Trách Nhiệm Xã Hội của Các Doanh Nghiệp FDI Tại Việt Nam: Những Vấn Đề và Giải Pháp Cần Thảo Luận

Tài liệu nghiên cứu Luận án trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp fdi tại việt nam những vấn đề đặt ra và giải pháp, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Trách Nhiệm Xã Hội Của Doanh Nghiệp FDI Tại Việt Nam: Vấn Đề Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.1. Các nghiên cứu tiêu biểu về nội hàm CSR
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP FDI
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO VIỆC THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Trách Nhiệm Xã Hội của Doanh Nghiệp FDI tại Việt Nam

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (doanh nghiệp FDI) tại Việt Nam đang trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Khái niệm này không chỉ đơn thuần là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật mà còn là một chiến lược phát triển bền vững. Các doanh nghiệp FDI cần nhận thức rõ ràng về vai trò của mình trong việc đóng góp cho sự phát triển kinh tế và xã hội của địa phương nơi họ hoạt động. Việc thực hiện trách nhiệm xã hội không chỉ giúp cải thiện hình ảnh và danh tiếng của doanh nghiệp mà còn tạo ra giá trị lâu dài cho cộng đồng. Theo nghiên cứu của KPMG (2015), các doanh nghiệp thực hiện CSR một cách chủ động có thể nâng cao năng suất lao động và cải thiện mối quan hệ với các bên liên quan. Do đó, việc thực hiện CSR không chỉ là một nghĩa vụ mà còn là một cơ hội để doanh nghiệp phát triển bền vững.

1.1. Tác động của Doanh Nghiệp FDI đến Xã Hội

Doanh nghiệp FDI có tác động tích cực đến nền kinh tế Việt Nam thông qua việc tạo ra việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao kỹ năng cho người lao động. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích này, doanh nghiệp FDI cũng đặt ra nhiều thách thức về môi trường và xã hội. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường và vi phạm đạo đức kinh doanh đang trở thành mối quan tâm lớn. Do đó, việc thực hiện trách nhiệm xã hội là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Các doanh nghiệp cần có chính sách rõ ràng về bảo vệ môi trường và an sinh xã hội để giảm thiểu tác động tiêu cực đến cộng đồng. Chính phủ cũng cần có các chính sách hỗ trợ để khuyến khích doanh nghiệp thực hiện CSR một cách hiệu quả.

II. Thực trạng thực hiện CSR của Doanh Nghiệp FDI tại Việt Nam

Thực trạng thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2020 cho thấy nhiều vấn đề còn tồn tại. Mặc dù có nhiều doanh nghiệp đã nhận thức được tầm quan trọng của CSR, nhưng việc thực hiện vẫn còn mang tính hình thức. Nhiều doanh nghiệp chỉ thực hiện CSR để đáp ứng yêu cầu của chính phủ mà không thực sự cam kết với cộng đồng. Theo báo cáo của CIEM (2020), chỉ có 30% doanh nghiệp FDI thực hiện các chương trình CSR một cách chủ động. Điều này cho thấy cần có sự thay đổi trong cách tiếp cận CSR từ phía doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần xem CSR như một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển của mình, không chỉ để tuân thủ pháp luật mà còn để tạo ra giá trị cho cộng đồng và nâng cao danh tiếng của mình.

2.1. Những vấn đề tồn tại trong thực hiện CSR

Một trong những vấn đề lớn nhất trong thực hiện CSR của doanh nghiệp FDI là thiếu sự minh bạch và trách nhiệm giải trình. Nhiều doanh nghiệp không công khai thông tin về các hoạt động CSR của mình, dẫn đến sự nghi ngờ từ phía cộng đồng và các bên liên quan. Hơn nữa, việc thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan, bao gồm chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng, cũng làm giảm hiệu quả của các chương trình CSR. Để khắc phục tình trạng này, doanh nghiệp cần xây dựng các kênh giao tiếp hiệu quả với cộng đồng và các bên liên quan, đồng thời công khai thông tin về các hoạt động CSR của mình.

III. Giải pháp nâng cao thực hiện CSR của Doanh Nghiệp FDI

Để nâng cao việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược CSR rõ ràng, xác định các mục tiêu cụ thể và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức cho nhân viên về tầm quan trọng của CSR. Việc này không chỉ giúp nhân viên hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình mà còn tạo ra một văn hóa doanh nghiệp tích cực. Cuối cùng, chính phủ cần có các chính sách khuyến khích doanh nghiệp thực hiện CSR, bao gồm các ưu đãi thuế cho những doanh nghiệp có hoạt động CSR hiệu quả. Điều này sẽ tạo động lực cho doanh nghiệp FDI thực hiện trách nhiệm xã hội một cách chủ động và hiệu quả.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để nâng cao thực hiện CSR bao gồm việc xây dựng các chương trình hợp tác giữa doanh nghiệp và cộng đồng, tổ chức các hoạt động tình nguyện và hỗ trợ cộng đồng địa phương. Doanh nghiệp cũng nên tham gia vào các sáng kiến phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Hơn nữa, việc thiết lập các chỉ số đánh giá hiệu quả CSR sẽ giúp doanh nghiệp theo dõi và cải thiện các hoạt động của mình. Các doanh nghiệp cần chủ động chia sẻ thông tin về các hoạt động CSR của mình với cộng đồng và các bên liên quan để tạo dựng niềm tin và sự ủng hộ từ phía xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu về Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (Corporate Social Responsibility - CSR) trong bối cảnh các nền kinh tế chuyển đổi đang nổi lên như một chủ đề then chốt của quản trị chiến lược và kinh doanh quốc tế. Tại Việt Nam, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã gia tăng mạnh mẽ trong giai đoạn 2010 – 2020, mang lại nguồn lực tài chính, công nghệ và kỹ năng quản lý tiên tiến (Cao Thị Hồng Vinh, 2016). Tuy nhiên, thực tế cũng làm phát sinh nhiều hệ lụy nghiêm trọng về suy thoái môi trường tự nhiên, tranh chấp lao động và vi phạm đạo đức kinh doanh. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải tái định hình vai trò của các doanh nghiệp FDI đối với sự phát triển bền vững của quốc gia nhận đầu tư.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng yếu xuất phát từ thực trạng phần lớn các lý thuyết và mô hình CSR kinh điển được thiết lập tại các quốc gia phát triển phương Tây (Bowen, 1953; Carroll, 1979; Freeman, 1984), không thể áp dụng máy móc vào bối cảnh các nền kinh tế đang phát triển có cơ chế quản trị và đặc thù văn hóa riêng biệt. Hơn nữa, y văn trong nước chủ yếu tiếp cận CSR dưới góc độ vĩ mô, pháp lý bắt buộc từ phía Chính phủ hoặc chỉ giới hạn ở nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) với phương pháp định tính mô tả (Nguyễn Đình Cung & Lưu Minh Đức, 2009; Lê Thị Hướng, 2017). Nghiên cứu về mối quan hệ giữa CSR và danh tiếng doanh nghiệp (Corporate Reputation) tại các quốc gia đang phát triển còn rất hạn chế, trong đó có tới 71,4% công trình quốc tế chỉ khảo sát riêng lẻ nhóm khách hàng (Golob et al., 2015), bỏ qua tác động tổng hợp từ mạng lưới đa bên liên quan.

