Trách Nhiệm Xã Hội Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam

Quốc tế hóa và hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam. 103 trang · Học viện Ngân hàng · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Thu Thảo
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Thu Hạnh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Trách nhiệm xã hội tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu khoá luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 1.2. Khái niệm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 1.3. Lợi ích đối với doanh nghiệp khi thực hiện trách nhiệm xã hội
• 1.4. Hệ thống tiêu chuẩn đo lường trách nhiệm xã hội
• 1.5. Mô hình tháp Carroll
• 1.6. Kinh nghiệm thực hiện trách nhiệm xã hội tại một số doanh nghiệp ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.2. Khái quát về Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.3. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.4. Cơ cấu tổ chức của BIDV
• 2.5. Tình hình hoạt động kinh doanh giai đoạn 2018-2022
• 2.6. Thực hiện trách nhiệm xã hội tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.6.1. Trách nhiệm xã hội đối với Nhà nước
• 2.6.2. Trách nhiệm xã hội đối với khách hàng
• 2.6.3. Trách nhiệm xã hội đối với người lao động
• 2.6.4. Trách nhiệm xã hội đối với cổ đông và nhà đầu tư
• 2.6.5. Trách nhiệm xã hội đối với cộng đồng xã hội
• 2.6.6. Trách nhiệm xã hội đối với môi trường
• 2.7. Đánh giá kết quả thực hiện trách nhiệm xã hội tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.7.1. Những thành tựu đạt được
• 2.7.2. Những điểm hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.1. Các giải pháp chung
• 3.2. Các giải pháp cụ thể
• 3.2.1. Nhóm giải pháp hướng tới người lao động và cổ đông, nhà đầu tư
• 3.2.2. Nhóm giải pháp hướng tới khách hàng và các đối tác
• 3.2.3. Nhóm giải pháp với xã hội
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về CSR Trách Nhiệm Xã Hội Tại BIDV 55 ký tự

Quốc tế hóa và hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng cũng kéo theo các vấn đề về môi trường và xã hội. Các doanh nghiệp nhận thức được rằng uy tín không chỉ đến từ chất lượng sản phẩm, dịch vụ mà còn từ những đóng góp cho cộng đồng. Do đó, các hoạt động trách nhiệm xã hội (CSR) ngày càng được quan tâm. Thực hiện CSR giúp doanh nghiệp phát triển bền vững, hài hòa lợi ích của các bên liên quan và nâng cao hình ảnh thương hiệu. BIDV, với sứ mệnh “đem lại lợi ích tốt nhất cho khách hàng, cổ đông, người lao động và cộng đồng xã hội”, nhận thức sâu sắc CSR là công cụ hữu hiệu để gia tăng lợi thế cạnh tranh. BIDV đã chú trọng thực hiện CSR và đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, hoạt động CSR của BIDV vẫn còn nhiều tồn tại do hạn chế trong nghiên cứu lý luận và áp dụng thực tiễn. Vì vậy, việc nghiên cứu và đề xuất giải pháp tăng cường hiệu quả thực hiện CSR tại BIDV là rất cần thiết. Bài viết này đi sâu vào phân tích và đề xuất các giải pháp cho BIDV.

1.1. Định nghĩa Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp CSR

Thuật ngữ “Corporate Social Responsibility” xuất hiện lần đầu trong cuốn sách “Trách nhiệm xã hội của doanh nhân” của H.Bowen năm 1953. Bowen định nghĩa TNXH là “những ràng buộc các doanh nghiệp thực hiện các chính sách, ra các quyết định và thực hiện các hành động được kỳ vọng mang lại mục đích và giá trị cho cộng đồng”. Frederick (1960) cho rằng TNXH là việc doanh nghiệp giám sát hoạt động của một hệ thống kinh tế để thỏa mãn kỳ vọng của công chúng. Friedman (1970) lại nhấn mạnh rằng TNXH của doanh nghiệp là tăng lợi nhuận tuân thủ luật pháp. Davis (1973) định nghĩa TNXH là sự ràng buộc doanh nghiệp đánh giá tác động của các quyết định lên xã hội, đồng thời đóng góp vào lợi ích xã hội và mục tiêu kinh tế. Các định nghĩa này đều nhấn mạnh rằng bên cạnh lợi nhuận, doanh nghiệp cần quan tâm đến tác động của hoạt động kinh doanh đến xã hội và cộng đồng, chú trọng tới các bên liên quan.

1.2. Tầm quan trọng của CSR trong ngành ngân hàng Việt Nam

CSR đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển bền vững của ngành ngân hàng Việt Nam. Ngân hàng không chỉ là tổ chức tài chính, mà còn là một phần của cộng đồng, có ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội. Thực hiện CSR giúp ngân hàng xây dựng uy tín, tạo dựng niềm tin với khách hàng, nhà đầu tư và cộng đồng. CSR cũng giúp ngân hàng thu hút và giữ chân nhân tài, nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro. Ngân hàng thực hiện CSR thông qua nhiều hoạt động, như cho vay ưu đãi cho các dự án xanh, hỗ trợ cộng đồng, bảo vệ môi trường và thực hiện quản trị minh bạch. Việc thực hiện tốt CSR giúp ngân hàng phát triển bền vững và đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Vì vậy, các ngân hàng cần đầu tư hơn nữa vào CSR, xem đây là một phần không thể thiếu trong chiến lược kinh doanh.

