Luận văn thạc sĩ xây dựng báo cáo bộ phận phục vụ 2 kiểm soát và đánh giá hiệu quả hoạt động tại công ty tnhh thương mại nam cường

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xây dựng báo cáo bộ phận phục vụ 2 kiểm soát và đánh giá hiệu quả hoạt động tại công ty tnhh thương, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Phạm Thị Hồng Hoa
• Người hướng dẫn: Lê Thị Tú Oanh
• Trường học: Trường Đại học Lao động – Xã hội
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Xây dựng báo cáo bộ phận phục vụ kiểm soát và đánh giá hiệu quả hoạt động tại Công ty TNHH Thương mại Nam Cường
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu đề tài nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu 'Xây dựng Báo cáo bộ phận phục vụ kiểm soát và đánh giá hiệu quả hoạt động tại Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường' được lựa chọn nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin quản lý trong bối cảnh kinh tế hiện đại. Báo cáo bộ phận là công cụ quan trọng giúp nhà quản trị đánh giá hiệu quả hoạt động của từng bộ phận trong doanh nghiệp. Từ đó, nhà quản trị có thể đưa ra quyết định phù hợp để tối ưu hóa hoạt động kinh doanh. Đặc biệt, trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, việc xây dựng báo cáo bộ phận không chỉ giúp doanh nghiệp theo dõi hiệu quả mà còn hỗ trợ trong việc điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Tác giả đã chỉ ra rằng, việc lập báo cáo bộ phận tại Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường là cần thiết để kiểm soát và đánh giá hiệu quả hoạt động, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh của công ty.

1.1. Lý do chọn đề tài

Lý do chọn đề tài xuất phát từ sự cần thiết của việc cung cấp thông tin chính xác và kịp thời cho nhà quản trị. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa, các doanh nghiệp cần có những chiến lược kinh doanh linh hoạt và hiệu quả. Báo cáo bộ phận giúp nhà quản trị nắm bắt tình hình hoạt động của từng bộ phận, từ đó đưa ra quyết định đúng đắn. Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường, với nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau, cần có một hệ thống báo cáo bộ phận rõ ràng để theo dõi và đánh giá hiệu quả hoạt động. Việc nghiên cứu và xây dựng báo cáo bộ phận sẽ giúp công ty tối ưu hóa quy trình quản lý và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

1.2. Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu cơ sở lý thuyết về báo cáo bộ phận và thực trạng lập báo cáo bộ phận tại Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường. Nghiên cứu sẽ đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm xây dựng hệ thống báo cáo bộ phận phục vụ kiểm soát và đánh giá hiệu quả hoạt động. Từ đó, giúp nhà quản trị có cái nhìn tổng quan về hiệu quả hoạt động của từng bộ phận, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp. Đề tài cũng hướng đến việc nâng cao khả năng cạnh tranh của công ty thông qua việc tối ưu hóa hoạt động kinh doanh dựa trên thông tin từ báo cáo bộ phận.

II. Tổng quan nghiên cứu và một số vấn đề cơ bản về báo cáo bộ phận trong các doanh nghiệp thương mại

Chương này tổng quan về các công trình nghiên cứu liên quan đến báo cáo bộ phận trong các doanh nghiệp thương mại. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, báo cáo bộ phận không chỉ là công cụ quản lý mà còn là yêu cầu bắt buộc trong nhiều chuẩn mực kế toán quốc tế. Việc áp dụng báo cáo bộ phận giúp doanh nghiệp có cái nhìn rõ ràng hơn về hiệu quả hoạt động của từng lĩnh vực kinh doanh. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc tuân thủ các chuẩn mực như IFRS 8 và VAS 28 là rất quan trọng. Những quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp minh bạch thông tin mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư. Tác giả đã phân tích các quy định và thực trạng áp dụng báo cáo bộ phận tại Việt Nam, từ đó chỉ ra những hạn chế và thách thức mà các doanh nghiệp đang gặp phải.

