CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ MỞ RỘNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA CÔNG TY TÀI CHÍNH 1. Tổng quan về hoạt động cho vay tiêu dùng của công ty tài chính Tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị tài sản từ người sở hữu sang người sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định, khi đến hạn thì người sử dụng phải hoàn trả một lượng giá trị lớn hơn giá trị ban đầu bao gồm cả gốc và lãi. Tín dụng của CTTC là một giao dịch về tài sản có thể là tiền hoặc hàng hóa giữa bên cho vay (CTTC) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó CTTC chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng vào mục đích và thời hạn nhất định với lãi suất và nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi theo thỏa thuận.
Hiện nay có hai hình thức cho vay theo mục đích sử dụng vốn vay là cho vay tiêu dùng và cho vay sản xuất kinh doanh. Trong chuyên đề này, em nghiên cứu cho vay tiêu dùng của CTTC đối với khách hàng cá nhân. Hoạt động tín dụng là hoạt động sinh lời chủ yếu của CTTC trong nền kinh tế thị trường, những cũng chứa đựng nhiều rủi ro. Trên thực tế có nhiều quan điểm khác nhau, từ đó dẫn đến những quan niệm khác nhau về TDTD trong đó có quan niệm từ phía khách hàng, quan niệm từ phía CTTC và quan niệm từ phía xã hội.
Trong chuyên đề, em chỉ tiếp cận TDTD trên phương diện CTTC. Khái niệm cho vay tiêu dùng Tín dụng là phạm trù kinh tế, ra đời và tồn tại, phát triển cùng với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa. Tín dụng ra đời là điều tất yếu và khách quan của nền kinh tế xã hội. Đối với khái niệm về cho vay tiêu dùng (Phan Thị Thu Hà, 2003) đã đưa ra quan điểm rằng: “cho vay tiêu dùng được bắt đầu từ các hãng bán lẻ do yêu cầu đẩy mạnh tiêu thụ hàng hóa.
Hình thức cho vay tiêu dùng của các hãng là bán trả góp. Công ty tài chính cho vay đối với người tiêu dùng nhằm thỏa mãn như cầu mua sắm hàng tiêu dùng lâu bền như nhà cửa, phương tiện vận chuyển, học tập…” Và các CTTC cũng như ngân hàng đã mở rộng cho vay tiêu dùng nhằm đa dạng hóa khách hàng và tăng thu nhập cho họ. Có thể thấy, cho vay tiêu dùng là một khái niệm rất rộng khi xét trên phạm vi hoạt động và tính đa dạng của các sản phẩm tín dụng trong thực tế. Nhưng nhìn chung, thông qua quan điểm trên, ta có thể hiểu: “Cho vay tiêu dùng là một loại hình của tín dụng trong đó CTTC thỏa thuận để khách hàng cá nhân sử dụng một khoản tiền với mục đích chi tiêu.
Theo (Nguyễn Minh Kiều, 2006) cho vay tiêu dùng là loại hình cho vay mà các chủ thể được cấp tín dụng là cá nhân, hộ gia đình, 4 Tieu luan hộ kinh doanh và tổ hợp tác. Với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi sau một thời gian nhất định”. Cho vay tiêu dùng nhằm tạo điều kiện cho người tiêu dùng có cơ hội được hưởng một mức sống cao hơn, thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt hay tiêu dùng cá nhân của họ trước khi họ có khả năng tài chính. Vai trò của cho vay tiêu dùng - Đối với các công ty tài chính Cho vay tiêu dùng là một nguồn thu nhập đáng kể của CTTC đây là ý kiến được chỉ ra bởi (Uông Hoài Nam, 2018).
