So sánh một số giống lúa chất lượng cao tại huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích và so sánh các giống lúa chất lượng cao tại huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, mang lại thông tin hữu ích cho nông dân.

• Tác giả: Vũ Ngọc Khiêm
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Văn Cường
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: So sánh một số giống lúa chất lượng cao tại huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục đồ hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.6. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
• 1.7.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.7.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.8. Tổng quan tài liệu
• 1.8.1. Tình hình sản xuất lúa và nghiên cứu lúa chất lượng cao trên thế giới và Việt Nam
• 1.8.1.1. Tình hình sản xuất lúa trên thế giới
• 1.8.1.2. Tình hình nghiên cứu lúa chất lượng cao trên thế giới
• 1.8.1.3. Tình hình sản xuất lúa tại Việt Nam
• 1.8.1.4. Tình hình nghiên cứu lúa chất lượng cao ở Việt Nam
• 1.8.1.5. Tình hình sản xuất lúa, lúa chất lượng cao của tỉnh Nam Định
• 1.8.2. Các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng lúa gạo
• 1.8.2.1. Ảnh hưởng của các yếu tố về giống lúa, phân bón và mùa vụ
• 1.8.2.2. Ảnh hưởng của yếu tố di truyền đến kích thước, dạng hạt gạo, hạt gạo nguyên và độ trong của hạt gạo
• 1.8.3. Chất lượng xay xát
• 1.8.4. Chất lượng thương phẩm
• 1.8.5. Chất lượng nấu nướng
• 1.8.6. Chất lượng dinh dưỡng
• 1.9. Đặc điểm của vùng nghiên cứu
• 1.10. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.10.1. Vật liệu nghiên cứu
• 1.10.2. Thời gian và địa điểm thí nghiệm
• 1.10.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.10.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10.5. Bố trí thí nghiệm
• 1.10.6. Các biện pháp kỹ thuật áp dụng
• 1.10.7. Các chỉ tiêu theo dõi
• 1.10.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.11. Kết quả và thảo luận
• 1.11.1. Sinh trưởng của các giống tham gia thí nghiệm trong thời kỳ mạ
• 1.11.2. Thời gian sinh trưởng của các giống lúa trong thí nghiệm
• 1.11.3. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các giống thí nghiệm
• 1.11.4. Khả năng đẻ nhánh của các giống thí nghiệm
• 1.11.5. Chỉ số diện tích lá của các giống thí nghiệm
• 1.11.6. Khối lượng chất khô tích lũy của giống lúa thí nghiệm
• 1.11.7. Một số đặc điểm nông sinh học của các giống thí nghiệm
• 1.11.7.1. Một số đặc điểm về lá đòng
• 1.11.7.2. Đặc điểm bông của các giống lúa thí nghiệm
• 1.11.7.3. Một số đặc tính nông sinh học khác của các giống lúa thí nghiệm
• 1.11.8. Mức độ chống chịu sâu bệnh của các giống lúa thí nghiệm
• 1.11.8.1. Khả năng chống chịu với sâu hại chính
• 1.11.8.2. Khả năng chống chịu với bệnh hại chính
• 1.11.9. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các giống lúa thí nghiệm
• 1.11.9.1. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất lý thuyết của các giống lúa thí nghiệm
• 1.11.9.2. Năng suất thực thu và năng suất tích lũy của các giống lúa thí nghiệm
• 1.11.10. Đặc điểm hình thái hạt thóc và hạt gạo của các giống lúa thí nghiệm
• 1.11.10.1. Kích thước hạt thóc
• 1.11.10.2. Kích thước hạt gạo
• 1.11.11. Chất lượng gạo
• 1.11.11.1. Tỷ lệ gạo lật
• 1.11.11.2. Tỷ lệ gạo xay xát
• 1.11.11.3. Tỷ lệ gạo nguyên
• 1.11.11.4. Hàm lượng amylose, hàm lượng protein và nhiệt hồ hóa
• 1.11.12. Đánh giá chất lượng cơm của các giống thí nghiệm
• 1.12. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về giống lúa chất lượng cao tại Hải Hậu Nam Định

Giống lúa chất lượng cao đóng vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Với điều kiện khí hậu và đất đai thuận lợi, Hải Hậu đã phát triển nhiều giống lúa chất lượng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Việc lựa chọn giống lúa phù hợp không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng gạo, từ đó tăng giá trị kinh tế cho người nông dân.

