Khóa luận chăm sóc và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại Bùi Huy Hạnh, Tứ Kỳ, Hải Dương

Quy trình chăm sóc và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại lợn Bùi Huy Hạnh, Tái Sơn, Tứ Kỳ, Hải Dương, đảm bảo sức khỏe và năng suất.

• Tác giả: Dương Thị Hồng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Thực Hiện Quy Trình Chăm Sóc Nuôi Dưỡng Và Phòng Trị Bệnh Cho Đàn Lợn NáI Sinh Sản Tại Trại Lợn Bùi Huy Hạnh, Xã Tái Sơn, Huyện Tứ Kỳ, Tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của chuyên đề
• 1.2. Yêu cầu của chuyên đề
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.2. Điều kiện của trang trại
• 2.2.1. Vị trí địa lý
• 2.2.2. Cơ cấu tổ chức của trang trại
• 2.2.3. Cơ sở vật chất của trang trại
• 2.2.4. Thuận lợi và khó khăn
• 2.3. Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề thực hiện
• 2.3.1. Những hiểu biết về quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái sinh sản
• 2.3.1.1. Quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái đẻ
• 2.3.1.2. Quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái nuôi con
• 2.3.1.3. Đặc điểm của lợn con giai đoạn theo mẹ
• 2.3.2. Những hiểu biết về phòng, trị bệnh cho vật nuôi
• 2.3.2.1. Phòng bệnh
• 2.3.2.2. Điều trị bệnh
• 2.3.2.3. Những hiểu biết về những bệnh gặp tại cơ sở
• 2.3.2.3.1. Những bệnh thường gặp trên đàn lợn nái
• 2.3.2.3.2. Những bệnh thường gặp trên đàn lợn con
• 2.3.3. Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.3.3.1. Tổng quan các nghiên cứu trong nước
• 2.3.3.2. Tổng quan các nghiên cứu ở nước ngoài
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
• 3.1. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung thực hiện
• 3.3. Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện
• 3.3.1. Các chỉ tiêu thực hiện
• 3.3.2. Các phương pháp thực hiện
• 3.4. Phương pháp đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại Bùi Huy Hạnh, xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
• 3.5. Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn nái sinh sản, lợn con tại trại
• 3.5.1. Quy trình đỡ đẻ cho lợn
• 3.5.2. Quy trình phòng bệnh cho lợn tại trại
• 3.5.3. Chẩn đoán và điều trị bệnh gặp trên đàn lợn nái
• 3.6. Công thức tính và phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình chăn nuôi lợn tại trại lợn Bùi Huy Hạnh, xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương qua 3 năm từ 2017 – 5/2019
• 4.2. Kết quả thực hiện qui trình chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn nái sinh sản
• 4.3. Số lượng lợn trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng tại trại qua 6 tháng thực tập
• 4.4. Kết quả thực hiện quy trình đỡ đẻ cho lợn tại trại
• 4.5. Kết quả về nuôi dưỡng và chăm sóc lợn con tại cơ sở
• 4.6. Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh cho đàn lợn tại trại Bùi Huy Hạnh, xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
• 4.6.1. Tình hình mắc bệnh ở đàn lợn tại trại
• 4.6.2. Kết quả điều trị bệnh ở đàn lợn tại trại lợn Bùi Huy Hạnh, xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
• 4.7. Công tác phòng, chống dịch tả heo Châu Phi tại trang trại
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản

Quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản tại trại lợn Bùi Huy Hạnh được thiết kế nhằm đảm bảo sức khỏe cho lợn mẹ và lợn con. Việc chăm sóc lợn nái bao gồm chế độ dinh dưỡng hợp lý, theo dõi sức khỏe và vệ sinh chuồng trại. Theo Trần Văn Phùng và cộng sự (2004), thức ăn cho lợn nái cần có giá trị dinh dưỡng cao, dễ tiêu hóa. Trước khi lợn đẻ, lượng thức ăn cần giảm dần để tránh tình trạng đẻ khó. Sau khi đẻ, lợn mẹ cần được chăm sóc đặc biệt để phục hồi sức khỏe và đảm bảo sản lượng sữa. Việc theo dõi sức khỏe lợn mẹ trong 3 ngày đầu sau khi đẻ là rất quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề bất thường.

1.1. Chế độ dinh dưỡng cho lợn nái

Chế độ dinh dưỡng cho lợn nái sinh sản cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn mang thai. Lợn nái cần được cung cấp thức ăn có giá trị dinh dưỡng cao, bao gồm thức ăn tinh và thức ăn xanh. Trước khi đẻ, lượng thức ăn cần giảm dần để tránh gây áp lực lên thai. Sau khi đẻ, lợn mẹ cần được cung cấp đủ nước và thức ăn dễ tiêu hóa để phục hồi sức khỏe. Việc này không chỉ giúp lợn mẹ khỏe mạnh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của lợn con.