Hoạt động cho vay tiêu dùng đã xuất hiện từ lâu trong CTTC ở các nước phát triển và chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu. Theo nguồn số liệu của Ngân hàng nhà nước Việt Nam dựa trên Báo cáo cân đối tài khoản kế toán, báo cáo thống kê tháng 06/2022 của Tổ chức tín dụng doanh thu chủ yếu của CTTC đến từ hoạt động tín dụng – chiếm khoảng 80-90% trong đó hoạt động cho vay chiếm tỷ trọng lớn nhất. Trong nghiệp vụ CVTD, tuy quy mô mỗi khoản vay không lớn nhưng số lượng các khoản vay nhiều và lãi suất cho vay lớn hơn nên CTTC cũng thu được lợi nhuận lớn. Mặt khác, tiềm năng sinh lợi từ CVTD là vô hạn vì chừng nào còn có con người thì nhu cầu tiêu dùng vẫn luôn tồn tại và không phải tất cả mọi người có thể có nguồn thu nhập để thỏa mãn nhu cầu đó.
Phân tán rủi ro: Đặc điểm của các khoản vay tiêu dùng là quy mô nhỏ, số lượng lớn tuy có rủi ro và chi phí cao hơn các hình thức cho vay khác nhưng vẫn đem lại lợi nhuận trên một đồng vốn bỏ ra cao hơn và giúp CTTC phân tán được rủi ro Mở rộng thị phần khách hàng, đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ: đối tượng của CVTD là các cá nhân, hộ gia đình nên thị phần khách hàng này lớn hơn rất nhiều so với doanh nghiệp trong cả nước. Chính vì vậy phát triển các sản phẩm CVTD còn mở ra cho CTTC những hướng phát triển các sản phẩm dịch vụ mới như thấu chi tài khoản Thẻ hay phát triển thẻ Tín dụng…, tăng cường công tác bán chéo các sản phẩm của CTTC, đa dạng hóa hoạt động kinh doanh để nâng cao lợi nhuận. - Đối với khách hàng CVTD giúp người tiêu dùng ổn định đời sống: CVTD là cho vay nhằm tài trợ cho những nhu cầu mamg tính tự nhiên, thiết yếu, có ý nghĩa quan trọng trong cuộc sống như nhu cầu về mua sắm, sữa chữa nhà cửa, mua các đồ dùng tiện nghi sinh hoạt, mua sắm các phương tiện đi lại như xe máy, ô tô hay nhu cầu chi tiêu có tính 5 Tieu luan chất cấp bách (chi tiêu cho giáo dục, y tế) nhờ đó giúp khách hàng ổn định đời sống. CVTD giúp nâng cao mức sống ngay cả khi thu nhập chưa cho phép: theo (Nguyễn Tú Anh, 2019) cho vay tiêu dùng giúp khách hàng chưa có tiền vẫn có thể tiêu dùng: khách hàng là người hưởng lợi trực tiếp khi sử dụng các sản phẩm cho vay tiêu dùng của CTTC.
Người tiêu dùng hiện đại cũng biết các thỏa mãn nhu cầu của mình ngay cả khi chưa tích lũy đủ tiền thông qua cho vay tiêu dùng. Trên thực tế, có rất nhiều nhu cầu khác nhau tùy thuộc vào thu nhập của từng đối tượng người tiêu dùng: người có thu nhập thấp, trung bình và cao. Ban đầu là những nhu cầu mang tính thiết yếu như: mua sắm, sữa chữa nhà ở, mua các đồ dùng tiện nghi sinh hoạt, phương tiện đi lại, Tuy nhiên, khả năng tài chính của người dân lại bị giới hạn, việc tích lũy để tiêu dùng nhất là những khoản tiêu dùng có giá trị lớn như: mua nhà, xây nhà, mua ô tô,. sẽ tốn rất nhiều thời gian, vì vậy, người tiêu dùng thường giải quyết những nhu cầu trên lúc đã lớn tuổi (lúc đó mới tích lũy đủ), khi mà lợi ích cảm nhận từ việc được hưởng thụ đã giảm xuống.
