Luận Văn Thạc Sĩ Về Kiểm Soát Xung Đột Lợi Ích Trong Pháp Luật Phòng Chống Tham Nhũng Ở Việt Nam

Chuyên khảo luật học phân tích Luận văn ths luật học kiểm soát xung đột lợi ích trong pháp luật phòng chống tham nhũng ở việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Học
• Đề tài: Kiểm Soát Xung Đột Lợi Ích Trong Pháp Luật Phòng, Chống Tham Nhũng Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT XUNG ĐỘT LỢI ÍCH TRONG PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG
• 1.1. Khái quát về xung đột lợi ích
• 1.1.1. Khái niệm xung đột lợi ích
• 2. CHƯƠNG 2: LỊCH SỬ, NỘI DUNG VÀ THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT XUNG ĐỘT LỢI ÍCH TRONG PHÁP LUẬT PCTN Ở VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT XUNG ĐỘT LỢI ÍCH TRONG PCTN

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm soát xung đột lợi ích trong pháp luật phòng chống tham nhũng

Kiểm soát xung đột lợi ích (XĐLI) là một trong những vấn đề quan trọng trong pháp luật phòng chống tham nhũng (PCTN) ở Việt Nam hiện nay. Tình trạng tham nhũng không chỉ diễn ra trong khu vực nhà nước mà còn ở khu vực ngoài nhà nước. XĐLI xảy ra khi người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng vị trí của mình để vụ lợi cho bản thân hoặc gia đình. Luật PCTN 2018 đã quy định cụ thể về XĐLI, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát nhằm bảo vệ tính minh bạch và liêm chính trong hoạt động công vụ.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của xung đột lợi ích

Xung đột lợi ích được hiểu là tình huống mà lợi ích của người có chức vụ, quyền hạn tác động không đúng đến việc thực hiện nhiệm vụ công vụ. Đặc điểm của XĐLI bao gồm sự mâu thuẫn giữa lợi ích cá nhân và trách nhiệm công vụ, dẫn đến nguy cơ tham nhũng.

1.2. Tình hình thực tế về xung đột lợi ích tại Việt Nam

Tình trạng XĐLI tại Việt Nam diễn ra phổ biến, đặc biệt trong các cơ quan nhà nước. Nhiều trường hợp đã được ghi nhận, cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp kiểm soát hiệu quả để ngăn chặn tham nhũng.

II. Vấn đề và thách thức trong kiểm soát xung đột lợi ích hiện nay

Mặc dù đã có những quy định pháp luật về kiểm soát XĐLI, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều thách thức. Các cơ quan chức năng chưa có đủ nguồn lực và cơ chế để thực hiện kiểm soát hiệu quả. Hơn nữa, nhận thức của cán bộ, công chức về XĐLI còn hạn chế, dẫn đến việc thực hiện các quy định chưa nghiêm túc.

2.1. Những khó khăn trong việc thực thi pháp luật về kiểm soát xung đột lợi ích

Việc thực thi pháp luật về kiểm soát XĐLI gặp khó khăn do thiếu nguồn lực, cơ chế giám sát chưa chặt chẽ và sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật.

2.2. Nhận thức của cán bộ công chức về xung đột lợi ích

Nhiều cán bộ, công chức chưa nhận thức đầy đủ về XĐLI và các quy định liên quan, dẫn đến việc không tuân thủ các quy tắc đạo đức trong công vụ.

III. Phương pháp kiểm soát xung đột lợi ích hiệu quả trong pháp luật PCTN

Để kiểm soát XĐLI hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp đa dạng, bao gồm việc xây dựng các quy định pháp luật chặt chẽ, tăng cường giám sát và thanh tra, cũng như nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức. Các biện pháp này sẽ giúp ngăn chặn tham nhũng và bảo vệ tính minh bạch trong hoạt động công vụ.

3.1. Xây dựng quy định pháp luật chặt chẽ về kiểm soát xung đột lợi ích

Cần thiết phải xây dựng các quy định pháp luật rõ ràng và cụ thể về XĐLI, nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc kiểm soát và xử lý các trường hợp vi phạm.

