phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung Khóa luận gồm 2 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng mô hình lớp học đảo ngƣợc trong dạy học lịch sử ở trƣờng THPT Chƣơng 2: Sử dụng mô hình lớp học đảo ngƣợc trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 ở trƣờng THPT. Thực nghiệm sƣ phạm 9 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƢỢC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG THPT 1. Các khái niệm cơ bản 1. Hình thức dạy học kết hợp (Blended learning) Blended learning hay còn gọi là dạy học kết hợp là một hình thức dạy học có sự kết hợp giữa phƣơng thức dạy học truyền thống ở trên lớp với phƣơng thức dạy học trực tuyến thông qua Internet [43].
Để có thể áp dụng đƣợc Blended learning vào trong giảng dạy, điều kiện tiên quyết là phải có sơ sở vật chất hiện đại cho dạy học (máy chiếu, máy tính, Internet,…), ngoài ra cần phải có nguồn tài liệu học tập online phong phú và đòi hỏi khả năng sử dụng CNTT thành thạo của giáo viên và học sinh. Blended learning hiện có 6 mô hình đang đƣợc áp dụng và đem đến hiệu quả cao trong giáo dục: Face-to-Face Driver, Rotation, Flex, Online Lab, Self-Blend, Online Driver. Face-to-Face Driver (Hƣớng dẫn trực tiếp), với mô hình này, ngƣời dạy và ngƣời học trao đổi trực tiếp với nhau, mặt đối mặt. Địa điểm học tập có thể là lớp học hoặc cũng có thể là một không gian khác với sự kết nối của Internet.
Rotation (Luân phiên/Xoay vòng/Hoán đổi), đƣợc chia nhỏ thành Station Rotation (Hoán đổi trạm học tập), Flipped classroom (Lớp học đảo ngƣợc), Individual Rotation (Xoay vòng cá nhân),… Với mô hình này, giáo viên sắp xếp một lịch trình cho quá trình học hoặc một tiết học cho nhiều các hoạt động học tập nhƣ dự án, thảo luận nhóm, cá nhân,… và nhất định phải có học trực tuyến. Flex (Mô hình linh hoạt), đây là mô hình mà quá trình dạy và học diễn ra trên Internet, giáo viên sẽ tiến hành soạn thiết kế bài giảng, bài tập,… liên 10 quan tới bài học trên các trang Web học tập online để học sinh truy cập vào đó và tiến hành quá trình học tập của mình. Online Lab (Phòng học trực tuyến), với mô hình này học sinh sẽ đƣợc học tại phòng học riêng. Ở đó, không có giáo viên giảng dạy trực tiếp mà chỉ có các trợ giảng giám sát.
Các bài giảng sẽ đƣợc giáo viên truyền đạt đến học sinh thông qua hệ thống máy chiếu và loa trong phòng. Self-Blend (Tự kết hợp), ở mô hình này, học sinh có thể tự chọn kết hợp các chƣơng trình học, khóa học khác nhau, có thể lựa chọn học trên lớp, tại nhà hoặc trực tuyến. Online Driver (Học trực tuyến), với mô hình này, không gian học tập là không cố định. Giáo viên và học sinh thực hiện việc trao đổi thông tin, giảng dạy và học tập thông qua Internet.
Mô hình lớp học đảo ngược (Flipped classroom) Về khái niệm: Flipped classroom hay còn gọi là lớp học đảo ngƣợc, là một trong những mô hình của hình thức dạy học kết hợp. Với mô hình này, cấu trúc của một lớp học truyền thống bị phá vỡ, những gì ở lớp học thông thƣờng diễn ra trên lớp thì sẽ trở thành hoạt động diễn ra ở nhà và ngƣợc lại (Hình 1. So sánh lớp học truyền thống và lớp học đảo ngƣợc[1] [1] https://lophoccongdong.com/phuong-phap-lop-hoc-dao-nguoc-la-gi/ 11 Cấu trúc của một bài học theo mô hình lớp học đảo ngƣợc (Hình 1.2) nhƣ sau: Hình 1. Sự khác nhau về cấu trúc giữa lớp học truyền thống và lớp học đảo ngƣợc[2] Nếu nhƣ một lớp học bình thƣờng, trƣớc khi lên lớp học sinh đọc trƣớc bài, nghe giảng trên lớp và về nhà thì làm những bài tập mà giáo viên giao cho thì với lớp học đảo ngƣợc, quá trình này hoàn toàn ngƣợc lại, xáo trộn lại.