1.2. Vệ sinh chuồng trại

Vệ sinh chuồng trại là một phần quan trọng trong quy trình chăm sóc lợn nái. Trước khi lợn nái vào chuồng đẻ, cần phải tẩy rửa và khử trùng toàn bộ ô chuồng. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm bệnh cho lợn con. Sau khi lợn nái đẻ, cần duy trì vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, khô ráo và có đủ ánh sáng. Việc này không chỉ đảm bảo sức khỏe cho lợn mẹ mà còn tạo điều kiện tốt nhất cho lợn con phát triển.

II. Phòng trị bệnh cho lợn nái

Phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản là một phần không thể thiếu trong quy trình chăm sóc. Các bệnh thường gặp ở lợn nái bao gồm viêm tử cung, viêm vú và các bệnh truyền nhiễm khác. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe cho lợn mẹ và lợn con. Theo các nghiên cứu, việc tiêm phòng vắc xin định kỳ và thực hiện các biện pháp vệ sinh là cần thiết để phòng ngừa bệnh tật.

2.1. Các bệnh thường gặp

Các bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản bao gồm viêm tử cung, viêm vú và các bệnh do virus gây ra. Những bệnh này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản và sức khỏe của lợn mẹ. Việc theo dõi sức khỏe lợn nái thường xuyên giúp phát hiện sớm các triệu chứng bất thường, từ đó có biện pháp điều trị kịp thời.

2.2. Biện pháp phòng bệnh

Biện pháp phòng bệnh cho lợn nái bao gồm tiêm phòng vắc xin định kỳ và thực hiện vệ sinh chuồng trại. Việc tiêm phòng giúp tăng cường sức đề kháng cho lợn mẹ, giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Ngoài ra, cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý và theo dõi sức khỏe lợn nái thường xuyên để phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe.

III. Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc

Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại lợn Bùi Huy Hạnh cho thấy sự cải thiện rõ rệt về sức khỏe và năng suất sinh sản. Số lượng lợn con sống sót sau khi đẻ tăng lên đáng kể nhờ vào việc chăm sóc dinh dưỡng hợp lý và vệ sinh chuồng trại. Các biện pháp phòng bệnh cũng giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh ở lợn nái, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

3.1. Tình hình sinh sản

Tình hình sinh sản của lợn nái tại trại Bùi Huy Hạnh cho thấy tỷ lệ đẻ con sống cao. Việc chăm sóc dinh dưỡng và vệ sinh chuồng trại đã góp phần quan trọng vào sự thành công này. Lợn mẹ khỏe mạnh sẽ sinh ra lợn con có sức đề kháng tốt hơn, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

3.2. Hiệu quả phòng bệnh

Hiệu quả phòng bệnh tại trại lợn Bùi Huy Hạnh được thể hiện qua việc giảm tỷ lệ mắc bệnh ở lợn nái. Các biện pháp tiêm phòng và vệ sinh chuồng trại đã giúp ngăn ngừa sự lây lan của bệnh tật. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe lợn mẹ mà còn đảm bảo an toàn cho lợn con.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam giữ vai trò then chốt trong cơ cấu nông nghiệp, cung cấp nguồn thực phẩm chủ lực và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường, xu hướng chuyển đổi từ chăn nuôi quy mô nhỏ lẻ sang mô hình trang trại công nghiệp tập trung là giải pháp nhằm kiểm soát an toàn sinh học, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao năng suất thịt thông qua việc sử dụng các giống lợn ngoại hướng nạc.

Tuy nhiên, các giống lợn nái ngoại thường có khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm kém hơn lợn nội, dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh lý sinh sản như đẻ khó, viêm tử cung, viêm vú và mất sữa (hội chứng MMA). Các bệnh này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể trạng lợn mẹ, làm suy giảm phẩm chất và sản lượng sữa, tăng tỷ lệ tử vong ở lợn con theo mẹ, đồng thời làm giảm độ bền khai thác đàn nái. Do đó, việc hoàn thiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn nái sinh sản tại các trang trại tập trung là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái sinh sản; nắm vững phương pháp phối hợp khẩu phần, định mức cho ăn theo từng giai đoạn mang thai và nuôi con.
2. Phát hiện, chẩn đoán kịp thời các bệnh thường gặp trên đàn lợn nái sinh sản và áp dụng phác đồ điều trị hiệu quả tại cơ sở.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Đánh giá tình hình chăn nuôi chung tại cơ sở thực tập qua các năm (2017 – tháng 5/2019).
2. Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái và lợn con theo mẹ.
3. Xác định tình hình dịch bệnh trên đàn nái sinh sản, triển khai và đánh giá hiệu quả của quy trình phòng bệnh, trị bệnh và công tác an toàn sinh học tại trang trại.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái ngoại giai đoạn sinh sản (mang thai, đẻ, nuôi con) và đàn lợn con theo mẹ.
• Phạm vi không gian: Trại lợn gia công Bùi Huy Hạnh (hợp tác cùng Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam), địa chỉ tại xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương.
• Phạm vi thời gian: Thời gian thực nghiệm và theo dõi trực tiếp từ ngày 20/11/2018 đến ngày 25/05/2019 (dữ liệu thống kê chăn nuôi của trang trại thu thập từ năm 2017 đến tháng 5/2019).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học về sinh lý sinh sản, dinh dưỡng và bệnh lý học thú y trên lợn:

• Cơ sở sinh lý và dinh dưỡng: Dựa trên các nguyên lý dinh dưỡng gia súc của Trần Văn Phùng và cộng sự (2004) về nhu cầu năng lượng trao đổi (3.100 Kcal/kg), protein thô (17%), tỷ lệ khoáng Canxi (0,6 – 1,2%) và Phospho (0,5 – 1,0%) cho nái nuôi con; đặc điểm biến đổi sinh lý dạ con sau sinh và chu kỳ tiết hoóc-môn sinh sản (Progesterone, Prostaglandin $F_{2\alpha}$, Oxytocin, Prolactin).
• Cơ sở bệnh lý và miễn dịch học: Nguyên lý miễn dịch học vắc xin của Nguyễn Bá Hiên và cộng sự (2012); cơ chế phát sinh bệnh viêm tử cung, viêm vú do vi sinh vật cơ hội (Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Streptococcus, Proteus vulgaris, Klebsiella) và các bệnh truyền nhiễm gây rối loạn sinh sản (PRRS, Parvovirus, Dịch tả lợn - SFV, Lở mồm long móng - FMD, Giả dại - AD).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Hồi cứu sổ sách quản lý đàn, thẻ nái, nhật ký phối giống và báo cáo sản xuất tại trại qua giai đoạn 2017 – 5/2019.
• Phương pháp lâm sàng thú y: Quan sát trực tiếp thể trạng nái, kiểm tra thân nhiệt, màu sắc và tính chất sản dịch âm đạo, tình trạng sưng nóng của bầu vú, biểu hiện động dục và triệu chứng tiêu chảy, hô hấp ở lợn con.
• Phương pháp thực hành quy trình: Trực tiếp tham gia vận hành chế độ ăn theo từng tuần thai kỳ, kỹ thuật đỡ đẻ, cắt rốn, mài nanh, thiến lợn con, thụt rửa tử cung, cấp phát vắc xin và sử dụng kháng sinh.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán các chỉ tiêu dịch tễ bằng công thức toán học thống kê:

$$\text{Tỷ lệ mắc bệnh (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn mắc bệnh}}{\sum \text{Số lợn theo dõi}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ điều trị khỏi (%)} = \frac{\sum \text{Số con khỏi bệnh}}{\sum \text{Số con điều trị}} \times 100$$

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc phát triển đàn lợn nái ngoại sinh sản theo hướng công nghiệp tập trung. Phân tích các yếu tố hạn chế khả năng sinh sản của đàn nái ngoại do ảnh hưởng của thời tiết nhiệt đới và các bệnh lý sinh dục sau sinh. Xác định cụ thể 2 mục đích và 3 yêu cầu thực hiện của chuyên đề.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Điều kiện cơ sở thực tập: Trại lợn Bùi Huy Hạnh thành lập năm 2007, là cơ sở gia công lợn giống cho Công ty C.P. Việt Nam, diện tích tổng thể 3 ha (1 ha khu chuồng nuôi tập trung và 2 ha cây xanh, ao hồ). Cơ cấu nhân sự gồm 20 người (1 chủ trại, 1 quản lý, 2 kỹ sư C.P., 2 tổ trưởng, 1 bảo vệ, 14 công nhân). Quy mô chuồng trại thiết kế khép kín cho hơn 1.300 nái, gồm 6 chuồng nái đẻ (56 ô/chuồng), 2 chuồng nái chửa (560 ô/chuồng), 3 chuồng cách ly, trần tôn lạnh, giàn làm mát, quạt hút gió, hệ thống xử lý chất thải biogas và phòng pha tinh hiện đại.
• Cơ sở lý thuyết chăm sóc, nuôi dưỡng và bệnh học: Hệ thống hóa quy trình kỹ thuật cho ăn từng giai đoạn mang thai, nuôi con; đặc điểm sinh lý tiêu hóa và cơ chế điều tiết thân nhiệt kém ở lợn con sơ sinh. Tổng hợp cơ chế bệnh sinh, triệu chứng, hậu quả và chẩn đoán phân biệt của bệnh viêm tử cung, viêm vú, sót nhau ở lợn nái và các bệnh tiêu chảy, suyễn lợn (Mycoplasma), viêm khớp (Streptococcus suis), viêm rốn ở lợn con.
• Tổng quan nghiên cứu: Phân tích các công bố trong nước (Nguyễn Văn Thanh, Phạm Sỹ Lăng, Trần Tiến Dũng, Nguyễn Đức Lưu) và quốc tế (Urban, Smith, Taylor, Winson) về tỷ lệ mắc bệnh đường sinh dục (từ 1,82% đến 50,48%), vai trò của vi khuẩn xâm nhập từ đường niệu/môi trường và tổn thương cơ giới do can thiệp sản khoa sai kỹ thuật.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp thực hiện

Quy định chi tiết các bước kỹ thuật thực hiện trên đàn nái và lợn con tại cơ sở:

• Quy trình dinh dưỡng nái chửa và đẻ: Sử dụng thức ăn hỗn hợp viên của Công ty C.P. Việt Nam (mã 566SF, 566S, 567SF) chia theo từng tuần thai kỳ và thể trạng nái (gầy, bình thường, béo).
• Kỹ thuật đỡ đẻ và chăm sóc lợn con: Vệ sinh âm hộ nái bằng dung dịch sát trùng khi vỡ ối, lau khô lợn con, thắt rốn cách gốc 2,75 cm, cắt rốn cách nút buộc 1,5 cm, sát trùng cồn iod, phủ bột làm khô Mistral, đưa vào ô úm ($33 - 35^\circ\text{C}$). Xử lý lợn con: mài nanh, bấm đuôi, uống Amox 20% (1 ngày tuổi); tiêm sắt, uống Diacoxin 5% phòng cầu trùng (3 ngày tuổi); thiến và bấm tai (4 – 5 ngày tuổi); tập ăn sớm lúc 4 – 6 ngày tuổi.
• Quy trình an toàn sinh học: Công nhân qua buồng sát trùng 3 khoang, khử trùng đồ dùng bằng tủ UV; phun tiêu độc chuồng trại bằng Omnicide; khử trùng tấm đan bằng dung dịch $\text{NaOH } 10%$ và chuồng nuôi bằng $\text{NaOH } 5%$; rắc vôi bột lối đi và xả vôi gầm chuồng 2 lần/tuần.
• Quy trình tiêm phòng vắc xin và dùng thuốc: Lịch tiêm chi tiết các loại vắc xin PRRS, Parvo, SFV, FMD, AD cho hậu bị và nái mang thai; phác đồ kháng sinh Hitamox L.A kết hợp Oxytocin sau khi nái sinh.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Đánh giá số liệu thực tế về cơ cấu đàn gia súc qua 3 năm (2017 – tháng 5/2019), phân tích quy mô đàn nái sinh sản và sản lượng lợn con cai sữa xuất bán. Báo cáo kết quả chăm sóc nuôi dưỡng, công tác đỡ đẻ, can thiệp đẻ khó và các biện pháp thú y phòng chống dịch bệnh nguy hiểm, đặc biệt là công tác kiểm soát Dịch tả lợn Châu Phi tại trang trại.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đánh giá tổng quan hiệu quả của quy trình kỹ thuật đang vận hành tại cơ sở và đề xuất các biện pháp nâng cấp cơ sở vật chất chuồng trại đã qua sử dụng lâu năm.

---

Kết quả và đóng góp

1. Thống kê cơ cấu đàn gia súc tại cơ sở (2017 – 5/2019)

Cơ cấu đàn tại trại Bùi Huy Hạnh duy trì định hướng sản xuất lợn giống với số lượng nái sinh sản trên 1.100 – 1.300 con:

STT	Phân loại lợn	Năm 2017 (con)	Năm 2018 (con)	Tháng 5/2019 (con)
1	Lợn đực giống	21	21	20
2	Lợn nái sinh sản	1.302	1.240	1.173
3	Lợn hậu bị	120	121	90
4	Lợn con	28.908	31.416	11.655

2. Định mức kỹ thuật khẩu phần ăn cho lợn nái mang thai

Trang trại áp dụng khẩu phần cám công nghiệp chuyên biệt, điều chỉnh linh hoạt theo thể trạng từng cá thể:

Giai đoạn mang thai	Loại thức ăn	Mức ăn nái gầy (kg/ngày)	Mức ăn nái bình thường (kg/ngày)	Mức ăn nái béo (kg/ngày)	Chế độ cấp thức ăn
Tuần 1 – 4	566SF	2,5	2,2	2,0	1 bữa (7h00)
Tuần 5 – 11	566S	2,2	2,0	1,8	1 bữa (7h00)
Tuần 12 – 16	567SF	3,0	2,8	2,5	1 bữa (7h00)
Tuần 17 (lên chuồng đẻ)	567SF	3,0	2,8	2,5	2 bữa/ngày
Trước đẻ 3 ngày	567SF	2,5	2,3	2,0	3 bữa (7h, 13h30, 16h30)
Trước đẻ 2 ngày	567SF	2,0	1,8	1,5	3 bữa (7h, 13h30, 16h30)
Trước đẻ 1 ngày	567SF	1,5	1,5	1,5	3 bữa (7h, 13h30, 16h30)
Ngày đẻ	567SF	1,5	1,5	1,5	Chia nhỏ bữa/uống nước tự do

3. Lịch trình phòng bệnh bằng vắc xin

Lịch tiêm phòng nghiêm ngặt áp dụng cho đàn hậu bị và nái mang thai nhằm tạo miễn dịch thụ động truyền qua sữa đầu cho lợn con:

Đối tượng đàn	Tuần tuổi / Thời kỳ	Loại vắc xin	Bệnh phòng	Liều & Đường cấp
Đàn hậu bị	24 tuần tuổi	PRRS	Tai xanh	2 ml/con, tiêm bắp
	25 tuần tuổi	Parvovirus	Khô thai	2 ml/con, tiêm bắp
	26 tuần tuổi	SFV	Dịch tả lợn	2 ml/con, tiêm bắp
	27 tuần tuổi	FMD + AD	Lở mồm long móng + Giả dại	2 ml/con, tiêm bắp
	28 tuần tuổi	PRRS (nhắc lại)	Tai xanh	2 ml/con, tiêm bắp
	29 tuần tuổi	Parvovirus (nhắc lại)	Khô thai	2 ml/con, tiêm bắp
	30 tuần tuổi	FMD + AD (nhắc lại)	Lở mồm long móng + Giả dại	2 ml/con, tiêm bắp
Đàn nái mang thai	Tuần mang thai thứ 10	SFV	Dịch tả lợn	2 ml/con, tiêm bắp
	Tuần mang thai thứ 12	FMD	Lở mồm long móng	2 ml/con, tiêm bắp
	Định kỳ 4 tháng/lần	AD tổng đàn	Giả dại	2 ml/con, tiêm bắp

4. Phác đồ can thiệp và điều trị bệnh sản khoa

Quy trình điều trị các bệnh phổ biến trên đàn nái tại trại đạt kết quả can thiệp rõ rệt:

Bệnh lý	Triệu chứng lâm sàng	Phác đồ điều trị áp dụng	Liệu trình & Chăm sóc bổ trợ
Viêm tử cung	Nái sau đẻ 2 – 3 ngày sốt nhẹ, bỏ ăn, chảy dịch nhầy âm hộ màu trắng đục hoặc phớt vàng, mùi tanh hôi.	- Thụt rửa tử cung bằng dung dịch $\text{NaCl } 0,9%$ (2 lít/nái/lần/ngày). - Tiêm Oxytocin: 2 ml/nái/lần/ngày. - Tiêm kháng sinh Hitamox L.A: 1 ml/10 kg TT (tác dụng kéo dài 48h, tiêm bắp cổ).	Điều trị liên tục 3 – 5 ngày; kết hợp hộ lý, vệ sinh nền chuồng khô ráo.
Viêm vú	Bầu vú sưng đỏ, nóng cứng, đau khi ấn, nái sốt cao $40,5 - 42^\circ\text{C}$, nằm úp vú; sữa có cặn vón, lợn con ỉa chảy.	- Chườm nước đá lạnh bầu vú, vắt cạn sữa viêm 4 – 5 lần/ngày. - Tiêm Hitamox L.A: 1 ml/10 kg TT. - Tiêm Analgin: 1 ml/10 kg TT. - Tiêm Gluco-K-C-Namin: 1 ml/10 kg TT.	Điều trị liên tục 3 – 5 ngày; cách ly lợn con khỏi vú viêm nặng.
Sót nhau	Nái đứng nằm không yên, sốt, khát nước, sản dịch màu nâu, mùi thối khắm.	- Tiêm Oxytocin: 1 ml/50 kg TT để tống sản dịch/nhau sót. - Thụt rửa tử cung $\text{NaCl } 0,9%$ (3 chai/ngày). - Tiêm Hitamox L.A: 1 ml/10 kg TT phòng viêm nhiễm.	Rửa tử cung 3 ngày liên tục sau khi tống nhau ra ngoài.

Đóng góp thực tiễn

Khóa luận đã chuẩn hóa toàn bộ thao tác kỹ thuật từ khâu nuôi dưỡng nái mang thai, chuẩn bị chuồng đẻ, kỹ thuật can thiệp đẻ khó bằng tay có gel bôi trơn, quy trình chăm sóc sơ sinh cho lợn con đến các biện pháp xử lý chất thải bằng biogas và tiêu độc khử trùng chuồng nuôi công nghiệp. Các thông số và lịch tiêm phòng là tài liệu thực chứng phản ánh sát thực tế chăn nuôi quy mô lớn tại địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại một cơ sở chăn nuôi gia công duy nhất (Trại Bùi Huy Hạnh, Hải Dương) với các dòng giống lợn ngoại do Công ty C.P. cung cấp; các chẩn đoán bệnh lý chủ yếu dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng và kinh nghiệm điều trị thực địa, chưa có điều kiện phân lập vi khuẩn chuyên sâu hoặc làm kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát so sánh hiệu quả sinh sản và tỷ lệ mắc bệnh trên nhiều mô hình chuồng trại khác nhau; nghiên cứu ứng dụng các chế phẩm sinh học thế hệ mới, thảo dược hỗ trợ phục hồi tử cung nái sau đẻ và giải pháp an toàn sinh học nâng cao trước áp lực của Dịch tả lợn Châu Phi.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này có giá trị thực tiễn cao cho:

1. Sinh viên và học viên ngành Thú y, Chăn nuôi: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chi tiết về quy trình chăm sóc đỡ đẻ, kỹ thuật can thiệp sản khoa và phác đồ phối hợp thuốc điều trị hội chứng viêm vú, viêm tử cung, mất sữa.
2. Kỹ thuật viên và chủ trang trại chăn nuôi lợn công nghiệp: Tham khảo áp dụng lịch tiêm phòng vắc xin cụ thể cho đàn hậu bị, định mức chia khẩu phần thức ăn theo thể trạng nái mang thai và quy trình vệ sinh an toàn sinh học khép kín.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khẩu phần ăn của lợn nái mang thai tại trại được điều chỉnh như thế nào theo từng giai đoạn?
Nái mang thai từ tuần 1 – 4 ăn cám 566SF (2,0 – 2,5 kg/ngày); tuần 5 – 11 ăn cám 566S (1,8 – 2,2 kg/ngày); tuần 12 – 16 chuyển sang cám 567SF (2,5 – 3,0 kg/ngày). Khi lên chuồng đẻ (tuần 17), nái ăn 2,5 – 3,0 kg/ngày chia 2 bữa. Trước đẻ 3 ngày giảm dần thức ăn (2,0 – 2,5 kg), trước đẻ 2 ngày (1,5 – 2,0 kg), trước đẻ 1 ngày và ngày đẻ duy trì 1,5 kg/ngày.