Do đó, người tiêu dùng sẽ tìm cách cải thiện vấn đề này, tiêu dùng để đáp ứng những nhu cầu trước khi có được các khoản tiền trong tương lai. Sự phát triển, mở rộng của hoạt động CVTD cũng đồng nghĩa với việc người tiêu dùng sẽ càng có nhiều cơ hội để thỏa mãn những nhu cầu của mình. Vì vậy, cho vay tiêu dùng ngày càng trở nên quen thuộc và đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của người dân. - Đối với nền kinh tế CVTD thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội: CVTD có tầm quan trọng không nhỏ trong việc thúc đẩy tăng tưởng kinh tế và xã hội (Cấn Văn Lực, 2021).
Sự tăng trưởng của một nền kinh tế được thể hiện qua mức cầu tiêu dùng hàng hóa của dân cư và mức sống chung của nhân dân được nâng cao. Vì vậy, hoạt động CVTD là tác nhân hỗ trợ tích cực nhằm thúc đẩy chi tiêu của cá nhân và hộ gia đình, từ đó kích thích các nhu cầu trong nước, tạo điều kiện thúc đẩy tăng trường kinh tế. Giúp góp phần luân chuyển vốn, tăng lưu thông hàng hóa, kích cầu, là động lực kích thích tăng trưởng sản xuất hiệu quả nhờ đó tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện đời sống dân cư, góp phần thực hiện xóa đói giảm nghèo… Cung cấp nguồn tài chính nhanh chóng: cho vay tiêu dùng được xem như công cụ chủ đạo nhằm xóa bỏ vòng luẩn quẩn: thu nhập thấp – tiết kiệm ít – tiêu dùng ít – sản lượng thấp. Với những chương trình cho vay tiêu dùng lớn, người dân sẽ có nguồn tài chính một cách nhanh chóng để trang trải cho các hoạt động như 6 Tieu luan học tập, chữa bệnh, mua nhà, sửa chữa nhà ở và sắm sửa các đồ dùng gia đình, góp phần cải thiện đời sống vật chất cũng như tinh thần của nhân dân.
Đặc điểm của cho vay tiêu dùng của công ty tài chính 1. Đặc điểm về khách hàng Đặc điểm về khách hàng vay tiêu dùng là cá nhân và các hộ gia đình: những người đang có nhu cầu tiêu dùng nhưng chưa tích lũy đủ, hoặc có những khoản chi tiêu cấp bách (Đỗ Thị Phương, 2015). CTTC sẽ căn cứ vào tiêu chí quan trọng là mức thu nhập để quyết định khi cấp tín dụng vì nguồn trả nợ chủ yếu của người vay được trích từ nguồn thu nhập của họ chứ không nhất thiết từ kết quả của việc sử dụng những khoản vay. Nguồn trả nợ của khách hàng vay tiêu dùng chính là thu nhập của họ: mức thu nhập của những khách hàng này thường khá cao và tương đối ổn định vì CTTC phải phân tích, đánh giá tình hình thu nhập của khách hàng trước khi quyết định cho vay.
Bên cạnh đó, những đối tượng có thu nhập thấp thường có nhu cầu tín dụng không cao, chỉ xuất hiện nhằm thỏa mãn nhu cầu giao dịch để cân đối thu nhập và chi tiêu. Những cá nhân có thu nhập trung bình và thu nhập cao thường có nhu cầu tín dụng cao hơn để tài trợ một cách linh hoạt cho chi tiêu, mà vẫn có khoản vốn để đầu tư nhằm tăng thu nhập. Nguồn trả nợ của người vay có những biến động lớn qua thời gian, phụ thuộc vào quá trình làm việc, kỹ năng, kinh nghiệm và công việc của họ, đồng thời phụ thuộc vào những biến động khác và chính sách trong từng thời kì, Do vậy các khoản cho vay tiêu dùng luôn được quản lý chặt chẽ và linh hoạt, đảm bảo an toàn cho CTTC và thường là các khoản vay không có tài sản đảm bảo. Đặc điểm về khoản vay Một vài đặc điểm về khoản vay trong CVTD của CTTC đã được đưa ra theo (Nguyễn Thành, 2006).