3.2. Tăng cường giám sát và thanh tra trong kiểm soát xung đột lợi ích

Việc tăng cường giám sát và thanh tra sẽ giúp phát hiện kịp thời các trường hợp XĐLI, từ đó có biện pháp xử lý phù hợp nhằm ngăn chặn tham nhũng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về kiểm soát xung đột lợi ích

Nghiên cứu về kiểm soát XĐLI đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp kiểm soát hiệu quả có thể giảm thiểu tình trạng tham nhũng trong khu vực công. Các tổ chức quốc tế cũng khuyến cáo rằng việc kiểm soát XĐLI là một yếu tố quan trọng để đạt được hiệu quả trong công tác PCTN.

4.1. Kết quả nghiên cứu về kiểm soát xung đột lợi ích tại Việt Nam

Nghiên cứu cho thấy rằng việc kiểm soát XĐLI đã có những kết quả tích cực, giúp nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu tham nhũng trong các cơ quan nhà nước.

4.2. Ứng dụng các mô hình kiểm soát xung đột lợi ích từ quốc tế

Việc áp dụng các mô hình kiểm soát XĐLI từ các quốc gia khác có thể giúp Việt Nam cải thiện hiệu quả trong công tác PCTN, đồng thời nâng cao nhận thức về XĐLI trong xã hội.

V. Kết luận và tương lai của kiểm soát xung đột lợi ích ở Việt Nam

Kiểm soát XĐLI là một vấn đề cấp thiết trong công tác PCTN ở Việt Nam. Để đạt được hiệu quả cao hơn, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cũng như sự tham gia tích cực của toàn xã hội. Tương lai của kiểm soát XĐLI phụ thuộc vào việc thực hiện nghiêm túc các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của cán bộ, công chức.

5.1. Định hướng phát triển pháp luật về kiểm soát xung đột lợi ích

Cần có định hướng rõ ràng trong việc phát triển pháp luật về kiểm soát XĐLI, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và nâng cao hiệu quả PCTN.

5.2. Tăng cường sự tham gia của xã hội trong kiểm soát xung đột lợi ích

Sự tham gia của xã hội trong việc kiểm soát XĐLI sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, từ đó giảm thiểu tham nhũng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tham nhũng là một trong những vấn đề nổi cộm và phổ biến trong xã hội hiện nay, đặc biệt trong khu vực nhà nước. Theo ước tính, tình trạng tham nhũng không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước mà còn làm suy giảm niềm tin của người dân vào bộ máy công quyền. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tham nhũng là xung đột lợi ích (XĐLI) – tình huống mà lợi ích cá nhân hoặc lợi ích của người thân thích tác động không đúng đến việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của người có chức vụ, quyền hạn. Luật Phòng, chống tham nhũng (PCTN) năm 2018 lần đầu tiên chính thức đưa ra khái niệm và quy định về kiểm soát XĐLI, đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác phòng ngừa tham nhũng tại Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ các vấn đề lý luận về XĐLI và kiểm soát XĐLI, phân tích thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành các quy định về kiểm soát XĐLI trong pháp luật PCTN ở Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật hiện hành, đặc biệt là Luật PCTN 2018 và Nghị định 59/2019/NĐ-CP, cùng với thực tiễn áp dụng trong khu vực nhà nước và một số doanh nghiệp, tổ chức ngoài nhà nước tại Việt Nam.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện pháp luật kiểm soát XĐLI, góp phần xây dựng nền quản trị liêm chính, minh bạch, từ đó nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, bảo vệ lợi ích công và phát triển bền vững của đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về xung đột lợi ích và kiểm soát xung đột lợi ích trong quản trị nhà nước và phòng, chống tham nhũng. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết Xung đột lợi ích (Conflict of Interest Theory): XĐLI được hiểu là tình huống mâu thuẫn giữa lợi ích cá nhân và lợi ích công, trong đó lợi ích cá nhân có thể ảnh hưởng không phù hợp đến việc thực hiện nhiệm vụ công vụ. Lý thuyết này giúp nhận diện các đặc điểm, phân loại và tiến trình diễn biến của XĐLI, từ đó xác định các biện pháp kiểm soát phù hợp.