1.1. Đặc điểm của giống lúa chất lượng cao

Giống lúa chất lượng cao thường có đặc điểm nổi bật như khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, năng suất cao và chất lượng gạo ngon. Các giống lúa như Bắc Thơm số 7 và BC15 đã được trồng phổ biến tại Hải Hậu, chiếm tỷ lệ lớn trong diện tích gieo cấy.

1.2. Tình hình sản xuất lúa tại Hải Hậu

Năm 2017, diện tích gieo cấy lúa của huyện Hải Hậu đạt 20.490 ha, với năng suất lúa vụ Xuân đạt 76,65 tạ/ha. Sản lượng lúa gạo tại đây không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn có tiềm năng xuất khẩu.

II. Vấn đề và thách thức trong sản xuất giống lúa tại Hải Hậu

Mặc dù có nhiều giống lúa chất lượng cao, nhưng sản xuất lúa tại Hải Hậu vẫn gặp phải một số thách thức. Tình trạng sâu bệnh và biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng lúa. Việc tìm kiếm giống lúa mới có khả năng chống chịu tốt là rất cần thiết.

2.1. Tình trạng sâu bệnh ảnh hưởng đến năng suất

Các giống lúa chất lượng cao thường có tỷ lệ nhiễm sâu bệnh cao, dẫn đến giảm năng suất. Việc nghiên cứu và phát triển giống lúa mới có khả năng chống chịu sâu bệnh là một trong những giải pháp quan trọng.

2.2. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi điều kiện sinh trưởng của cây lúa. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định có thể ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng lúa. Cần có các biện pháp ứng phó kịp thời để bảo vệ sản xuất.

III. Phương pháp nghiên cứu giống lúa chất lượng cao tại Hải Hậu

Để đánh giá và so sánh các giống lúa chất lượng cao, nghiên cứu đã áp dụng phương pháp bố trí thí nghiệm ngẫu nhiên hoàn toàn. Các chỉ tiêu như năng suất, chất lượng gạo và khả năng chống chịu sâu bệnh được theo dõi và đánh giá một cách chi tiết.

3.1. Bố trí thí nghiệm và phương pháp đánh giá

Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên đầy đủ với ba lần nhắc lại. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm đặc điểm nông sinh học, hình thái và mức độ nhiễm sâu bệnh của các giống lúa.

3.2. Các chỉ tiêu theo dõi trong nghiên cứu

Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm thời gian sinh trưởng, khả năng đẻ nhánh, chỉ số diện tích lá và năng suất thực thu. Những chỉ tiêu này giúp đánh giá toàn diện về khả năng sinh trưởng và phát triển của giống lúa.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các giống lúa như Dự hương và Mỹ hương 88 có năng suất cao và chất lượng gạo tốt. Những giống này có thể được đưa vào cơ cấu giống cây trồng của địa phương nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

4.1. Năng suất và chất lượng gạo của các giống lúa

Giống Dự hương đạt năng suất 6,9 tấn/ha ở vụ Xuân và 5,8 tấn/ha ở vụ Mùa. Chất lượng gạo của giống này được đánh giá cao với cơm mềm và hương vị thơm ngon.

4.2. Ứng dụng giống lúa mới vào sản xuất

Việc đưa giống Dự hương và Mỹ hương 88 vào sản xuất không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng gạo, từ đó tăng giá trị kinh tế cho người nông dân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của giống lúa tại Hải Hậu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc lựa chọn giống lúa chất lượng cao là rất cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giống lúa mới nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tầm quan trọng của giống lúa chất lượng cao

Giống lúa chất lượng cao không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng gạo, từ đó tăng giá trị xuất khẩu. Đây là yếu tố quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp bền vững.

5.2. Hướng đi tương lai cho sản xuất lúa tại Hải Hậu

Cần có các chính sách hỗ trợ nghiên cứu và phát triển giống lúa mới, đồng thời khuyến khích nông dân áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất lúa gạo giữ vai trò trụ cột trong việc bảo đảm an ninh lương thực và phát triển kinh tế nông nghiệp tại Việt Nam, đóng góp trên 90% tổng sản lượng lương thực cả nước. Theo các dự báo nhân khẩu học quốc tế, dân số châu Á gia tăng sẽ đòi hỏi sản lượng lúa phải tăng thêm 60% đến 70% vào năm 2050 trong bối cảnh quỹ đất canh tác bị thu hẹp do đô thị hóa và tác động của biến đổi khí hậu. Tại tỉnh Nam Định, diện tích gieo cấy lúa năm 2016 đạt 77.020 ha với tổng sản lượng 525.020 tấn, trong đó huyện Hải Hậu là trọng điểm sản xuất với quy mô 20.490 ha năm 2017, đạt năng suất vụ Xuân 76,65 tạ/ha và vụ Mùa 30,5 tạ/ha.

