TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH MÔ HÌNH THÍCH ỨNG CỦA CALLISTA ROY Giảng viên hướng dẫn: PGS. Điều Dưỡng Đỗ Thị Hà Khoa Điều Dưỡng - Kỹ Thuật Y Học Nhóm 8 - ĐD2024A2 Học Phần: Định Hướng Ngành - Học Thuyết Điều Dưỡng THÀNH Thêm văn bản tiêu đề VIÊN in bài thuyết trình và chuyển nó thành phim để sử dụng trong lĩnh ĐỖ HOÀNG UYÊN 2453010281 LẠI NGỌC DIỆU XUÂN 2453010303 NGUYỄN ĐẶNG HOÀNG VIỆT 2453010289 NGUYỄN HUỲNH TRÂM 2453010257 NGUYỄN HUỲNH NHẬT VY 2453010295 NGUYỄN THANH XUÂN NGUYỄN PHƯƠNG UYÊN 2453010283 CAO TIỂU TUYẾT 2453010279 PHAN THỊ THU TUYỀN 2453010277 NỘI DUNG 1 GIỚI THIỆU HỌC THUYẾT Tiểu sử tác giả, sự ra đời của học thuyết 2 NỘI DUNG HỌC THUYẾT Các khái niệm chính, phụ, giả định và mối liên quan ỨNG DỤNG HỌC THUYẾT VÀO CÔNG TÁC ĐIỀU DƯỠNG 3 Tình huống lâm sàng 4 KẾT LUẬN 1 TIỂU SỬ TÁC GIẢ · 14/10/1939 tại Los Angeles, California, Hoa Kỳ · Lớn lên trong 1 gia đình Công giáo sùng đạo · Mẹ là 1 người điều dưỡng =>Sớm nhận thức được tầm quan trọng của sự chăm sóc người bệnh và cách cư xử vị tha QUÁ TRÌNH HỌC VẤN • 1963-1968: Bà nhận bằng cử nhân điều dưỡng tại trường Cao đẳng Mount Saint Mary ở Los Angeles và bằng thạc sĩ điều dưỡng nhi khoa tại Đại học California. • 1964-1966: Trong thời gian học cao học tại Đại học California, bà đã phát triển những khái niệm cơ bản của mô hình. • 1973-1977: Bà nhận bằng thạc sĩ xã hội học và bằng tiến sĩ xã hội học tại Đại học California.
Những đóng góp của Callista Roy sau khi hoàn thành chương trình học • Năm 1968: Bà bắt đầu vận dụng mô hình của mình • Năm 1982: Bà là phó giáo sư chủ nhiệm Khoa Điều dưỡng tại trường Cao đẳng Mount Saint Mary. • Năm 1983: Bà được thăng chức lên giáo sư tại cả trường Cao đẳng Mount Saint Mary và Đại học Portland, đồng thời giảng dạy trong một chương trình thạc sĩ tại Đại học Portland. Danh sách giải thưởng và danh hiệu • 2011: Giải thưởng người hướng dẫn Sigma, Chi hội Alpha quốc tế. • 2007: Giải thưởng huyền thoại sống của Học viện Điều dưỡng Hoa Kỳ và 1 số giải thưởng cao quý khác.
1 SỰ RA ĐỜI CỦA HỌC THUYẾT • Mô hình thích nghi của điều dưỡng Callista Roy được phát triển vào năm 1976. • Mục tiêu chính của nó là giải thích hoặc định nghĩa việc cung cấp dịch vụ điều dưỡng. Trong lý thuyết của mình, bà coi cá nhân như một tập hợp các hệ thống có liên quan duy trì sự cân bằng giữa các kích thích khác nhau. 1 SỰ RA ĐỜI CỦA HỌC THUYẾT • Mô hình của Roy kết hợp các khái niệm từ Lý thuyết mức độ thích nghi của nhà tâm lý sinh lý học người Mỹ nổi tiếng Harry Helson, Mô hình hệ thống của Ludwig von Bertalanffy và định nghĩa hệ thống của Anatol Rapoport.
• Bên cạnh đó các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển mô hình thích ứng cho Roy bao gồm: gia đình, giáo dục, nền tảng tôn giáo, người cố vấn và những kinh nghiệm lâm sàng của bà.1 CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH Con người Sức khỏe Môi trường Điều dưỡng 2. CON NGƯỜI • Con người được xem như hệ thống thích ứng và được định nghĩa là "một tổng thể các bộ phận có chức năng như một khối thống nhất vì một mục đích nào đó. Hệ thống con người bao gồm các nhóm người, tổ chức, cộng đồng và xã hội như một tổng thể”. • Con người sử dụng các cơ chế hoạt động bẩm sinh và có được để thích nghi.
