MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Bưởi (Citrus maxima hay Citrus grandis) có nguồn gốc ở vùng Đông Nam Á, là một loại quả thuộc chi Cam chanh, thường có màu xanh lục nhạt cho tới vàng khi chín, có múi dày, tép xốp, có vị ngọt hoặc chua ngọt tùy loại. Nhiều loài bưởi đang được trồng trên thế giới cho quả với các vị đặc trưng như: chua, ngọt và chua nhẹ, ngọt và rất ngọt gần như đã đáp ứng được nhu cầu thị hiếu rất khác nhau của người tiêu dùng ở mọi lứa tuổi. Bưởi vừa được dùng làm thức ăn bồi bổ sức khỏe, vừa dùng cho những người ăn kiêng, bưởi còn được dùng để làm vị thuốc. Cây bưởi (Citrus grandis L.Osbeck) là loại cây rất quen thuộc với người dân Việt Nam.
Bưởi dễ vận chuyển và bảo quản, vẫn giữ được hương vị, phẩm chất trong thời gian nhiều ngày. Ở nước ta có rất nhiều giống bưởi nổi tiếng như bưởi Đoan Hùng, bưởi Phúc Trạch, bưởi Năm Roi, bưởi Diễn, v. Trong đó Bưởi Diễn là một giống bưởi có giá trị kinh tế cao và được ưa chuộng trên thị trường. Bưởi Diễn là loại cây ăn quả ngon có tiếng thuộc làng Diễn trước đây, nay thuộc các phường Minh Khai, Phú Diễn, Phúc Diễn, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội.[10] Ưu điểm của bưởi Diễn là có tuổi thọ cao từ 20-30 năm mới phải trồng lại, thời gian bảo quản được lâu, càng nhiều tuổi thì chất lượng quả càng ngon.
Cây bưởi Diễn hiện nay đang được trồng rộng rãi ra các tỉnh của miền Bắc, do Bưởi diễn dễ trồng, có chất lượng tốt, cây khỏe, thời gian bảo quản h 2 được lâu hơn các giống bưởi khác, năng suất ổn định nên đem lại hiệu quả kinh tế cao. Đất đai ở huyện Tứ Kỳ tỉnh Hải Dương được bồi đắp từ hệ thống sông Thái Bình nên rất thích hợp trồng cây ăn quả đặc biệt là cây bưởi. Vì vậy trang trại Bùi Huy Hạnh đã quyết định mua các giống bưởi về trồng, nhưng do trang trại chủ yếu là chăn nuôi nên chưa có nhiều kỹ thuật chăm sóc bưởi nói chung và bưởi Diễn nói riêng. Biện pháp phòng trừ sâu hại còn yếu kém, kỹ thuật bón phân chưa đúng, sử dụng thuốc chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng vườn bưởi Diễn bị sâu bệnh hại nhiều làm ảnh hưởng tới sinh trưởng phát triển của cây.
Xuất phát từ những khó khăn còn gặp phải của trang trại trong việc chăm sóc bưởi Diễn nên tôi thực hiện đề tài: “Tình hình sản xuất và ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất bưởi Diễn tại trang trại Bùi Huy Hạnh, xã Tái Sơn - huyện Tứ Kỳ-tỉnh Hải Dương”.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Đánh giá được hiện trạng sản xuất và ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất bưởi Diễn tại trang trại Bùi Huy Hạnh. Đồng thời xác định thuận lợi, khó khăn, định hướng để phát triển sản xuất bưởi Diễn ở trang trại. - Rút ra bài học cho chính sinh viên đi thực tập, cho sinh viên biết được mình có điểm mạnh nào và còn điểm yếu nào cần khắc phục. - Rút ra được bài học kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả của việc sinh viên đi thực tập tốt nghiệp tại trang trại.
