Đặt vấn đề Vào đầu những năm 1990 khi đất nước bước vào thời kỳ ổn định chính trị, nền kinh tế của nước nhà bắt đầu bước sang một trang sử mới. Các Tổ chức/Doanh nghiép(TC/DN) Việt Nam lúc bấy gid được tiếp cận với một khái niệm mới về chất lượng và quản lý chất lượng(QLCL) theo tiêu chuẩn quốc tế. Trải qua một chặng đường dài gần 25 năm đổi mới, với sự nỗ lực không ngừng của các TC/DN cùng với sự hỗ trợ của các đơn vị tư vẫn, các tổ chức chứng nhận quốc tế, thì giờ đây các tiêu chuẩn ngày một được tiếp cận gần hơn với doanh nghiệp. Việt Nam gia nhập vào tổ chức thương mại thế giới WTO, với một sân chơi rộng mở hơn, trở nên tự do hơn, có nghĩa là các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội làm ăn với nhiều đối tác nước ngoài hơn.
Nhưng đồng thời với quá trình đó là sự hình thành các qui tắc, các trật tự mới trong thương mại quốc tế. Khi các hàng rào thé quan dan được gỡ bỏ, những khó khăn do đòi hỏi của hàng rào kỹ thuật đối với thương mại lại xuất hiện. Với sức ép của thị trường và đặc biệt là một số khách hàng ở những nước phát triển, họ luôn đòi hỏi cao về chất lượng hàng hóa buộc các TC/DN phải đạt những chứng chỉ quốc tế. Ngoài hệ thống QLCL phù hợp với tiêu chuẩn ISO 9001, phải có hệ thống quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm(ATVSTTP)theo tiêu chuẩn HACCP hoặc ISO 22000, hệ thống quan lý an toàn sức khoẻ nghề nghiệp(ATSKNN)theo tiêu chuẩn OHSAS 18001, hệ thống quản lý trách nhiệm xã hội theo SA 8000,v.v những tiêu chuẩn này như là điều kiện tiên quyết cho việc ký kết hợp đồng hoặc thỏa thuận thương mai(Ngoc Anh- Trung tâm TVTC).
Ngoài việc xây dựng các hệ thống quan ly(HTQL) theo tiêu chuẩn, các TC/DN còn hướng tới xây dựng và phát trién văn hóa tổ chức, cải tiến quản lý nhân sự, xây dựng mối quan hệ hài hòa, tiến bộ trong doanh nghiệp, làm cho người lao động thêm gan bó với doanh nghiệp, nâng cao hiệu qua làm viéc.[42| Xu hướng hiện nay, do áp lực tác động từ nhiều phía lên hoạt động doanh nghiệp, đòi hỏi các TC/DN phải áp dụng đồng thời nhiều HTQL. Nhưng các HTQL được thiết lậpmột cách riêng rẽ, tách rời nhau.điều này đã khiến các TC/DN không phát huy được sức mạnh tông hợp của các hệ thông đó. TC/DN có bay nhiêu hệ thố ng thì có bay nhiêu đội ngũ, ban chỉ đạo, hệ thống văn bản, hệ thống giám sát, đánh giá,.làm việc 10 liên tục dé đáp ứng được các yêu cau tiêu chuẩn. Chính vì lẽ đó, các TC/DN luôn trăn trở, lúng túng khi áp dụng hệ thống quản lý thống nhất [65].
Khi các TC/DN được chứng nhận các hệ thống độc lập như thế ngoài sự tăng cao chi phí, thời gian, còn phải đương dau với sự thiếu thống nhất, hiệu qua làm việc không cao. Câu hỏi đặt ra cho các nhà quản lý, các tổ chức, các doanh nghiệp là làm thế nào để khắc phục được tình trạng bat cập này. Theo như các chuyên gia về quản lý của các tổ chức lớn trên thế giới như: Del Norske Veritas, Hiệp Hội Châu Au VỀ Chất Luong,Vién Đảm Bào Chất Lượng,v.đưa ra giải pháp để giúp các TC/DN có thé phát huy tối đa hiệu qủa của các mô hình quản lý là: tích hợp các mô hình quản lý riêng rẽ thành một mô hình tích hợp (Integrated Management System— IMS) [65], các tổ chức muốn tích hợp các hệ thống riêng lẻ của họ và hướng tới phát triển một hệ thống tích hợp hoàn chinh[3]. Theo như các chuyên gia về QLCL việc tích hợp như thé sẽ mang lại cho TC/DN nhiều lợi ích hơn như: hạn chế rủi ro, giảm thiểu chi phí và thời gian cho việc xây dựng, giám sát, chứng nhận,v.v cơ cau tô chức được khắc phục, giúp cho việc quản ly hiệu qua hơn tránhchồng chéo, trùng lặp, hệ thồng quản lý văn bản sẽ gọn gàng, nhận thức người lao động sẽ rõ ràng hơn và có trách nhiệm hơn trong công việc của mình.