SỨC KHỎE Sức khỏe được thể hiện bởi một chuỗi liên tục sức khỏe và bệnh tật. Được mô tả như một trạng thái và quá trình tồn tại và đang trở nên hòa nhập và tạo thành một thể thống nhất với nhau. MÔI TRƯỜNG 0 2 thêm phụ đề ở • Môi trường là những điều kiện hoàn cảnh và ảnh hưởng tác động đến sự phát triển và hành vi của con người. MÔI TRƯỜNG • Gồm kích thích tiêu điểm, kích thích bối cảnh và kích thích còn lại duy trì bởi 2 quá trình kiểm tra tính hiệu quả trong việc khơi gợi phản ứng từ một cá nhân, gồm quá trình tự điều chỉnh kích thích và quá trình nhận thức đưa ra quyết định kiểm soát kích thích.
ĐIỀU DƯỠNG • Mục đích điều dưỡng là thúc đẩy sự thích ứng ở từng phương thức trong bốn phương thức/chế độ. Chế độ Chế độ tự Chế độ Chế độ khái niệm chức năng sinh lý phụ thuộc bản thân vai trò lẫn nhau 2. ĐIỀU DƯỠNG • Điều dưỡng vận dụng kiến thức chuyên môn và kỹ năng quan sát hiệu quả để nắm bắt những ảnh hưởng của kích thích bên ngoài lẫn bên trong lên người bệnh để trợ giúp người bệnh có những phản ứng thích ứng phù hợp với môi trường của người bệnh. Thêm văn bản tiêu đề in bài thuyết trình và chuyển nó thành phim để sử dụng trong lĩnh 2.2 CÁC KHÁI NIỆM KHÁC • Thích ứng( Adaptation): Là quá trình và kết quả trong đó những suy nghĩ và cảm nhận của con người.
• Kích thích tiêu điểm( Focal stimuli): Là những tác động trực tiếp, tức thời gây ra phản ứng ngay lập tức. Ví dụ: một tai nạn giao thông. • Kích thích bối cảnh( Contextual stimuli): Là những yếu tố xung quanh, tạo nên ngữ cảnh cho tình huống. Ví dụ: môi trường sống, văn hóa.
• Kích thích còn lại( Residual stimuli): Là những yếu tố tiềm ẩn, khó xác định, có thể là những trải nghiệm quá khứ ảnh hưởng đến phản ứng hiện tại. • Tiểu hệ thống nhận thức( Cognatoc subsystem): Liên quan đến quá trình suy nghĩ, học tập, cảm xúc. • Tiểu hệ thống điều chỉnh( Regulator subsystem): Là phản ứng tự động của cơ thể trước kích thích. • Quá trình kiểm soát ổn định( Stabilizer control processes): Là những giá trị, quy tắc giúp con người duy trì sự ổn định trong cuộc sống.
• Quá trình kiểm soát đổi mới( Innovator control processes): tiểu hệ thống bên trong (internal subsystem)bao gồm các cấu trúc và các quá trình phát triển( processes for growth). Thêm văn bản tiêu đề in bài thuyết trình và chuyển nó thành phim để sử dụng trong lĩnh 2. GIẢ ĐỊNH Mô hình thích ứng Roy đưa ra các giả định chính sau ( Roy, 2009): • Mỗi người là một thực thể tổng hợp các mặt sinh học - tâm lý - xã hội. • Vận dụng các cơ chế hoạt động bẩm sinh để đối phó với sự thay đổi của môi trường.
• Bệnh tật xảy ra liên tục không thể tránh khỏi, khi môi trường thay đổi đòi hỏi con người phải thích nghi. • Phản ứng thích ứng của một người phản ánh cấp độ của các kích thích. • Quan hệ cá nhân là một phần không thể thiếu của điều dưỡng. • Một người có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ.
• Tôn trọng ý kiến người bệnh. • Trạng thái thích nghi là trạng thái giải phóng năng lượng. => Đáp ứng với các kích thích. Thêm văn bản tiêu đề in bài thuyết trình và chuyển nó thành phim để sử dụng trong lĩnh 2.
