phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cấu thành 2 chương 6 tiết. Tóm tắt các luận điểm cơ bản và đóng góp mới của luận văn 10. Những luận điểm cơ bản Luật tục Thái là một bộ phận quan trọng trong đời sống và có mối quan hệ mật thiết với việc thực hiện pháp luật của người Thái tại tỉnh Sơn La. Là một sản phẩm của ý thức xã hội mang tính lịch sử luật tục Thái mang giá trị tích cực, đồng thời cũng tồn tại những hạn chế.
Đề xuất những giải pháp mang tính hệ thống, khách quan, khoa học, biện chứng sẽ góp phần phát huy tác động tích cực và khắc phục hạn chế trong luật tục Thái đối với việc thực hiện pháp luật của người Thái. Đóng góp mới của luận văn Về mặt lý luận: Nghiên cứu một cách có hệ thống sự tác động của luật tục Thái đối với việc thực hiện pháp luật của người Thái tại tỉnh Sơn La hiện nay. Về mặt thực tiễn: Nghiên cứu sự tác động của luật tục Thái đối với việc thực hiện pháp luật, từ đó đề xuất được những giải pháp nhằm phát huy những tác động tích cực và khắc phục những hạn chế của luật tục Thái đối với việc thực hiện pháp luật hiện nay của người Thái tại tỉnh Sơn La và một số địa phương khác. 20 CHƢƠNG 1 KHÁI LƢỢC VỀ PHÁP LUẬT VÀ LUẬT TỤC THÁI 1.
Pháp luật Pháp luật là một sản phẩm mang tính lịch sử, được ra đời cùng với sự hình thành nhà nước, khi lực lượng sản xuất xã hội nhất là công cụ lao động đã phát triển đến một trình độ nhất định, nói như Mác: Khi người nguyên thủy đầu tiên nung chảy kim loại, anh ta đã vô tình nung chảy cả xã hội cộng sản nguyên thủy. Khi mới tách khỏi thế giới tự nhiên để trở thành một bộ phận có tính độc lập tương đối, con người sống chủ yếu dựa vào săn bắt và hái lượm, tìm kiếm những vật phẩm có sẵn trong tự nhiên dựa trên công cụ lao động thô sơ, năng suất lao động thấp, của cải kiếm được thường chỉ đủ để duy trì cuộc sống, không có dư thừa để tích lũy. Có thể nói, trong lúc này trật tự xã hội được duy trì trên nền tảng đạo đức và uy tín của người đứng đầu (những người được mọi người trong bộ tộc bầu lên hoặc bãi miễn dựa trên nguyên tắc dân chủ). Đứng trên bình diện chủ nghĩa duy vật về lịch sử, chúng ta thấy đây là một thể chế xã hội dân chủ và bình đẳng sơ khai.
Sự phát triển của lực lượng sản xuất, nhất là sự xuất hiện kế tiếp nhau của các công cụ lao động từ đồ đá đến kim loại, đã tạo bước tiến lớn trong cải tiến năng suất và chất lượng lao động. Của cải xã hội từ chỗ thiếu, đủ đã vượt nhu cầu tiêu dùng của xã hội, trở nên dư thừa và tích lũy, những người có địa vị đã chiếm làm của riêng, dần dần trở nên giàu có và có quyền chi phối đến hoạt động của những người khác trong bộ tộc. Cùng với quá trình tích lũy và phân cực trong nội bộ, các bộ tộc lớn mạnh đã tiêu diệt, thôn tính và bóc lột những kẻ yếu hơn, quan hệ giai cấp đối kháng được hình thành. Sự tư hữu đã dẫn đến ra đời của giai cấp, đó là những người khác nhau về quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất của xã hội, khác nhau về phần của cải họ được hưởng.
Sự đối lập về lợi ích kinh tế, dẫn đến hình thành mâu thuẫn đối kháng giữa các giai cấp đối lập, biểu hiện về mặt xã hội của nó trở thành các cuộc đấu tranh giữa giai cấp thống trị và bị trị. Đấu tranh vũ trang 21 giữa các giai cấp đối lập đặt lợi ích của bọn thống trị và xã hội loài người trước nguy cơ bị diệt vong. Để bảo vệ lợi ích của mình và cứu vớt xã hội ra khỏi thảm họa tiêu tan, một lực lượng sinh ra trong xã hội nhưng tựa hồ như đứng trên xã hội có vai trò như một thiết chế, công cụ trấn áp, quản lý, điều hành xã hội được hình thành, đó là nhà nước. Nhà nước thực hiện chức năng quản lý xã hội thông qua hệ thống các thiết chế, thể chế của kiến trúc thượng tầng.
Trong đó, pháp luật là công cụ có vai trò tác động mạnh nhất thể hiện ý chí và quyền lực của giai cấp thống trị. Trên thực tế pháp luật là vấn đề phức tạp trong nhận thức luận khoa học pháp lý của nhân loại từ xưa đến nay chưa có sự kiến giải mang tính thống nhất. Ở phương Tây qua góc nhìn của trường phái pháp luật tự nhiên được khởi xướng bởi Grotiut người Hà Lan, họ khẳng định pháp luật là những quy tắc mà con người cũng như các sự vật phải có và sẽ tồn tại bất biến như thuộc tính của con người, sự vật và hiện tượng. Tiêu biểu là quan niệm của Montesquieu: "Luật, theo nghĩa rộng nhất là những quan hệ tất yếu từ trong bản chất của sự vật.