Theo đó, giáo viên sẽ thiết kế bài giảng, bài tập, các đoạn video ngắn,… trên các trang Web học tập online và học sinh sẽ lên đó nghe giảng, hoàn thành các bài tập trƣớc ở nhà còn thời gian trên lớp là để thảo luận, tìm hiểu sâu hơn, kĩ hơn các vấn đề khó, các vấn đề mà học sinh quan tâm. Hay theo nhƣ thang nhận thức thì ở mô hình lớp học đảo ngƣợc, các mức độ nhận biết, ghi nhớ các kiến thức cơ bản của bài sẽ đƣợc tiến hành ở nhà thông qua việc hoàn thành các bài tập trên Web học online mà giáo viên đã thiết kế. Thời gian trên lớp là dành cho việc rèn luyện các kĩ năng, năng lực cao hơn: nhận xét, phân tích, đánh giá, vận dụng, sáng tạo. Điều này là ngƣợc lại hoàn toàn với một mô hình lớp học thông thƣờng.vn/flipped-classroom/lop-hoc-nghich-dao-mo-hinh-day- hoc-ket-hop-truc-tiep-va-truc-tuyen-cm68390-161474.aspx 12 Nhƣ vậy, lớp học đảo ngƣợc là một mô hình lớp học mà ở đó, tất cả các hoạt động dạy học đƣợc thực hiện “đảo ngƣợc” so với thông thƣờng.
Sự “đảo ngƣợc” ở đây đƣợc thể hiện ở cách triển khai các nội dung, mục tiêu dạy học và các hoạt động dạy học khác với cách truyền thống trƣớc đây của ngƣời dạy và ngƣời học. Với mô hình này, giáo viên cung cấp bài giảng đã đƣợc số hóa (bài giảng điện tử, tài liệu học tập, videoclip,.) để học sinh tự tìm hiểu kiến thức mới ở nhà. Tại lớp, học sinh đặt câu hỏi, thảo luận để giải đáp các thắc mắc dƣới sự hƣớng dẫn của giáo viên. Về đặc điểm: Mô hình lớp học đảo ngƣợc mang những đặc điểm riêng và trái ngƣợc hoàn toàn so với mô hình lớp học thông thƣờng.
Thứ nhất, hoạt động ở nhà và trên lớp đƣợc đảo ngƣợc lại. Thay vì nghe giảng và ghi chép kiến thức cơ bản trên lớp, về nhà làm bài bài tập thì với mô hình này, học sinh sẽ nghe giảng và hoàn thiện kiến thức cơ bản ở nhà, trên lớp là thời gian thảo luận, tìm hiểu sâu hơn các vấn đề. Thứ hai, các mức nhận thức có sự thay đổi. Trên lớp, học sinh đƣợc bồi dƣỡng các mức nhận thức ở bậc cao: vận dụng, sáng tạo thông qua các hoạt động rèn luyện, thảo luận, phân tích, tƣ duy sáng tạo để giải quyết các vấn đề của bài học.
Còn các mức nhận thức bậc thấp hơn là hiểu, biết thì học sinh sẽ tự bồi dƣỡng ở nhà thông qua sự hƣớng dẫn của giáo viên. Thứ ba, để áp dụng mô hình thì cần phải có sự hỗ trợ của các phần mềm, công cụ học trực tuyến. Lớp học đƣợc tiến hành thông qua một trang Web học trực tuyến. Giáo viên sẽ tạo lớp, đăng bài, đăng tài liệu,.
sau đó chia sẻ cho học sinh tham gia vào lớp học và thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ của bài học. Cũng từ yêu cầu này, đòi hỏi sự thành thạo, tích cực, chủ động trong việc sử dụng CNTT đối với giáo viên và cả học sinh. Thứ tƣ, mô hình đòi hỏi sự tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh khi tự tìm hiểu kiến thức cơ bản ở nhà thông qua hƣớng dẫn của giáo viên và khi tiến hành thảo luận, phân tích, suy luận, hoàn thiện các sản phẩm,. ở trên lớp mà giáo viên giao cho.