2.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu

Nghiên cứu về báo cáo bộ phận đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc lập báo cáo bộ phận giúp doanh nghiệp có thể theo dõi hiệu quả hoạt động của từng bộ phận, từ đó đưa ra quyết định quản lý chính xác hơn. Tại Việt Nam, việc áp dụng báo cáo bộ phận còn gặp nhiều khó khăn do thiếu hụt thông tin và sự hiểu biết về các chuẩn mực kế toán. Tác giả đã tổng hợp các nghiên cứu trước đây để làm rõ hơn về vai trò và tầm quan trọng của báo cáo bộ phận trong quản lý doanh nghiệp.

2.2. Một số vấn đề cơ bản về báo cáo bộ phận

Báo cáo bộ phận được định nghĩa là báo cáo cung cấp thông tin về hiệu quả hoạt động của từng bộ phận trong doanh nghiệp. Báo cáo bộ phận không chỉ giúp nhà quản trị theo dõi tình hình kinh doanh mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định chiến lược. Các vấn đề cơ bản liên quan đến báo cáo bộ phận bao gồm cách thức lập báo cáo, nội dung thông tin cần thiết và phương pháp phân tích dữ liệu. Tác giả đã chỉ ra rằng, việc xây dựng báo cáo bộ phận cần phải dựa trên các tiêu chí rõ ràng và phù hợp với đặc thù của từng doanh nghiệp.

III. Thực trạng về báo cáo bộ phận tại Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường

Chương này tập trung vào việc phân tích thực trạng lập báo cáo bộ phận tại Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường. Qua khảo sát và phân tích, tác giả đã chỉ ra rằng, công ty hiện đang gặp nhiều khó khăn trong việc lập và sử dụng báo cáo bộ phận. Các thông tin trong báo cáo bộ phận chưa đầy đủ và không kịp thời, dẫn đến việc nhà quản trị khó khăn trong việc đưa ra quyết định. Hệ thống kế toán của công ty cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu lập báo cáo bộ phận. Tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng báo cáo bộ phận, từ đó giúp công ty cải thiện hiệu quả hoạt động.

3.1. Giới thiệu chung về Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường

Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường là một trong những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại tại Việt Nam. Công ty có nhiều lĩnh vực kinh doanh khác nhau, từ bán lẻ đến phân phối hàng hóa. Tuy nhiên, việc quản lý và theo dõi hiệu quả hoạt động của từng bộ phận vẫn còn nhiều hạn chế. Tác giả đã phân tích lịch sử hình thành và phát triển của công ty, từ đó chỉ ra những thách thức mà công ty đang phải đối mặt trong việc lập báo cáo bộ phận.

3.2. Thực trạng lập báo cáo bộ phận tại Công ty

Thực trạng lập báo cáo bộ phận tại Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Các báo cáo hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu của nhà quản trị, thông tin không đầy đủ và không kịp thời. Điều này ảnh hưởng đến khả năng ra quyết định của nhà quản trị. Tác giả đã tiến hành khảo sát và phân tích các báo cáo hiện có, từ đó đưa ra những nhận định về thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện.

IV. Kết luận và kiến nghị

Chương cuối cùng của luận văn đưa ra kết luận về tầm quan trọng của việc xây dựng báo cáo bộ phận tại Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường. Tác giả đã nhấn mạnh rằng, việc lập báo cáo bộ phận không chỉ giúp công ty theo dõi hiệu quả hoạt động mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định chiến lược. Để nâng cao hiệu quả của báo cáo bộ phận, công ty cần cải thiện hệ thống kế toán và đào tạo nhân viên về quy trình lập báo cáo. Tác giả cũng đưa ra một số kiến nghị đối với nhà nước và doanh nghiệp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng báo cáo bộ phận trong các doanh nghiệp thương mại.

4.1. Sự cần thiết phải xây dựng báo cáo bộ phận

Việc xây dựng báo cáo bộ phận là cần thiết để đảm bảo rằng thông tin quản lý được cung cấp đầy đủ và kịp thời. Điều này không chỉ giúp nhà quản trị theo dõi hiệu quả hoạt động mà còn hỗ trợ trong việc đưa ra quyết định chiến lược. Tác giả đã chỉ ra rằng, một hệ thống báo cáo bộ phận hiệu quả sẽ giúp công ty tối ưu hóa quy trình quản lý và nâng cao khả năng cạnh tranh.