Với nghĩa này thì mọi vật đều có luật của nó. Thế giới thần linh, thế giới vật chất, những trí tuệ siêu việt, cho đến các loài vật và loài người đều có luật của mình" [95, tr. Ở Trung Quốc cổ đại cũng tồn tại những quan niệm quan trọng về pháp luật, tiêu biểu có quan niệm của phái Pháp gia, Hàn Phi Tử coi pháp luật là thứ tiêu chuẩn để biết đâu là chính đâu là tà, để khen đúng người phải, để trách đúng người quấy. Pháp luật, đó là ".hiến lệnh công bố ở các công sở, thưởng hay phạt dân tin chắc là thi hành, thưởng người cẩn thận giữ pháp luật phạt kẻ phạm pháp, như vậy bề tôi sẽ theo pháp" [95, tr.94], theo đó pháp luật là cái quy, cái củ, cái thủy chuẩn dùng để làm tiêu chuẩn hay thước đo hành vi, quan hệ của con người.
Quan niệm thần học coi pháp luật là sản phẩm của ý chí của thượng đế, sản phẩm của tinh thần tối cao và nó mang tính "nhất thành, bất biến". Tiêu biểu là Heghen đã cho rằng pháp luật cũng như nhà nước đều là sản phẩm 22 hiện thực của ý niệm đạo đức, là hiện tượng lý tính của quá trình nhận thức. Theo ông: "Pháp luật là ở chỗ tồn tại hiện có của ý chí tự do, do vậy pháp luật là tự do nói chung như ý niệm" [95, tr. Đứng trên quan điểm duy vật về lịch sử, chủ nghĩa Mác - Lênin đã khẳng định sự hiện diện khách quan của pháp luật trong đời sống xã hội có giai cấp.
Theo đó pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội theo mục tiêu, định hướng cụ thể. Theo cách tiếp cận này, pháp luật chính là thứ chuẩn mực xã hội, là thước đo của hành vi được hình thành bằng con đường nhà nước và mang tính quyền lực nhà nước. Đó chính là công cụ để giai cấp thống trị sử dụng để thực hiện chức năng quản lý và hợp pháp hóa quan hệ thống trị đối với xã hội. Theo từ điển Luật học, pháp luật: Hệ thống các quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội, phục vụ và bảo vệ quyền lợi của các tầng lớp dân cư trong xã hội [8, tr.
Khái quát những nét chung từ các quan điểm, định nghĩa trên, có thể quan niệm về pháp luật như sau: Pháp luật là một hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí của nhà nước nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội và được bảo đảm thực hiện bằng quyền lực nhà nước thông qua các chế tài, hình phạt. Pháp luật với tính cách là một hình thái ý thức xã hội, tự bản thân nó không thể điều chỉnh các mối quan hệ xã hội mà phải bằng hoạt động có ý thức của con người thông qua thực hiện chúng trong thực tế đó là thực hiện pháp luật. Thực hiện pháp luật 1. Quan niệm về thực hiện pháp luật Chúng ta đều biết rằng, pháp luật được ban hành là để điều chỉnh các quan hệ xã hội, trật tự hóa, củng cố và phát triển theo định hướng mong muốn 23 nhằm đạt mục đích nhất định.
Lênin cho rằng: vấn đề quan trọng không phải là ban hành thật nhiều luật, mà quan trọng là thực hiện chúng trên thực tế. Khi bàn về thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau: - Có quan điểm cho rằng: "Thực hiện pháp luật là hành vi (hành động hoặc không hành động) của con người phù hợp với những quy định của pháp luật. Nói khác đi, tất cả những hoạt động nào của con người, của các tổ chức mà thực hiện phù hợp với quy định của pháp luật thì đều được coi là biểu hiện của việc thực hiện thực tế các quy phạm pháp luật" [52, tr. - Một xu hướng khác lại cho rằng: "Thực hiện pháp luật là hiện tượng, quá trình có mục đích làm cho các quy định của pháp luật trở thành hoạt động thực tế của các chủ thể pháp luật" [52, tr.
- Theo Đào Trí Úc thì "Áp dụng (thực hiện) pháp luật là toàn bộ những việc làm, những hoạt động, những phương thức nhằm thực hiện những yêu cầu đặt ra trong pháp luật trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội" [52, tr. - Theo Đào Thị Mai: "Thực hiện pháp luật là hoạt động có mục đích của con người, của các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội nhằm làm cho các quy phạm pháp luật đi vào cuộc sống, tạo ra những giá trị văn minh vật chất và văn minh tinh thần phong phú cho con người và xã hội. Tất cả những xử sự được tiến hành phù hợp với các yêu cầu của quy phạm pháp luật đều được coi là sự thực hiện thực tế các quy phạm pháp luật đó" [52, tr. - Theo Nguyễn Minh Đoan: "Thực hiện pháp luật là hoạt động có mục đích nhằm hiện thực hóa các quy định của pháp luật, làm cho chúng đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật" [28, tr.