2. Mô hình kiểm soát XĐLI của OECD (6Rs Model): Mô hình gồm sáu bước kiểm soát XĐLI: Đăng ký (Register), Hạn chế (Restrict), Tuyển dụng bên thứ ba độc lập (Recruit), Loại bỏ (Remove), Từ bỏ lợi ích cá nhân (Relinquish), và Từ chức (Resign). Mô hình này được sử dụng để phân tích các biện pháp kiểm soát XĐLI trong pháp luật Việt Nam và gợi mở các giải pháp hoàn thiện.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: xung đột lợi ích, kiểm soát xung đột lợi ích, tham nhũng, trách nhiệm giải trình, minh bạch, và quy tắc ứng xử của người có chức vụ, quyền hạn.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp, bao gồm:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phân tích các quy định pháp luật, tài liệu nghiên cứu, báo cáo của các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức quốc tế để tổng hợp các vấn đề lý luận và thực tiễn về kiểm soát XĐLI.

• Phương pháp quy nạp và diễn dịch: Từ các hiện tượng, quy định cụ thể về XĐLI và kiểm soát XĐLI, luận văn đi đến các kết luận chung về hiệu quả và hạn chế của pháp luật hiện hành.

• Phương pháp thống kê: Thu thập và phân tích số liệu về các vụ việc liên quan đến XĐLI và tham nhũng, cũng như các báo cáo về thực thi pháp luật PCTN.

• Phương pháp so sánh pháp luật: So sánh các quy định về kiểm soát XĐLI của Việt Nam với các quốc gia và tổ chức quốc tế để rút ra bài học kinh nghiệm.

• Phương pháp mô hình hóa: Áp dụng mô hình 6Rs của OECD để đánh giá các biện pháp kiểm soát XĐLI hiện tại và đề xuất cải tiến.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm Luật PCTN 2018, Nghị định 59/2019/NĐ-CP, các văn bản pháp luật liên quan, báo cáo của Thanh tra Chính phủ, Ban Nội chính Trung ương, các nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước, cùng các tài liệu tham khảo quốc tế.

Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2018 đến nay, với phạm vi nghiên cứu chủ yếu tại Việt Nam, đặc biệt trong khu vực nhà nước và một số doanh nghiệp nhà nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khái niệm và đặc điểm XĐLI được pháp luật Việt Nam chính thức quy định: Luật PCTN 2018 lần đầu tiên đưa ra định nghĩa rõ ràng về XĐLI, xác định đây là tình huống lợi ích của người có chức vụ, quyền hạn hoặc người thân tác động không đúng đến việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ. Đây là bước tiến quan trọng, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc kiểm soát XĐLI.

2. Pháp luật hiện hành đã xây dựng hệ thống quy định phòng ngừa, phát hiện và xử lý XĐLI: Luật PCTN 2018 và Nghị định 59 quy định nguyên tắc công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập, quy tắc ứng xử, hạn chế tặng quà và nhận quà tặng, chuyển đổi vị trí công tác nhằm phòng ngừa XĐLI. Ví dụ, việc kiểm soát tài sản, thu nhập được mở rộng đối tượng và tăng cường xác minh, góp phần phát hiện các trường hợp vi phạm.

3. Thực tiễn thi hành pháp luật kiểm soát XĐLI còn nhiều hạn chế: Mặc dù có nhiều quy định, nhưng việc thực hiện còn chưa đồng bộ, thiếu sự phối hợp liên ngành, dẫn đến khó khăn trong phát hiện và xử lý kịp thời các tình huống XĐLI. Một số vụ việc nổi bật về “một người làm quan cả họ được nhờ”, “sân sau”, “sân trước” vẫn xảy ra, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin xã hội.

4. Kinh nghiệm quốc tế cung cấp nhiều bài học quý giá: Các quốc gia phát triển áp dụng mô hình kiểm soát XĐLI toàn diện, bao gồm quy tắc ứng xử chặt chẽ, hạn chế lợi ích cá nhân, giám sát độc lập và xử lý nghiêm minh vi phạm. Ví dụ, mô hình 6Rs của OECD và các quy định về hạn chế công chức làm việc sau khi thôi việc tại Canada, Hoa Kỳ giúp giảm thiểu rủi ro XĐLI.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc đưa ra khái niệm và quy định về kiểm soát XĐLI trong Luật PCTN 2018 là bước đột phá, phù hợp với xu hướng quốc tế và yêu cầu thực tiễn. Tuy nhiên, việc thực thi pháp luật còn gặp nhiều khó khăn do nhận thức chưa đầy đủ, thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan, cũng như hạn chế về nguồn lực và công nghệ thông tin.