Mặc dù thương hiệu gạo Hải Hậu đã khẳng định được vị thế trên thị trường nội địa, cơ cấu giống địa phương hiện nay vẫn phụ thuộc lớn vào giống Bắc Thơm số 7 và BC15, chiếm trên 70% tổng diện tích gieo cấy toàn vùng. Riêng trong vụ Xuân năm 2017, giống Bắc Thơm số 7 chiếm tới 59,5% diện tích với 6.111 ha. Tình trạng độc canh các giống truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng khi tỷ lệ nhiễm bệnh bạc lá, đạo ôn và rầy nâu ngày càng tăng cao, trực tiếp đe dọa đến năng suất và chất lượng lúa gạo thương phẩm.

Nghiên cứu được triển khai nhằm so sánh, đánh giá toàn diện các đặc tính nông sinh học, khả năng chống chịu sâu bệnh, năng suất và phẩm chất hạt của 8 giống lúa thuần chất lượng cao trong hai vụ Xuân và vụ Mùa năm 2017 tại huyện Hải Hậu. Mục tiêu cụ thể là tuyển chọn 1 đến 2 giống lúa ưu tú để bổ sung vào cơ cấu mùa vụ, góp phần thực hiện đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp huyện, nâng tỷ lệ gieo cấy giống lúa chất lượng cao đạt trên 65% và gia tăng giá trị kinh tế cho nông dân từ 15% đến 20%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết sinh lý năng suất cây trồng (Crop Physiology) và lý thuyết phẩm chất lúa gạo theo tiêu chuẩn của Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI). Năng suất hạt lúa được quyết định bởi quá trình tích lũy chất khô (DM), chỉ số diện tích lá (LAI), tốc độ quang hợp thuần (NAR) và sự phân phối quang hợp về cơ quan thu hoạch thể hiện qua chỉ số thu hoạch (HI).

Bên cạnh đó, mô hình đánh giá chất lượng lúa gạo toàn diện được phân chia thành 4 nhóm tiêu chí chính:

• Chất lượng xay xát: Tỷ lệ gạo lật, tỷ lệ gạo xát trắng và tỷ lệ gạo nguyên (yêu cầu đạt trên 55%).
• Chất lượng thương phẩm: Kích thước, tỷ lệ chiều dài trên chiều rộng của hạt thóc và hạt gạo lật, độ bạc bụng và độ trong của nội nhũ.
• Chất lượng nấu nướng và ăn uống: Nhiệt độ hóa hồ (dao động từ 55°C đến 79°C), độ bền gel và hàm lượng amylose. Hàm lượng amylose được chia thành 5 mức độ: nếp (0-2%), rất thấp (3-10%), thấp (11-19%), trung bình (20-25%) và cao (trên 25%).
• Chất lượng dinh dưỡng: Hàm lượng protein (trung bình 7-9%) và các hợp chất bay hơi tạo hương thơm, đặc biệt là 2-acetyl-1-pyrroline (2AP).

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được tiến hành với 8 giống lúa thuần gồm: Dự Hương, LTH31, Mỹ Hương 88, NB1, ST20, Tám Xoan đột biến, Thiên Ưu 8 và giống đối chứng Bắc Thơm số 7. Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCB) với 3 lần nhắc lại trong cả vụ Xuân và vụ Mùa năm 2017 tại vùng đất phù sa ven biển huyện Hải Hậu. Tổng diện tích thí nghiệm là 240 m2 gồm 24 ô, mỗi ô có diện tích 10 m2 (kích thước 5m x 2m), lối đi giữa các ô rộng 30 cm.

Mật độ cấy cố định 30 khóm/m2 với 2 đến 3 dảnh/khóm. Quy trình phân bón áp dụng trên 1 ha gồm 6 tấn phân chuồng kết hợp 100 kg N + 70 kg P2O5 + 90 kg K2O, chia làm 3 đợt bón lót và bón thúc cân đối. Cỡ mẫu theo dõi gồm 10 khóm đại diện trên mỗi ô thí nghiệm tại 2 điểm đối diện nhau, đảm bảo loại trừ hiệu ứng viền bờ ruộng.

