CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE VAN DE MINH BACH, CÔNG KHAI VA DAN CHU TRONG QUY HOACH, KE HOACH SU DUNG DAT VA PHAP LUAT VE MINH BACH, CONG KHAI VA DAN CHU TRONG QUY HOACH, KE HOACH SU DUNG DAT. Lý luận về minh bach, công khai, dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sir dụng đắt. Khái niệm, đặc điểm quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.1 Khái niệm quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Quy hoạch sw dụng dat.
Trước khi Luật Đất đai 2013 có hiệu lực thi hành, khái niệm này chưa được quy định cụ thé trong các văn bản quy phạm pháp luật. Vì vậy, khi nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất có nhiều cách nhìn nhận khác nhau: Theo Từ điển tiếng Việt, quy hoạch là bồ trí, sắp xếp toàn bộ một trình tự hợp lý trong từng thời gian, làm cơ sở cho việc lập kế hoạch dai han.! Theo nghiên cứu của FAO thì quy hoạch sử dụng đất là sự đánh giá tiềm năng đất nước có hệ thống, tinh thay đồi trong sử dụng đất đai và những điều kiện kinh tế xã hội dé chon lọc và thực hiện các sự chon lựa sử dụng đất đai tốt nhất. Đồng thời quy hoạch sử dụng đất cũng là chọn lọc và đưa vào thực hành những quy hoạch sử dụng đất mà nó phải phù hợp với yêu cầu cấp thiết của con người về bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên trong tương lai.2 Quy hoạch là một phương pháp đề giải nghĩa hay dự đoán tiềm năng sử dụng của đất đai. Có tác giả cho rằng thuật ngữ quy hoạch sử dụng đất đã xuất hiện từ khoảng thế kỷ XI, được dùng chủ yếu cho quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp, qua quá trình phát triển cho đến nay thuật ngữ này được hiểu bao gồm việc tính toán sử dụng đến tất cả các loại đất thì chỉ mới biết đến vào khoảng giữa thế kỷ XIX khi mà dân số đô thị tăng nhanh do công nghiệp hóa mạnh mẽ ở Châu Âu.
Quy hoạch sử dụng đất đai hiện đại trong các lĩnh vực khác có thê hiện rõ ở khu vực Đông A, một sô nước khu 1 Hoàng phê, 2003, Từ điển tiếng việt, NXB Đà Nẵng. ? A frame work for land ehrvation, FAO Soils bulletin 32, Soil Resources development and conservation service land and water development division, Tr. vực Đông Nam Á. Quy hoạch thực sự trở thành một công cụ không thể thiếu và rất đắc lực cho quản lý hành chính cũng như quản lý đất đai.
Tùy theo chế độ chính trị, chế độ kinh tế, xã hội, tùy theo những điều kiện kinh tế - xã hội cụ thé của mỗi nước mà quy hoạch có những hình thức, đặc điểm, mức độ rất khác nhau.3 Một số ý kiến khác lại cho răng, quy hoạch sử dụng đất là một tiến trình xây dựng những quyết định đề đưa đến những hành động trong việc phân chia đất đai cho sử dụng dé cung cấp những cái có lợi bền vững nhất4. Cụ thê hóa các quan điểm, nhìn nhận quy hoạch sử dụng đất là loại hình quy hoạch có tính chất lịch sử, xã hội, quản lý vĩ mô, là bộ phận hợp thành chính sách phát triển xã hội, kinh tế và chính trị, Luật Đất đai đã quy định khái niệm về quy hoạch sử dụng đất tại Khoản 2, Điều 3: “2. Quy hoạch sử dụng đất là việc phân bồ và khoanh vùng đất đai theo không gian sử dụng cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu trên cơ sở tiềm năng đất đai và nhu cầu sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực đối với từng vùng kinh tế - xã hội và đơn vị hành chính trong một khoảng thời gian xác định”. Như vậy, nhìn chung, có thê hiểu quy hoạch sử dụng đất đai là các cách thức của Nhà nước nhằm tô chức, quản lý, điều tiết việc sử dụng đất đai hạn chế sự chồng chéo gây lãng phi tài nguyên dat, thông qua việc phân bé và khoanh vùng đất đai theo không gian sử dụng cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội quốc phòng an ninh đảm bảo các yêu cầu về bảo vệ môi trường sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu.
trên cơ sở tiềm năng đất đai và nhu cầu sử dụng đất của các ngành lĩnh vực đối với từng vùng kinh tế - xã hội trong một khoảng thời gian xác định. KẾ hoạch sử dụng đất Theo Từ điển tiếng Việt thì kế hoạch là toàn bộ những điều vạch ra một cách có hệ thống về những công việc dự định làm trong một thời gian nhất định với mục tiêu, cách thức, trình tự thời hạn tiến hành." Tác giả Phạm Quang Long có đưa ra khái niệm: “Kế hoạch là một tập hợp những hoạt động, công việc được sắp xếp theo trình tự nhất định để đạt được mục 3 Lê Gia Chính “Nghiên cứu môi quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng trên địa bàn thành phô Hải Phòng”, luận văn thạc sĩ Nông nghiệp, 2004, Trường Đại học Năng nghiệp Việt Nam, Tr4. Lê Quang Tri, Giáo trình quy hoạch sử dụng đất đai, 2005, tài liệu soạn thảo theo FAO, tr39 5 Hoàng phê, Từ điển tiếng việt, NXB Đà Nẵng, 2003 tiêu đã để ra. Lập kế hoạch là chức năng đầu tiên trong bốn chức năng của quản lý là lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra.