So sánh với các quốc gia OECD, Việt Nam cần tăng cường minh bạch thông tin, trách nhiệm giải trình và áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn, đặc biệt trong việc kiểm soát tài sản, thu nhập và hạn chế lợi ích cá nhân. Việc xây dựng quy tắc ứng xử cụ thể cho từng ngành, lĩnh vực cũng là yêu cầu cấp thiết để phù hợp với đặc thù công việc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ các vụ việc XĐLI được phát hiện và xử lý theo từng năm, bảng so sánh các biện pháp kiểm soát XĐLI giữa Việt Nam và một số quốc gia OECD, giúp minh họa rõ nét hiệu quả và hạn chế của pháp luật hiện hành.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về kiểm soát XĐLI: Cần bổ sung, sửa đổi các quy định trong Luật PCTN và các luật liên quan để làm rõ hơn các tình huống XĐLI, trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân trong kiểm soát XĐLI, đồng thời xây dựng các quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành cụ thể hơn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp, Thanh tra Chính phủ.

2. Tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình: Đẩy mạnh áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý, công khai thông tin về tài sản, thu nhập, quyết định hành chính và các hoạt động công vụ liên quan đến người có chức vụ, quyền hạn. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Các cơ quan nhà nước, Bộ Thông tin và Truyền thông.

3. Nâng cao nhận thức và đào tạo chuyên sâu về XĐLI: Tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn, tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức, viên chức về XĐLI và kiểm soát XĐLI, đồng thời xây dựng các tài liệu hướng dẫn thực hiện. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Nội vụ, Thanh tra Chính phủ.

4. Xây dựng và áp dụng quy tắc ứng xử chuyên ngành: Mỗi ngành, lĩnh vực cần xây dựng bộ quy tắc ứng xử phù hợp với đặc thù công việc, làm cơ sở để giám sát và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến XĐLI. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Các bộ, ngành, địa phương.

5. Tăng cường phối hợp liên ngành và sự tham gia của xã hội: Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong phát hiện, xử lý XĐLI; đồng thời khuyến khích sự giám sát của báo chí, tổ chức xã hội và người dân. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Chính phủ, các cơ quan chức năng, tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức, viên chức trong khu vực nhà nước: Nắm bắt kiến thức về XĐLI và các quy định pháp luật để thực hiện nhiệm vụ công vụ một cách liêm chính, tránh vi phạm pháp luật.

2. Nhà quản lý, lãnh đạo các cơ quan, tổ chức: Áp dụng các giải pháp kiểm soát XĐLI trong quản lý, xây dựng môi trường làm việc minh bạch, nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng.

3. Chuyên gia, nhà nghiên cứu pháp luật và phòng, chống tham nhũng: Tham khảo cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các nghiên cứu sâu hơn, đề xuất chính sách phù hợp.

4. Doanh nghiệp và tổ chức ngoài nhà nước: Hiểu rõ về XĐLI và các biện pháp kiểm soát để xây dựng văn hóa doanh nghiệp minh bạch, tuân thủ pháp luật, góp phần phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Xung đột lợi ích là gì và tại sao cần kiểm soát?
   Xung đột lợi ích là tình huống lợi ích cá nhân hoặc của người thân tác động không đúng đến việc thực hiện nhiệm vụ công vụ. Kiểm soát XĐLI giúp ngăn ngừa tham nhũng, bảo vệ tính liêm chính và hiệu quả quản lý nhà nước.

2. Luật PCTN 2018 quy định gì về kiểm soát XĐLI?
   Luật PCTN 2018 lần đầu tiên định nghĩa XĐLI và quy định các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, xử lý XĐLI trong khu vực nhà nước, bao gồm công khai minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập và quy tắc ứng xử.

3. Phân biệt XĐLI và tham nhũng như thế nào?
   XĐLI là tình huống có thể dẫn đến tham nhũng nhưng không phải lúc nào cũng gây ra tham nhũng. Tham nhũng là hành vi lợi dụng chức vụ để vụ lợi cá nhân, trong khi XĐLI là nguy cơ, tình huống tiềm ẩn.