Các chỉ tiêu nông sinh học, hình thái, khả năng nhiễm sâu bệnh được điều tra theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-55: 2011/BNNPTNT và thang điểm tiêu chuẩn của IRRI (2002). Hàm lượng amylose được định lượng bằng phương pháp đo quang phổ UV-VIS 2700 tại bước sóng 620 nm theo tiêu chuẩn TCVN 5716-1:2008. Đánh giá chất lượng cảm quan cơm áp dụng theo tiêu chuẩn 10TCN 590-2004 trên thang điểm 1 đến 5. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê bằng phân tích phương sai ANOVA thông qua phần mềm IRRISTAT và Microsoft Excel nhằm kiểm định độ tin cậy của các sai khác giữa các công thức giống ở mức ý nghĩa 5%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận các kết quả thực nghiệm nổi bật về sinh trưởng, khả năng chống chịu và năng suất giữa các giống lúa thử nghiệm so với giống đối chứng:

• Thời gian sinh trưởng và sinh lý sinh trưởng: Tất cả các giống lúa tham gia thí nghiệm đều thuộc nhóm hình thái ngắn ngày. Thời gian sinh trưởng vụ Xuân dao động từ 117 đến 131 ngày và vụ Mùa từ 95 đến 109 ngày. Tốc độ tích lũy chất khô (CGR) và chỉ số diện tích lá (LAI) của các giống đạt đỉnh ở giai đoạn trỗ đến chín sáp, trong đó giống Dự Hương và Mỹ Hương 88 duy trì bộ lá đòng xanh bền vững hơn đối chứng từ 7 đến 10 ngày.
• Năng suất thực thu vượt trội: Giống Dự Hương đạt năng suất thực thu dẫn đầu với 6,9 tấn/ha ở vụ Xuân và 5,8 tấn/ha ở vụ Mùa. Tiếp theo là giống Mỹ Hương 88 đạt 6,6 tấn/ha (vụ Xuân) và 5,7 tấn/ha (vụ Mùa); giống LTH31 đạt 6,5 tấn/ha (vụ Xuân) và 5,6 tấn/ha (vụ Mùa). Năng suất của Dự Hương và Mỹ Hương 88 cao hơn đối chứng Bắc Thơm số 7 từ 12% đến 18%.
• Khả năng chống chịu sâu bệnh tốt: Các giống Dự Hương, Mỹ Hương 88 và Thiên Ưu 8 thể hiện mức độ nhiễm sâu cuốn lá, sâu đục thân, rầy nâu và bệnh bạc lá rất thấp (điểm 1 đến điểm 3). Ngược lại, giống đối chứng Bắc Thơm số 7 bị nhiễm bệnh bạc lá và rầy nâu nặng hơn (điểm 5 đến điểm 7), làm tăng tỷ lệ lép hạt ở vụ Mùa.
• Chất lượng hạt và phẩm chất cơm cao: Dự Hương, Mỹ Hương 88 và Tám Xoan đột biến có tỷ lệ gạo nguyên đạt trên 60%, tỷ lệ gạo lật đạt 78% đến 81%. Hàm lượng amylose của Dự Hương và Mỹ Hương 88 thuộc nhóm thấp đến trung bình (13,5% đến 17,2%), hàm lượng protein đạt từ 8,5% đến 9,2%, cơm có độ mềm, dẻo dai, bóng đẹp và giữ được mùi thơm nhẹ đặc trưng.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về năng suất của giống Dự Hương và Mỹ Hương 88 bắt nguồn từ khả năng đẻ nhánh gọn, tỷ lệ nhánh hữu hiệu cao và diện tích lá đòng lớn (chiều dài lá đòng đạt 32-35 cm), giúp tối ưu hóa hiệu suất quang hợp tích lũy vào hạt. Số hạt chắc trên bông của Dự Hương đạt trung bình 135-150 hạt/bông, cao hơn rõ rệt so với mức 110-120 hạt/bông của giống Bắc Thơm số 7.

So sánh với các nghiên cứu chọn tạo giống lúa thuần tại vùng Đồng bằng sông Hồng, kết quả này hoàn toàn nhất quán với quy luật tương tác kiểu gen và môi trường (GxE). Điều kiện thổ nhưỡng phù sa cổ giàu dinh dưỡng và biên độ nhiệt ngày đêm tại huyện Hải Hậu đã kích thích quá trình chuyển vị tinh bột và các hợp chất thơm trong nội nhũ lúa.

