Chương 1: Cơ sở lý luận về mô hình quản lý cơ sở đào tạo bồi dưỡng chính trị cấp huyện : 53 trang Chương 2: Cơ sở thực tiễn quản lý cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chính trị cấp huyện : 45 trang Chương 3 : Mô hình quản lý và các giải pháp thực hiện mô hình quản lý cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chính trị cấp huyện : 58 trang Phần kết luận và khuyến nghị. Cuối luận án là phụ lục và tài liệu tham khảo. 11 z CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH QUẢN LÝ CƠ SỞ ĐÀO TẠO BỒI DƢỠNG CHÍNH TRỊ CẤP HUYỆN 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.Những nghiên cứu trong nƣớc Vấn đề đào tạo bồi dưỡng cán bộ cấp xã, phường và thiết chế phục vụ cho công tác này đã được sự quan tâm đầu tư của các cơ quan Đảng và Nhà nước nghiên cứu.
Sau khi nước nhà thống nhất và đặc biệt từ sau năm 1985, Đảng ta đã khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Để đáp ứng yêu cầu về chất lượng cán bộ cơ sở phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ Quốc trong tình hình mới, ngày 3/6/1995, Ban Bí thư Trung ương Đảng ( khoá VII) đã ra Quyết định số 100/QĐ-TW về việc “ Thành lập Trung tâm bồi dƣỡng chính trị cấp huyện”. Trên cơ sở quyết định đó, Ban Tư tưởng văn hoá Trung ương ( nay là Ban Tuyên giáo Trung ƣơng) đã từng bước ra các văn bản hướng dẫn việc tổ chức thực hiện. Các Quyết định và văn bản của Trung ương về mô hình Trung tâm bồi dưỡng chính trị, mới đề cập tới chức năng, nhiệm vụ, các yếu tố, tổ chức sư phạm ( bộ máy – nhân sự, giảng viên, nội dung chƣơng trình, cơ sở vật chất, kinh phí .), quan hệ quản lý ( sự lãnh đạo của Đảng, trách nhiệm quản lý của chính quyền).
tức là các đối tượng của quản lý mà chưa có các văn bản xác định nội dung, quy trình quản lý đối tượng. Về chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm: Có nhiệm vụ tổ chức bồi dưỡng lý luận Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, các Nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; chuyên môn, nghiệp vụ về công tác xây dựng Đảng, chính quyền, đoàn thể; phẩm chất đạo đức; thời sự, chính 12 z sách cho đội ngũ cán bộ, Đảng viên, hội viên của các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở: Tổ chức bộ máy nhân sự của Trung tâm: Có tư cách pháp nhân như Ban Đảng cấp huyện, có con dấu, tài khoản riêng, có Ban giám đốc và các bộ phận chức năng. Nội dung chƣơng trình: Có các chương trình bồi dưỡng sơ cấp lý luận chính trị; bồi dưỡng cấp uỷ, cán bộ chính quyền, đoàn thể, bồi dưỡng đối tượng kết nạp Đảng, Đảng viên mới, các chương trình chuyên đề; cập nhật thông tin, thời sự, chính sách. Cơ sở vật chất, kinh phí: Trung tâm có trụ sở riêng, có các bộ phận chức năng với các phương tiện, trang bị, tài liệu cần thiết phục vụ làm việc, giảng dạy và học tập.
Kinh phí hoạt động do ngân sách Nhà nước cấp. Song quy chế quản lý cơ sở vật chất, kinh phí chưa được ban hành. Về cơ chế quản lý: Trung tâm chịu sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp uỷ cấp huyện; chịu sự quản lý của chính quyền cấp huyện về cơ sở vật chất, kinh phí và các chế độ, chính sách; chịu sự quản lý của Ban Tuyên giáo cấp trên về nội dung, chương trình, chuyên môn nghiệp vụ sư phạm. Song, các văn bản pháp quy về cơ chế quản lý chưa ban hành.
Về quy trình vận hành quản lý: chưa có văn bản hướng dẫn Sau hơn 15 năm thành lập Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện cho đến nay, ở nước ta chưa có một công trình nghiên cứu cấp tiến sĩ đề cập tới mô hình quản lý Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện - với tư cách là một hệ thống, có cấu trúc các yếu tố cấu thành mô hình quản lý đồng bộ, được luận giải về tính khách quan và cơ sở lý luận về mô hình, các yếu tố và mối liên hệ lôgic giữa các yếu tố trong mô hình quản lý Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện. 13 z Vì vậy, đề tài mà tác giả nêu ra là một cố gắng nhằm lấp được sự trống vắng trên. Tuy nhiên, đề tài cũng đã thừa kế một số kết quả : Cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chính trị cấp huyện là một thiết chế tổ chức sư phạm, có chức năng giáo dục - truyền thụ và lĩnh hội tri thức chính trị. Do đó, nó cũng mang những đặc trưng chung như các mô hình tổ chức giáo dục khác của hệ thống giáo dục quốc gia về chức năng, tổ chức các nguồn lực, cơ chế quản lý, quy trình vận hành quản lý.