Chính vì vậy mà hình ảnh, uy tín của TC/DN dược nâng lên, chất lượng hàng hóa được sự quan tâm nhiều hơn và giúp cho việc sản xuất kinh doanh ngày càng trở nên tốt hơn. Các TC/DN tùy theo loại hình hoạt động của mình sẽ áp dụng hệ thống quản tritich hợp( HTQTTH) một cách phù hợp. Trong nhóm những tiêu chuẩn chung phù hợp với tat cả các tổ chức, các doanh nghiệp có 4 tiêu chuẩn lớn có thé tích hop với nhau dé tạo nên một hệ thống quản lý chuẩn mực: (1) hệ thống QLCL với các tiêu chuẩn áp dụng là ISO 9001, (2) hệ thống an toàn sức khoẻ và nghề nghiệp với tiêu chuẩn áp dụng là OHSAS 18001, (3) hệ thống quản lý môi trường với tiêu chuẩn áp dụng ISO 14001, (4) hệ thống quản lý về trách nhiệm xã hội với tiêu chuẩn là SA 8000[66]. Nhưng với một số lĩnh vực đặc trưng thì ISO 9001 vẫn là nên tảng dé tích hợp với các hệ thống khác như: HACCP, ISO 22000.
Một điều quan trọng là trong giai đoạn xã hội phát triển như hiện nay thì các TC/DN phải chú ý nhiều hon nữa dé phát triển doanh nghiệp của mình theo hướng bền vững. Phát triển theo hướng bền vững luôn gan liền với việc quan tâm đến Chất lượng-Cộng déng-Con người-Bảo vệ môi trường.Theo GS Prasert Suttiprasitngành 11 công nghiệp bên vững là ngành công nghiệp luôn tăng cường sự phát triển bền vững, phát triển bền vững được phát triển bởi uỷ ban thế giới về môi trường và được phát triển từ 1987 với phương châm “Phát triển bền vững là đáp ứng được nhu cau hiện tại mà không ảnh hưởng đến khả năng của các thế hệ tương lai để đáp ứng nhu câu của riêng họ [46 |.Có như vậy thì việc quan tâm của doanh nghiệp ngày càng được xã hội đánh giá cao, giúp cho TC/DNcó nhiều ưu thế hơn trong môi trường cạnh tranh dé tồn tal. * Lập kế hoạch chiến lược —-dw-dA S * Quản lý con người và ® Kiểm soát sàn S| * Chương tình QA | |e mànshm QA mpi Sy or * Quy trình tài liệu | i+ Teich nhiệm của nhận ney, phim và trình độ tay nghề | lyiên-QA lì chan ian * Thống kế * tiêu chuẩn - QA * Tiêu chuẩn - *Kiểmsoá@nhên | | (ISO, HACCP,.) * Giải thưởng chất lượng như mô hình Maturity * Khiếu nại Kiểm soát chất lượng Đảm bảo chất lượng Quản ly chấtlượng Tích hợp quản lý chất lượng toàn điện | HI 1960 1970 1980 1990 - Hình 1.1: Mô hình sự tiên hoá từ kiêm soát chat lượng di dén hệ thông quan tri tích hợp (theo Dietmar Mangelsdorf, 1999){ 17] 1. Mục tiêu của đề tài Xây dựng mô hình hệ thống quản tri tích hợp (HTQT TH) theo tiêu chuẩn ISO 9001: 2008, HACCPva OHSAS 18001:2007 cho công ty Camimex trên cơ sở HTQL chất lượng ISO 9001 công ty đang áp dụng 1.Tính cấp thiết của đề tài Trong giai đoạn hiện nay một TC/DN muốn nâng cao uy tín, vị thế và khả năng cạnh tranh trên thương trường thì cần phải có nhiều chứng nhận quốc tế như ISO 9001, HACCP, ISO 14001, IFS, OHSAS 18001, SA 8000.vnéu thực hiện từng chứng nhận riêng biệtthì mat khá nhiều thời gian và chi phí.