Luận án xác lập hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết trọng tâm:

1. Nội hàm và hướng tiếp cận CSR của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam được định hình như thế nào?
2. Đâu là các nhóm bên liên quan cốt lõi và nội dung CSR đặc thù tương ứng của khối FDI?
3. Mức độ hiệu quả và tác động của việc thực hiện CSR đối với 4 nhóm bên liên quan (Chính phủ, Người lao động, Khách hàng, Cộng đồng) đến Danh tiếng doanh nghiệp được lượng hóa ra sao?
4. Những điểm nghẽn và giải pháp chiến lược nào cần thực thi đến năm 2030 nhằm thúc đẩy CSR của khu vực FDI?

Khung lý thuyết của luận án tích hợp chặt chẽ:

• Mô hình Kim tự tháp CSR (Carroll, 1979, 1991): Phân tầng trách nhiệm kinh tế, pháp lý, đạo đức và từ thiện.
• Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory) (Freeman, 1984; Clarkson, 1995): Xác định mạng lưới quan hệ đa chiều giữa doanh nghiệp và các chủ thể nội vi/ngoại vi.
• Thuyết tạo lập giá trị chung (CSV) (Porter & Kramer, 2006) kết hợp Mô hình tạo dựng giá trị CSR (Gholami, 2011) và Lý thuyết tín hiệu (Signaling Theory) (Spence, 1974; Toms, 2002): Chuyển hóa việc thực thi CSR từ tuân thủ bị động sang nguồn lực chiến lược vô hình tạo dựng danh tiếng bền vững.

Đóng góp đột phá của nghiên cứu nằm ở việc lượng hóa toàn diện tác động của 4 chiều kích CSR đến Danh tiếng doanh nghiệp FDI thông qua mẫu khảo sát thực nghiệm $N = 208$ nhà quản trị cấp cao, kết hợp kỹ thuật phân tích màng bao dữ liệu (DEA) và mô hình hồi quy đa biến. Phạm vi không gian đặt tại Việt Nam trong khung thời gian 2010 – 2020, gắn liền với mốc thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và EVFTA.

Literature Review và Positioning

Lịch sử tiến hóa của lý thuyết CSR phản ánh sự chuyển dịch nhận thức sâu sắc qua các thập kỷ:

• Thập niên 1950 – 1960: CSR được khởi xướng như nghĩa vụ đạo đức vĩ mô của doanh nhân đối với các chuẩn mực và kỳ vọng xã hội (Bowen, 1953).
• Thập niên 1970: Diễn ra cuộc tranh luận học thuật gay gắt giữa hai luồng quan điểm đối lập. Một bên là quan điểm kinh tế học tân cổ điển của Friedman (1970) cho rằng "trách nhiệm xã hội duy nhất của doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận cho cổ đông", xem chi phí CSR là tổn thất kinh tế; đối lập với quan điểm của Wallich & McGowan (1970) khẳng định doanh nghiệp phải gắn liền với môi trường xã hội để bảo đảm lợi ích dài hạn.
• Thập niên 1980: Carroll (1979, 1991) giải quyết mâu thuẫn này bằng cách tích hợp mục tiêu kinh tế và xã hội vào mô hình Kim tự tháp CSR 4 tầng bậc (Kinh tế, Pháp lý, Đạo đức, Từ thiện).
• Thập niên 1990: Freeman (1984), Clarkson (1995) và Donaldson & Preston (1995) phát triển Lý thuyết các bên liên quan, làm mờ đi ranh giới giữa mục tiêu kinh tế và xã hội, khẳng định sự tồn vong của doanh nghiệp phụ thuộc vào việc thỏa mãn các chủ thể liên đới.
• Thập niên 2000 đến nay: Chuyển hướng sang quản trị chiến lược và lợi thế cạnh tranh với Thuyết tạo lập giá trị chung CSV (Porter & Kramer, 2006) và mô hình nguồn lực (Orlitzky et al., 2003; Husted & Allen, 2000).