Về mặt biểu diễn dữ liệu khoa học, động thái tăng trưởng chiều cao và tốc độ tích lũy chất khô qua các giai đoạn 4, 6, 8 tuần sau cấy có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ đường tiến trình (line chart). Trong khi đó, các thông số cấu thành năng suất (số bông/khóm, số hạt/bông, khối lượng 1000 hạt) và các chỉ tiêu hóa sinh (amylose, protein, tỷ lệ gạo nguyên) được tổng hợp trực quan qua bảng số liệu ma trận so sánh đa biến có gắn các ký tự phân hạng Duncan (a, b, c) ở mức xác suất tin cậy 95%.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy tối đa tiềm năng của các giống lúa chất lượng cao mới được tuyển chọn, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và tổ chức sản xuất cụ thể:

1. Đưa giống Dự Hương và Mỹ Hương 88 vào cơ cấu giống chủ lực địa phương: Ủy ban nhân dân huyện và Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Hải Hậu cần chỉ đạo đưa 2 giống lúa này vào cơ cấu sản xuất chính vụ từ năm 2018. Đặt mục tiêu mở rộng quy mô gieo cấy đạt từ 2.500 ha đến 3.000 ha (chiếm khoảng 25% đến 30% diện tích lúa toàn huyện) trong lộ trình 2018-2020 nhằm thay thế dần diện tích nhiễm bệnh của giống Bắc Thơm số 7.
2. Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật thâm canh tăng vụ: Trạm Khuyến nông huyện Hải Hậu cần hướng dẫn nông dân áp dụng mật độ cấy chuẩn 30 khóm/m2, thực hiện bón phân cân đối với định mức 100 kg N + 70 kg P2O5 + 90 kg K2O kết hợp 6 tấn phân hữu cơ/ha. Áp dụng kỹ thuật tưới nước ngập khô xen kẽ và rút cạn nước ruộng trước thu hoạch 10 ngày để nâng cao tỷ lệ gạo nguyên vẹn khi xay xát lên trên 65%.
3. Xây dựng chuỗi liên kết giá trị và bảo hộ nhãn hiệu gạo chất lượng cao: Các Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp tại Hải Hậu cần chủ động liên kết với các doanh nghiệp chế biến, kinh doanh lương thực để ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm lúa Dự Hương và Mỹ Hương 88 ngay từ đầu vụ. Mục tiêu là gia tăng giá bán gạo thương phẩm từ 15% đến 20% so với giá lúa đại trà, hoàn thiện hệ thống tem truy xuất nguồn gốc trong giai đoạn 2019-2022.
4. Tăng cường quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) vùng lúa chất lượng: Trạm Bảo vệ thực vật huyện Hải Hậu định kỳ tổ chức tập huấn kỹ thuật nhận biết và dự tính dự báo rầy nâu, sâu đục thân, bệnh bạc lá theo từng giai đoạn làm đòng và trỗ bông. Khuyến khích sử dụng chế phẩm sinh học, hướng tới giảm thiểu 30% đến 40% lượng thuốc trừ sâu hóa học trên đồng ruộng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách nông nghiệp: Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Nam Định, UBND huyện Hải Hậu và các huyện ven biển lân cận sử dụng số liệu làm căn cứ khoa học để xây dựng đề án tái cơ cấu mùa vụ, quy hoạch vùng sản xuất lúa hàng hóa chất lượng cao đạt mục tiêu trên 70% diện tích toàn tỉnh.
• Các nhà khoa học, giảng viên và học viên chuyên ngành Nông học: Cán bộ nghiên cứu tại các viện, trường đại học (như Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm) có thể khai thác bộ dữ liệu thực nghiệm gồm 24 ô thí nghiệm RCB để giảng dạy, tham khảo về sinh lý năng suất và phương pháp định lượng amylose quang phổ UV-VIS ở bước sóng 620 nm.
• Các hợp tác xã và doanh nghiệp sản xuất kinh doanh giống cây trồng: Doanh nghiệp có cơ sở thực tiễn để thương mại hóa bản quyền giống Dự Hương, Mỹ Hương 88, đồng thời đầu tư vùng nguyên liệu tập trung từ 500 đến 1.000 ha đáp ứng tiêu chuẩn gạo thơm xuất khẩu.
• Nông dân và chủ trang trại canh tác lúa tại Đồng bằng sông Hồng: Người sản xuất trực tiếp có thể áp dụng ngay khung thời vụ ngắn (95-131 ngày), kỹ thuật bón phân 3 đợt và mật độ cấy 30 khóm/m2 để đạt năng suất thực tế từ 6,5 đến 6,9 tấn/ha, tối ưu hóa lợi nhuận kinh tế trên mỗi hecta đất canh tác.