4.2. Kiến nghị đối với doanh nghiệp

Tác giả đề xuất một số kiến nghị đối với Công ty TNHH Thương Mại Nam Cường nhằm cải thiện chất lượng báo cáo bộ phận. Cụ thể, công ty cần đầu tư vào hệ thống kế toán hiện đại và đào tạo nhân viên về quy trình lập báo cáo. Ngoài ra, công ty cũng cần thường xuyên rà soát và cập nhật các quy định liên quan đến báo cáo bộ phận để đảm bảo tính chính xác và kịp thời của thông tin.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 của luận văn, tác giả đã giới thiệu đề tài nghiên cứu, đưa ra lý do chọn đề tài, mục đích, câu hỏi nghiên cứu trong đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài. Bên cạnh đó, tác giả cũng chỉ ra nội dung nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu như: thu thập thông tin; xử lý, phân tích thông tin; nghiên cứu tình huống; lấy ý kiến chuyên gia, và nêu ra ý nghĩa khoa học, ý nghĩa thực tiễn của luận văn. Qua đó, tác giả lấy làm tiền đề cho đề tài nghiên cứu: “Xây dựng Báo cáo bộ phận phục vụ kiểm soát, đánh giá hiệu quả hoạt động tại Công ty TNHH Thương mại Nam Cường”. 9 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BÁO CÁO BỘ PHẬN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 2.

Tổng quan các công trình nghiên cứu Quy định về báo cáo bộ phận trong chuẩn mực là một trong những cơ sở để thiết lập nên báo cáo bộ phận trong doanh nghiệp phục vụ cho nhà quản trị. Báo cáo bộ phận phục vụ cho các đối tượng bên ngoài được quy định theo IFRS 8, VAS 28. Đây cũng là cơ sở cho nhà quản trị ra quyết định. Tuy nhiên, báo cáo bộ phận phục vụ cho nhà quản trị sẽ linh hoạt, tùy vào yêu cầu của nhà quản trị và không bị chi phối bởi quy định phạm vi bộ phận như trong chuẩn mực.

Trong những năm gần đây, việc nghiên cứu về báo cáo bộ phận và việc lập báo cáo bộ phận trong các doanh nghiệp thương mại đang trở thành nhóm đề tài thu hút đông đảo các nhà nghiên cứu tham gia ở cả trên thế giới và ở cả Việt Nam. Luận văn này, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu vào việc lập Báo cáo bộ phận phục vụ kiểm soát và đánh giá hiệu quả tại công ty TNHH Thương mại Nam Cường thông qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước. Cùng với sự phát triển không ngừng, mở rộng quy mô, đa dạng hóa các loại hình kinh doanh, hoạt động, các yêu cầu về thông tin kế toán cũng thay đổi theo. Với các đặc thù này, nhà đầu tư nhận ra rằng họ không thể đánh giá đầy đủ tình hình kinh doanh, hoạt động của DN nữa, các Báo cáo tài chính thông thường không thể giúp họ đánh giá chi tiết được từng loại hình kinh doanh, hoạt động.

Do vậy, quy định về khuyến khích công bố thông tin của 10 báo cáo bộ phận lần đầu tiên đã được ban hành bởi Ban Nguyên tắc kế toán thuộc Viện Kế toán công chứng Hoa Kỳ (AICPA) vào tháng 9 năm 1967. Dựa trên văn bản này, vào năm 1969, Ủy ban chứng khoán Hoa Kỳ yêu cầu các công ty phải trình bày thông tin hoạt động kinh doanh trong các giấy tờ niêm yết của doanh nghiệp. Năm 1970, Ủy ban này mở rộng việc trình bày các thông tin trong biểu mẫu báo cáo thường niên 10K dành cho các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán. Tháng 12 năm 1974, Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế (IASC) ban hành một bảng dự thảo của chuẩn mực về báo cáo tài chính hợp nhất, tất cả các công ty nộp báo cáo cho SEC đều phải trình bày các thông tin này trong báo cáo thường niên.