Tiến hóa lý thuyết CSR:
[1950s-1960s] Đạo đức vĩ mô (Bowen, 1953)
[1970s] Tranh luận đối lập: Tối đa hóa lợi nhuận (Friedman) vs Lợi ích dài hạn (Wallich & McGowan)
[1980s] Mô hình tích hợp Kim tự tháp 4 tầng bậc (Carroll, 1979/1991)
[1990s] Lý thuyết các bên liên quan - Stakeholder Theory (Freeman, 1984; Clarkson, 1995)
[2000s-nay] Quản trị chiến lược, CSV & Lý thuyết nguồn lực/Tín hiệu (Porter & Kramer; Gholami; Toms)

Trên bình diện quốc tế, Skare & Golja (2014) qua phân tích dữ liệu tại 25 quốc gia giai đoạn 2000 – 2008 đã chứng minh mối quan hệ đồng biến mạnh mẽ giữa thúc đẩy CSR và tăng trưởng kinh tế vĩ mô. Nghiên cứu của Lee et al. (2012) tại Hàn Quốc khẳng định nhận thức của nhân viên về CSR tác động trực tiếp đến hiệu quả vận hành doanh nghiệp. Nghiên cứu của Othman et al. (2011) tại Malaysia và Michelon (2011) tại Hoa Kỳ chỉ ra CSR củng cố vững chắc danh tiếng tổ chức. Tuy nhiên, Golob et al. (2015) chỉ rõ sự mất cân đối lớn trong y văn: 71,4% công trình tập trung vào nhận thức khách hàng, trong khi chỉ 28,6% nghiên cứu tác động đa biến của CSR đến danh tiếng tổng thể.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu thực nghiệm trước đây phần lớn dừng lại ở góc tiếp cận định tính, đơn ngành hoặc đơn địa phương: nghiên cứu ngành may mặc (Hoàng Thị Thanh Hương, 2015), ngành khách sạn (Trần Thị Minh Hòa & Nguyễn Thị Hồng Ngọc, 2014), ngành ngân hàng (Hoàng Hải Yến, 2016; Nguyễn Thị Phương Thảo et al., 2019), hoặc khảo sát DNNVV tại Cần Thơ (Châu Thị Lệ Duyên & Nguyễn Minh Cảnh, 2013), Vĩnh Phúc (Lê Thị Hướng, 2017). Công trình của Trần Nguyễn Hợp Châu et al. (2018) bước đầu tiếp cận khối FDI nhưng sử dụng mô hình hồi quy đơn biến với 21 chỉ báo chưa phân rã nhân tố. Luận án này định vị chính xác khoảng trống bằng việc xây dựng mô hình hồi quy đa biến tích hợp 4 nhóm bên liên quan cốt lõi (Chính phủ, Người lao động, Khách hàng, Cộng đồng) để đánh giá tác động định lượng đến Danh tiếng doanh nghiệp FDI.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và kiểm chứng các lý thuyết nền tảng trong bối cảnh đặc thù của thị trường mới nổi:

• Phát triển Lý thuyết các bên liên quan (Freeman, 1984): Luận án bổ sung góc nhìn rằng môi trường tự nhiên dù không thể tự vận hành như một chủ thể pháp lý độc lập (Capron, 2003; Phillips & Reichart, 2000), nhưng được đại diện gián tiếp thông qua cộng đồng địa phương. Mô hình cụ thể hóa 4 nhóm bên liên quan trọng yếu của khối FDI: Chính phủ (thể chế và thuế), Người lao động (nội bộ), Khách hàng (thị trường), Cộng đồng (xã hội và môi trường sinh thái).
• Tích hợp Lý thuyết tín hiệu (Spence, 1974; Toms, 2002): CSR đóng vai trò là "tín hiệu chất lượng cao" giúp giảm thiểu tình trạng bất cân xứng thông tin (information asymmetry) giữa doanh nghiệp FDI đa quốc gia và xã hội sở tại, biến hành vi tuân thủ và trách nhiệm thành năng lực cạnh tranh cốt lõi.
• Thực chứng Thuyết tạo lập giá trị chung CSV (Porter & Kramer, 2006) và Mô hình Gholami (2011): Khẳng định CSR không phải là khoản chi phí mất đi mà là nguồn lực nội sinh (Resource-Based View - Helm et al., 2009; Alsop, 2004) giúp kiến tạo tài sản vô hình là Danh tiếng doanh nghiệp.

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được xác lập:

• $H_1$: Việc thực hiện CSR đối với Chính phủ có tác động thuận chiều (+) đến Danh tiếng của doanh nghiệp FDI.
• $H_2$: Việc thực hiện CSR đối với Người lao động có tác động thuận chiều (+) đến Danh tiếng của doanh nghiệp FDI.
• $H_3$: Việc thực hiện CSR đối với Khách hàng có tác động thuận chiều (+) đến Danh tiếng của doanh nghiệp FDI.
• $H_4$: Việc thực hiện CSR đối với Cộng đồng có tác động thuận chiều (+) đến Danh tiếng của doanh nghiệp FDI.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án kết hợp cách tiếp cận kép:

• Tiếp cận từ góc độ thể chế - Nhà nước: Đánh giá mức độ tuân thủ quy chuẩn pháp lý, nghĩa vụ nộp thuế, bảo vệ môi trường và đóng góp an sinh xã hội dựa trên hệ thống dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2010 – 2020.
• Tiếp cận từ góc độ quản trị doanh nghiệp: Đo lường sự chủ động tích hợp CSR vào chiến lược kinh doanh nhằm tối ưu hóa danh tiếng dựa trên dữ liệu sơ cấp.

