NHTM. Các NHTM thực hiện huy động vốn nhà rỗi trong nền kinh tế dưới mọi hình thức để thực hiện nghiệm vụ đầu tư, cho vay đối vói các thành phần kinh tế, giúp họ phát triện kinh doanh, trang thiết bị….
SV: Nguyễn Thị Phương Hạnh Lớp: NH 13A.01 2 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trường Đại học Kinh Tế Quốc dân 1. Hoạt động sử dụng vốn : Đây là hoạt động kinh doanh mang lại lợi nhuận chủ yếu cho NHTM.Ngân hàng thương mại dùng vốn huy động để cho vay từ đó thu lợi nhuân trên cơ sở chênh lệch lãi suất giữ vốn huy động và vốn cho vay, đồng thời cũng góp phần phát triển xã hội như mở rộng vốn đầu tư, gia tăng sản phẩn xã hội, cải thiện đời sống cho nhân dân… Hoạt động sử dụng vốn của NHTM có ý nghĩa quan trọng với nền kinh tế thông qua hoạt cho các nghành, các lĩnh vực trong nền kinh tế như công nghiệp, nông nghiệp xây dưng… 1. Các dịch vụ trung gian: Ngoài hoạt động huy động vốn và hoạt động sự dụng vốn thì NHTM cũng thực hiện dịch vụ trung gian cho khách hàng. Các hoạt động này Ngân hàng không đứng vai trò là con nợ hay chủ nợ mà đứng ở vị trí trung gian nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng về dịch vụ mà khách hàng cần.
Ngày nay, các dịch vụ của Ngân hàng thương mại không ngừng phát triển cả về số lượng cũng như chất lượng, các dịch vụ ngày càng đa dạng. Hoạt động trung gian gồm rất nhiều loại dịch vụ khác nhau: như dịch vụ thu hộ, chi hộ cho khách hàng có tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng thương mại, dịch vụ chuyển khoản từ tài khoản này đến tài khoản khác ở cùng một Ngân hàng thương mại hay ở hai Ngân hàng thương mại khác nhau; dịch vụ tư vấn cho khách hàng các vấn đề tài chính, dich vụ giữ hộ các chứng từ, vật quý giá dịch vụ chi lương cho các doanh nghiệp có nhu cầu, dịch vụ khấu trừ tự động. Đây là những khoản chi thường xuyên trong tháng, nếu không có dịch vụ này khách hàng sẽ tốn nhiều thời gian và phiền toái khi thanh toán các khoản này, cung cấp các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt… Nền kinh tế càng phát triển, các dịch vụ NHTM theo đó cũng phát triển theo để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của công chúng thực hiện nghiệp vụ trung gian mang tính dịch vụ sẽ đem lại cho NHTM những khoản thu nhập khá quan trọng. Điều cần lưu ý là dịch vụ NHTM sẽ giúp Ngân hàng thương mại phát triển toàn diện.Tại các nước phát triển, các Ngân hàng cạnh tranh với nhau bằng con đường “phi giá”, tức là luôn luôn có những dịch vụ mới cung cấp tiện nghi cho SV: Nguyễn Thị Phương Hạnh Lớp: NH 13A.01 3 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trường Đại học Kinh Tế Quốc dân khách hàng, không ngừng tìm tòi những dịch vụ mới cung cấp tiện nghi cho khách hàng.
Dịch vụ Ngân hàng càng phát triển, thể hiện một xã hội càng văn minh, có nền công nghiệp càng phát triển. Lợi nhuận các Ngân hàng không chỉ ở nghiệp vụ cho vay, mà còn phân nửa từ các hoạt động dịch vụ mang lại, nhưng nó lại là lĩnh vực ít rủi ro. Khái niệm cho vay: Cho vay là hoạt động chủ yếu của NHTM. Khi định nghĩa về hoạt động cho vay, có nhiều quan điểm khác nhau, nhưng nói tóm lại, có thể định nghĩa hoạt động cho vay của Ngân hàng là hoạt động cung ứng tiền cho tất cả các khách hàng có nhu cầu về tiền để phục vụ cho mục đích sản xuất kinh doanh hay tiêu dùng.
Đặc điểm chức năng: Ngân hàng thương mại đáp ứng cho tất cả các khách hàng sử dụng vốn nhưng khách hàng phải đáp ứng được các điều kiện của Ngân hàng đặt ra. Qui mô của các hợp đồng cho vay từ nhỏ đến lớn, với nhu cầu vay nhỏ đến các dự án lớn mức rủi ro cao hay thấp, mức thu hồi vốn như thế nào, tài sản thế chấp và uy tín của khách hàng ra sao sẽ ảnh hưởng đến mức lãi suất mà ngân hàng qui định cụ thể. Ngoài ra với thời gian sử dụng vốn khác nhau lãi suất cũng sẽ khác nhau. Vai trò hoạt động cho vay của NHTM 1.