13 Cuối cùng, với mô hình này, giáo viên chỉ đóng vai trò là ngƣời hƣớng dẫn còn ngƣời học là trung tâm, chủ động tìm hiểu kiến thức. Quy trình thực hiện: Để tiến hành một tiết học theo mô hình lớp học đảo ngƣợc, cần thực hiện các bƣớc cơ bản sau: - Bƣớc 1: Giáo viên thiết kế bài học trên Web học online, tạo các video (video bài giảng, video tự thiết kế về nội dung bài học, video liên quan tới bài học thu thập đƣợc qua mạng,…), tài liệu, các bài tập,. - Bƣớc 2: Chia sẻ đƣờng link và yêu cầu học sinh hoàn thiện trƣớc khi đến lớp (ra hạn thời gian hoàn thành cụ thể). - Bƣớc 3: Hƣớng dẫn, định hƣớng cho học sinh tiến hành thảo luận, thực hành các vấn đề khó, tìm hiểu sâu hơn các vấn đề quan trọng.
Dặn dò học sinh về nhà hoàn thiện, bổ sung kiến thức (nếu sai hoặc thiếu) trên Web. Ý nghĩ : Mô hình lớp học đảo ngƣợc đem lại nhiều lợi ích đối với việc dạy – học nói chung và với DHLS nói riêng. Thứ nhất, học sinh nhận đƣợc sự giúp đỡ trong các vấn đề khó gặp phải trong bài. Theo mô hình này, các vấn đề khó thay vì sẽ đƣợc giao về nhà làm và không có sự giúp đỡ với mô hình truyền thống thì sẽ đƣợc thảo luận trực tiếp trên lớp, có sự hỗ trợ từ các bạn và giáo viên.
Thứ hai, sự tƣơng tác giữa giáo viên và học sinh đƣợc gia tăng. Nếu nhƣ với lớp học truyền thống, giáo viên là ngƣời truyền đạt kiến thức, học sinh chỉ bị động lĩnh hội kiến thức thì với mô hình lớp học đảo ngƣợc, học sinh có nhiều thời gian trao đổi, thảo luận hơn với cả các bạn và giáo viên thông qua thời gian thảo luận, thực hành trên lớp. Qua đó, khoảng cách giữa giáo viên và học sinh cũng dần rút ngắn hơn. Thứ ba, có thể phân loại đƣợc học sinh.
Nhờ việc tăng cƣờng sự tƣơng tác, giáo viên cũng có hƣớng dẫn, quan tâm và hiểu rõ từng học sinh hơn. Từ 14 đó biết đƣợc điểm mạnh, điểm yếu của mỗi học sinh và có cơ sở đƣa ra những giải pháp thích hợp để phát huy điểm mạnh và dần hạn chế điểm yếu của học sinh. Thứ tƣ, tạo ra một bầu không khí học tập sôi động hơn. Khi sự tƣơng tác tăng lên cũng là lúc học sinh trở thành trung tâm của lớp học, thỏa mái đƣa ra những ý kiến, nhận định cá nhân của mình, có điều kiện phát huy tối đa khả năng,… Cũng nhờ đó, học sinh thêm yêu bài học, thích tìm tòi, khám phá.
Thứ năm, học sinh có thể làm chủ đƣợc thời gian tiếp nhận thông tin của mình. Thay vì không kịp tiếp thu những bài giảng của giáo viên với lớp học truyền thống. Giờ đây, học sinh hoàn toàn có thể tạm dừng, nghe lại những bài giảng đó để hiểu rõ hơn. Thứ sáu, giúp cho học sinh hay chính giáo viên khi không thể đến lớp đƣợc.
Vì có thể trực tiếp trao đổi trên Web học online. Và cuối cùng, thu hút và tạo ra mối quan hệ tốt hơn với học sinh. Mục tiêu, nhiệm vụ của môn Lịch sử ở trường THPT 1. Mục tiêu Mục tiêu của môn Lịch sử ở trƣờng THPT đƣợc xây dựng trên cơ sở quan điểm, đƣờng lối của Đảng, mục tiêu giáo dục, mục tiêu của cấp học và những đòi hỏi về sự thay đổi trong giáo dục hiện nay.