II. Thách Thức Thực Hiện CSR Phân Tích CSR Ngân Hàng BIDV 59 ký tự

Các công trình nghiên cứu lý luận về TNXH đã đưa ra nhiều góc nhìn khác nhau. Ở Việt Nam, khái niệm TNXH mới chỉ bắt đầu lan truyền từ những năm 2000. Các nghiên cứu thường tập trung vào tổng kết các quan điểm lý luận về TNXH, thực trạng TNXH ở Việt Nam và đề xuất yêu cầu cải cách trong quản lý nhà nước về TNXH. Bùi Xuân Phong (2009) nghiên cứu TNXH trong mối quan hệ với đạo đức kinh doanh. Nguyễn Đình Tài (2010) đưa ra quan điểm lý luận về mối quan hệ giữa TNXH và phát triển bền vững. Các nghiên cứu khác lại nhấn mạnh vai trò to lớn của TNXH thông qua phân tích sự tương tác giữa lợi ích cho doanh nghiệp và lợi ích cho xã hội. Phạm Văn Đức (2011) đã làm rõ vai trò của TNXH và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện TNXH tại Việt Nam. Tuy nhiên, còn tồn tại nhiều khoảng trống nghiên cứu, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ ngân hàng.

2.1. Đánh giá tác động xã hội của BIDV Điểm mạnh Hạn chế

BIDV đã có những đóng góp đáng kể cho xã hội thông qua các hoạt động CSR. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục. Một số hoạt động CSR chưa thực sự hiệu quả, chưa tạo ra tác động lâu dài đến cộng đồng. Việc đo lường và đánh giá hiệu quả CSR còn nhiều khó khăn. Cần có một hệ thống đánh giá CSR toàn diện và khách quan để BIDV có thể cải thiện các hoạt động của mình. Cần chú trọng đầu tư vào các hoạt động CSR mang tính chiến lược, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững của ngân hàng. Cần tăng cường sự tham gia của các bên liên quan, như khách hàng, nhân viên và cộng đồng, vào quá trình thực hiện CSR.

2.2. Khó khăn khi áp dụng Mô hình CSR áp dụng cho BIDV

Việc áp dụng các mô hình CSR cho BIDV gặp phải một số khó khăn nhất định. Các mô hình CSR thường mang tính lý thuyết, khó áp dụng vào thực tế hoạt động của ngân hàng. Cần có sự điều chỉnh và tùy biến để phù hợp với đặc thù của BIDV. Việc lựa chọn mô hình CSR phù hợp cũng là một thách thức. BIDV cần xem xét kỹ lưỡng các yếu tố như nguồn lực, mục tiêu và giá trị của ngân hàng để lựa chọn mô hình phù hợp nhất. Cần có sự cam kết mạnh mẽ từ ban lãnh đạo và sự tham gia tích cực của toàn thể nhân viên để mô hình CSR được triển khai thành công.

III. Giải Pháp Nâng Cao CSR BIDV Hướng Dẫn Chi Tiết 59 ký tự

Để nâng cao hiệu quả hoạt động TNXH tại BIDV, cần có những giải pháp toàn diện và đồng bộ. Các giải pháp cần tập trung vào việc cải thiện nhận thức về TNXH, xây dựng chiến lược TNXH rõ ràng, tăng cường nguồn lực cho TNXH, nâng cao năng lực thực hiện TNXH và đo lường, đánh giá hiệu quả TNXH. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong ngân hàng và sự tham gia tích cực của các bên liên quan. Cần xây dựng một văn hóa doanh nghiệp coi trọng TNXH, tạo động lực cho nhân viên tham gia vào các hoạt động TNXH. Các giải pháp cần đảm bảo tính bền vững, tạo ra tác động lâu dài đến cộng đồng và xã hội. Cần có sự giám sát và đánh giá thường xuyên để đảm bảo các giải pháp được thực hiện hiệu quả.

3.1. Cách tăng cường Hoạt động cộng đồng BIDV hiệu quả

Để tăng cường hoạt động cộng đồng BIDV hiệu quả, cần có những hành động cụ thể và chiến lược rõ ràng. BIDV nên tập trung vào các hoạt động mang tính thiết thực, giải quyết các vấn đề cấp bách của cộng đồng. Cần có sự tham gia của nhân viên BIDV vào các hoạt động cộng đồng để tăng cường sự gắn kết và trách nhiệm xã hội. Cần có sự phối hợp chặt chẽ với các tổ chức xã hội, chính quyền địa phương để đảm bảo các hoạt động được thực hiện hiệu quả. Cần có sự đánh giá và đo lường tác động của các hoạt động cộng đồng để đảm bảo các hoạt động mang lại lợi ích thực sự cho cộng đồng.