Hoạt động cho vay là hoạt đông mang lại lợi nhuận lớn cho NHTM và thúc đẩy các hoạt động khác của NHTM: Hoạt động cho vay là một trong những hoạt động lớn của NHTM doanh thu từ hoạt động này có thể chiếm 70% doanh thu ở các nước phát triển, và nên đến 90% doanh thu của NHTM ở các nước đang phát triển. Ngày nay 80% doanh thu của các NHTM là từ hoạt động tín dụng, mà hoạt động cho vay chiếm tỷ trọng lớn. Nhờ có hoạt động cho vay, các đơn vị kinh tế, hộ gia đình có thể vay của Ngân hàng để đầu tư cho hoạt động sản xuất kinh doanh, mà lợi nhuận thu được không những doanh nghiệp, hộ gia đình đủ tiền trả cho Ngân hàng mà còn có tiền gửi vào NHTM, nghĩa là làm tăng hoạt động huy động vốn của Ngân hàng. Khi các hoạt động sản xuất kinh doanh phát triển, xã hội càng phát triển thì các hoạt động dịch vụ của NHTM cũng phát triển SV: Nguyễn Thị Phương Hạnh Lớp: NH 13A.01 4 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trường Đại học Kinh Tế Quốc dân theo.
Hoạt động cho vay cũng góp phần điều hoà cung - cầu dịch vụ hàng hoá: Một doanh nghiệp muốn sản xuất kinh doanh, mở rộng sản xuất kinh doanh thiếu vốn thì doanh nghiệp phải vay vốn của Ngân hàng. Nhưng doanh nghiệp chỉ thu được lợi nhuận cũng như có khả năng trả nợ, khi doanh nghiệp tiêu thụ được hết số sản phẩm hàng hoá sản xuất ra, đồng nghĩa phải có một bộ phận những người tiêu dùng có khả năng mua sản phẩm đó. Về phía người tiêu dùng, có một mức thu nhập nhất định, họ không thể có đủ số tiền để mua hàng hoá mình muốn. Mà họ chỉ có đủ khả năng mua sau một thời gian tích luỹ.
Đó là nguyên nhân dẫn đến chu kì tuần hoàn và luân chuyển vốn của doanh nghiệp bị ngưng trệ. Khi đó doanh nghiệp sẽ không thu hồi đủ tiền để thực hiện vòng quay sản xuất. Do đó NHTM cho vay là giải pháp có lợi cho cả ngân hàng và doanh nghiệp. NHTM cho doanh nghiệp vay sẽ thúc đẩy sản xuất kinh doanh, sẽ có nhiều hàng hoá.
NHTM cho người tiêu dùng vay sẽ thoả mãn nhu cầu về hàng hoá. vậy hoạt động cho vay của Ngân hàng đã góp một phần điều hoà cung cầu sản phẩm hàng hoá dịch vụ của nền kinh tế. Hoạt động cho vay góp phần điều tiết, phân phối các nguồn vốn: Vốn sản xuất kinh doanh của các chủ thể trong một nền kinh tế vận động liên tục, biểu hiện qua các hình thức khác nhau và qua mỗi giai đoạn của quá trình sản xuất đã tạo thành chu kì tuần hoàn, luân chuyển vốn, điểm xuất phát và kết thúc của một vòng tuần hoàn này thể hiện dưới dạng tiền tệ. Trong quá trình sản xuât kinh doanh, để duy trì hoạt động liên tục đòi hỏi nguồn vốn của doanh nghiệp luôn đồng thời tồn tại ở ba giai đoạn đólà : dự trữ- sản xuất- lưu thông và Từ đó xảy ra hiện tượng thừa, thiếu vốn tạm thời: tại thời điểm nhất định có đơn vị kinh tế có vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi, có những đơn vị tạm thời thiếu vốn.
Đó là hiện tượng mang tính chất tạm thời nhưng lại xảy ra thường xuyên và phổ biến trong bất kỳ nền kinh tế nào, làm nảy sinh nhu cầu ngày càng bức thiết phải giải quyết vấn đề điều hoà vốn. NHTM với vai trò là trung gian tài chính đứng ra tập trung phân phối lại tiền tệ, điều hoà cung và cầu vốn cho các doanh nghiệp, đã góp phần điều tiết lại nguồn vốn, tạo điều kiện cho quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không gián đoạn. SV: Nguyễn Thị Phương Hạnh Lớp: NH 13A.01 5 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trường Đại học Kinh Tế Quốc dân 1. Hoạt động cho vay đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nước: Bằng những công cụ tín dụng Ngân hàng, Ngân hàng có thể cho vay ưu đãi những nghành nghề cần thiết để phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế của Đảng và nhà nước ta trong từng giai đoạn cụ thể.
Hoạt động cho vay góp phần giúp các thành phần kinh tế mở rộng ứng dụng công nghệ mới: Với những doanh nghiệp trình độ trang bị kĩ thuật còn thấp kém.