Câu hỏi thường gặp

1. Giống lúa nào thể hiện năng suất thực thu và chất lượng vượt trội nhất trong nghiên cứu? Giống Dự Hương đạt năng suất thực thu cao nhất với 6,9 tấn/ha ở vụ Xuân và 5,8 tấn/ha ở vụ Mùa, tiếp sau là Mỹ Hương 88 đạt 6,6 tấn/ha (vụ Xuân) và 5,7 tấn/ha (vụ Mùa). Cả hai giống đều sở hữu tỷ lệ gạo nguyên trên 60%, hàm lượng amylose thấp (13,5-17,2%), cơm mềm dẻo, bóng và có hương thơm nhẹ đặc trưng.

2. Thời gian sinh trưởng của các giống lúa thử nghiệm tại huyện Hải Hậu kéo dài bao nhiêu ngày? Các giống tham gia khảo nghiệm đều thuộc nhóm ngắn ngày, với thời gian sinh trưởng vụ Xuân từ 117 đến 131 ngày và vụ Mùa từ 95 đến 109 ngày. Thời gian sinh trưởng này ngắn hơn các giống lúa truyền thống từ 5 đến 10 ngày, tạo điều kiện thuận lợi để bố trí công thức luân canh tăng vụ trong năm.

3. Vì sao huyện Hải Hậu cần phải thay thế dần giống lúa Bắc Thơm số 7? Giống Bắc Thơm số 7 từng chiếm tới 59,5% diện tích vụ Xuân tại Hải Hậu nhưng đang bị thoái hóa giống nghiêm trọng. Kết quả khảo nghiệm cho thấy Bắc Thơm số 7 bị nhiễm rầy nâu và bệnh bạc lá ở mức điểm 5 đến điểm 7, làm giảm sút năng suất thực thu và tiềm ẩn nguy cơ mất mùa trên diện rộng.

4. Hàm lượng amylose trong gạo được phân tích bằng phương pháp và thiết bị nào? Hàm lượng amylose được xác định theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5716-1:2008 thông qua phản ứng tạo phức màu giữa amylose và dung dịch iốt. Độ hấp thụ quang học của phức màu được đo chuẩn xác trên máy quang phổ hấp thụ phân tử UV-VIS 2700 tại bước sóng 620 nm tại phòng thí nghiệm chuyên sâu.

5. Mật độ cấy và liều lượng phân bón tối ưu cho các giống lúa mới là bao nhiêu? Nghiên cứu khuyến nghị mật độ cấy tối ưu là 30 khóm/m2 với 2 đến 3 dảnh/khóm. Định mức phân bón cho 1 ha gồm 6 tấn phân chuồng kết hợp 100 kg N + 70 kg P2O5 + 90 kg K2O, thực hiện bón lót toàn bộ lân, phân chuồng và bón thúc đạm, kali chia làm 2 đợt trước khi lúa trỗ bông.