2. Kỹ thuật đỡ đẻ và xử lý rốn lợn con sơ sinh tại trại được thực hiện ra sao?
Khi lợn con sinh ra, người thao tác lau sạch nhớt ở miệng, mũi, toàn thân bằng khăn khô, bôi cồn iod vào rốn, rắc bột Mistral làm khô rồi cho vào lồng úm ($33 - 35^\circ\text{C}$). Thắt chỉ cách cuống rốn 2,75 cm, dùng kéo cắt phần ngoài nút thắt cách 1,5 cm và sát trùng kỹ bằng cồn iod.

3. Quy trình tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn hậu bị gồm những loại nào và vào thời gian nào?
Đàn hậu bị được tiêm: PRRS (tai xanh) lúc 24 và 28 tuần tuổi; Parvovirus (khô thai) lúc 25 và 29 tuần tuổi; SFV (dịch tả lợn) lúc 26 tuần tuổi; FMD (lở mồm long móng) kết hợp AD (giả dại) lúc 27 và 30 tuần tuổi. Tất cả tiêm bắp với liều 2 ml/con.

4. Phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung trên lợn nái tại cơ sở được tiến hành như thế nào?
Phác đồ gồm: thụt rửa tử cung bằng nước muối sinh lý $\text{NaCl } 0,9%$ (2 lít/nái/ngày), tiêm bắp Oxytocin 2 ml/con/ngày để tống đẩy dịch viêm và tiêm kháng sinh tác dụng kéo dài Hitamox L.A (1 ml/10 kg thể trọng, tiêm bắp cổ, tác dụng 48 giờ). Liệu trình kéo dài từ 3 đến 5 ngày.

5. Hóa chất và phương pháp sát trùng chuồng đẻ sau khi cai sữa được thực hiện bằng cách nào?
Sau khi chuyển nái và xuất lợn con, tấm đan chuồng được tháo dỡ và ngâm ngập trong bể dung dịch $\text{NaOH } 10%$ trong 1 ngày, sau đó cọ sạch và phơi khô. Ô chuồng, khung chuồng được cọ rửa bằng dung dịch $\text{NaOH } 5%$. Chuồng nuôi định kỳ được phun tiêu độc bằng thuốc sát trùng Omnicide.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Dương Thị Hồng đã tổng kết toàn diện quy trình kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng và các biện pháp thú y phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản tại Trại lợn Bùi Huy Hạnh (Hải Dương). Đề tài cung cấp hệ thống số liệu thực tiễn chính xác về cơ cấu đàn, khẩu phần dinh dưỡng phân kỳ, lịch tiêm phòng vắc xin chuyên biệt và phác đồ điều trị hiệu quả các bệnh lý sản khoa phổ biến. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho công tác chăn nuôi lợn nái sinh sản công nghiệp và kiểm soát an toàn dịch bệnh tại các trang trại tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Việt Nam là một nước nông nghiệp. Do đó, sản xuất nông nghiệp giữ một vị trí hết sức quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Cùng với trồng trọt ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng đang trên đà phát triển và dần trở thành ngành chính trong nền kinh tế nông nghiệp. Ngày nay con lợn không những giữ vị trí hàng đầu trong việc cung cấp thực phẩm giàu dinh dưỡng cho mọi người mà còn là loại hàng hóa chủ lực của ngành nông nghiệp thu lại nhiều lợi nhuận.

Vì vậy làm thế nào để chăn nuôi lợn đạt hiệu quả cao và trở thành hàng hóa chủ lực của ngành luôn là mối quan tâm lớn của nhà nước và người chăn nuôi. Trên thực tế ngành chăn nuôi lợn còn gặp nhiều khó khăn như quy mô nhỏ lẻ, khâu chọn giống còn nhiều bất cập… Ngoài ra, sự diễn biến phức tạp của nhiều loại dịch bệnh cùng với sự ảnh hưởng trầm trọng của ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi đã làm cho cả ngành chăn nuôi lợn lao đao. Để chăn nuôi lợn phát triển ổn định, có chiều sâu, chúng ta cần rà soát và quy hoạch lại đất đai, cần hình thành các khu chăn nuôi riêng biệt, mang tính công nghiệp. Do đó, chăn nuôi trang trại tập trung hiện nay được xem là con đường tất yếu để phát triển bền vững, chỉ có như vậy mới có đủ điều kiện đáp ứng các yêu cầu về an toàn dịch bệnh, an toàn cho môi trường và đảm bảo sản phẩm là nguồn thực phẩm sạch cho con người.