Mỗi chiều kích CSR được lượng hóa theo ma trận trách nhiệm chuẩn hóa từ EC (2002, 2003):

1. CSR với Chính phủ: Trách nhiệm đóng góp ngân sách nhà nước (thuế) và tuân thủ tuyệt đối quy định pháp luật sở tại (đất đai, đầu tư, môi trường, bảo hiểm xã hội).
2. CSR với Người lao động: Chế độ tiền lương công bằng, bảo đảm an toàn vệ sinh lao động, đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, xây dựng môi trường làm việc nhân văn và bình đẳng.
3. CSR với Khách hàng: Đảm bảo chất lượng sản phẩm/dịch vụ, minh bạch thông tin, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thực hiện đạo đức kinh doanh.
4. CSR với Cộng đồng: Triển khai giải pháp sản xuất sạch, giảm thiểu phát thải bảo vệ môi trường tự nhiên, tài trợ phát triển hạ tầng và các chương trình thiện nguyện xã hội.

Điều kiện biên (boundary conditions) của mô hình xác định áp dụng cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (gồm 100% vốn nước ngoài và liên doanh) đang hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án được thiết kế dựa trên hệ hình nhận thức luận thực chứng (Positivist Epistemology), kết hợp phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (Mixed Methods Research) theo quy trình tuần tự:

Mẫu nghiên cứu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp chọn mẫu thuận tiện phi xác suất (non-probability convenience sampling) với cỡ mẫu phát ra ban đầu là 500 phiếu khảo sát gửi tới lãnh đạo cấp cao của các doanh nghiệp FDI.

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp từ các báo cáo chính thức của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), số liệu thống kê giai đoạn 2010 – 2020.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Tiến hành khảo sát trực tiếp trong tháng 4/2018. Đối tượng được chọn là các chủ doanh nghiệp (CEO/Tổng Giám đốc) hoặc Trưởng phòng bộ phận chiến lược/quản trị – những nhân sự nắm giữ hiểu biết toàn diện nhất về định hướng CSR và danh tiếng của doanh nghiệp.
• Quy trình làm sạch dữ liệu: Trong tổng số 500 phiếu phát ra, số phiếu thu về đạt 233 phiếu (tỷ lệ phản hồi 46,6%). Sau khi kiểm tra, sàng lọc và loại bỏ các phiếu không hợp lệ (thiếu thông tin hoặc có câu trả lời mang tính quy luật), tập dữ liệu sạch cuối cùng đạt 208 phiếu hợp lệ ($N = 208$).
• Kiểm định độ tin cậy và giá trị thang đo: Sử dụng hệ số Cronbach's Alpha để kiểm tra độ tin cậy nhất quán nội tại (Internal Consistency Reliability), yêu cầu hệ số $\alpha \ge 0,7$ và hệ số tương quan biến - tổng (Corrected Item-Total Correlation) $\ge 0,3$. Giá trị khái niệm (Construct Validity) được thẩm định qua Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis - EFA) với phép trích Principal Axis Factoring và phép quay Promax/Varimax, bảo đảm chỉ số KMO nằm trong khoảng 0,5 đến 1,0 và kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$).

Data và phân tích

Quy trình xử lý và phân tích dữ liệu thực nghiệm được triển khai đồng thời trên hai phần mềm chuyên dụng:

1. Phần mềm DEAP 2.1: Ứng dụng phương pháp Phân tích màng bao dữ liệu (Data Envelopment Analysis - DEA) để đánh giá hiệu quả tương đối trong việc phân bổ nguồn lực thực thi CSR của các doanh nghiệp FDI đối với từng nhóm bên liên quan.
2. Phần mềm SPSS 22.0:
   • Thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ %, giá trị trung bình, độ lệch chuẩn) để phác họa bức tranh thực trạng.
   • Phân tích EFA để rút trích các cấu trúc nhân tố độc lập (CSR với Chính phủ, CSR với Người lao động, CSR với Khách hàng, CSR với Cộng đồng) và nhân tố phụ thuộc (Danh tiếng doanh nghiệp).
   • Mô hình Hồi quy tuyến tính bội (Multiple Linear Regression) nhằm kiểm định các giả thuyết $H_1, H_2, H_3, H_4$, đánh giá hệ số xác định $R^2$, kiểm định độ phù hợp $F$-test, phân tích hệ số hồi quy chuẩn hóa $\beta$, mức ý nghĩa $p$-value ($p < 0,05$), đồng thời kiểm soát hiện tượng đa cộng tuyến qua hệ số phóng đại phương sai (VIF < 2).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Sự dịch chuyển mô thức từ bị động sang chủ động chiến lược: Trích dẫn trực tiếp từ văn bản luận án khẳng định: "CSR không chỉ là một khái niệm được gắn liền với tính đạo đức mà càng ngày, khái niệm CSR lại được gắn nhiều hơn với DN trong cơ chế quản trị. CSR trở thành một triết lý về hành vi và quản trị của DN được nhiều DN trên thế giới lựa chọn áp dụng". Doanh nghiệp FDI đã chuyển từ việc tuân thủ pháp lý thuần túy sang chủ động sử dụng CSR như công cụ định vị danh tiếng.
2. Tác động đồng biến và phân hóa của 4 chiều kích CSR đến Danh tiếng: Kết quả kiểm định hồi quy trên 208 doanh nghiệp FDI chỉ ra cả 4 nhóm thực hành CSR đều có tác động tích cực có ý nghĩa thống kê đến Danh tiếng doanh nghiệp. Trong đó, CSR đối với Người lao động và CSR đối với Khách hàng tạo ra trọng số ảnh hưởng trực tiếp lớn nhất đến nhận thức giá trị thương hiệu, tiếp theo là CSR đối với Chính phủ và Cộng đồng.
3. Mâu thuẫn thực tiễn giữa cam kết vĩ mô và hành vi vi mô: Mặc dù nhận được nhiều chính sách ưu đãi đầu tư, vẫn tồn tại khoảng cách lớn giữa báo cáo công bố và thực thi thực tế ở một bộ phận FDI, thể hiện qua các hành vi chuyển giá trốn thuế, vi phạm xả thải môi trường và đãi ngộ lao động chưa tương xứng.
4. Hiệu ứng "Lá chắn danh tiếng" (Reputational Shield): Luận án chỉ ra rằng các hoạt động CSR bài bản đóng vai trò như một cơ chế bảo hiểm truyền thông vô hình, giúp doanh nghiệp FDI giảm thiểu chi phí kiện tụng, vượt qua các khủng hoảng quan hệ công chúng và duy trì lòng trung thành của đối tác trong dài hạn (phù hợp nhận định của Peloza, 2006 và Lin et al., 2009).

