CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TÀI SẢN BẰNG TIỀN TẠI DOANH NGHIỆP 1.Định nghĩa, khái niệm cơ bản về tài sản bằng tiền 1.Một số khái niệm cơ bản - Vốn bằng tiền là một bộ phận qun trọng của vốn lưu động, được biểu hiện dưới hình thái tiền tệ, có tính thanh khoản cao nhất, bao gồm tiền mặt tại quỹ của DN, tiền gửi ở các ngân hàng, Kho bạc Nhà nước và các khoản tiền đang chuyển. Với tính linh hoạt cao, vốn bằng tiền được dùng để đáp ứng nhu cầu than toán của DN, thực hiện việc mua sắm hoặc chi phi. - Tiền tại quỹ: Gồm giấy bạc Việt Nam, ngoại tệ, vàng, bạc, kim khí, đá quý, ngân phiếu hiện đang được lưu giữ tại két của DN để phục vụ cho nhu cầu chi tiêu trực tiếp hàng ngày trong sản xuất, kinh doanh. - Tiền gửi ngân hàng: là tiền Việt Nam, ngoai tệ, vàng bạc, kim khí đá quý mà doanh nghiệp đang gửi tại tài khoản của doanh nghiệp tại ngân hàng - Tiền đang chuyển: Là các khoản tiền của doanh nghiệp đã nộp vào ngân hàng, kho bạc Nhà nước, đã gửi bưu điện để chuyển giao cho ngân hàng hoặc trả cho đơn vị khác nhưng chưa nhận được giấy báo Có, hay đã làm thủ tục chuyển tiền từ tài khoản tại ngân hàng nhưng chưa nhận được giấy báo Nợ hay bản sao kê của ngân hàng.
- Tương đương tiền: Là các khoản đầu tư ngắn hạn (không qua 3 tháng), có khả năng chuyển đổi dễ dàng thành một lượng tiền xác định và không có nhiều rủi ro.Đặc điểm kế toán tài sản bằng tiền trong các doanh nghiệp Tài sản bằng tiền là một bộ phận quan trọng trong tài sản lưu động và có tính luân chuyển cao, là phương tiện thanh toán có biên độ dao động lớn nên dễ xảy ra sai sót, thậm chí là đối tượng của sự gian lận và biển thủ công quỹ. Số dư của tài khoản này thường được sử dụng để phân tích khả năng thanh toán của đơn vị. Nếu số dư khoản mục tài sản bằng tiền thấp, tỷ suất thanh toán nhỏ, thì khả năng thanh toán của đơn vị đang gặp khó khăn. Ngược lại, nếu số dư này quá cao chứng tỏ sự quản lý bằng tiền là kém hiệu quả.
Phần lớn các hoạt động của doanh nghiệp đều liên quan đến việc thu hoặc chi trả tiền như: mua, bán hàng hóa, các khoản thanh toán phát sinh hàng ngày…Do SVTH: Nguyễn Thị Ngọc 13 Lớp K47D4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD:TS. Trần Hải Long đó tài sản bằng tiền là khoản mục bị ảnh hưởng và có ảnh hường đến nhiều khoản mục quan trọng khác như doanh thu, chi phi, công nợ của doanh nghiêp. Những sai phạm ở các khoản mục này sẽ tác động đến tài sản bằng tiền và ngược lại.Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ đối với tài sản bằng tiền Yêu cầu quản lý tài sản bằng tiền Tài sản bằng tiền là loại tài sản đặc biệt, nó là vật ngang giá chung do vậy trong qúa trình quản lý rất dễ xảy ra sai sót hay tham ô lãng phí. Để quản lý chặt chẽ tài sản bằng tiền cần đảm bảo tốt các yêu cầu sau - Mọi vấn đề biến động của tài sản bằng tiền cần phải làm đầy đủ thủ tục và có chứng từ gốc hợp lệ.