4. Các biện pháp kiểm soát XĐLI hiệu quả là gì?
   Bao gồm công khai minh bạch thông tin, kiểm soát tài sản, thu nhập, xây dựng quy tắc ứng xử, chuyển đổi vị trí công tác định kỳ, và tăng cường giám sát, xử lý vi phạm nghiêm minh.

5. Làm thế nào để nâng cao nhận thức về XĐLI trong cán bộ, công chức?
   Thông qua đào tạo, tập huấn, tuyên truyền thường xuyên, cung cấp tài liệu hướng dẫn, đồng thời xây dựng môi trường làm việc minh bạch, khuyến khích báo cáo và xử lý kịp thời các tình huống XĐLI.

Kết luận

• Luật PCTN 2018 đánh dấu bước tiến quan trọng khi lần đầu tiên quy định rõ ràng về xung đột lợi ích và kiểm soát XĐLI tại Việt Nam.
• Kiểm soát XĐLI là biện pháp phòng ngừa thiết yếu nhằm ngăn chặn tham nhũng, bảo vệ tính liêm chính và hiệu quả quản lý nhà nước.
• Thực tiễn thi hành pháp luật kiểm soát XĐLI còn nhiều hạn chế, đòi hỏi hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả thực thi.
• Kinh nghiệm quốc tế và mô hình kiểm soát XĐLI của OECD cung cấp nhiều bài học quý giá để Việt Nam tham khảo và áp dụng.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình, đào tạo và phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát XĐLI trong thời gian tới.