3.2. Hoàn thiện Chính sách CSR của BIDV Chi tiết từng bước

Để hoàn thiện chính sách CSR của BIDV, cần thực hiện các bước sau: (1) Xác định rõ các giá trị và mục tiêu CSR của ngân hàng. (2) Xây dựng các quy định và hướng dẫn cụ thể về CSR. (3) Đảm bảo sự tuân thủ các quy định và hướng dẫn CSR. (4) Đo lường và đánh giá hiệu quả CSR. (5) Cải tiến liên tục chính sách CSR. Cần có sự tham gia của các bên liên quan vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách CSR. Cần đảm bảo tính minh bạch và công khai của chính sách CSR. Cần có sự cam kết mạnh mẽ từ ban lãnh đạo và sự tham gia tích cực của toàn thể nhân viên để chính sách CSR được thực hiện hiệu quả. Chính sách CSR phải phù hợp với chiến lược phát triển bền vững của BIDV.

IV. Rủi Ro Cơ Hội CSR Bí Quyết Tận Dụng Cho BIDV 58 ký tự

Thực hiện CSR mang lại nhiều cơ hội cho BIDV, nhưng cũng đi kèm với một số rủi ro. Cơ hội bao gồm nâng cao uy tín thương hiệu, thu hút khách hàng và nhà đầu tư, tạo động lực cho nhân viên và đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội. Rủi ro bao gồm chi phí cao, khó đo lường hiệu quả và nguy cơ bị lợi dụng cho mục đích PR. Để tận dụng tối đa cơ hội và giảm thiểu rủi ro, BIDV cần có một chiến lược CSR rõ ràng, được xây dựng dựa trên các giá trị và mục tiêu của ngân hàng. Cần có sự đầu tư thích đáng vào CSR, đảm bảo các hoạt động CSR được thực hiện hiệu quả và minh bạch. Cần có sự giám sát và đánh giá thường xuyên để đảm bảo các hoạt động CSR mang lại lợi ích thực sự cho BIDV và cộng đồng.

4.1. CSR và hình ảnh thương hiệu BIDV Mối liên hệ

CSR có ảnh hưởng lớn đến hình ảnh thương hiệu của BIDV. Thực hiện tốt CSR giúp BIDV xây dựng hình ảnh là một ngân hàng có trách nhiệm với xã hội, quan tâm đến cộng đồng và bảo vệ môi trường. Điều này giúp BIDV thu hút khách hàng, nhà đầu tư và nhân viên. Ngược lại, nếu BIDV không thực hiện tốt CSR, hình ảnh thương hiệu của ngân hàng có thể bị ảnh hưởng tiêu cực. Do đó, BIDV cần coi trọng CSR và tích cực tham gia vào các hoạt động CSR để xây dựng và củng cố hình ảnh thương hiệu.

4.2. CSR và thu hút nhân tài của BIDV Yếu tố then chốt

CSR là một yếu tố quan trọng trong việc thu hút nhân tài của BIDV. Ngày nay, nhiều người lao động, đặc biệt là thế hệ trẻ, quan tâm đến việc làm việc cho một công ty có trách nhiệm với xã hội. Họ muốn đóng góp vào một mục tiêu lớn hơn lợi nhuận. Thực hiện tốt CSR giúp BIDV thu hút và giữ chân những nhân viên tài năng, có trình độ và tâm huyết. Điều này giúp BIDV nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được các mục tiêu kinh doanh. Vì vậy, BIDV cần coi trọng CSR và truyền thông rộng rãi về các hoạt động CSR của ngân hàng để thu hút nhân tài.

V. Kết Luận CSR Hướng Đi Bền Vững Cho Ngân Hàng BIDV 59 ký tự

TNXH không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để BIDV phát triển bền vững và tạo dựng vị thế dẫn đầu trong ngành ngân hàng. Bằng việc chủ động thực hiện các hoạt động CSR, BIDV không chỉ đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng mà còn nâng cao uy tín thương hiệu, thu hút nhân tài và tạo dựng lợi thế cạnh tranh. Việc tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và cải tiến các hoạt động CSR là cần thiết để BIDV ngày càng khẳng định vai trò là một doanh nghiệp có trách nhiệm với xã hội.

5.1. Báo cáo phát triển bền vững BIDV Cần cải thiện

Báo cáo phát triển bền vững là công cụ quan trọng để BIDV truyền thông về các hoạt động CSR và đánh giá hiệu quả của các hoạt động này. Để báo cáo phát triển bền vững trở nên hữu ích và đáng tin cậy hơn, BIDV cần đảm bảo tính minh bạch, đầy đủ và chính xác của thông tin. Cần tuân thủ các tiêu chuẩn báo cáo quốc tế và có sự kiểm toán độc lập. Cần có sự so sánh với các năm trước và với các ngân hàng khác để đánh giá sự tiến bộ. Báo cáo phát triển bền vững cần được công bố rộng rãi và dễ tiếp cận.

