đặt vấn đề xây dựng nếp sống văn hóa, xây dựng con người mới Việt Nam trong cả quá trình tiến hành cách mạng: Từ cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa. Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam), Bác Hồ kêu gọi nhân dân diệt giặc đói, diệt giặc dốt, đồng thời Bác quan tâm đề cập ngay đến vấn đề Xây dựng “Đời sống mới” cho nhân dân. Trong tác phẩm “Đời sống mới” của Hồ Chí Minh, dưới bút danh Tân Sinh được viết vào tháng 3/1947, Người viết: “Người là gốc của làng, nước. Nếu mọi người đều cố gắng làm đời sống mới, thì nhất định dân tộc sẽ phú cường”.
Người khẳng định:“Cái mới không tự nhiên xuất hiện mà nó được kế thừa từ cái nền truyền thống”. “Đời sống mới không phải cái gỡ cũ cũng bỏ hết. Không phải cái gì cũng làm mới. Cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ.
Đó là mục đích đời sống mới”. Quan điểm của Đảng ta chỉ rõ phải gắn chặt xây dựng nếp sống mới với xây dựng con người mới. 18 Văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V, Đảng ta đã chỉ ra: Hoàn cảnh nước ta đòi hỏi và cho phép xây dựng sớm, xây dựng từng bước con người mới, không phải chờ đến sau khi phát triển cao của nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa. Xây dựng nền văn hóa mới và con người mới là điều cần và có thể thực hiện được từng bước, từng phần ngay từ hôm nay.
Trong chặng đường trước mắt này, có những điều kiện khách quan và chủ quan cho phép chúng ta bước đầu tạo ra một xã hội đẹp về lối sống, về quan hệ giữa người và người, một xã hội trong đó nhân dân lao động cảm thấy sống hạnh phúc, tuy mức sống vật chất còn chưa cao [20, tr. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5, Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) đã xác định nhiệm vụ cụ thể xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới với những đức tính sau: Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội; Có ý thức tập thể, đoàn kết phấn đấu vì lợi ích chung; Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước của cộng đồng; có ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái; Lao động chăm chỉ với lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật sáng tạo, năng xuất cao vi lợi ích của bản thân, gia đình, tập thể và xã hội; Thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết, trình độ chuyên môn, trình độ thẩm mỹ và thể lực; Đặt trọng tâm vào nhiệm vụ xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống và đời sống văn hóa lành mạnh trong xã hội, trước hết trong các tổ chức Đảng và Nhà nước, trong các đoàn thể quần chúng và trong từng gia đình. xây dựng 19 nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội, đẩy lùi hủ tục, các tệ nạn cờ bạc, ma tuý, mại dâm, bạo lực, gây rối trật tự công cộng [22, tr. Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Đảng định hướng chăm lo phát triển văn hóa: “ Củng cố và tiếp tục xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh phong phú, đa dạng.
Đưa phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”, đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả, xây dựng nếp sống văn hóa trong các gia đình, khu dân cư, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp làm cho các giá trị văn hóa thấm sâu vào mọi mặt đời sống, được thể hiện cụ thể trong sinh hoạt, công tác, quan hệ hàng ngày của cộng đồng và từng con người, tạo sức đề kháng đối với sản phẩm độc hại. Tiếp tục đẩy mạnh việc giáo dục, bồi dưỡng đạo đức, lối sống có văn hóa; xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, tang, lễ hội; ngăn chặn và đẩy lùi các hủ tục, bạo lực, gây rối trật tự công cộng, mại dâm ma túy cờ bạc… góp phần giữ gìn và phát triển những giá trị truyền thống của văn hóa, con người Việt Nam. Xây dựng đời sống văn hóa Công nhân Xây dựng đời sống văn hóa tinh thần của công nhân là quá trình trang bị, rèn luyện, bồi dưỡng cho lực lượng tiên phong những phẩm chất và năng lực cần thiết của người công nhân hiện đại nhằm phát huy cao độ tiềm năng và sức mạnh của đội ngũ công nhân - điều kiện tiên quyết bảo đảm thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở địa phương. Đời sống văn hóa là tổng hòa sống động các hoạt động tinh thần đa dạng của con người, chủ yếu trên các lĩnh vực: tư tưởng, đạo đức, lối sống, nghệ thuật, khoa học, giáo dục, thông tin đại chúng, giao lưu văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo.
Trong tổng hòa sống động của các hoạt động đó, các giá trị tinh thần được tạo ra, lan tỏa và thấm sâu vào từng con người, từng cộng đồng, trở thành yếu tố khắng khít trong toàn bộ cuộc sống, hoạt động và quan hệ con người, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần ngày càng cao của 20 mọi thành viên trong xã hội. Đời sống văn hóa tinh thần là hoạt động thiết yếu không thể thiếu của mỗi con người và xã hội, là một bộ phận tất yếu hợp thành chỉnh thể đời sống xã hội, đồng thời là thước đo sự phát triển của xã hội. Trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay, cùng nâng cao đời sống vật chất, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của giai cấp công nhân là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm thúc đẩy giai cấp công nhân phát triển toàn diện. Do đó trong những năm trở lại đây Đảng, nhà nước ta đã nhận thức sâu sắc ý nghĩa quan trọng của nhiệm vụ xây dựng đời sống văn hóa tinh thần đối với sự phát triển của lực lượng công nhân.