Tác giả kêu gọi các cơ quan chức năng, nhà quản lý và toàn xã hội cùng chung tay thực hiện các giải pháp kiểm soát xung đột lợi ích để góp phần xây dựng một nền công vụ trong sạch, minh bạch và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu Tham nhũng hiện nay là cụm từ rất phổ biến hiện hữu trong suy nghĩ của người dân khi nhắc đến nhà nước. Thực tế, tình trạng tham nhũng xuất hiện không chỉ ở khu vực nhà nước mà còn ở cả khu vực ngoài nhà nước, nhưng đặc biệt hơn cả vẫn là trong khu vực nhà nước. Người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng, lạm dụng việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn để vụ lợi cho bản thân, gia đình diễn ra ngày càng phổ biến. Một trong các nguyên nhân dẫn đến tình trạng nêu trên là việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của người có thẩm quyền tác động đến chính quyền lợi của họ hay người thân thích của họ. Tình huống như vậy được coi là “Xung đột lợi ích” và đã được quy định cụ thể trong Luật PCTN 2018. Rõ ràng XĐLI luôn tồn tại trong các cơ quan nhà nước, thậm chí ngay trong các doanh nghiệp hay tổ chức có liên quan đến nguồn lực. XĐLI là một trong những yếu tố xã hội có nguy cơ đe dọa nghiêm trọng đến tính liêm chính của quyền lực Nhà nước và tiềm ẩn môi trường thuận lợi của hành vi tham nhũng. Những tác động tiêu cực của XĐLI đến sự tồn tại và phát triển của Nhà nước đã được nhận thức từ xa xưa trong lịch sử. Từ thời kỳ phong kiến các vua, chúa đã nhận thức được nguy cơ các quan hệ XĐLI đe dọa đến công minh, chính trực của quan lại nên đặt ra những quy định kiểm soát các tình huống XĐLI của quan lại. Ngày nay, việc kiểm soát XĐLI trong xã hội nói chung được đặc biệt đề cao. Đa số các quốc gia cũng như các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đều đặt ra các quy định để kiểm soát XĐLI của CB, CC, VC và người lao động trong quá trình thực hiện các quyền, nghĩa vụ được giao và xây dựng các cơ chế pháp lý để thực thi hiệu quả hoạt động này. Pháp luật kiểm soát XĐLI trở thành lĩnh vực pháp luật quan trọng trong hệ thống pháp luật quốc gia. Quy phạm pháp luật về kiểm soát XĐLI không chỉ là những quy phạm pháp luật thông thường mà còn được ghi nhận trong Hiến pháp, đồng thời là những chuẩn mực đạo đức tối thiểu mà cán bộ, công chức và mỗi cá nhân, tổ chức phải tuân thủ trong quá trình hoạt động; các quy định kiểm soát XĐLI trở thành bộ phận quan trọng của pháp luật PCTN nói riêng, pháp luật bảo vệ tính liêm chính, vô tư và khách quan của quyền lực Nhà nước nói chung. Các tổ chức quốc tế cũng khuyến cáo các quốc gia mong muốn 1 PCTN hiệu quả thì trước hết phải xây dựng đầy đủ và thực hiện hiệu quả kiểm soát XĐLI. Như vậy, vấn đề kiểm soát XĐLI nhằm mục tiêu chính là phòng ngừa, góp phần tham gia thực hiện cơ chế không thể tham nhũng và là một trong các vấn đề cấp thiết để PCTN hiện nay. Khung pháp lý chung ở nước ta trước kia đã có quy định nhằm kiểm soát XĐLI trong hoạt động công vụ. Các quy định này nằm rải rác trong pháp luật về cán bộ, công chức; pháp luật về PCTN; pháp luật trong hoạt động kinh doanh; pháp luật thanh tra, kiểm toán… Tuy nhiên tới nay, khái niệm XĐLI và cách thức kiểm soát XĐLI mới chính thức được quy định tại Luật PCTN 2018 cùng với đó là các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật PCTN. Bởi vậy, đây là một điểm mới cần được nghiên cứu để có những phân tích, đánh giá chuyên sâu và toàn diện hơn, qua đó đưa ra khuyến nghị giúp nâng cao hiệu quả của pháp luật về kiểm soát XĐLI. Với các lý do trên, tác giả đã lựa chọn vấn đề “Kiểm soát xung đột lợi ích trong pháp luật phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn thạc sĩ của mình. Tình hình nghiên cứu Xung đột lợi ích là vấn đề đã được con người nhận thức từ xa xưa. Tới nay, vấn đề XĐLI lại đang càng nhận được sự quan tâm của nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu. Tính tới thời điểm hiện tại, đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về vấn đề XĐLI tại Việt Nam. Tuy nhiên những nghiên cứu khoa học về vấn đề này chủ yếu là về XĐLI trong lĩnh vực công và trong thời kỳ trước khi có Luật PCTN 2018 – khi cụm từ “XĐLI” chính thức được đưa vào hệ thống pháp luật Việt Nam. Với sự nhận thức từ rất sớm về XĐLI, các công trình nghiên cứu trước đây về XĐLI đều chứa đựng những vấn đề bản chất và lý luận có giá trị khoa học pháp lý cao nên vẫn là một trong những công cụ hữu hiệu để tìm hiểu, nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật XĐLI trong PCTN ở Việt Nam hiện nay. Các công trình nghiên cứu về XĐLI đã được thực hiện tiêu biểu như: 2 - “Kiểm soát