- Việc sử dụng chi tiêu tài sản bằng tiền phải đúng mục đích, đúng chế độ. Nhiệm vụ kế toán tài sản bằng tiền -Ghi chép, phản ánh chính xác, đầy đủ, kịp thời tình hình tăng giảm các loại tài sản bằng tiền. -Giám sát tình hình sử dụng các loại tài sản bằng tiền, đảm bảo an toàn cho tài sản bằng tiền của doanh nghiệp. -Cung cấp đầy đủ, kịp thời số liệu kế toán về tài sản bằng tiền, đáp ứng yêu cầu quản ly tài sản bằng tiền của DN.Nội dung kế toán tài sản bằng tiền tại doanh nghiệp 1.Kế toán tài sản bảng tiền theo quy định của chuẩn mực kế toán Việt Nam Kế toán tài sản bằng tiền cần tuân thủ theo các nguyên tắc và yêu cầu được quy định theo các chuẩn mực kế toán liên quan: VAS 01- Chuẩn mực chung, VAS 10- Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái Chuẩn mực kế toán số 01- Chuẩn mực chung Chuẩn mực này quy định các vấn đề cơ sở, nền tảng về kế toán như các nguyên tắc cơ bản.
các yêu cầu, các yếu tố của BCTC và các phương pháp ghi nhận yếu tố này. -Các nguyên tắc kế toán cơ bản cơ bản bao gồm: nguyên tắc trọng yếu, cơ sở dồn tích, hoạt động liên tục, giá gốc, phù hợp, nhất quán, thận trọng và trọng yếu. SVTH: Nguyễn Thị Ngọc 14 Lớp K47D4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD:TS. Trần Hải Long -Các yêu cầu cơ bản đối với kế toán: Trung thực, khách quan, đầy đủ, kịp thời, dễ hiểu và có thể so sánh được -Các yếu tố của BCTC: + Tình hình tài chính: Các yếu tố liên quan trực tiếp tới việc xác định tình hình tài chính là tài sản, nợ phải trả, và vốn chủ sở hữu.
+ Tình hình kinh doanh: Các yếu tố liên quan trực tiếp tới đánh giá tình hình và kết quả hoạt động kinh doanh là doanh thu, thu nhập khác, chi phí và kết quả kinh doanh -Ghi nhận các yếu tố của BCTC : BCTC phải ghi nhận các yếu tố về tình hình tài chính và tình hình kinh doanh của doanh nghiệp; trong các yếu tố đó phải được ghi nhận theo từng khoản mục. Một khoản mục đươc ghi nhận trong BCTC khi thỏa mãn cả hai tiêu chuẩn: + Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai; + Khoản mục đó có giá trị và xác định được giá trị một cách đáng tin cậy. Chuẩn mực kế toán số 10- Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái (Ban hành và công bố theo Quyết định số 165/2002/QĐ- BTC ngày 31 tháng 12 của bộ trưởng Bộ Tài chính) Một giao dịch bằng ngoại tệ là giao dịch được xác định bằng ngoại tệ hoặc yêu cầu thanh toán bằng ngoại tệ, bao gồm các giao dịch phát sinh khi một doanh nghiệp: + Mua hoặc bán một sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ mà giá cả được xác định bằng ngoại tệ; + Vay hoặc cho vay các khoản tiền mà số phải trả hoặc phải thu được xác định bằng ngoại tệ; + Trở thành một đối tác (một bên) của một hợp đồng ngoại hối chưa được thực hiện; + Mua hoặc thanh lý các tài sản; phát sinh hoặc thanh toán các khoản nợ xác định bằng ngoại tệ; Một giao dịch bằng ngoại tệ phải được hạch toán và ghi nhận ban đầu theo đơn vị tiền tệ kế toán bằng việc áp dụng tỷ giá hối đoái giữa đơn vị tiền tệ kế toán và ngoại tệ tài ngày giao dịch. SVTH: Nguyễn Thị Ngọc 15 Lớp K47D4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD:TS.