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Bổ sung luận cứ khoa học thực chứng về mối liên kết giữa CSR đa bên liên quan và Danh tiếng doanh nghiệp tại một nền kinh tế chuyển đổi ở Đông Nam Á, lấp đầy khoảng trống mất cân đối trong nghiên cứu học thuật quốc tế.
• Về mặt phương pháp luận: Chứng minh tính khả thi và độ tin cậy cao của việc kết hợp phân tích DEA (DEAP 2.1) và mô hình hồi quy đa biến (SPSS 22) trên tập dữ liệu khảo sát nhà quản trị doanh nghiệp FDI ($N=208$).
• Về mặt thực tiễn quản trị: Doanh nghiệp FDI cần tích hợp các chỉ số CSR vào hệ thống đánh giá hiệu quả công việc (KPI) cốt lõi; cân bằng phân bổ nguồn lực giữa 4 nhóm bên liên quan thay vì chỉ tập trung vào các hoạt động tài trợ từ thiện bề nổi.
• Về mặt chính sách nhà nước: Hoàn thiện khung khổ pháp lý đồng bộ về định danh và giám sát doanh nghiệp FDI (theo Luật Đầu tư 2014, 2020); thiết lập cơ chế kiểm toán xã hội và môi trường độc lập; bổ sung tiêu chí thực hành CSR vào quy trình xét duyệt ưu đãi thuế và cấp phép dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn nghiên cứu:

• Phương pháp chọn mẫu: Việc sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện phi xác suất với quy mô $N = 208$ mẫu dù đảm bảo yêu cầu thống kê cho EFA và hồi quy, nhưng tính đại diện tổng thể cho toàn bộ cộng đồng hàng chục nghìn doanh nghiệp FDI trên khắp các vùng kinh tế trọng điểm của Việt Nam vẫn còn hạn chế.
• Thiết kế nghiên cứu cắt ngang (Cross-sectional design): Dữ liệu sơ cấp được thu thập tại một thời điểm (tháng 4/2018), do đó chưa phản ánh được sự biến động động thái (dynamic changes) của danh tiếng doanh nghiệp theo chuỗi thời gian dài hạn.
• Giới hạn biến trung gian và điều tiết: Mô hình tập trung vào mối quan hệ trực tiếp giữa 4 chiều kích CSR và Danh tiếng, chưa đưa vào kiểm định các biến điều tiết (moderating variables) như quy mô doanh nghiệp, hình thức sở hữu (100% FDI hay liên doanh), ngành nghề (sản xuất hay dịch vụ) hoặc biến trung gian (mediating variables) như văn hóa tổ chức, niềm tin thương hiệu.

Chương trình nghiên cứu tiếp theo (Future Research Agenda):

1. Mở rộng cỡ mẫu và áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng (Stratified Random Sampling) trên toàn quốc.
2. Triển khai nghiên cứu theo chiều dọc (Longitudinal Study) để theo dõi tác động trễ (lagged effects) của các chương trình đầu tư CSR đến danh tiếng và hiệu quả tài chính.
3. Ứng dụng mô hình cấu trúc tuyến tính bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM) hoặc mô hình phân tích định tính đa biến thể so sánh (fsQCA) để khám phá các cấu hình phức hợp thúc đẩy danh tiếng.
4. Mở rộng so sánh đối chuẩn giữa doanh nghiệp FDI và các tập đoàn kinh tế nội địa lớn tại Việt Nam.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Luận án cung cấp bộ khung đo lường thang đo CSR đa bên liên quan được chuẩn hóa cho bối cảnh Việt Nam, tạo nền tảng trích dẫn vững chắc cho các công trình nghiên cứu sau đại học trong các chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế quốc tế và Thương mại quốc tế.
• Tác động tới ngành và doanh nghiệp: Cung cấp cẩm nang thực hành quản trị chiến lược cho cộng đồng doanh nghiệp FDI (như các hiệp hội EuroCham, AmCham, KoCham, JCCI), giúp tối ưu hóa việc phân bổ chi phí CSR nhằm chuyển hóa thành giá trị thặng dư thương hiệu và năng suất lao động.
• Tác động chính sách: Đóng góp luận cứ khoa học trực tiếp cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương trong quá trình rà soát, đánh giá chiến lược thu hút FDI thế hệ mới gắn liền với các tiêu chuẩn phát triển bền vững ESG và cam kết tại các hiệp định CPTPP, EVFTA.
• Lợi ích xã hội: Thúc đẩy môi trường lao động an toàn, bình đẳng, giảm thiểu thiểu rủi ro ô nhiễm môi trường tự nhiên, tăng cường an sinh xã hội cho các cộng đồng dân cư địa phương nơi có dự án FDI hoạt động.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận cơ sở dữ liệu y văn chuyên sâu, khung lý thuyết tích hợp (Kim tự tháp - Các bên liên quan - CSV - Tín hiệu) và quy trình xử lý dữ liệu hỗn hợp mẫu mực.
• Ban điều hành và Giám đốc Chiến lược Doanh nghiệp FDI: Nắm bắt phương pháp luận để lượng hóa hiệu quả đầu tư CSR, tái cấu trúc danh mục hoạt động hướng vào các bên liên quan trọng yếu (Người lao động, Khách hàng, Chính phủ, Cộng đồng).
• Cơ quan Hoạch định Chính sách: Có thêm cơ sở thực chứng để xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá xếp hạng doanh nghiệp FDI bền vững, điều chỉnh chính sách ưu đãi thuế gắn liền với trách nhiệm xã hội.
• Tổ chức Xã hội và Người lao động: Được bảo vệ quyền lợi thông qua việc thúc đẩy doanh nghiệp thực thi chuẩn mực lao động và bảo vệ môi trường sinh thái.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đâu là đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án trong việc mở rộng các mô hình kinh điển? Trả lời: Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc tích hợp thành công Mô hình Kim tự tháp CSR (Carroll, 1991), Lý thuyết các bên liên quan (Freeman, 1984) với Thuyết tạo lập giá trị chung CSV (Porter & Kramer, 2006) và Lý thuyết tín hiệu (Toms, 2002) trong bối cảnh FDI tại một nền kinh tế chuyển đổi. Luận án đã giải quyết tranh biện giữa Friedman (1970) và Wallich & McGowan (1970) bằng cách chứng minh CSR là nguồn lực nội sinh tạo dựng tài sản vô hình (Danh tiếng) chứ không phải chi phí đối phó.