Bằng tinh thần đó đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách, đề xuất nhiều giải pháp, triển khai nhiều chương trình, kế hoạch cụ thể để thực hiện nhiệm vụ trên và đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Nỗ lực xây dựng đời sống văn hóa tinh thần cho công nhân là rất lớn, tuy nhiên, những kết quả tích cực đó mới chỉ là bước đầu. Quá trình triển khai, thực hiện nhiệm vụ xây dựng đời sống văn hóa tinh thần cho công nhân còn không ít hạn chế, bất cập, chồng chéo, chậm trễ. Bức tranh tổng thể về đời sống văn hóa tinh thần của công nhân vẫn còn nhiều vấn đề đặt ra.
Qua thực tiễn cho thấy, với một bộ phận không nhỏ công nhân để đảm bảo các nhu cầu tồn tại thiết yếu như: ăn, mặc ở, đi lại,. còn gặp nhiều khó khăn, thì việc đáp ứng các nhu cầu văn hóa tinh thần như: học tập, tham gia văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí, tham quan, du lịch,. còn rất hạn chế Theo lý luận của Các Mác, giai cấp công nhân trước hết phải là sản phẩm của nền sản xuất công nghiệp hiện đại. Sự trưởng thành của giai cấp công nhân phải gắn liền với sự phát triển của nền sản xuất đại công nghiệp.
Với ý nghĩa đó, giai cấp công nhân phải là bộ phận ưu tú, những người thực sự có trình độ chuyên môn và năng lực trí tuệ cao và là lực lượng tiên phong nhất so với các giai cấp, các tầng lớp khác của xã hội. Có thể hiểu 21 một cách tổng quát, đó là giai cấp công nhân trí thức. Chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, do quy luật phát triển không đồng đều của chủ nghĩa tư bản gắn với đặc điểm của thời kỳ này V.Lê - Nin đã phát hiện ra quy luật đặc thù của cách mạng vô sản. Người chỉ ra rằng, cách mạng vô sản có thể nổ ra và thắng lợi thậm chí ở một nước công nghiệp chưa phát triển trong hệ thống tư bản chủ nghĩa.
Tuy nhiên, ngay sau khi cách mạng vô sản giành thắng lợi, để thiết lập nền chuyên chính của giai cấp công nhân nhằm xây dựng một xã hội mới, V.Lê - Nin đã cảm nhận rất rõ, nền chuyên chính ấy không thể là của toàn bộ giai cấp công nhân nói chung, nó là của một bộ phận công nhân ưu tú và tiên tiến nhất - công nhân công nghiệp, công nhân thành thị. Người đã chỉ ra rằng nhân tố bảo đảm thắng lợi của chuyên chính vô sản, xét đến cùng, chính là ở năng suất lao động cao và tiêu chí về một nền dân chủ kiểu mới hơn hẳn và vượt trội so với chủ nghĩa tư bản. Ở nước ta, do đặc điểm và điều kiện lịch sử quy định, giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trước khi giai cấp tư sản Việt Nam xuất hiện. Mặc dù chịu sự tác động của nền đại công nghiệp Pháp, nhưng giai cấp công nhân Việt Nam xét về căn bản, vẫn chưa phải là con đẻ của một nền sản xuất đại công nghiệp.
Đảng ta đã vận dụng trí thức hóa phong trào công nhân để khắc phục hạn chế trên đây của phong trào công nhân Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XX. Suốt những năm trường kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc và chiến đấu chống giặc ngoại xâm, Đảng và giai cấp công nhân đã gắn kết thành một khối vững chắc, đoàn kết và trở thành trụ cột cho khối đại đoàn kết toàn dân, làm nên những kỳ tích vĩ đại khiến cho cả thế giới phải khâm phục trước một dân tộc nhỏ bé, nhưng đã chiến thắng cả một đế quốc hùng mạnh. Chủ nghĩa yêu nước, tinh thần độc lập, dân tộc, tự lực, tự cường được hun đúc bởi một nền văn hiến trên 4000 năm là nền tảng để chúng ta 22 tiếp nhận chủ nghĩa Mác, đồng thời cũng chính là điểm tựa để nâng tầm của giai cấp công nhân Việt Nam. Giai cấp công nhân Việt Nam có được những đặc tính ưu việt là kết quả của một quá trình nỗ lực phấn đấu, rèn luyện tự hoàn thiện mình dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Nhận thức đúng điều này để thấy rằng, những tồn tại mà đội ngũ công nhân nước ta hiện nay đang phải đối mặt trước xu thế toàn cầu hóa là có những nguyên nhân lịch sử đã được tồn tại từ trước đó.