Dé hạn chế việc này cũng như muốn 12 năng cao hơn nữa uy tín của mình, tạo được niềm tin đối với khách hàng thì TC/DN phải tìm hiểu và áp dụng hệ thống tích hợp. Đây là nền tảng vững chắc cho các tổ chức, các doanh nghiệp và cũng là nhu câu xã hội mong muôn trong giai đọan hiện nay. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa khọc Tích hợp để nâng cao hiệu quả quản lý của từng tiêu chuẩnriêng lẻ như ISO 9001, HACCP, OHSAS 18001 trong một TC/DN Mô hình quản lý hiệu quả cho cdc TC/DN chế biến thực phẩm trong thời điểm hiện tại và tương lai.
Tạo nên sự phát triển bền vững găn liền với chất lượng-cộng đồng-con người-bảo vệ môi trường. Ý nghĩa thực tiễn [34, 61] `ở .% Về phương diện quản lý Khi áp dụng HTQTTH giúp cho TC/DN họat động trongmột thé thốngnhắt, cơ cau tổ chức sẽ gọn gang hơn Hạn chế sự trùng lặp, chồng chéo, giúp việc kiểm tra, theo dõi, quản lý được dễ dàng hơn Hệ thống văn bản gọn hơn, dễ tra cứu hơn so với từng hệ thống riêng lẻ Giúp việc đào tạo nhân viên tốt hơn, giúp nhân viên dễ hiểu hơn và nâng cao hiệu qủa công việc của họ Nâng cao hiệu qủa quản lý, điều hành Về phương diện kinh tế Hạn chế rủi ro, giảm thiểu và loại bỏ chi phí an Hạn chế chi phí và thời gian cho việc đánh giá, cấp chứng nhận, giám sát của bên thứ ba Áp dụng HTQTTH giúp cho TC/DN nâng cao uy tín, khả năng cạnh tranh và mở rông thị trường trong nước và nước ngoài Về phương diện xã hội Việc áp dụng HTQTTH giúp nâng cao hình anh của TC/DN trong xã hội va người tiêu dùng, 13 - _ Nhận thức của người tiêu dùng ngày càng nâng cao không chi quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn quan tâm nhiều hơn về trách nhiệm xã hội, bảo vệ nhân lực và môi trường. - - Một TC/DN khi đạt được sự thố ng nhất về nhiều mặt là một cơ hội, tiềm năng dé phát huy tối đa uy tín của mình và đáp ứng được nhu cau khắc khe của người tiêu dùng. Nội dung luận văn - Tong quan vê hệ thông quản lý chat lượng, hệ thông an toàn vệ sinh thực phẩm và hệ thống an toàn sức khoẻ nghề nghiệp - _ Tổng quan tình hình áp dụng hệ thống quản trị tích hợpở Việt Nam và trên Thế Giới - Phan tích cơ sở cho việc tích hợp các tiêu chuẩn - Xây dựng mô hình hệ thống quản trị tích hợp theo tiêu cudn ISO 9001: 2008, HACCP và OHSAS 18001:2007 cho công ty chế biến thủy sản CAMIMEX 1.
Phương pháp thực hiện 1. Phương pháp luận Xãhội ngày càng phát triển nhu cầu của con người ngày càng tăng lên về mọi mặt. Việt nam đã nỗ lực hội nhập nền kinh tế khu vực và toàn cầu chăng hạn như: tham gia vào các tô chức ASEAN, APEC, ASEM, WTO. Nền kinh tế Việt Nam đang trên đà phát triển, tuy nhiên nhu cầu của thị trường thế giới ngày càng trở nên khắc nghiệt hơn, đòi hỏi các TC/DN phải đạt được các tiêu chuẩn quốc tế.
Vì vậy các TC/DN luôn phải phan đấu phát triển không ngừng dé nâng cao uy tính, hiệu quahoat động kinh doanh, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu.muốn vậy thì các TC/DN phải đạt nhiều chứng nhận quốc tế ,việc đạt được từng chứng nhận độc lập phải mất nhiều thời gian vả chỉ phí.