5.2. Tương lai của Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp CSR BIDV

Tương lai của CSR tại BIDV phụ thuộc vào sự cam kết và hành động của ngân hàng trong việc thực hiện các hoạt động CSR một cách hiệu quả và bền vững. BIDV cần tiếp tục đầu tư vào CSR, xây dựng chiến lược CSR rõ ràng và đo lường, đánh giá hiệu quả CSR. Cần tăng cường sự tham gia của các bên liên quan và xây dựng một văn hóa doanh nghiệp coi trọng CSR. Bằng việc làm này, BIDV sẽ không chỉ đóng góp vào sự phát triển của xã hội mà còn tạo dựng một tương lai tươi sáng hơn cho chính mình.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế quốc tế hóa và hội nhập kinh tế toàn cầu, các doanh nghiệp Việt Nam có nhiều cơ hội mở rộng quy mô hoạt động nhưng đồng thời phải đối mặt với nhiều thách thức xã hội như ô nhiễm môi trường và an toàn lao động. Thực tiễn quản trị hiện đại chỉ ra rằng vị thế và uy tín của doanh nghiệp không chỉ được đo lường bằng kết quả tài chính hay chất lượng sản phẩm, dịch vụ, mà còn phụ thuộc vào những đóng góp thực chất cho cộng đồng và xã hội. Việc thực thi trách nhiệm xã hội (Corporate Social Responsibility - CSR) trở thành phương thức trọng yếu giúp doanh nghiệp hướng tới phát triển bền vững, hài hòa lợi ích của các bên liên quan, củng cố cam kết của người lao động và gia tăng uy tín thương hiệu trên thị trường.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) là một trong những ngân hàng thương mại lâu đời nhất tại Việt Nam với hơn 65 năm hoạt động. Với định hướng mang lại tiện ích cho khách hàng, cổ đông, người lao động và xã hội, BIDV đã triển khai các chương trình trách nhiệm xã hội trong nhiều năm và ghi nhận các chuyển biến tích cực. Tuy vậy, hoạt động này vẫn còn những hạn chế nhất định trong việc gắn kết lý luận với thực tiễn vận hành ngân hàng. Do đó, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu nhằm đánh giá toàn diện thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện trách nhiệm xã hội tại BIDV.

Khóa luận xác định rõ mục tiêu nghiên cứu là tìm kiếm và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động trách nhiệm xã hội của BIDV. Để hiện thực hóa mục tiêu này, 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được đặt ra:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp: khái niệm, các khía cạnh cấu thành, vai trò và hệ thống tiêu chuẩn đo lường quốc tế.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng triển khai trách nhiệm xã hội tại BIDV trong giai đoạn 2018–2022, làm rõ những kết quả đạt được cùng các điểm tồn tại.
3. Đề xuất hệ thống định hướng và giải pháp (bao gồm giải pháp chung và giải pháp cụ thể) nhằm gia tăng hiệu quả hoạt động trách nhiệm xã hội tại BIDV trong thời gian tới.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hoạt động trách nhiệm xã hội tại BIDV trên 3 khía cạnh: lý luận, thực trạng và giải pháp. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại hệ thống BIDV; phạm vi về thời gian bao quát số liệu hoạt động giai đoạn 2018–2022 và khảo sát thực nghiệm năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các công trình nghiên cứu kinh điển về CSR trên thế giới và tại Việt Nam:

• Khái niệm và tiến trình phát triển CSR: Khái quát các góc nhìn từ Bowen (1953), Frederick (1960), Milton Friedman (1970), Keith Davis (1973), Carroll (1979, 1991, 2016), Nhóm phát triển kinh tế tư nhân của Ngân hàng Thế giới (World Bank, 2003), Kotler và Lee (2008), Hội đồng Doanh nghiệp Thế giới vì sự Phát triển Bền vững (WBCSD), và Liên minh Châu Âu (EU, 2011).
• Mô hình Kim tự tháp Carroll (1991): Khung lý thuyết trọng tâm phân chia trách nhiệm xã hội thành 4 tầng thứ bậc gồm: Trách nhiệm kinh tế (nền tảng cốt lõi), Trách nhiệm pháp lý, Trách nhiệm đạo đức, và Trách nhiệm từ thiện (hoàn toàn tự nguyện).
• Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory): Dựa trên nghiên cứu của Freeman (1984), Barney (1991), Clarkson (1995), Deegan và Samkin (2009), kết hợp lý thuyết nguồn lực (Litz, 1996) và lý thuyết thể chế (Oliver, 1991). Hoạt động CSR tại BIDV được phân rã thành 6 nhóm đối tượng: (1) Nhà nước; (2) Khách hàng; (3) Người lao động; (4) Cổ đông và nhà đầu tư; (5) Môi trường; (6) Cộng đồng xã hội.
• Hệ thống tiêu chuẩn đo lường quốc tế: Hướng dẫn của OECD về tập đoàn đa quốc gia, Thỏa ước Toàn cầu của Liên Hợp Quốc (UNGC với 10 nguyên tắc), Tiêu chuẩn ISO 26000 (7 nội dung cốt lõi), Hướng dẫn Báo cáo Phát triển Bền vững GRI G4, Chiến lược CSR của Liên minh Châu Âu (EU), và Hiến chương Hành vi Doanh nghiệp của Liên đoàn Doanh nghiệp Nhật Bản (Keidanren).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng:

• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Thu thập, chọn lọc và hệ thống hóa lý thuyết cùng các dữ liệu báo cáo thường niên, báo cáo tài chính của BIDV.
• Phương pháp đối chiếu - so sánh: So sánh chuỗi số liệu tài chính, nhân sự, nợ xấu, nộp ngân sách và tín dụng xanh qua các năm 2018–2022.
• Phương pháp diễn giải - quy nạp: Rút ra các kết luận logic về thành tựu, nguyên nhân hạn chế từ số liệu thực tế.
• Phương pháp thống kê, khảo sát: Sử dụng bảng hỏi khảo sát trực tuyến qua Google Forms với thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý), thu về 154 phiếu hợp lệ để đánh giá mức độ thực hiện trách nhiệm xã hội của BIDV.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ Báo cáo tài chính kiểm toán, Báo cáo thường niên, Báo cáo của Ban điều hành BIDV giai đoạn 2018–2022, các văn bản quy phạm pháp luật ngành ngân hàng, tài liệu của CIEM, VCCI và các tạp chí khoa học chuyên ngành. Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ cuộc khảo sát trực tiếp của tác giả.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG I: Cơ sở lý luận về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Chương I trình bày tổng quan lịch sử hình thành và phát triển của khái niệm CSR trong hơn 70 năm qua, từ góc nhìn ban đầu mang tính nghĩa vụ từ thiện của người quản lý tài sản (Bowen, 1953) đến quan điểm tối ưu hóa lợi nhuận của Friedman (1970) và mô hình 4 tầng bậc của Carroll (1991). Tác giả phân tích chi tiết 5 nhóm lợi ích cơ bản khi doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội:

1. Góp phần điều chỉnh hành vi của chủ thể kinh doanh theo chuẩn mực đạo đức.
2. Gia tăng lợi nhuận thông qua việc giảm chi phí vận hành (tiết kiệm năng lượng, giảm tỷ lệ nghỉ việc), tăng năng suất và giảm sản phẩm lỗi hỏng.
3. Nâng cao uy tín và giá trị thương hiệu (dẫn chứng khảo sát của Reputation Institute 2017 với 91,4% khách hàng ưu tiên chọn thương hiệu gắn với CSR; khảo sát Nielsen 2014 ghi nhận 73% người tiêu dùng Việt Nam ủng hộ doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội).
4. Xây dựng và duy trì nguồn nhân lực chất lượng cao (dẫn chứng khảo sát Ipsos ghi nhận 80% người lao động quan tâm đến trách nhiệm xã hội của tổ chức).
5. Hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững theo 3 trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường.

Chương này cũng tổng hợp các khung tiêu chuẩn đo lường quốc tế (OECD, UNGC, ISO 26000, GRI G4, EU, Nhật Bản) và phân tích bài học kinh nghiệm từ hai doanh nghiệp tiêu biểu tại Việt Nam:

• Vinamilk: Chiến lược phát triển bền vững dựa trên 5 nguyên tắc, triển khai các gói trợ giá và phòng chống dịch COVID-19 (gần 40 tỷ đồng đợt 1, 8 tỷ đồng đợt 2, chương trình trợ giá 170 tỷ đồng đợt 3, tặng 45.000 phần quà), Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam trao hơn 3,4 triệu ly sữa cho 38.000 trẻ em (2020–2021), và Quỹ 1 triệu cây xanh trồng hơn 1,1 triệu cây xanh đến năm 2020.
• Tập đoàn Vingroup: Chuyển đổi hệ thống giáo dục sang mô hình phi lợi nhuận, thành lập Quỹ Thiện Tâm từ năm 2006 (đã chi 10.210 tỷ đồng qua 50 chương trình, trao 34.000 suất học bổng, xây dựng 415 công trình văn hóa, khám sàng lọc cho 541.000 người nghèo, tặng bò giống cho 24.000 hộ nghèo), tài trợ 6.099 tỷ đồng cho hoạt động phòng chống dịch năm 2021.

CHƯƠNG II: Hoạt động thực hiện trách nhiệm xã hội tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam

Chương II giới thiệu lịch sử phát triển của BIDV qua 4 giai đoạn: Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam (1957–1981), Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam (1981–1990), Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (1990–2012), và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (từ 2012 đến nay; ra mắt nhận diện thương hiệu mới ngày 26/04/2022). Tính đến thời điểm nghiên cứu, BIDV sở hữu mạng lưới phủ kín 63 tỉnh/thành phố với hơn 27.000 cán bộ nhân viên, 190 chi nhánh, 871 phòng giao dịch, 57.825 cây ATM và 5 văn phòng đại diện quốc tế (Campuchia, Lào, Myanmar, Đài Loan, Nga).