Kết luận

• Tuyển chọn thành công 2 giống lúa thuần triển vọng hàng đầu là Dự Hương (đạt năng suất 6,9 tấn/ha vụ Xuân; 5,8 tấn/ha vụ Mùa) và Mỹ Hương 88 (đạt 6,6 tấn/ha vụ Xuân; 5,7 tấn/ha vụ Mùa).
• Xác định thời gian sinh trưởng ngắn ngày thích hợp với tiểu vùng sinh thái Hải Hậu (vụ Xuân 117-131 ngày, vụ Mùa 95-109 ngày), giúp né tránh thiên tai và tăng hệ số sử dụng đất.
• Khẳng định khả năng chống chịu sâu bệnh vượt trội của Dự Hương và Mỹ Hương 88 với mức nhiễm sâu đục thân, sâu cuốn lá, rầy nâu và bệnh bạc lá chỉ ở cấp 1-3.
• Đạt tiêu chuẩn chất lượng lúa gạo cao cấp với tỷ lệ gạo nguyên trên 60%, hàm lượng protein đạt 8,5-9,2%, hàm lượng amylose đạt mức thấp đến trung bình, cơm dẻo ngon và đậm đà.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc cho Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp của huyện Hải Hậu và tỉnh Nam Định giai đoạn 2018-2020.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã giải quyết thành công bài toán cân bằng giữa năng suất cao và phẩm chất gạo ngon cho vùng lúa ven biển Nam Định. Lộ trình tiếp theo trong giai đoạn 2018-2020 cần tập trung hoàn thiện mô hình khảo nghiệm diện rộng từ 50 đến 100 ha tại các xã trọng điểm của huyện Hải Hậu. Các cơ quan quản lý nông nghiệp, hợp tác xã và bà con nông dân cần nhanh chóng tiếp cận kết quả nghiên cứu, chủ động ứng dụng bộ giống Dự Hương và Mỹ Hương 88 vào sản xuất đại trà để nâng cao giá trị thu nhập và phát triển thương hiệu lúa gạo bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ NGỌC KHIÊM SO SÁNH MỘT SỐ GIỐNG LÚA CHẤT LƯỢNG CAO TẠI HUYỆN HẢI HẬU TỈNH NAM ĐỊNH Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thị Thúy Hạnh NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa dùng bảo vệ để lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2018 Tác giả luận văn Vũ Ngọc Khiêm i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Phạm Văn Cường và TS. Nguyễn Thị Thúy Hạnh đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban quản lý đào tạo, Bộ môn cây lương thực, Khoa Nông học – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức: Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn - Trạm Khuyến nông - Trạm Bảo vệ thực vật huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2018 Tác giả luận văn Vũ Ngọc Khiêm ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục đồ hình. ix Trích yếu luận văn.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất lúa và nghiên cứu lúa chất lượng cao trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sản xuất lúa trên thế giới.

Tình hình nghiên cứu lúa chất lượng cao trên thế giới. Tình hình sản xuất lúa tại Việt Nam. Tình hình nghiên cứu lúa chất lượng cao ở Việt Nam. Tình hình sản xuất lúa, lúa chất lượng cao của tỉnh Nam Định.

Các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng lúa gạo. Ảnh hưởng của các yếu tố về giống lúa, phân bón và mùa vụ. Ảnh hưởng của yếu tố di truyền đến kích thước, dạng hạt gạo, hạt gạo nguyên và độ trong của hạt gạo. Chất lượng xay xát.

Chất lượng thương phẩm. Chất lượng nấu nướng. Chất lượng dinh dưỡng. 22 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Đặc điểm của vùng nghiên cứu. Vật liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Thời gian và địa điểm thí nghiệm.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm. Các biện pháp kỹ thuật áp dụng.

Các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Sinh trưởng của các giống tham gia thí nghiệm trong thời kỳ mạ.

Thời gian sinh trưởng của các giống lúa trong thí nghiệm. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các giống thí nghiệm. Khả năng đẻ nhánh của các giống thí nghiệm. Chỉ số diện tích lá của các giống thí nghiệm.

Khối lượng chất khô tích lũy của giống lúa thí nghiệm. Một số đặc điểm nông sinh học của các giống thí nghiệm. Một số đặc điểm về lá đòng. Đặc điểm bông của các giống lúa thí nghiệm.

Một số đặc tính nông sinh học khác của các giống lúa thí nghiệm. Mức độ chống chịu sâu bệnh của các giống lúa thí nghiệm. Khả năng chống chịu với sâu hại chính. Khả năng chống chịu với bệnh hại chính.

Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các giông lúa thí nghiệm. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất lý thuyết của các giống lúa thí nghiệm. Năng suất thực thu và năng suất tích lũy của các giống lúa thí nghiệm. Đặc điểm hình thái hạt thóc và hạt gạo của các giống lúa thí nghiệm.

Kích thước hạt thóc. Kích thước hạt gạo. Chất lượng gạo. 69 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tỷ lệ gạo lật. Tỷ lệ gạo xay xát. Tỷ lệ gạo nguyên. Hàm lượng amylose, hàm lượng protein và nhiệt hồ hóa.

Đánh giá chất lượng cơm của các giống thí nghiệm. Kết luận và kiến nghị. 73 Tài liệu tham khảo. 78 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CGR Tốc độ tích lũy chất khô (Crop Growth Rate) DM Khối lượng chất khô tích lũy (Dry Matter Accumulation) DW Khối lượng chất khô (Dry Weight) FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations HI Chỉ số thu hoạch (Harvesting Index) LAI Chỉ số diện tích lá (Leaf Area Index) NAR Hiệu suất quang hợp thuần (Net Assimination Rate) NSLT Năng suất lý thuyết NST Ngày sau trỗ NSTL Năng suất tích lũy NSTT Năng suất thực thu TB Trung Bình TGST Thời gian sinh trưởng TN Thí nghiệm TSC Tuần sau cấy UBND Ủy ban nhân dân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Tình hình sản xuất lúa trên thế giới giai đoạn 2008-2016. Các nước có năng suất, sản lượng lúa lớn nhất thế giới năm 2016. Tình hình sản xuất lúa gạo của Việt Nam giai đoạn 2008-2016. Tình hình sản xuất lúa gạo của tỉnh Nam Định giai đoạn 2012-2016.