Lập kế hoạch là chức năng rất quan trọng đối với mỗi nhà quản lý bởi vì nó gắn liền với việc lựa chọn mục tiêu và chương trình hành động trong tương la1”6. Nếu gan với khái niệm về việc quy hoạch sử dụng đất, có thé hiểu, kế hoạch sử dụng đất là cụ thé hóa, chỉ tiết các bước cụ thé việc phân chia quy hoạch sử dụng đất theo thời gian để thực hiện trong thời kỳ nhất định. Khoảng thời gian thực hiện xây dựng kế hoạch sử dụng ngắn hơn quy hoạch sử dụng đất, đồng thời cũng chi tiết, cụ thể hơn. Kế hoạch sử dụng đất chỉ tiết hóa sự tính toán, phân bồ, khoanh vùng đất đai cụ thé về chất lượng, vị trí, không gian phân bồ được thể hiện trong quy hoạch sử dụng đất.
Cụ thể hóa các đặc điểm của kế hoạch sử dụng đất, Khoản 3, Điều 2 Luật Dat đai 2013 quy định cụ thể: “Kế hoạch sử dụng đất là việc phân chia quy hoạch sử dụng đất theo thời gian dé thực hiện trong kỳ quy hoạch sử dung đất”. Tóm lại, kế hoạch sử dụng dat là diéu kiện dé các tổ chức, cá nhân có căn cứ để tiễn hành sử dung theo đúng quy định, dong thời qua có thể kiến nghị, yêu cau nhà nước có những giải pháp phù hợp hay thu hôi quyên sử dung dat theo quy định, han chế được tình trạng sử dụng đất sai mục đích. Đặc điểm quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Thứ nhất, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất mang tính chất tổng thể.
Đất dai là một loại tài sản cơ bản, quan trọng đối với con người, theo đó các van đề về đất đai mang tính chat tong thé được tổng hợp từ nhiều ngành khoa học, kinh té, xã hội khác nhau như: khoa học tự nhiên, khoa hoc xã hội dân SỐ, đất dai, quản ly hành chính nha nước, khoa học về sinh thái Kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất đai phải quy định tổng quát dựa trên phân loại mục đích sử dụng đất bao hàm nhiều lĩnh vực như đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất khu dân cư nông thôn, đất đô thị, đất chuyên dụng. Người xây dựng và thực hiện kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất có trách nhiệm tong hợp toàn bộ nhu cau sử dụng dat, phân bó, bồ trí và điều chỉnh các nhu cầu đất 5 Phạm Quang Long pháp luật Việt Nam về các nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử chung đắt và thực tiễn thihanh, đi học Luật Hà Nội, 2020. đai, điều hòa các mâu thuẫn về đất đai các ngành, lĩnh vực xác định điều phối phương hướng, phương thức phân phối sử dụng đất phù hợp với mục tiêu kinh tế - xã hội, bảo đảm cho nền kinh tế quốc dân luôn phát triển bền vững, đạt tốc độ cao và 6n định.” Thứ hai, quy hoạch kế hoạch sử dụng đất mang day đủ các đặc điểm của một hiện tượng kinh tế - xã hội. Mỗi hình thái kinh tế - xã hội đều có một phương thức sản xuất thể hiện ở hai mặt là lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.
Đối với tài sản là đất đai, phát sinh mỗi quan hệ giữa người với dat dai, và phát sinh quan hệ người với người trong quá trình sử dụng đất đai, các giai đoạn phát triển của các mối quan hệ này luôn phải phù hợp với sự phát triển của nền sản xuất xã hội dé đảm bảo tính ổn định. Mặt khác, ở mỗi quốc gia, do nguồn gốc, văn hóa lịch sử khác nhau dẫn đến việc phát triển các quy định điều chỉnh các mối quan hệ giữa người và đất đai riêng của mình để phù hợp với đặc điểm của mỗi quốc gia đó. Vì vậy, kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất đai của các quốc gia cũng có nội dung khác nhau. Cụ thê như ở nước ta, các quy định cụ thể thực hiện theo đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, do đó xây dựng phương án phải quán triệt các chính sách và quy định có liên quan đến đất đai của Đảng va Nhà nước, dam bảo các mục tiêu phát triển kinh tế quốc dân, phát triển ồn định kinh tế chính trị xã hội.
Do đó, cùng với sự phát triển của nền sản xuất xã hội thì quá trình quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất phải theo kịp với sự phát triển của nền sản xuất xã hội tức là phải phù hợp với các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia trong một giai đoạn nhất định. Thứ ba, tỉnh dài hạn của kế hoạch quy hoạch sử dụng dat Tinh dài han của kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất đai được thể hiện rất rõ trong phương hướng, kế hoạch sử dụng đất. Thưởng thời gian của quy hoạch sử dụng đất đai trên 10 năm đến 20 năm phù hợp với đặc điểm kinh tế, chính trị, xã hội mỗi vị trí. Căn cứ vào các dự báo xu thê biên động dài hạn của những yêu tô kinh tê xã hội quan 7 Nguyễn Văn Điệp, Minh bạch trong xây dựng và thực hiện kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất - Thực tiễn ở huyện Đông Anh, thành phô Hà Nội, hiện văn thạc sĩ, Đại học luật Hà Nội 2017.
Ang ghen Toàn tập, N. Chính tri quốc gia, Hà Nội, 1995,tr.