Muốn đạt được hiệu quả kinh tế cao thì chúng ta cần đẩy mạnh các biện pháp kỹ thuật như giống, thức ăn, biện pháp kỹ thuật chăm sóc. Đặc biệt chú trọng tới công tác giống, giống tốt thì vật nuôi mới tăng trọng nhanh, khả năng tận dụng thức ăn tốt, thích nghi và chống chịu bệnh cao. Bởi vậy cần phát triển chăn nuôi các giống lợn ngoại có năng suất và chất lượng thịt cao. Để cung cấp giống cho nhu cầu chăn nuôi của các trang trại thì việc phát triển h 2 đàn lợn nái sinh sản cần đặc biệt được quan tâm.

Tuy nhiên một trong những nguyên nhân làm hạn chế khả năng sinh sản của lợn nái đang nuôi ở các trang trại là bệnh còn xảy ra rất nhiều do khả năng thích nghi của những giống lợn nái ngoại với khí hậu nước ta còn kém, đặc biệt là bệnh ở cơ quan sinh dục: đẻ khó, viêm tử cung, viêm vú, mất sữa…Các bệnh này do nhiều yếu tố như điều kiện vệ sinh, chăm sóc nuôi dưỡng kém, thức ăn nước uống không đảm bảo vệ sinh, do vi khuẩn, virus gây nên. Chính vì vậy mà việc chăm sóc nuôi dưỡng và tìm hiểu về bệnh của cơ quan sinh dục của đàn lợn nái là việc rất cần thiết. Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi thú y- Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, cùng với sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn và cơ sở nơi thực tập chúng em tiến hành thực hiện chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh trên lợn nái sinh sản nuôi tại trại lợn Bùi Huy Hạnh, xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương”. Mục đích và yêu cầu của chuyên đề 1.

Mục đích - Thực hiện quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản. Thành thạo trong việc sử dụng các loại thức ăn dành cho lợn nái sinh sản, khẩu phần ăn và cách cho lợn nái ăn qua từng giai đoạn mang thai. - Phát hiện và chẩn đoán các bệnh hay xảy ra đối với lợn nái sinh sản và phương pháp điều trị bệnh hiệu quả nhất. Yêu cầu của chuyên đề - Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại lợn Bùi Huy Hạnh, xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương.

- Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái nuôi tại trại. - Xác định tình hình nhiễm bệnh trên đàn nái sinh sản và đánh giá hiệu quả quy trình phòng, trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại. h 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2.

Điều kiện của trang trại 2. Vị trí địa lý Trại lợn Bùi Huy Hạnh là trại lợn gia công cho Công ty CP (Charoen Pokphand Việt Nam). Trang trại được thành lập và đi vào sản xuất lợn giống theo hướng chăn nuôi công nghiệp từ năm 2007. Địa điểm xây dựng trại tại xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương.

Tứ Kỳ là một huyện thuộc tỉnh Hải Dương nằm ở trung tâm đồng bằng Bắc Bộ. Cũng giống như các huyện khác của tỉnh Hải Dương, Tứ Kỳ nằm hoàn toàn ở giữa vùng hạ lưu của hệ thống sông Thái Bình: - Phía Đông Bắc giáp huyện Thanh Hà (ranh giới là sông Thái Bình) - Phía Tây Bắc giáp thành phố Hải Dương - Phía Tây giáp huyện Gia Lộc - Phía Tây Nam giáp huyện Ninh Giang, đều thuộc tỉnh Hải Dương - Phía Đông Nam giáp huyện Vĩnh Bảo (ranh giới là sông Luộc) - Phía Đông giáp huyện Tiên Lãng (ranh giới là một đoạn sông Thái Bình). Cơ cấu tổ chức của trang trại Trại gồm có 20 người trong đó có: + 1 chủ trại + 1 quản lý + 2 kỹ sư chính của công ty + 2 tổ trưởng (1chuồng bầu, 1chuồng đẻ) + 1 bảo vệ + 14 công nhân h 4 Mỗi tổ thực hiện công việc hàng ngày một cách nghiêm túc, đúng quy định của trại. Cơ sở vật chất của trang trại Trang trại có tổng diện tích 3ha, trong đó xây dựng 1ha cho khu chăn nuôi tập trung cùng các công trình phụ cận, và 2ha trồng cây xanh và ao hồ.

Khu chăn nuôi của trại chuyên nuôi lợn sinh sản do công ty CP Việt Nam cung cấp lợn nái và lợn đực giống. Khu chăn nuôi được quy hoạch bố trí xây dựng hệ thống chuồng trại cho trên 1300 nái, bao gồm: 6 chuồng nái đẻ (mỗi chuồng có 56 ô kích thước 2,4m x 1,6m/ô), 2 chuồng nái chửa (mỗi chuồng có 560 ô kích thước 2,4m x 0.65m/ô), 3 chuồng cách ly, một số công trình phụ phục vụ cho chăn nuôi như: kho thức ăn, phòng sát trùng, phòng pha tinh, kho thuốc,. Hệ thống chuồng xây dựng khép kín hoàn toàn, phía đầu chuồng là hệ thống giàn mát, cuối chuồng có 3 quạt thông gió đối với các chuồng đẻ, 8 quạt thông gió đối với chuồng nái chửa, 2 quạt đối với chuồng cách ly, 2 bên tường có dãy cửa sổ lắp kín. Mỗi cửa sổ có diện tích 1,5m², cách nền 1,2m, mỗi cửa sổ cách nhau 40cm.