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án thể hiện như thế nào khi so sánh với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam? Trả lời: Khác với các nghiên cứu định tính đơn lẻ (Hoàng Thị Thanh Hương, 2015; Mai Lan Phương et al., 2016) hoặc mô hình hồi quy đơn biến 21 chỉ báo không phân rã nhân tố của Trần Nguyễn Hợp Châu et al. (2018), luận án đã:

• Kết hợp đồng thời kỹ thuật phi tham số DEA qua phần mềm DEAP 2.1 và mô hình kinh tế lượng hồi quy đa biến qua SPSS 22.0.
• Khảo sát trực tiếp mẫu chuẩn hóa gồm 208 nhà quản trị chiến lược cấp cao của khối FDI.

3. Phát hiện thực nghiệm nào trong luận án gây bất ngờ nhất và được giải thích bằng cơ sở lý thuyết nào? Trả lời: Phát hiện đáng chú ý là CSR đối với Người lao động và Khách hàng có tác động lan tỏa mạnh mẽ nhất tới Danh tiếng tổng thể của doanh nghiệp FDI, vượt trội hơn so với các hoạt động tài trợ cộng đồng thuần túy. Điều này được giải thích bằng Lý thuyết tín hiệu: Người lao động và Khách hàng là các chủ thể tương tác trực tiếp hàng ngày; sự hài lòng và gắn kết của họ tạo ra các tín hiệu xác thực, minh bạch nhất về chất lượng quản trị nội bộ của doanh nghiệp.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản nghiên cứu (Replication Protocol) hoàn chỉnh không? Trả lời: Hoàn toàn có. Luận án mô tả chi tiết:

• Cấu trúc bảng hỏi khảo sát 4 chiều kích CSR và Danh tiếng.
• Tiêu chí chọn mẫu và quy trình làm sạch từ 233 phiếu về 208 phiếu hợp lệ.
• Toàn bộ tham số kiểm định thang đo (Cronbach's Alpha, KMO, ma trận xoay nhân tố EFA) và cú pháp thực thi trên phần mềm DEAP 2.1 và SPSS 22.

5. Luận án phác thảo chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo (2020 – 2030) như thế nào? Trả lời: Chương trình nghiên cứu định hướng:

• Theo dõi tác động động thái của các cam kết CSR theo chuỗi dữ liệu bảng (Panel Data) xuyên suốt lộ trình thực thi EVFTA và CPTPP.
• Tích hợp khung chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) toàn cầu vào đánh giá năng lực cạnh tranh FDI.
• Khám phá cơ chế điều tiết của chuyển đổi số và tự động hóa đối với hành vi trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đa quốc gia.

Kết luận

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận: Luận án làm sáng tỏ nội hàm CSR của doanh nghiệp FDI, khẳng định tính tất yếu của việc chuyển dịch từ tuân thủ nghĩa vụ pháp lý thụ động sang chủ động thực thi CSR theo định hướng chiến lược.
2. Xác lập mô hình 4 chiều kích chuẩn hóa: Nhận diện và đo lường thành công 4 nhóm trách nhiệm cốt lõi của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam gắn với Chính phủ, Người lao động, Khách hàng và Cộng đồng.
3. Thực chứng tác động định lượng đến Danh tiếng: Lượng hóa vững chắc mối quan hệ thuận chiều giữa thực hành CSR đa bên liên quan và Danh tiếng doanh nghiệp FDI thông qua mẫu khảo sát 208 nhà lãnh đạo với sự hỗ trợ của DEAP 2.1 và SPSS 22.
4. Chỉ rõ các nút thắt thực tiễn: Nhận diện sâu sắc các bất cập tồn đọng trong thực thi CSR của khối FDI giai đoạn 2010 – 2020, từ hiện tượng chuyển giá đến vi phạm môi trường và an sinh lao động.
5. Đề xuất hệ giải pháp chiến lược khả thi: Xây dựng hệ thống khuyến nghị đồng bộ cho cả cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp FDI nhằm thúc đẩy thực hành CSR hướng tới mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu học thuật mới: Tạo tiền đề lý thuyết và phương pháp luận vững chắc để triển khai các nghiên cứu tiếp nối về quản trị bền vững, ESG và kinh doanh quốc tế tại các thị trường mới nổi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu nước ngoài 1.1 Các nghiên cứu tiêu biểu về nội hàm CSR Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đang trở thành chủ đề nghiên cứu nhận được nhiều sự quan tâm trong vài thập kỷ gần đây. Đã và đang có rất nhiều các công trình nghiên cứu chuyên sâu về CSR được thực hiện ở nhiều quốc gia khác nhau.

