MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, hộ nông dân trồng chè trên cả nước nói chung, hộ nông dân trồng chè ở tỉnh Thái Nguyên nói riêng quy mô sản xuất (SX) thường nhỏ, chủ yếu sử dụng lao động gia đình với kỹ thuật canh tác thủ công. Trong một nền kinh tế thị trường hội nhập quốc tế, cạnh tranh khốc liệt, đầy biến động, rủi ro thì các hộ nông dân sản xuất chè thường thua thiệt trong tiêu thụ sản phẩm, do hạn chế trong áp dụng công nghệ mới vào sản xuất và chế biến, chi phí sản xuất cao, quản lý chất lượng sản phẩm kém và khâu quản bá tiêu thụ sản phẩm ít được chú trọng. Đặc trưng của SX chế biến chè mang tính hàng hóa rất cao, dù ở quy mô nông hộ, vì vậy mức độ phụ thuộc vào thị trường rất lớn.
Liên kết với nhau để cùng hình thành nên các tổ hợp tác, hợp tác xã (HTX) sẽ góp phần khắc phục tính nhỏ lẻ, manh mún của hộ, nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường. Trên cơ sở tham gia các tổ hợp tác, nhất là tham gia hợp tác xã, thông qua các tổ chức này, nhờ lợi thế của quy mô (economy of scale), hộ trồng chè sẽ có được vị thế thuận lợi hơn nhiều trong liên kết với các doanh nghiệp, cung ứng vật tư, thu mua chè nguyên liệu để chế biến và xuất khẩu chè, giảm được chi phí giao dịch, tránh bị ép giá. Liên kết giữa các hộ trồng chè thông qua HTX, các hộ mua được các vật tư nông nghiệp đảm bảo chất lượng với giá mua thấp, nhận được sự hỗ trợ về kỹ thuật sản xuất từ các doanh nghiệp (DN), tạo ra vùng nguyên liệu chè có chất lượng đồng đều, đảm bảo vệ sinh, an toàn thực phẩm, có xuất sứ địa lý rõ ràng. Nhờ đó sản phẩm chè sau chế biến có thể chiếm lĩnh được thị trường trong nước và quốc tế một cách vững bền với hiệu quả kinh tế cao cho các hộ trồng chè.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Thái Nguyên - tỉnh nổi tiếng với cây chè đặc sản, hiện có trên 17000 ha chè, tạo ra giá trị thu nhập khoảng 250 tỷ đồng mỗi năm, chiếm gần 15% giá trị sản xuất nông nghiệp(SXNN) của tỉnh. Sản lượng chè búp tươi hàng năm của tỉnh đạt khoảng 125 đến 140 nghìn tấn. Tuy vậy, SX lượng chè chế biến công nghiệp chỉ đạt từ 20-25% tổng sản lượng chè búp tươi, còn lại chủ yếu được sơ chế, chế biến theo quy mô hộ. Hầu hết các công ty chế biến chè ở Thái Nguyên hiện nay chưa có hợp đồng chặt chẽ với nông dân và cũng chưa có doanh nghiệp nào cam kết bao tiêu sản phẩm ổn định cho bà con.
Tóm lại trong nền kinh tế thị trường hội nhập và cạnh tranh quốc tế, liên kết giữa các hộ trồng chè trong SX, tiêu thụ chè giúp đảm bảo lợi ích cho các hộ trồng chè và các bên liên quan nhằm đảm bảo phát triển ngành chè bền vững là hết sức cần thiết. Huyện Đồng Hỷ là một huyện trung du, miền núi thuộc tỉnh Thái Nguyên, với đất đai và điều kiện khí hậu thời tiết khá thích hợp cho việc phát triển cây chè. Sau hơn 10 năm thực hiện nhiều chính sách hỗ trợ của tỉnh Thái Nguyên cho SX chè đã tạo nên sự chuyển biến rõ rệt từ khâu giống, kỹ thuật chăm sóc, chế biến từ đó chất lượng chè đã được nâng lên. Trong quá trình hình thành các vùng chuyên canh chè, nhiều HTX chè cũng được hình thành, tuy nhiên nhiều HTX chè tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) hiệu quả hạn chế, chưa giải quyết tốt được vấn đề đầu ra cho sản phẩm chè tại cho các thành viên HTX.
Các câu hỏi cấp thiết cần có câu trả lời đặt ra hiện nay là: Tại sao hiệu quả hoạt động SXKD của các HTX chè chưa cao? Trong khâu tổ chức HTX có những hạn chế gì? Hoạt động SXKD được triển khai như thế nào? Những khó khăn trong đầu tư phát triển là gì? Các nguồn lực của HTX được quản lý, phát triển và sử dụng như thế nào? Khả năng phát triển của các HTX chè đến đâu? Làm sao để các HTX chè đạt hiệu quả kinh tế cao, đảm bảo thu nhập và việc làm ổn định cho các thành viên HTX? LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Để góp phần trả lời các câu hỏi cấp thiết đặt ra ở trên đối với các HTX chè, em tiến hành thực hiện đề tài: “Tìm hiểu mô hình tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh của hợp tác xã chè Thịnh An tại thị trấn Sông Cầu, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Tìm hiểu mô hình tổ chức hoạt động SXKD của HTX chè Thịnh An tại thị trấn Sông Cầu huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên, qua đó thấy được những điểm mạnh và nhận diện được những hạn chế tồn tại trong SXKD của HTX. Trên cơ sở đó rút ra được những bài học kinh nghiệm và đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả SXKD chè của HTX chè Thịnh An.