Trên trần được lắp hệ thống chống nóng bằng tôn lạnh. Phòng pha tinh của trại được trang bị các dụng cụ hiện đại như: máy đếm mật độ tinh trùng, kính hiển vi, thiết bị cảm ứng nhiệt, các dụng cụ đóng nhiệt tinh, nồi hấp cách thủy dụng cụ và một số thiết bị khác. Trong khu chăn nuôi, đường đi lại giữa các ô chuồng, các khu khác đều được đổ bê tông và có các hố sát trùng. Hệ thống nước trong khu chăn nuôi đều là nước giếng khoan.

Nước uống cho lợn được cấp từ 1 bể lớn, xây dựng ở đầu chuồng nái đẻ 6 và chuồng nái chửa 2. Nước tắm và nước xả gầm, phục vụ cho công tác khác được bố trí từ các bể lọc và được bơm qua hệ thống ống dẫn tới bể chứa ở giữa các chuồng. Hệ thống điện: nguồn cấp điện có điện lưới và máy phát dự phòng. Đối h 5 với chuồng đẻ, hệ thống điện được cung cấp đầy đủ đảm bảo độ sáng phục vụ cho công tác đỡ đẻ, chăm sóc nuôi dưỡng lợn mẹ và lợn con, mỗi chuồng đẻ được lắp đặt cố định 10 bóng thắp sáng so le nhau cùng hệ thống bóng sưởi cho mỗi ô chuồng có lợn con được sinh ra.

Hệ thống sát trùng: nhà sát trùng cho người gồm 3 phòng, mỗi phòng gồm 3 khoang gồm 1 khoang thay đồ, 1 khoang sát trùng và 1 khoang tắm tráng với đầy đủ các trang thiết bị như: bình nóng lạnh, vòi hoa sen tắm, chậu rửa, gương soi, móc quần áo, khăn, xà bông, dầu gội; hệ thống sát trùng khu vực ngoài chuồng nuôi gồm nhà sát trùng xe, hố sát trùng, nhà tắm sát trùng. Máy nén phun sát trùng di động trong khu vực chuồng nuôi. Kho chứa thước ăn: trần đóng kín, có sàn cách mặt đất 30cm để chứa thức ăn trong chăn nuôi. Hệ thống xử lý môi trường: chất thải được xử lý bằng hệ thống biogas trước khi thải ra môi trường, có điểm tiêu chất thải, có giàn khử mùi phía sau quạt hút gió, có hố hủy lợn xa khu vực chăn nuôi.

Các công trình phụ chợ khác: khu sinh hoạt tách biệt với khu chăn nuôi gồm: phòng kỹ sư, nhà ở công nhân, nhà bếp, nhà tắm, nhà vệ sinh. Cổng trại, tường rào đảm bảo an ninh. Có nhà kho phục vụ chăn nuôi như nhà để vôi bột, bể tôi vôi nước. Một số dụng cụ và trang thiết bị khác: tủ lạnh bảo quản vaccine, tủ thuốc để bảo quản và dự trữ thuốc cho trại, xe chở cám từ nhà kho xuống chuồng, máy nén khí phun sát trùng di động khu vực ngoài chuồng nuôi.

Thuận lợi và khó khăn 2. Thuận lợi - Trại được xây dựng ở vị trí cách xa khu dân cư, thuận tiện đường giao thông. - Đội ngũ quản lý, cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc. h 6 - Công nhân có tay nghề cao, năng động, nhiệt tình và có trách nhiệm với công việc.

- Trại được xây dựng theo mô hình công nghiệp, trang thiết bị hiện đại, do đó rất phù hợp với điều kiện chăn nuôi lợn công nghiệp hiện nay. Khó khăn - Trại nằm trong vùng nhiệt đới khí hậu gió mùa, thời tiết diễn biến phức tạp nên khâu phòng trừ dịch bệnh gặp nhiều khó khăn. - Bên cạnh đó do trại đã xây dựng từ lâu nên cơ sở vật chất cũng đã được sử dụng lâu năm nên một số bị xuống cấp tốn nhiều chi phí cho việc sản xuất. - Dịch bệnh diễn biến phức tạp nên chi phí dành cho phòng và chữa bệnh cao.

Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề thực hiện 2. Những hiểu biết về quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái sinh sản.Quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái đẻ Mục đích chăn nuôi lợn nái đẻ nhằm đảm bảo cho lợn đẻ an toàn, lợn con có tỷ lệ sống cao, lợn mẹ có sức khỏe tốt, đủ khả năng tiết sữa nuôi con. Chính vì vậy quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng có vai trò rất quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe lợn mẹ và lợn con.