Khi đề cập đến chủ đề CSR của DN, hầu hết các tác giả trên thế giới đều đi từ khái niệm CSR rồi mới mở rộng và nghiên cứu chuyên sâu về các mối quan hệ và các vấn đề liên quan. Mặc dù vậy, mỗi tác giả lại tiếp cận các thuật ngữ này trên các góc nhìn khác nhau. Sau đây, NCS tổng hợp các nghiên cứu về CSR qua các thời kỳ nhằm chỉ ra sự dịch chuyển cũng như phát triển trong nội dung nghiên cứu về CSR. Đây sẽ là cơ sở giúp NCS xác định hướng nghiên cứ và hướng tiếp cận cho luận án của mình.

Sự dịch chuyển trong nội dung nghiên cứu CSR qua các thời kỳ Thời Các nghiên cứu Nội dung chủ Mô hình Sự mơ hồ gian chính yếu về khái niệm CSR 1950s Bowen (1953) Đạo đức và các Kiểm soát các yếu tố Rất cao & trách nhiệm xã bên ngoài DN 1960s hội 1970s Wallich & Lợi ích của DN Hai quan điểm trái Cao McGowan chiều về việc CSR (1970); Friedman mang lại lợi ích hay (1970) tổn thất cho DN 1980s Carroll (1979), Các mô hình Xây dựng khái niệm, Trung bình Wartick & thực hiện trách cơ sở lý thuyết Cochran (1985), nhiệm xã hội Wood (1991) 1990s Freeman (1984), Tiếp cận theo các nghiên cứu thực Thấp 10 Clarkson (1995), hướng các bên nghiệm Jones (1995), liên quan Hart (1997) 2000s Husted & Allen Tiếp cận theo các nghiên cứu thực Rõ ràng (2000), Orlitzky hướng quản trị nghiệm và lợi thế et al (2003) chiến lược cạnh tranh Nguồn: Lee, 2008 và NCS bổ sung +) Trong những năm 1950 đến 1960, khái niệm CSR lần đầu tiên được đề cập hầu hết tập trung vào khía cạnh lý thuyết đối với các DN xã hội ở phạm vi vĩ mô nhằm thúc đẩy việc thực hiện CSR. Nổi bật, tác giả Bowen (1953) trong tác phẩm “trách nhiệm xã hội của doanh nhân” đã đưa ra cách tiếp cận được cho là tiên phong đối với CSR. Cụ thể, CSR là nghĩa vụ của chủ DN trong việc theo đuổi các chính sách, đưa ra các quyết định hoặc thực hiện các chuỗi hoạt động được xã hội mong đợi xét cả về mục tiêu và giá trị của DN. +) Trong những năm 1970, một số nghiên cứu ra đời nhằm mục đích bác bỏ vai trò của CSR.

Các nghiên cứu này chủ yếu tập trung nhìn nhận dưới góc độ lợi ích của DN và cho rằng CSR là một tổn thất đối với doanh thu của DN và mục tiêu đối đa hoá lợi nhuận cho cổ đông (Friedman, 1970). Cũng trong những năm này, một số nghiên cứu phân tích hai quan điểm trái chiều về CSR nhằm tìm ra một góc nhìn đúng đắn nhất. Wallich & McGowan (1970) đưa ra câu hỏi nghiên cứu liệu các DN nên thực hiện CSR hay không? Ông cho rằng, dưới một góc nhìn hẹp tập trung vào tối đa hoá lợi nhuận cho cổ đông, quan điểm của Friedman là đúng đắn rằng DN không nên thực hiện CSR. Tuy nhiên, hoạt động của DN có mối quan hệ mật thiết đối với xã hội và các chủ thể xung quanh, do đó, DN cần thực hiện CSR nhằm đảm bảo những lợi ích dài hạn.

Quan điểm này đã mở ra hướng nghiên cứu mới về CSR và hiệu quả hoạt động của DN. +) Trong những năm 1980, nhiều nghiên cứu quan trọng ra đời tập trung vào các hoạt động xã hội của DN. Nổi bật, Carroll (1979) đã khẳng định mục tiêu kinh tế và mục tiêu xã hội của DN không phải là sự đánh đổi không tương xứng. Mà thay vào đó, cả hai mục tiêu này được tích hợp vào mô hình CSR tổng hợp bao gồm trách nhiệm kinh tế, pháp lý, đạo đức và nhân văn.

Trong đó trách nhiệm kinh tế có 11 thể có vai trò quan trọng hơn các trách nhiệm còn lại. Tuy nhiên, mỗi trách nhiệm đều phải là một phần tích hợp trong CSR tổng thể của DN và DN cần có những chiến lược thực hiện cụ thể cho từng khía cạnh. +) Trong những năm 1990, nhiều nghiên cứu đã kế thừa cơ sở lý thuyết quan trọng của những năm trước để xây dựng các mô hình nghiên cứu thực nghiệm đưa ra nhiều kết quả nghiên cứu quan trọng. Cụ thể, Freeman(1984) đã đưa ra lý thuyết các bên liên quan và thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận về mục đích hoạt động của DN.

Theo lý thuyết này, không còn sự khác biệt giữa mục tiêu kinh tế và mục tiêu xã hội của DN, bởi vì mục tiêu cốt lõi ở đây là sự tồn tại của DN. Trong khi đó, sự tồn tại của DN bị tác động không chỉ bởi cổ đông mà còn bởi rất nhiều các bên liên quan khác như NLĐ, Chính phủ và khách hàng. Chính bởi lẽ đó, các nghiên cứu trong thời kỳ này tập trung vào mối quan hệ giữa CSR và các bên liên quan cụ thể của DN. Đây chính là cơ sở để mở rộng ý nghĩa và phạm vi của CSR hơn nữa.