Trần Hải Long Tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch đươc coi là tỷ giá giao ngay. Doanh nghiệp có thể sử dụng tỷ giá xấp xỉ với tỷ giá hối đoái thực tế tại ngày giao dịch. Ví dụ tỷ giá trung bình tuần hoặc tháng có thể sử dụng cho tất cả các giao dịch phát sinh của mỗi loại ngoại tệ trong tuần, tháng đó. Nếu tỷ giá hối đoái giao động mạnh thì doanh nghiệp không được sử dụng tỷ giá trung bình cho việc kế toán của tuần hoặc tháng kế toán đó.
Chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh khi thanh toán các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ hoặc trong việc báo cáo các khoản mục có gốc ngoại tệ của một DN theo các tỷ giá hối đoái đã được ghi nhận ban đầu hoặc đã đươc báo cáo trong BCTC trước được xử lý như sau: + Trong giai đoạn đầu tư xây dựng để hình thành tài sản cố định của DN mới thành lập, chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh khi thanh toán các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ để thực hiện đầu tư xây dựng và chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh sau khi đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ cuối ăm tài chính được phản ánh lũy kế, riêng biệt trê bảng cân đối kế toán. Khi TSCĐ hoàn thành đầu tư xây dựng đưc vào sử dụng thì chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong giai đoạn đầu tư xây dựng được phân bổ dần vào thu nhập hoặc chi phí sản xuất, kinh doanh trong thời gian tối đa là 5 năm. + Trong giai đoạn sản xuất, kinh doanh, kể cả việc đầu tư xây dựng để hình thành tài sản cố định của DN đang hoạt động, chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh khi thanh toán các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ và đánh giá lại các khoản mục có gốc ngoại tệ cuối năm tài chính sẽ được ghi nhận là thu nhập, hoặc chi phí cho năm tài chính, ngoại trừ chênh lệch tỷ giá hối đoái quy định trong đoạn 12c, 14, 16 (của chuẩn mực 10). + Đối với DN sử dụng công cụ tài chính để dự phòng rủi ro hối đoái thì các khoản vay, nợ phải trả có gốc ngoại tệ được hạch toán theo tỷ giá thực tế tại thời điểm phát sinh.
DN không được đánh giá lại các khoản vay, nợ phải trả có gốc ngoại tệ đã sử dụng công cụ tà chính để dự phòng rủi ro hối đoái. Chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh được ghi nhận khi có sự thay đổi tỷ giá hối đoái giũa ngày giao dịch và ngày thanh toán của mọi khoản mục tiền tệ co gốc ngoại tệ. Khi giao dịch phát sinh và được thanh toán trong cùng kỳ kế toán, các khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái được hạch toán trong kỳ đó. Nếu giao dịch được SVTH: Nguyễn Thị Ngọc 16 Lớp K47D4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD:TS.
Trần Hải Long thanh toán ở các kù kế toán sau, chênh lệch tỷ giá hối đoái được tính theo sự thay đổi của tỷ giá hối đoái trong từng kỳ cho đến khi giao dịch đó được thanh toán.Kế toán tài sản bẳng tiền theo quyết định số 48/2006/QĐ – BTC ngày 14/9/2006 của Bộ trưởng bộ tài chính.Chứng từ sử dụng Kế toán tài sản bằng tiền sử dụng các loại chứng từ kế toán: Chứng từ kế toán tiền mặt: - Phiếu thu( Mẫu số 01-TT) - Phiếu chi( Mẫu số 02- TT) - Giấy đề nghị tạm ứng( Mẫu số 03- TT) - Giấy đề nghị thanh toán tiền tạm ứng( Mẫu số 04-TT) - Giấy đề nghị thanh toán( Mẫu số 05-TT) - Biên lai thu tiền( Mẫu số 06-TT) - Các chứng từ có liên quan…. Chứng từ hạch toán tiền gửi ngân hàng - Giấy báo nợ, báo có của ngân hàng - Bản sao kê của ngân hàng (kèm theo các chứng từ gốc có liên quan như: uỷ nhiệm chi, uỷ nhiệm thu, séc chuyển khoản, .