Cho nên, để xác lập cơ sở lý luận cho mô hình quản lý cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chính trị cấp huyện - về cơ bản phải dựa trên nền tảng khung lý thuyết về quản lý giáo dục của Việt Nam, để vận dụng vào điều kiện cụ thể của cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chính trị cấp huyện. Các công trình nghiên cứu về khoa học quản lý giáo dục mà tác giả đề tài dựa làm cơ sở lý luận cho luận án, chủ yếu là : Các tác phẩm về quản lý giáo dục của học viện quản lý giáo dục, giáo trình quản lý giáo dục của khoa sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội, các tác phẩm, chuyên đề, tài liệu, luận văn của một số Tiến sĩ, Thạc sĩ của học viện Chính trị hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh có đề cập đến công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ các cấp, vai trò, tác dụng của đội ngũ cán bộ cơ sở và các tài liệu tham khảo khác ( đƣợc ghi trong mục tài liệu tham khảo cuối luận án). Kinh nghiệm thực tế quản lý của Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện ở các tỉnh, thành được tổng hợp trong cuốn kỷ yếu hội nghị tổng kết công tác tuyên giáo toàn quốc hàng năm, một số bài viết được đăng tải trên các tạp chí trong đó có công tác tuyên giáo, khoa giáo của Ban Tuyên giáo Trung ương và từ kết quả nghiên cứu, khảo sát mà tác giả luận án đã tiến hành tại một số Trung tâm bồi dưỡng chính trị có tính điển hình trên địa bàn cả nước và tỉnh Hải Dương. Kinh nghiệm quản lý của các Trung tâm, chủ yếu tập trung vào ba vấn đề cấp thiết mà thực tiễn quản lý thường xuyên đặt ra cho các Trung tâm bồi dưỡng chính trị, đó là : 14 z Cần mở rộng chức năng, nhiệm vụ Kiện toàn các yếu tố tổ chức sư phạm - đối tượng của quản lý.
Xây dựng cơ chế quản lý và quy trình vận hành quản lý. Mở rộng chức năng nhiệm vụ Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện là địa chỉ duy nhất trên địa bàn có nhiệm vụ truyền thụ tri thức chính trị cho mọi đối tượng không phải là cán bộ chủ chốt ở cơ sở ( cán bộ đầu ngành thuộc diện đối tƣợng của trƣờng chính trị tỉnh). Nếu Trung tâm chỉ làm chức năng bồi dưỡng ( với quan niệm “ bổ sung thêm kiến thức”) thì chưa thể đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho cơ sở. Vì vậy, trong thực tế hầu hết các Trung tâm bồi dưỡng chính trị đã bổ sung thêm chức năng “ đào tạo”, như liên kết mở các lớp đào tạo chương trình Trung cấp lý luận tại chức, chương trình đại học quản lý kinh tế tại chức, chương trình Đại học nông nghiệp tại chức v.
cho cán bộ cơ sở. Với các lớp đào tạo, Trung tâm chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý và đảm bảo các điều kiện vật chất, kinh phí, nội dung chương trình và giảng viên do các Trường Đại học và Trường Chính trị tỉnh đảm nhiệm. Mặc khác, theo quy định của Trung ương, chức năng nhiệm vụ của Trung tâm có sự giới hạn về đối tượng và nội dung chương trình ( đối tƣợng là cán bộ, Đảng viên trong các tổ chức của hệ thống chính trị; nội dung chƣơng trình tập trung vào các bộ môn: Lý luận Mác – Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, Nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc, chuyên môn, nghiệp vụ xây dựng Đảng, chính quyền, đoàn thể, xây dựng đạo đức cách mạng) là chưa đáp ứng nhu cầu về tri thức chính trị cho nhiều loại đối tượng ở cơ sở. Vì vậy, nhiều Trung tâm bồi dưỡng chính trị đã căn cứ vào tình hình cụ thể của địa phương để mở thêm chương trình cho các đối tượng nằm ngoài hệ thống chính trị, như chương trình cho các lớp của tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, doanh nghiệp, tôn giáo, dân tộc v.
Các yếu tố tổ chức hoạt động (nhƣ tổ chức bộ máy, giảng viên, nội dung chƣơng trình, cơ sở vật chất, phƣơng tiện, tài liệu v.) là những điều kiện cơ bản cho các hoạt động sư phạm và cũng là đối tượng của quản lý. Tuy nhiên, cho đến nay Trung ương vẫn chưa có các văn bản quy định hoặc hướng dẫn các tiêu chuẩn, tiêu chí cho từng yếu tố nêu trên. Vì vậy, các Trung tâm bồi dưỡng chính trị đã căn cứ vào điều kiện cụ thể của địa phương để vận dụng tư tưởng chỉ đạo có tính định hướng trong Quyết định số 100 của Ban Bí thư Trung ương Đảng ( khoá VII) và các hướng dẫn liên ngành của Ban Tuyên giáo Trung ương – Ban Tổ chức Trung ương - Bộ Tài chính. Nhiều Trung tâm bồi dưỡng chính trị đã tự thiết kế và làm tờ trình lên cấp uỷ, Uỷ ban nhân dân cấp huyện về các vấn đề cấp thiết, làm căn cứ cho việc triển khai hoạt động như: Xây dựng tổ chức bộ máy, biên chế và lao động hợp đồng, phân công nhiệm vụ các bộ phận, các chức danh.
Thành lập đội ngũ giảng viên kiêm chức. Kết cấu nội dung chương trình bồi dưỡng, bổ sung các chuyên đề thực tiễn địa phương theo hướng nâng cao kỹ năng giải quyết tình huống ( cầm tay chỉ việc). Xây dựng cơ sở vật chất, phƣơng tiện Theo phương châm từng bước chuẩn hoá, hiện đại hoá. Nhiều Trung tâm đã xây dựng được trụ sở kiên cố cao tầng, có thư viện – phòng đọc, trang bị máy vi tính nhằm chuyển đổi từ phương pháp quản lý thang bậc sang quản lý mạng v.