h 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ bưởi trên thế giới và Việt Nam 2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ bưởi trên thế giới. Tình hình sản xuất bưởi trên thế giới Theo số liệu thống kê FAO (2018), tình hình sản xuất bưởi trên thế giới trong những năm gần đây được thể hiện qua bảng sau: Bảng 2.1: Tình hình sản xuất Bưởi trên thế giới từ năm 2012-2016 Năm Năm Năm Năm Năm Chỉ tiêu 2012 2013 2014 2015 2016 Diện tích (ha) 320.176 Nguồn: FAOSTAT, 2018 [9] Nhìn bảng 2.1 ta thấy giai đoạn 2012 -2016 diện tích và năng suất bưởi có biến động nhỏ nhưng sản lượng có xu hướng tăng lên rõ rệt. Cho đến năm 2016 diện tích trồng bưởi là 358.706 so với năm 2012, với năng suất 252.957 tạ/ha và sản lượng đạt 9.166 tấn so với năm 2012. Một số quốc gia sản xuất bưởi chủ yếu trên thế giới tập chung phần lớn ở các nước châu Á như: Trung Quốc, Ấn độ, Malaysia, Thái Lan… Bảng 2.2: Tình hình sản xuất bưởi ở một số nước trên thế giới năm 2016 Vùng Lãnh Diện Tích Năng Suất Sản Lượng STT Thổ (ha) (tạ/ha) (tấn) 1 Trung Quốc 105.300 Nguồn: FAOSTAT, 2018[9] h 4 Qua bảng 2.2 cho ta biết được về diện tích, năng suất và sản lượng trồng bưởi của một số nước trên thế giới trong năm 2016.
Trung Quốc là nước đứng đầu thế giới về sản xuất Bưởi với diện tích trồng 105.640 ha, năng suất 441.331 tạ/ha đạt sản lượng 4. Tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Tứ Xuyên. Hồ Nam, Chiết Giang, Phúc Kiến…là những tỉnh của Trung quốc trồng nhiều Bưởi với 1 số giống Bưởi nổi tiếng như : bưởi Văn Đán, Sa Điền, bưởi ngọt Quân Khê…được Bộ Nông Nghiệp Trung Quốc công nhận là hàng nông nghiệp chất lượng cao. Tại Thái Lan bưởi được trồng nhiều ở các tỉnh miền Trung, một phần ở miền Bắc và miền Đông.
Năm 2016 diện tích trồng bưởi của Thái Lan là 26.940 ha đạt sản lượng 230. Mỹ là nước có sản lượng bưởi cao thứ 2 trên thế giới sau Trung Quốc.940 ha, năng suất 280.648 tạ/ha đạt sản lượng 728. Mỹ là đất nước dẫn đầu về khoa học và công nghệ, việc chọn tạo giống rất được chú trọng, chính vì vậy Mỹ là quốc gia có bộ giống bưởi chất lượng đưa vào sản xuất. Tình hình tiêu thụ bưởi trên thế giới Nhật Bản vẫn là một thị trường lớn cho việc tiêu thụ bưởi.
Trong năm 2004/2005 bang Florida của Mỹ đã xuất sang Nhật Bản 4.851 tấn) bưởi tươi, năm 2005/2006: 6 - 7 triệu thùng (102-119 nghìn tấn), năm 2006/2007: 8 triệu thùng (136 ngàn tấn). Nam Phi cũng xuất sang Nhật khoảng 6 triệu thùng (96.721 tấn) bưởi trong năm 2004/2005, tăng gần 1,55 triệu thùng so với năm 2003/2004. Tại Nga, khoảng 12% người Nga coi quả có múi là loại trái cây ưa thích. Quýt và cam là 2 loại quả phổ biến nhất trong khi đó bưởi vẫn được coi là loại quả có múi quý hiếm.
Năm 2004, Nga nhập 4 ngàn tấn bưởi, tăng so với 32 ngàn tấn năm 2003, 33 ngàn tấn của năm 2002 và 22 ngàn tấn năm 2001. Trong 9 tháng đầu năm 2005 Nga đã nhập 30 ngàn h 5 tấn bưởi. Như vậy, Nga đứng thứ ba thế giới về nhập khẩu bưởi, sau Nhật bản (288 ngàn tấn) và Canada (51 ngàn tấn), trong tổng số 464 ngàn tấn của toàn thế giới. Các nước cung cấp bưởi chủ yếu cho Nga là Thổ Nhĩ Kỳ, Ixraen, Nam Phi và Achentina.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ bưởi ở Việt Nam.
Tình hình sản xuất bưởi ở Việt Nam Ở nước ta nhóm cây ăn quả có múi nói chung, cây bưởi nói riêng được coi là một trong 4 loại cây ăn quả chủ lực có năng suất, sản lượng cũng như mang lại hiệu quả kinh tế cao. Nước ta là nước trồng nhiều loại bưởi như bưởi Đoan Hùng, Diễn, Da xanh, Phúc Trạch, Năm Roi. ở khắp các vùng miền của cả nước nhưng bưởi có giá trị kinh tế cao nhất là Bưởi Diễn, hiện nay loại bưởi này đang được rất nhiều người cũng như thị trường ưa chuộng và tin dùng. Theo các tác giả (Trần Thế Tục, Vũ Mạnh Hải, Đỗ Đình Ca.1995)[6] nước ta có 3 vùng trồng cây có múi chủ yếu là: - Vùng Đồng bằng sông Cửu Long: ở đây có một tập đoàn cam quýt rất phong phú như: Cam chanh, cam sành, cam giấy, bưởi, quýt, quất.