Tiếp đó, chuẩn mực kế toán tài chính Hoa Kỳ SFAS 14 về “Báo cáo tài chính cho bộ phận kinh doanh” được Ủy ban chuẩn mực kế toán Hoa Kỳ ban hành lần đầu vào năm 1976 đã mở rộng yêu cầu trình bày đối với các thông tin bộ phận. Đây là chuẩn mực kế toán đầu tiên liên quan đến báo cáo về thông tin bộ phận, yêu cầu các công ty đa ngành phải công bố thông tin về báo cáo bộ phận theo lĩnh vực kinh doanh và khu vực địa lý. Sau đó, quy định này đã được thay thế bởi SFAS 131 vào năm 1997 với những quy định cơ bản về phương pháp xác định báo cáo bộ phận (lĩnh vực hoạt động), khoản mục BCTC riêng cho từng bộ phận và thông tin tài chính cho mỗi bộ phận. Tháng 3 năm 1980, Ủy ban chuẩn mực kế toán quốc tế ban hành ED E15 về “ báo cáo thông tin tài chính bộ phận”.

Đây là bảng dự thảo dựa trên SFAS 14 của Hoa Kỳ, là phương pháp tiếp cận rủi ro có được. Việc đưa ra các quyết định dựa trên cơ sở chính là sự phân chia theo sản phẩm, dịch vụ hoặc theo khu vực địa lý. Đến tháng 8 năm 1981, Ủy ban chuẩn mực kế toán quốc tế ban hành chuẩn mực kế toán quốc tế về báo cáo bộ phận IAS 14 11 Ngày 19 tháng 1 năm 2006, Ủy ban chuẩn mực kế toán quốc tế đã ban hành dự thảo IFRS 8 về “Bộ phận hoạt động” thay thế cho IAS 14. Sự khác biệt giữa IAS 14 và bản dự thảo này là phương pháp tiếp cận rủi ro và lợi ích theo hướng quản trị.

Đồng thời, nó yêu cầu doanh nghiệp phải báo cáo thông tin về doanh thu từ các lĩnh vực kinh doanh, khu vực địa lý, tài sản và những khách hàng lớn mà công ty đang nắm giữ. Ngày 30 tháng 11 năm 2006, IFRS 8 chính thức được ban hành thay thế Chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 14 và có nội dung tương đối đồng nhất với SFAS 131 của Hoa Kỳ. Chuẩn mực này có hiệu lực từ 01 tháng 01 năm 2009, là cơ sở nền tảng cho các quốc gia ban hành chuẩn mực riêng cho mình về báo cáo bộ phận. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế đó, Việt Nam đã ban hành Chuẩn mực kế toán số 28 về báo cáo bộ phận – VAS 28 vào năm 2005 dựa trên cơ sở IAS 14 làm nền tảng và chưa có những cập nhật theo IFRS 8.

Với việc quy định nguyên tắc và phương pháp thiết lập các thông tin tài chính theo bộ phận: lĩnh vực kinh doanh, khu vực địa lý, VAS 28 đã đánh dấu nỗ lực quan trọng của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế, giúp các đối tượng sử dụng thông tin đánh giá rủi ro, lợi ích kinh tế và có những nhận xét, cái nhìn toàn diện hơn về doanh nghiệp. Mặc dù ra đời từ năm 2005 nhưng việc áp dụng VAS 28 trong các doanh nghiệp còn nhiều hạn chế. Ngày 15 tháng 01 năm 2010, Bộ tài chính đã ban hành Thông tư hướng dẫn số 09/2010/TT-BTC của bộ tài chính “Hướng dẫn về việc công bố thông tin trên thị trường chứng khoán” quy định các công ty đại chúng, DN có chứng khoán trao đổi công khai, DN đang phát hành chứng khoán trên thị trường chứng khoán phải có báo cáo bộ phận theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 28 trong Thuyết minh báo cáo tài chính. Tuy nhiên, đến ngày 05 tháng 04 năm 2012, Bộ tài chính ra Thông tư số 52/2012/TT- 12 BTC “Hướng dẫn về việc công bố thông tin trên thị trường chứng khoán”, Ủy ban chứng khoán yêu cầu bắt buộc các doanh nghiệp phải công bố thông tin về báo cáo bộ phận trong thuyết minh báo cáo tài chính năm 2011 hoặc giải trình lý do không có báo cáo bộ phận thì các doanh nghiệp đó mới thực sự chú ý đến nội dung này.

