Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG 1.1 Một số khái niệm cơ bản và lý thuyết lien quan đến kế toán tài sản cố định tại doanh nghiệp xây dựng.1 Một số khái niệm cơ bản: Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 03 Tài sản cố định hữu hình ban hành và công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng bộ Tài chính. Tài sản cố định hữu hình: là những tài sản có hình thái vật chất do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt đọng sản xuất, kinh doanh phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ hữu hình. Nguyên giá: là toàn bộ các chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để có được TSCĐ hữu hình tính đến thời điểm đưa tài sản đó vào trạng thái sẵn sang sử dụng. Khấu hao: là sự phân bổ một cách có hệ thống giá trị khấu hao của TSCĐ hữu hìnhtrong suốt thời gian sử dụng hữu ích của tài sản đó.
Gía trị phải khấu hao: là nguyên giá của TSCĐ hữu hình ghi trên báo cáo tài chính, trừ (-)giá trị thanh lý ước tính của tài sản đó. Gía trị thanh lý: là giá trị ước tính thu được khi hết thời gian sử dụng hữu ích của tài sản, sau khi trừ (-) chi phí thanh lý ước tính. Gía trị hợp lý: là giá trị tài sản có thể được trao đổi giữa các bên có đầy đủ hiểu biết trong sự trao đổi ngang giá. Gía trị còn lại: là nguyên giá của TSCĐ hữu hình sau khi trừ (-) số khấu hao lũy kế của tài sản đó.
Gía trị có thể thu hồi: là giá trị ước tính có thể thu được trong tương lai từ việc sử dụng tài sản, bao gồm cả giá trị thanh lý của chúng. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 04 Tài sản cố định vô hình ban hành và công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng bộ Tài chính. Tài sản cố định vô hình: là những tài sản không có hình thái vật chất nhưng xác định được giá trị và do doanh nghiệp nắm giữ sủ dụng trong sản xuất, SVTH: Phạm Thị Thu Hiền 3 Lớp: K8CK1A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD:ThS. Nguyễn Thị Hồng Lam kinh doanh, cung cấp dịch vụ hoặc cho các đối tượng khác thuê phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ vô hình.
Nguyên giá: là toàn bộ các chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để có được TSCĐ vô hình tính đến thời điểm đưa tài sản đó vào sử dụng theo dự tính. Khấu hao: là việc phân bổ có hệ thống giá trị khấu hao của TSCĐ vô hình trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của tài sản đó. Gía trị phải khấu hao: là nguyên giá của TSCĐ vô hình ghi trên báo cáo tài chính, trừ (-) giá trị thanh lý ước tính của tài sản đó. Gía trị thanh lý: là giá trị thanh lý ước tính thu được khi hết thời gian sử dụng hữu ích của tài sản, sau khi trừ (-) chi phí thanh lý ước tính.
Gía trị còn lại: là nguyên giá của TSCĐ vô hình sau khi trừ (-) số khấu hao lũy kế của tài sản đó. Gía trị hợp lý: là giá trị tài sản có thể trao đổi giữa các bên có đầy đủ hiểu biết trong sự trao đổi ngang gía. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 06 Tài sản cố định thuê tài chính hình ban hành và công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng bộ Tài chính. Tài sản cố định thuê tài chính là là những TSCĐ mà doanh nghiệp thuê của công ty cho thuê tài chính.
Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được quyền lựa chọn mua lại TS thuê hoặc tiếp tục thuê theo các điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đồng thuê tài chính. Tổng số tiền thuê một loại TS quy định tại hợp đồng thuê tài chính, ít nhất phải tương đương với giá trị của TS đó tại thời điểm ký hợp đồng.2 Lý thuyết liên quan đến kế toán TSCĐ trong doanh nghiệp xây dựng.1 Phân loại tài sản cố định Trong các doanh nghiệp TSCĐ rất đa dạng và phong phú về chủng loại và nguồn hình thành. Để thuận tiện cho công tác quản lý và hạch toán TSCĐ cần thiết phải phân loại TSCĐ. Mặt khác, việc phân loại đúng TSCĐ là cơ sở để tiến hành chính xác công tác kế toán, thống kê và lập báo cáo về TSCĐ để tổ chức, quản lý và sử dụng TSCĐ thích ứng với vị trí và vai trò của từng TSCĐ từng loại TSCĐ đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh và nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
SVTH: Phạm Thị Thu Hiền 4 Lớp: K8CK1A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD:ThS. Nguyễn Thị Hồng Lam Phân loại TSCĐ theo hình thái biểu hiện. Theo cách phân loại này toàn bộ TSCĐ của doanh nghiệp được chia thành 2 loại: TSCĐ hữu hình và TSCĐ vô hình TSCĐ hữu hình: là những tài sản có hình thái vật chất cụ thể như nhà xưởng, máy móc thiết bị, phương tiện vận tải, vật kiến trúc. Những tài sản này có thể là từng đơn vị tài sản hoặc là một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản được liên kết với nhau để thực hiện một hay một số chức năng nhất định trong quá trình sản xuất kinh doanh.