Các giống được ưa chuộng và trồng hiện nay là cam sành, cam mật, bưởi năm roi, bưởi Long Tuyền. Theo thống kê năm 1999 diện tích cây có múi ở Đồng bằng sông Cửu Long là 41.267ha bằng 61,16% diện tích cây ăn quả có múi cả nước. Năng suất bình quân tương đốicao trong đó bưởi đạt 7,4 tấn/ha - Vùng Bắc Trung bộ: theo thống kê năm 1999 diện tích cây có múi toàn vùng là 7.743 ha với sản lượng 22. Trong vùng này có hai vùng bưởi đặc sản đó là bưởi Thanh Trà của Huế, bưởi Phúc Trạch của Hương Khê.
Với ưu việt của mình, diện tích bươi Phúc Trạch ngày được mở rộng. Trong năm 2006, diện tích trồng bưởi Phúc Trạch lên đến 1600 ha, trong đó có khoảng 950 ha đã cho quả, sản lượng quả bình quân những năm gần đây đạt 12-15 nghìn tấn/năm. h 6 - Vùng Trung du và Miền núi phía Bắc: cây có múi ở vùng này được trồng ở những vùng đất ven sông, suối như sông Hồng, sông Lô, sông Gâm, sông Chảy. Hiện chỉ còn một số vùng tương đối tập trung là Bắc Sơn, Bắc Quang (Đỗ Đình Ca,1995)[3], riêng cây bưởi ở vùng này có 474 ha chiếm 17,5% diện tích cây có múi với giống bưởi Đoan Hùng ngon nổi tiếng.3: Diện tích, năng suất và sản lượng bưởi nước ta những năm gần đây (2012-2016) Năm 2012 2013 2014 2015 2016 Chỉ tiêu Diện tích (ha) 37.288 FAOSTAT, 2017 [8] Qua bảng số liệu 2.3 cho thấy: - Diện tích trồng bưởi của nước ta nhìn chung có xu hướng tăng lên, từ 37.
- Năng suất: đạt cao nhất năm 2014 đạt 120.255 tạ/ha, đến năm 2015 giảm còn 119.195 tạ /ha và năm 2016 giảm còn 118. - Sản lượng: Sản lượng bưởi tăng dần từ năm 2012 đến 2016. Năm 2012 sản lượng bưởi thấp nhất đạt 437.436 tấn, cao nhất năm 2016 đạt 497.288 tấn, cao hơn năm 2012 là 59. Mặc dù năm 2016 không phải là năm có năng suất đạt cao nhất nhưng do diện tích trồng bưởi lớn nên sản lượng cao nhất.2 Tình hình tiêu thụ bưởi trong nước Nước ta các năm trước đây cây ăn quả có múi mới chỉ dùng trong nội tiêu, và chủ yếu sử dụng ăn tươi.
Vài năm gần đây đã có một số công ty, như Hoàng Gia, Đông Nam đã đầu tư sản xuất, áp dụng các biện pháp quản lý chất h 7 lượng theo GAP, đăng ký thương hiệu một số giống bưởi ngon, như Năm Roi, Da Xanh, Phúc Trạch vv. với mục đích xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Bưởi Năm Roi ở đồng bằng sông Cửu Long được nhiều khách nước ngoài ưa chuộng. Hội Làm vườn huyện Vĩnh Cửu (Đồng Nai) đã ký hợp đồng xuất khẩu trên 40.000 quả bưởi đặc sản Tân Triều sang thị trường Singapore với giá 18.000đồng/kg (khoảng 220.
Riêng 2007, bán được trên 100.000 trái bưởi và 25. Toàn huyện hiện có gần 2.000 hộ trồng bưởi với tổng diện tích khoảng 700 ha, tập trung chủ yếu tại hai xã Tân Bình, Bình Lợi (Lương Thị Kim Oanh, 2011) [5]. Hiện nay mặt hàng bưởi Da Xanh là đặc sản của tỉnh Bến Tre, đã được xuất khẩu sang 50 thị trường khác nhau trên thế giới.