MỐI LIÊN QUAN. CO SINH LÝ- THỂ CHẤT TỰ KHÁI NIỆM- NHẬN BIẾT NHÓM QUÁ TRÌNH ỨNG PHÓ PHỤ THUỘC LẪN NHAU CHỨC NĂNG VAI TRÒ Nguồn: PGS.Đỗ Thị Hà, Học thuyết Điều dưỡng trong chăm sóc sức khỏe tập 1 (2023), nhà xuất bản Y học BỐN CHẾ ĐỘ/PHƯƠNG THỨC THÍCH ỨNG PHẢN ÁNH NHỮNG PHẢN ỨNG CỦA CÁ NHÂN VỚI CÁC KÍCH THÍCH CHẾ ĐỘ SINH LÝ 1 CHẾ ĐỘ TỰ KHÁI NIỆM 2 BẢN THÂN CHẾ ĐỘ CHỨC NĂNG 3 4 CHẾ ĐỘ PHỤ THUỘC VAI TRÒ LẪN NHAU 1.CHẾ ĐỘ SINH LÝ • Chế độ sinh lý là sự nhận định sinh lý cấp độ đầu tiên diễn ra trong các cơ quan của con người 2.CHẾ ĐỘ TỰ KHÁI NIỆM BẢN THÂN • Chế độ tự khái niệm bản thân là cách mà một người tự nhìn nhận bản thân mình trong xã hội tại một cột mốc thời gian như niềm tin, cảm nhận về chính mình đối với những thay đổi môi trường bên trong và bên ngoài.CHẾ ĐỘ CHỨC NĂNG VAI TRÒ • Chế độ chức năng vai trò là sự xác định vai trò xã hội học của một cá nhân trong xã hội 4.CHẾ ĐỘ PHỤ THUỘC LẪN NHAU • Chế độ phụ thuộc lẫn nhau là một người luôn có những mối quan hệ với những người khác và thừa nhận sự phụ thuộc lẫn nhau trong quá trình tồn tại và hoạt động của họ. QUY TRÌNH ĐIỀU DƯỠNG THEO MÔ HÌNH THÍCH ỨNG ROY GỒM CÓ 06 BƯỚC: 1 Nhận định các hành vi của người bệnh, từ đó tập trung giải quyết hành vi của người bệnh. 2 Nhận định các phản ứng, trạng thái của người bệnh hay đánh giá các kích thích tác động đến người bệnh.
3 Đưa ra chẩn đoán điều dưỡng dựa trên các vấn đề của người bệnh. 4 Thiết lập mục tiêu chăm sóc sức khỏe cho người bệnh. 5 Xây dựng can thiệp điều dưỡng đáp ứng các mục tiêu chăm sóc. 6 Lượng giá kết quả.
Bước 1: Nhận định các hành vi của người bệnh, từ đó tập trung giải quyết hành vi của người bệnh. Bước 2: Nhận định các phản ứng, trạng thái của người bệnh hay đánh giá các kích thích tác động đến người bệnh. Bước 3: Đưa ra chẩn đoán điều dưỡng dựa trên các vấn đề của người bệnh. Bước 4: Thiết lập mục tiêu chăm sóc sức khỏe cho người bệnh.
Bước 5: Xây dựng can thiệp điều dưỡng đáp ứng các mục tiêu chăm sóc. Bước 6: Lượng giá kết quả. ỨNG DỤNG • Điều dưỡng có thể ứng dụng học thuyết để chăm sóc cho người bệnh hay chăm sóc cho chính bản thân mình. • Phân tích cách thức điều dưỡng tương tác và đối phó với những tác nhân trong môi trường công việc chăm sóc người bệnh.
• Mô hình thích ứng Roy có vai trò hướng dẫn cho việc phát triển và đánh giá một chương trình chăm sóc y tế tại bệnh viện nhằm đáp ứng nhu cầu công việc của đội ngũ điều dưỡng. TÌNH HUỐNG 1 : Bệnh nhân bị đột quỵ Bà Lan (65 tuổi) bị đột quỵ thiếu máu não, dẫn đến liệt nửa người bên phải và khó nói. Bà Lan rất lo lắng về tình trạng sức khỏe của mình, ảnh hưởng đến giấc ngủ Áp dụng Học thuyết Roy Chế độ sinh lý: Liệt nửa người, khó nói, thay đổi nhịp tim và huyết áp. Chế độ tự nhận thức - Tâm lý: Lo lắng, thay đổi giấc ngủ.
Chế độ vai trò - chức năng: Không thể tự chăm sóc bản thân, không thể làm việc nhà. Chế độ phụ thuộc - giao tiếp: Cần sự hỗ trợ của gia đình và nhân viên y tế, khó khăn trong giao tiếp.