TSCĐ vô hình: là những tài sản không có hình thái vật chất cụ thể nhưng xác định được giá trị do doanh nghiệp nắm giữ và sử dụng trong sản xuất… phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ vô hình. Phân loại TSCĐ theo quyền sở hữu TSCĐ tự có của doanh nghiệp: là những tài sản thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Những tài sản này được hình thành từ các nguồn vốn: được cấp, vay, lien doanh, tự chủ… TSCĐ thuê ngoài: là những TS không thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp mà doanh nghiệp đi thuê sử dụng trong một thời gian nhất định. Căn cứ vào tính chất của nghiệp vụ thuê TSCĐ thì tiếp tục được phân thành TSCĐ thuê tài chính và TSCĐ thuê hoạt động.
+ TSCĐ thuê tài chính: là những TS đi thuê nhưng doanh nghiệp có quyền kiểm soát và sử dụng lâu dài theo các điều khoản của hợp đồng thuê. TSCĐ thuê tài chính được coi là TSCĐ của doanh nghiệp, được phản ánh trên bảng cân đối kế toán và doanh nghiệp có trách nhiệm quản lý, sử dụng và tính khấu hao như TSCĐ tự có của doanh nghiệp. + TSCĐ thuê hoạt động: là TSCĐ thuê không thỏa mãn bất cứ điều khoản nào của hợp đồng thuê tài chính. Bên đi thuê chỉ được quản lý và sử dụng trong thời hạn hợp đồng và phải hoàn trả bên cho thuê khi kết thúc hợp đồng.
Phân loại TSCĐ theo hình thái sử dụng kết hợp với đặc trưng kỹ thuật. Theo cách phân loại này căn cứ vào tình hình sử dụng thì TSCĐ của doanh nghiệp được chia thành: SVTH: Phạm Thị Thu Hiền 5 Lớp: K8CK1A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD:ThS. Nguyễn Thị Hồng Lam TSCĐ đang dùng cho mục đích kinh doanh: đó là những TSCĐ dùng cho mục đích kinh doanh trực tiếp hoặc gián tiếp. Theo quy định thì TSCĐ này phải tính khấu hao.
TSCĐ đang dùng cho mục đích phúc lợi, dự án, sự nghiệp: TSCĐ loại này không phải tính khấu hao. TSCĐ giữ hộ, cất hộ: theo quy định của cấp có thẩm quyền.2 Đặc điểm của tài sản cố định. Tham gia vào nhiều chu kỳ chu kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh và giá trị của TSCĐ sẽ bị hao mòn dần và sẽ chuyển dịch từng phần vào chi phí sản xuất kinh doanh. + TSCĐ hữu hình: là những tư liệu lao động có hình thái vật chất, tham gia vào nhiều chu kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh và vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu cho đến khi hư hỏng phải loại bỏ.
+ TSCĐ vô hình: là những tài sản không có hình thái vật chất ban, khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh cũng bị hao mòn do tiến bộ của khoa học, kỹ thuật và do những hạn chế về mặt pháp luật… + TSCĐ thuê tài chính: là những TSCĐ mà doanh nghiệp thuê của công ty cho thuê tài chính. Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được quyền lựa chọn mua lại TS thuê hoặc tiếp tục thuê theo các điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đồng thuê tài chính. Tổng số tiền thuê một loại TS quy định tại hợp đồng thuê tài chính, ít nhất phải tương đương với giá trị của TS đó tại thời điểm ký hợp đồng.2 Nội dung kế toán TSCĐ trong doanh nghiệp xây dựng 1.1 Kế toán TSCĐ theo chuẩn mực kế toán Việt Nam 1.1 Kế toán TSCĐHH theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 03 “TSCĐ hữu hình” Chuẩn mực này được ban hành và công bố theo QĐ số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng BTC với những nội dung chủ yếu là quy định và hướng dẫn các nguyên tắc và phương pháp kế toán TSCĐ hữu hình gồm: Tiêu chuẩn TSCĐ hữu hình, thời điểm ghi nhận, xác định giá trị ban đầu, xác định giá trị sau ghi nhận ban đầu, khấu hao, thanh lý TSCĐ hữu hình và một số quy định khác làm cỏ sở ghi sổ kế toán và lập BCTC. SVTH: Phạm Thị Thu Hiền 6 Lớp: K8CK1A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD:ThS.
Nguyễn Thị Hồng Lam a. Tiêu chuẩn TSCĐ hữu hình. Các tài sản được ghi nhận là TSCĐ hữu hình phải thõa mãn đồng thời tất cả 4 tiêu chuẩn ghi nhận sau: Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó. Nguyên gia tài sản phải được xác định một cách đáng tin cậy Thời gian sử dụng ước tính trên một năm Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành b.
Xác định giá trị ban đầu TSCĐ phải được xác định giá trị ban đàu theo nguyên giá + Đối với TSCĐ hữu hình mua sắm: Nguyên giá bao gồm giá mua trừ các khoản được chiết khấu thương mại cộng (+) các khoản thuế không được hoàn lại cộng (+) các khoản chi phí liên quan trực tiếp khác. + Đối với TSCĐ hình thành do đầu tư xây dựng theo phương thức giao thầu thì nguyên giá bao gồm giá quyết toán công trình, các chi phí liên quan trực tiếp khác và lệ phí (nếu có).