Mục tiêu cụ thể 1. Về chuyên môn nghiệp vụ - Tìm hiểu được thực trạng công tác tổ chức và hoạt động SXKD của HTX Thịnh An tại thị trấn Sông Cầu, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. - Có được những kiến thức, kỹ năng và những bài học kinh nghiệm thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế tại HTX chè Thịnh An về công tác tổ chức và hoạt động SXKD của HTX chè. - Phân tích được những hạn chế, tồn tại trong tổ chức và hoạt động SXKD của HTX chè Thịnh An.
- Đề xuất được một số định hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức và hoạt động SXKD của HTX chè Thịnh An. Về thái độ và ý thức trách nhiệm - Có được ý thức kỷ luật trong công việc, thực hiện nghiêm túc các nội quy, quy định của HTX trong thời gian thực tập. - Chủ động sẵn sàng trong các công việc của HTX, tham gia hỗ trợ các xã viên HTX trong các khâu sản xuất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 - Tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm, kịp thời, làm đến nơi đến chốn để đạt kết quả tốt nhất các phần việc được giao khi thực tập tại HTX.
Về kỹ năng làm việc - Học được kỹ năng xây dựng kế hoạch và làm việc theo kế hoạch một cách khoa học. - Nâng cao được kỹ năng làm việc theo nhóm, cùng hỗ trợ nhau trong công việc để đạt mục tiêu HTX đề ra. Về kỹ năng sống - Có được sự tự tin trong công việc, trong giao tiếp và biết cách sống hòa đồng cùng với mọi người tại cơ sở thực tập. - Tạo được tác phong nhanh nhẹn, chịu được áp lực cao trong mọi công việc giúp cho việc tự lập sau khi ra trường.
- Biết lắng nghe học hỏi từ những lời khuyên của người khác. Nội dung và phương pháp thực hiện 1. Nội dung thực tập - Tìm hiểu mô hình tổ chức hoạt động kinh doanh của HTX. - Phân tích thuận lợi và khó khăn trong phương thức tổ chức hoạt động sản xuất của HTX.
- Tìm hiểu những yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX. - Đề xuất các giải pháp về tổ chức, về sản xuất kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX chè Thịnh An. Phương pháp thực thực hiện - Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp Đề tài thu thập thông tin thứ cấp từ các tài liệu đã công bố liên quan đến vấn đề nghiên cứu của các cơ quan tổ chức tại huyện Đồng Hỷ, tại UBND thị trấn Sông Cầu, tại HTX Thịnh An và các thông tin, số liệu trên các sách báo, internet. Các thông tin số liệu thứ cấp chính cần thu thập bao gồm: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 + Thông tin có liên quan đến HTX nói chung và HTX nông nghiệp nói riêng.
+ Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị trấn Sông Cầu. + Các thông tin số liệu có liên quan đến tình hình SXKD chè trên địa bàn nghiên cứu. + Thông tin về tổ chức, về hoạt động SXKD của HTX chè Thịnh An. - Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp Số liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp từ HTX chè Thịnh An, để thu thập số liệu sơ cấp, tôi đã sử dụng phương pháp chủ yếu sau: + Sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp đối với giám đốc HTX chè Thịnh An để tìm hiểu về quá trình hình thành, triển khai, thực hiện mô hình kinh tế HTX, những thông tin về tình hình cơ bản của HTX như: Họ tên, tuổi, dân tộc, giới tính, trình độ văn hóa, số thành viên, vốn sản xuất.
Những thông tin về kết quả hoạt động SXKD của HTX như: Tình hình các khoản chi, các khoản thu cả hiện vật và giá trị. Các yếu tố sản xuất như: Vốn, kỹ thuật, lao động, giá cả thị trường, cách thức tổ chức sản xuất, cách thức quản lý. Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và xu hướng thực hiện trong tương lại. + Trực tiếp tham gia trải nghiệm quá trình SX: Trực tiếp tham gia vào quá trình SX của HTX như: thu hái chè, vò, sao chè (là héo), đóng gói, thu gom chè tươi.
Từ đó dánh giá được những thuận lợi, khó khăn mà HTX gặp phải trong quá trình thu gom cũng như hoạt động SX của HTX. + Phương pháp quan sát: Tiến hành quan sát trực tiếp khi tham gia các hoạt động của HTX, nhằm có cái nhìn tổng quan về HTX, đồng thời cũng là những tư liệu để đánh giá độ chính xác các thông tin mà giám đốc HTX cung cấp. + Phương pháp thảo luận: Cùng với giám đốc HTX, các xã viên thảo luận về những vấn đề khó khăn tồn tại trong HTX đang gặp phải. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Thời gian và địa điểm thực tập 1. Thời gian thực tập - Thời gian: Từ ngày 13 tháng 08 năm 2018 đến ngày 23 tháng 12 năm 2018. Địa điểm thực tập - Địa điểm: Tại HTX chè Thịnh An, xóm 9, thị trấn Sông Cầu, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Một số vấn đề về hợp tác xã 2.