Tình hình kinh doanh giai đoạn 2018–2022 của BIDV ghi nhận sự tăng trưởng ổn định, thể hiện nền tảng thực hiện trách nhiệm kinh tế:

Chỉ tiêu (Đơn vị: Tỷ đồng)	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022
Tổng tài sản	1.313.038	1.489.967	1.516.686	1.761.696	2.120.609
Vốn chủ sở hữu	54.551	77.653	79.647	86.329	104.190
Tổng vốn huy động	1.226.454	1.374.765	1.402.248	1.641.777	1.973.861
Tổng dư nợ tín dụng và đầu tư	1.237.755	1.325.737	1.438.688	1.677.310	1.985.375
Tổng thu nhập hoạt động	44.483	48.121	50.037	62.494	69.582
Tổng chi phí hoạt động	16.117	17.257	17.693	19.465	22.557
Lợi nhuận trước dự phòng	28.366	30.864	32.344	43.029	47.025
Chi phí dự phòng rủi ro	18.894	20.132	23.318	29.481	24.015
Lợi nhuận trước thuế	9.473	10.732	9.026	13.548	23.009
Chi phí thuế TNDN	1.931	2.184	1.803	2.706	4.589
Lợi nhuận sau thuế	7.542	8.548	7.224	10.841	18.420

Phân tích hoạt động thực hiện CSR của BIDV theo các nhóm đối tượng:

• Đối với Nhà nước: BIDV tuân thủ nghiêm ngặt Luật Doanh nghiệp, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Phòng, chống rửa tiền và các tỷ lệ an toàn vốn. Ngân hàng đã thực hiện 27 lần thay đổi đăng ký kinh doanh (lần gần nhất ngày 01/03/2022). Trong giai đoạn 2017–2022, BIDV nộp ngân sách Nhà nước gần 35.000 tỷ đồng (năm 2020: 6.400 tỷ đồng; năm 2021: 5.169 tỷ đồng; năm 2022: 6.703 tỷ đồng). Kết quả khảo sát 154 phiếu ghi nhận tỷ lệ đồng thuận cao về việc tuân thủ pháp luật và nghĩa vụ nộp ngân sách.

Tiêu chí khảo sát (n = 154)	Hoàn toàn không đồng ý (%)	Không đồng ý (%)	Bình thường (%)	Đồng ý (%)	Hoàn toàn đồng ý (%)
BIDV tuân thủ các quy định của pháp luật	0,00	0,00	9,01	37,25	53,74
BIDV thực hiện các nghĩa vụ doanh nghiệp với Nhà nước	0,00	0,00	13,57	39,41	47,02
BIDV hoạt động có trách nhiệm với Nhà nước	0,00	0,00	16,27	37,38	46,35
BIDV nộp ngân sách Nhà nước đầy đủ và đúng hạn	0,00	0,00	13,82	38,71	47,47

• Đối với Khách hàng: Cung cấp hệ sinh thái tài chính đa dạng (ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, đầu tư tài chính). Năm 2020, ngân hàng đã chủ động giảm hơn 6.400 tỷ đồng thu nhập để cơ cấu lại nợ, giảm lãi suất và phí hỗ trợ khách hàng chịu tác động bởi đại dịch.
• Đối với Người lao động, Cổ đông, Xã hội và Môi trường: Thực hiện chi trả lương thưởng, bảo hiểm và bảo hộ lao động cho hơn 27.000 cán bộ; thực hiện công bố thông tin minh bạch theo quy định; tích cực tài trợ các chương trình an sinh xã hội; đẩy mạnh tín dụng xanh và hợp tác với Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) tài trợ các dự án năng lượng tái tạo.

Tác giả chỉ ra một số điểm hạn chế: hoạt động CSR đôi lúc còn mang tính phong trào, việc đo lường hiệu quả các dự án xã hội chưa có bộ tiêu chí định lượng chuẩn hóa, việc tích hợp quản trị rủi ro môi trường vào quy trình thẩm định tín dụng ở một số chi nhánh còn chưa đồng đều.

CHƯƠNG III: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động trách nhiệm xã hội tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, Chương III đề xuất 2 nhóm giải pháp chính:

1. Nhóm giải pháp chung: Hoàn thiện chiến lược quản trị CSR gắn kết chặt chẽ với chiến lược phát triển kinh doanh giai đoạn mới; nâng cao nhận thức của cán bộ nhân viên về trách nhiệm xã hội; xây dựng bộ phận chuyên trách giám sát thực hiện CSR và áp dụng các tiêu chuẩn báo cáo phát triển bền vững quốc tế (GRI G4/ISO 26000).
2. Nhóm giải pháp cụ thể:
   • Hướng tới người lao động và cổ đông, nhà đầu tư: Xây dựng chính sách lương thưởng cạnh tranh, cải thiện môi trường làm việc an toàn, tổ chức đào tạo nâng cao kỹ năng nghề nghiệp; duy trì công bố thông tin kịp thời, minh bạch, đảm bảo chi trả cổ tức hợp lý.
   • Hướng tới khách hàng và đối tác: Nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng số, tối ưu hóa quy trình tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) và doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ (WMSE); bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và minh bạch hợp đồng.
   • Hướng tới cộng đồng xã hội và môi trường: Mở rộng quy mô giải ngân gói tín dụng xanh cho các dự án phát thải thấp; chuyên nghiệp hóa công tác tài trợ an sinh xã hội, giáo dục và cứu trợ thiên tai đúng đối tượng, bền vững.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể thông qua hệ thống dữ liệu xác thực:

• Kết quả tài chính và kinh tế: Ghi nhận sự tăng trưởng của BIDV trong giai đoạn 2018–2022, đưa tổng tài sản vượt mốc 2,12 triệu tỷ đồng (tăng bình quân 10,1%/năm), lợi nhuận trước thuế năm 2022 đạt 23.009 tỷ đồng (tăng trưởng bình quân 19,42%/năm), bảo đảm nền tảng vững chắc để thực hiện các trách nhiệm tiếp theo.
• Đóng góp ngân sách và xã hội: Tổng số tiền nộp ngân sách Nhà nước trong 6 năm (2017–2022) đạt gần 35.000 tỷ đồng (riêng năm 2022 là 6.703 tỷ đồng). Đồng thời, ngân hàng đã trích giảm hơn 6.400 tỷ đồng thu nhập trong năm 2020 để hỗ trợ khách hàng phục hồi sau dịch COVID-19.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý thuyết CSR kết hợp giữa mô hình kim tự tháp Carroll và lý thuyết các bên liên quan áp dụng cho ngành ngân hàng thương mại Việt Nam. Tác giả đã kết hợp phân tích số liệu tài chính thứ cấp 5 năm với dữ liệu khảo sát thực nghiệm sơ cấp (154 mẫu), từ đó xây dựng hệ thống giải pháp phân tầng có tính khả thi cho BIDV.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Quy mô mẫu khảo sát định lượng còn ở mức tương đối (n = 154), tập trung khảo sát qua biểu mẫu trực tuyến nên chưa bao quát toàn bộ các nhóm đối tượng hữu quan trên diện rộng ở tất cả các chi nhánh tỉnh, thành. Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại một ngân hàng thương mại cụ thể (BIDV), chưa có sự so sánh đối chiếu đa chiều với các ngân hàng thương mại khác cùng ngành.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng quy mô mẫu khảo sát cho từng nhóm bên liên quan (đặc biệt là khách hàng doanh nghiệp và đối tác); ứng dụng mô hình định lượng cấu trúc tuyến tính (SEM) để kiểm định mức độ tác động của các khía cạnh CSR tới hiệu quả tài chính và lòng trung thành của khách hàng ngân hàng; mở rộng phạm vi nghiên cứu đối sánh (benchmarking) giữa các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn Nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân tại Việt Nam.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Khóa luận là tài liệu tham khảo phù hợp cho sinh viên, học viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng, Quản trị chiến lược; các nhà nghiên cứu về phát triển bền vững và đạo đức kinh doanh trong ngành dịch vụ tài chính.
• Nội dung giá trị: Khung lý luận tổng hợp các tiêu chuẩn quốc tế về CSR (ISO 26000, GRI G4, OECD, UNGC) tại Chương I; bức tranh tài chính và thực trạng triển khai trách nhiệm xã hội đa chiều (6 bên liên quan) tại BIDV tại Chương II; phương pháp luận tiếp cận và hệ thống giải pháp đề xuất tại Chương III.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng khung lý thuyết và mô hình nào làm trọng tâm để đánh giá trách nhiệm xã hội tại BIDV?
Khóa luận sử dụng Mô hình Kim tự tháp Carroll (1991) gồm 4 tầng trách nhiệm (kinh tế, pháp lý, đạo đức, từ thiện) kết hợp với Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory), phân rã hoạt động CSR của ngân hàng theo 6 nhóm đối tượng: Nhà nước, khách hàng, người lao động, cổ đông/nhà đầu tư, môi trường, và cộng đồng xã hội.

2. Tình hình kinh doanh và lợi nhuận của BIDV giai đoạn 2018–2022 biến động như thế nào theo số liệu trong khóa luận?
Tổng tài sản BIDV tăng từ 1.313.038 tỷ đồng (2018) lên 2.120.609 tỷ đồng (2022), tăng trưởng bình quân 10,1%/năm. Lợi nhuận trước thuế tăng từ 9.473 tỷ đồng (2018) lên 23.009 tỷ đồng (2022), tăng trưởng bình quân 19,42%/năm, trong đó năm 2020 sụt giảm nhẹ (đạt 9.026 tỷ đồng) do ngân hàng chủ động giảm thu nhập hỗ trợ khách hàng ảnh hưởng bởi dịch bệnh.

3. Số liệu nộp ngân sách Nhà nước của BIDV trong giai đoạn nghiên cứu được ghi nhận ra sao?
Trong giai đoạn 2017–2022, BIDV đã nộp ngân sách Nhà nước tổng cộng gần 35.000 tỷ đồng. Trong đó, năm 2020 nộp 6.400 tỷ đồng, năm 2021 đạt 5.169 tỷ đồng và năm 2022 đạt 6.703 tỷ đồng (tăng 26,92% so với năm 2021).

4. Khảo sát thực nghiệm của tác giả được thực hiện với quy mô mẫu bao nhiêu và phản ánh điều gì?
Khảo sát được thực hiện qua Google Forms với thang đo Likert 1–5, thu được 154 phiếu hợp lệ. Kết quả cho thấy tỷ lệ đồng thuận rất cao về trách nhiệm pháp lý của BIDV, với trên 83% đánh giá đồng ý và hoàn toàn đồng ý ở các tiêu chí tuân thủ pháp luật và thực hiện nghĩa vụ nộp ngân sách.