Ngoài ra, các doanh nghiệp không trao đổi công khai, không đang phát hành chứng khoán trên thị trường chứng khoán có thể không lập báo cáo bộ phận theo mẫu quy định trong VAS 28. Các doanh nghiệp này có thể tùy theo yêu cầu, nhu cầu, mong muốn của nhà quản trị để lập báo cáo bộ phận riêng phù hợp với đặc thù kinh doanh theo lĩnh vực, khu vực địa lý cho mình. Tổng quan các công trình nghiên cứu trên thế giới Nghiên cứu về báo cáo bộ phận trên thế giới có rất nhiều tác giả quan tâm. Như Ijiri (1995) đã đưa ra quan điểm: “Báo cáo bộ phận là các số liệu tài chính riêng của các đơn vị, công ty con, hoặc những bộ phận khác nhau của một công ty”.

Đối tượng sử dụng thông qua báo cáo bộ phận sẽ tìm hiểu được những thông tin chi tiết, cắt lớp, toàn diện hơn. Tất cả các công ty niêm yết phải công bố lợi nhuận, chi phí bộ phận và các thông tin liên quan như doanh thu nội bộ, doanh thu bên ngoài, các khoản mục không dùng tiền mặt, thu nhập và chi phí,. Cùng với quan điểm đó, theo những nguyên tắc kế toán được chấp nhận chung (GAAP) lại cho rằng: “Báo cáo bộ phận là báo cáo của các bộ phận hoạt động của một công ty trong việc trình bày kèm theo báo cáo tài chính của nó”. Báo cáo bộ phận cần thiết cho các công ty đại chúng, trao đổi công khai, phát hành chứng khoán, không cần thiết cho các công ty tư nhân.

Báo cáo bộ phận thiết kế để cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư, chủ nợ liên quan đến kết quả tài chính của công ty. Họ có thể căn cứ vào thông tin bộ phận để đưa ra những nhận định, quyết định liên quan đến công ty. Ngoài ra, việc xác định 13 các thông tin này phục vụ đánh giá kết quả hoạt động và phân bổ nguồn lực cho hợp lý. Trong khi đó, các nghiên cứu khác đa phần nghiên cứu về mức độ tuân thủ và các yếu tố ảnh hưởng của chúng đến việc trình bày báo cáo bộ phận như: Pedro Nuno Pardal and Ana Isabel Morais - “Segment Reporting Under IFRS8 – Evidence From Spanish Listed Firms” (2010).

Thông qua việc thu thập báo cáo thường niên năm 2009 của 150 công ty niêm yết tại Tây Ban Nha. Nghiên cứu nhằm mục đích xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc trình bày báo cáo bộ phận và khảo sát mức độ tuân thủ việc trình bày báo cáo bộ phận theo IFRS 8 của các công ty niêm yết này. Kết quả nghiên cứu đã cho rằng 79% các công ty niêm yết tại Tây Ban Nha tuân thủ việc trình bày BCBP theo lĩnh vực kinh doanh. Chỉ có một tỷ lệ nhỏ là 7.6% các công ty không trình bày báo cáo bộ phận do các công ty này chỉ có duy nhất một bộ phận.

Nghiên cứu kết luận rằng, quy mô doanh nghiệp càng lớn càng trình bày nhiều thông tin báo cáo bộ phận hơn, khả năng sinh lợi càng cao mức độ trình bày báo cáo bộ phận càng thấp. Samuel Jebaraj Benjamin, Saravanan Muthaiyah, M. Srikamaladevi Marathamuthu, Uthiyakumar Murugaiah - “A Study of Segment Reporting Practices: A Malaysian Perspective” (2010). Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả để khảo sát một số công ty lớn trong 5 lĩnh vực kinh doanh năm 2007 và 2008 tại Malaysia gồm: Điện thoại viễn thông, nước giải khát, truyền thông, in ấn, truyền thông điện tử và tiện ích xã hội.