+) Trong những năm 2000, các nghiên cứu thực nghiệm chỉ ra CSR đem lại hiệu quả tài chính và hiệu quả hoạt động cho DN (Orlitzky et al, 2003). Husted & Allen (2000) đưa ra khái niệm chiến lược là những kế hoạch và hành động được thực hiện để tạo ra những nguồn lực và khả năng đồng nhất nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững và hiệu quả kinh doanh tối ưu cho DN. Các nghiên cứu này đề xuất cách tiếp cận CSR theo hướng quản trị chiến lược, sử dụng CSR như một công cụ chiến lược hữu hiệu giúp DN đạt được các mục tiêu của mình. Những nghiên cứu về CSR cho thấy sự dịch chuyển mạnh mẽ trong khái niệm CSR qua các thời kỳ.

Các khái niệm có sự khác nhau qua các thời kỳ chính là nhờ sự kế thừa và phát triển lên những lý luận mới mẻ. Tất cả các cách hiểu đều cho thấy rõ tầm quan trọng của CSR đối với DN ngày càng cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Theo thời gian, CSR không chỉ là một khái niệm được gắn liền với tính đạo đức mà càng ngày, khái niệm CSR lại được gắn nhiều hơn với DN trong cơ chế quản trị. Các nghiên cứu tiêu biểu về CSR đối với các bên liên quan Điểm qua tình hình nghiên cứu tập trung vào CSR đối với các bên liên quan của DN, có thể nói, CSR mang đến đa dạng các lợi ích cho đa dạng các bên liên quan.

Do đó, việc thực hiện CSR một cách chất lượng, thực sự nghiêm túc sẽ mang 12 đến lợi ích trực tiếp cho các bên liên quan, qua đó, mang đến lợi ích gián tiếp cho DN trong dài hạn (Waddock & Graves, 1997; Luo & Bhattacharya, 2009). CSR đối với Chính phủ Đã có nhiều nghiên cứu chi ra vai trò của CSR đối với Chính phủ của một quốc gia thông qua việc đóng góp cho sự phát triền kinh tế, xã hội của quốc gia đó. Trong nghiên cứu của mình, Skare & Golja (2014) đã thực hiện nghiên cứu trên 25 quốc gia trong suốt giai đoạn 2000 – 2008, và chỉ ra tầm quan trọng của CSR đối với tăng trưởng kinh tế (mối quan hệ thuận chiều). Theo nghiên cứu này, những quốc gia thúc đẩy thực hiện CSR mạnh mẽ thường có được tốc độ tăng trưởng cao hơn.

Ngược lại, các quốc gia không có môi trường tổ chức thực hiện CSR và có tính hỗ trợ tốt sẽ gặp nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế. CSR đối với NLĐ Các DN có cam kết CSR mạnh thường có khả năng thu hút nhân tài và giữ chân NLĐ (Turban and Greening 1997; Tsoutsoura, 2004, Bauman và Mashruwala, 2007), dẫn đến giảm chi phí tuyển dụng và đào tạo. CSR tác động tích cực đến mức độ cam kết của lao động vào các công việc được giao và kết quả làm tăng hiệu quả kinh doanh (Kang, 2009; Wieseke, et al. CSR có tác động ngược chiều với sự bỏ việc của nhân viên và tăng tỷ lệ tuyển dụng được các nhân lực chất lượng cao trong tương lai (Carroll & Shabana, 2010; DeTienne, Agle, Phillips, & Ingerson, 2012).

Solomon và Hanson (1985) chỉ ra rằng các hoạt động liên quan đến CSR sẽ giúp cải thiện tinh thần của nhân viên, trong khi Banker và Mashruwala (2007) chỉ ra các DN thực hiện CSR có mức độ thoả mãn trong công việc của nhân viên cao hơn. Lee et al., (2012) chỉ ra nhận thức của nhân viên về CSR có tác động tích cực đến hiêu quả hoạt động của các công ty Hàn Quốc, mối quan hệ của nhân viên và DN thực hiện CSR cũng tốt hơn. CSR đối với khách hàng Nghiên cứu của Sen và Bhattacharya (2011) chỉ ra mối quan hệ tích cực giữa thái độ và hành vi của khách hàng đối với các sản phẩm của công ty thực hiện các hoạt động CSR. Khách hàng dựa vào danh tiếng của DN để đánh giá sản phẩm, vì vậy một DN có danh tiếng tốt sẽ đem lại những nhận định tích cực hơn đối với chất lượng sản phẩm và dịch vụ của DN đó (Shapiro, 1983).

Xueming Luo & 13 Bhattacharya (2006), Saei et al., (2015) Fatma và Rahman (2016) Karaosmanoglu et al., (2016) chỉ ra rằng CSR giúp gia tăng sự hài lòng, lòng trung thành và làm tăng doanh số bán hàng thông quan biến trung gian nhận thức của khách hàng. Carroll & Shabana (2010) và Drucker (1984) khẳng định CSR có thể giúp DN thu hút các khách hàng mới. CSR đối với cộng đồng Okeudo (2012) tìm ra mối quan hệ thuận chiều giữa CSR của DN và lợi ích cho toàn xã hội. Cụ thể những lợi ích của CSR không chỉ là những lợi ích từ thiện mà còn giúp tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài, bởi cơ sở hạ tầng sẽ được cải thiện giúp điều kiện kinh doanh tại các khu vực này trở nên hấp dẫn hơn.

Do đó, DN có thể phát triển các mô hình kinh doanh với những giá trị cơ bản được thiết kế cho các bên liên quan khác nhau như như NLĐ, khách hàng, nhà cung ứng, Chính phủ, cộng đồng và nhà đầu tư. Các lợi ích này đến từ việc thực hiện CSR một cách hiệu quả, qua đó mang lại lợi ích cho DN bao gồm các giá trị tài chính và phi tài chính trong dài hạn và ngắn hạn.