Các giống lúa tham gia thí nghiệm. Đánh giá về chỉ tiêu đặc tính nông sinh học của các giống lúa. Đánh giá về hàm lượng amylose của các giống lúa. Đánh giá về chỉ tiêu chất lượng cơm của các giống lúa.

Một số đặc điểm nông sinh học của các giống lúa thí nghiệm ở thời kỳ mạ tại Hải Hậu, Nam Định. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các giống lúa thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định. Chiều cao cây các giống lúa qua các giai đoạn sinh trưởng tại Hải Hậu, Nam Định. Động thái đẻ nhánh của các giống lúa thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định.

Chỉ số diện tích lá (LAI) các giống lúa thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định. Chất khô tích lũy của các giống lúa thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định. Một số đặc điểm về lá đòng của các giống lúa thí nghiệm trong tại Hải Hậu, Nam Định. Một số đặc điểm bông của các giống lúa thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định.

Một số đặc tính nông sinh học của các giống lúa thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định. Mức độ nhiễm sâu hại của các giống lúa thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định. Mức độ nhiễm bệnh hại của các giống lúa thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định. 61 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất lý thuyết của các giống lúa tại Hải Hậu, Nam Định.

Năng suất thực thu và năng suất tích lũy của các giống lúa tại Hải Hậu, Nam Định. Đặc điểm hình thái hạt gạo và hạt thóc của các giống lúa thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định. Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng gạo của giống lúa tham gia thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định. Chất lượng cơm của các giống thí nghiệm tại Hải Hậu, Nam Định.

72 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC ĐỒ HÌNH Hình 4. Tốc độ tích lũy chất khô qua các giai đoạn vụ Xuân 2017. Tốc độ tích lũy chất khô qua các giai đoạn vụ Mùa 2017. 53 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Vũ Ngọc Khiêm Tên Luận văn: So sánh một số giống lúa chất lượng cao tại huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu đề tài nhằm lựa chọn ra được một số giống lúa chất lượng tốt, năng suất cao, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và thích hợp với điều kiện đất đai, khí hậu ở huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định.

Qua đó giới thiệu vào cơ cấu giống cây trồng của địa phương, nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp, cải thiện đời sống nhân dân hưởng ứng phong trào xây dựng Nông thôn mới, tái cơ cấu ngành nông nghiệp của huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định. Phƣơng pháp nghiên cứu -Phương pháp bố trí thí nghiệm: Bố trí thí nghiệm gồm 8 giống lúa trong vụ xuân và vụ mùa năm 2017 để xác định các giống lúa cho năng suất cao, chất lượng tốt. Thí nghiệm bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCB) với ba lần nhắc lại. - Phương pháp đánh giá các chỉ tiêu: + Đặc điểm nông sinh học, hình thái, mức độ nhiễm sâu bệnh, năng suất, chất lượng lúa gạo được đánh theo tiêu chuẩn đánh giá cây lúa của Viện nghiên cứu lúa quốc tế IRRI (2002), QCVN 01-55: 2011/BNNPTNT.

+ Phương pháp xử lý số liệu theo chương trình IRRISTAT và Microsoft Excel. Kết quả chính và kết luận - Kết quả chính: + Các giống lúa tham gia thí nghiệm đều có thời gian sinh trưởng ngắn (vụ Xuân từ 117 – 131 ngày, vụ Mùa 95-109 ngày), khả năng kháng sâu bệnh tốt hơn đối chứng. + Các giống có tiềm năng năng suất và năng suất thực thu cao như giống LTH31 đạt 6,5 tấn/ha ở vụ Xuân và 5,6 tấn/ha ở vụ Mùa; giống Mỹ hương 88 đạt 6,6 tấn/ha ở vụ Xuân và 5,7 tấn/ha ở vụ Mùa; giống Dự hương đạt 6,9 tấn/ha ở vụ Xuân và 5,8 tấn/ha ở vụ Mùa.