5. Những bài học kinh nghiệm doanh nghiệp nào tại Việt Nam được tác giả phân tích trong Chương I?
Tác giả phân tích kinh nghiệm thực tiễn CSR của 2 doanh nghiệp tiêu biểu: Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) với các chương trình Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam, Quỹ 1 triệu cây xanh và các gói trợ giá mùa dịch; Tập đoàn Vingroup với mô hình giáo dục phi lợi nhuận, Quỹ Thiện Tâm và các gói tài trợ phòng chống dịch COVID-19.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thu Thảo đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và phân tích bức tranh thực tiễn tại BIDV giai đoạn 2018–2022. Thông qua việc kết hợp chuỗi dữ liệu kinh doanh thứ cấp và khảo sát định lượng 154 mẫu, công trình đã làm rõ những thành tựu nổi bật của ngân hàng trong việc bảo đảm an toàn hệ thống, tuân thủ pháp luật, đóng góp ngân sách và đồng hành cùng xã hội. Hệ thống giải pháp đề xuất tại Chương III cung cấp các định hướng thiết thực nhằm giúp BIDV hoàn thiện chiến lược CSR và thúc đẩy mục tiêu phát triển bền vững trong ngành ngân hàng thương mại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp 1. Khái niệm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp Thuật ngữ tiếng Anh “Corporate Social Responsibility” với ý nghĩa trách nhiệm xã hội, lần đầu tiên xuất hiện trong cuốn sách “Trách nhiệm xã hội của doanh nhân” (Social Responsibilities of the Businessmen) của H.Bowen được xuất bản năm 1953, trong đó TNXH là “những ràng buộc các doanh nghiệp thực hiện các chính sách, ra các quyết định và thực hiện các hành động được kì vọng mang lại mục đích và giá trị cho cộng đồng”, “nhằm mục đích tuyên truyền và kêu gọi người quản lý tài sản không làm tổn hại đến các quyền và lợi ích của người khác, kêu gọi lòng từ thiện nhằm bồi hoàn những thiệt hại do các doanh nghiệp làm tổn hại cho xã hội”. Từ đó đến nay, thuật ngữ này đã được đưa ra nghiên cứu với nhiều cách hiểu khác nhau.

Frederick (1960) đã cho rằng TNXH là “các doanh nhân cần giám sát được hoạt động của một hệ thống kinh tế nhằm thỏa mãn các kỳ vọng của công chúng”. Năm 1970, Milton Friedman trong công trình “Trách nhiệm xã hội giúp tăng lợi nhuận của doanh nghiệp” (The social responsibility of business is to increase its profits) đã cho rằng: “Chỉ có một và chỉ một loại trách nhiệm xã hội trong doanh nghiệp là việc doanh nghiệp sử dụng các nguồn lực và tham gia các hoạt động để tăng lợi nhuận, tuân thủ luật chơi, không lừa dối hay gian lận”. Theo đó, ông nhấn mạnh doanh nghiệp chỉ cần thực hiện TNXH bằng việc tối đa hoá lợi nhuận theo lợi ích của các cổ đông, ngược lại trách nhiệm xã hội là thuộc về nhà nước. Keith Davis (1973) định nghĩa TNXH là “sự ràng buộc các doanh nghiệp trong quá trình đưa ra quyết định phải đánh giá các hệ quả của các quyết định đó lên hệ thống xã hội bên ngoài, sao cho vừa đóng góp các lợi ích xã hội đồng thời với các mục tiêu kinh tế mà doanh nghiệp đang tìm kiếm”.

Theo Eells và Walton (1974) thì cho rằng “Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp là sự quan tâm đến các nhu cầu và mục tiêu của xã hội vượt trên lợi ích kinh tế truyền 7 thống và một sự quan tâm lớn hơn đến vai trò của doanh nghiệp trong việc hỗ trợ và cải thiện trật tự xã hội.” Trong giai đoạn này, các nghiên cứu đều chỉ ra bên cạnh mục tiêu lợi nhuận các doanh nghiệp cần tập trung vào các giá trị mà hoạt động kinh doanh mang lại cho cộng đồng ngoài những nghĩa vụ pháp lý tối thiểu được Nhà nước quy định trong luật. Như vậy, lợi ích kinh tế và lợi ích cộng đồng cần phải được chú trọng trong dài hạn. Tuy nhiên, các nghiên cứu này còn mang tính vĩ mô và chưa làm rõ được những khía cạnh cụ thể của TNXH. Carroll (1979) đã có một cách định nghĩa bao quát hơn “trách nhiệm xã hội doanh nghiệp bao gồm bốn phương diện kinh tế, pháp lý, đạo đức và nhân đạo mà xã hội đặt lên doanh nghiệp tại một thời điểm xác định”.

Sau đó đến năm 1991, ông đã xây dựng chi tiết mô hình kim tự tháp TNXH nổi tiếng với 4 tầng tương ứng với 4 cấp độ của TNXH: trách nhiệm kinh tế, trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm đạo đức và trách nhiệm từ thiện. Nghiên cứu của Carroll đã lần đầu tiên tạo ra, mở rộng và cụ thể hoá mối tương quan giữa 4 tầng trách nhiệm của TNXH. Đây được coi là nền móng tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận của những nghiên cứu sau này, khi tập trung vào tiêu chuẩn hóa và ứng dụng TNXH vào hoạt động doanh nghiệp.