xung đột lợi ích trong khu vực công. Quy định và thực tiễn ở Việt Nam”, do Ngân hàng Thế giới và Thanh tra Chính phủ ban hành, NXB Hồng Đức, năm 2016; - “Quản lý xung đột lợi ích trong dịch vụ công, hướng dẫn và khái quát của OECD”, do Thanh tra Chính phủ biên soạn, NXB Lao Động, năm 2016; - Đề tài khoa học cấp bộ: “Kiểm soát xung đột lợi ích trong hoạt động công vụ tại Việt Nam – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, do TS. Phạm Thị Huệ chủ nhiệm đề tài, Viện Khoa học Thanh tra – Thanh tra Chính phủ, năm 2016-2017; - “Lý thuyết về kiểm soát xung đột lợi ích trong hoạt động công vụ nhằm phòng ngừa tham nhũng” của ThS. Lê Thị Thúy, trong Sách tham khảo: Các lý thuyết, mô hình, cách tiếp cận về quản trị nhà nước và phòng, chống tham nhũng, do PGS. Nguyễn Thị Quế Anh - PGS. Vũ Công Giao - PGS. Nguyễn Hoàng Anh đồng chủ biên, NXB Hồng Đức, năm 2018, tr. 491-510; - “Xung đột lợi ích và Thanh tra Chính phủ. Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của NCS. Đinh Thị Hương Giang, trong Sách tham khảo: Các lý thuyết, mô hình, cách tiếp cận về quản trị nhà nước và phòng, chống tham nhũng, do PGS. Nguyễn Thị Quế Anh - PGS. Vũ Công Giao - PGS. Nguyễn Hoàng Anh đồng chủ biên, NXB Hồng Đức, năm 2018, tr. 511- 519; - “Một số vấn đề về tham nhũng và những nội dung cơ bản của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018”, do TS. Đinh Văn Minh chủ biên, NXB Lao Động, năm 2019; - “Nhận diện mối quan hệ giữa "Xung đột lợi ích" và tham nhũng hiện nay”, của ThS. Lê Quang Kiệm, Tạp chí Thanh tra năm 2019 - Số 6, tr. 14–17; - “Hoàn thiện pháp luật về kiểm soát xung đột lợi ích trong hoạt động công vụ ở Việt Nam hiện nay”, của ThS. Lê Quang Kiệm, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật. 16-20; - “Kiểm soát xung đột lợi ích trong hoạt động công vụ tại Việt Nam hiện nay”, của TS. Phạm Thị Huệ, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, năm 2019 - Số 23 (399), tr. 11- 15; 3 - “Những điều kiện bảo đảm cho việc kiểm soát xung đột lợi ích trong hoạt động công vụ ở Việt Nam hiện nay”, của ThS. Lê Thị Thúy, Tạp chí Thanh Tra năm 2018- Số 4, tr. 30 – 33; - “Hoàn thiện chế định kiểm soát xung đột lợi ích công trong Dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi, bổ sung”, TS. Đặng Công Cường, Tạp chí Tòa án nhân dân, Số 10/2017, tr. - “Kiểm soát xung đột lợi ích nhằm phòng ngừa tham nhũng”, của TS. Đinh Văn Minh, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, năm 2016 - số 24(328), tr. 28 – 33; - “Giảm thiểu các xung đột lợi ích trong thể chế hiện đại ở Việt Nam”, của PGS. Đặng Văn Thanh, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, năm 2011- số 18 (203), tr.40 – 43; - “Hoàn thiện pháp luật về kiểm soát xung đột lợi ích trong hoạt động công vụ ở Việt Nam” Luận án tiến sĩ của Đinh Thị Hương Giang, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2019; Ngoài ra còn nhiều công trình, tài liệu nghiên cứu khác về lĩnh vực kiểm soát XĐLI trong PCTN đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành như tạp chí Nhà nước và Pháp luật, tạp chí Dân chủ và Pháp luật, tạp chí Thanh Tra, tạp chí Tòa án nhân dân, tạp chí Lý luận Chính trị, tạp chí Kiểm sát, các tham luận tại Hội thảo chuyên đề PCTN,… Các công trình nghiên cứu về XĐLI thời gian qua chủ yếu được tiến hành nghiên cứu trong phạm vi hoạt động công vụ, đối tượng là các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân trong khu vực nhà nước và phần lớn được triển khai nghiên cứu trước khi Luật PCTN 2018 được ban hành. Do đó, tác giả thực hiện luận văn mới mục đích đưa ra những phân tích, nghiên cứu mang tính tổng hợp về XĐLI trong cả khu vực nhà nước và khu vực nhà nước, cùng với đó là cách thức kiểm soát XĐLI nhằm PCTN theo Luật PCTN 2018. Các công trình trên đã cung cấp nhiều kiến thức về lý luận và thực tiễn, là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho tác giả trong quá trình nghiên cứu, thực hiện luận văn này. Mục đích nghiên cứu 4 Mục đích nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận liên quan đến XĐLI, kiểm soát XĐLI và phân tích thực trạng pháp luật cũng như thực tiễn thi hành pháp luật kiểm soát XĐLI ở Việt Nam đặc biệt trong mục tiêu phòng, ngừa tham nhũng; từ đó đưa ra, đề xuất quan điểm nhằm hoàn thiện pháp luật kiểm soát XĐLI ở Việt Nam. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4. Khách thể Khách thể nghiên cứu của đề tài là những chủ thể mang lợi ích – người có chức vụ, quyền hạn. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những quy định về kiểm soát XĐLI trong khuôn khổ pháp luật PCTN ở Việt Nam.