CHƯƠNG I. Tổng quan về sử dụng máy bơm và trạm bơm. LILLTrén thé giới Nude luôn luôn là nhu cầu cấp thiết nhất đối với cuộc sống con người và cho sự phát tiển ảnh tế xã hội. Sự phát triển của các phương tiện cắp nước gắn liỄn với các nén văn minh nhân loại.
Sử dụng các biện pháp kỹ thuật cắp nước cho các vùng dân cư va phục vụ sin xuất đã được thực hiện từ ngàn năm trước công nguyên. Một trong số đồ là cơ cấu nâng nước cỗ đại bằng bánh xe nâng chiều cao cột nước khoảng 3 - 4 m và lưu lượng lớn nhất đạt 8 - 10m”⁄h, có nguyên lý hoạt động và cấu tạo tương tự các. guồng nước hay bánh xe nước đang còn được sử dụng ở các suối tiên ving cao ngày hệ thống giu múc đến các cối xay chạy bằng sức nước, đến thé ky XVI Ole đã để xuất lý thuyết dòng tia để tính toán thiết kế máy bơm ly tâm, đến thể kỷ XVIII đã sản xuất thành công máy bơm ly tâm và cổ động cơ (hoi nước, đốt trong) cỏ số vòng quay ao dap ứng cho máy bơm ly tim, Cuối thể ky XIX các viện sỹ Giuedpski và Trap hr hin (nga) đã để xuất lý thuyết khí động lực học của cánh đốt móng cho việc xây dmg phương pháp tính toán các lá cảnh bảnh công tác bơm cảnh dẫn (bơm ly tâm và bơm hướng trục). tiếp đó, Prôskura và Vazonhesenski (nga).
đã sảng tạo ra ly thuyết vũ đồng chảy bao quanh hệ thống cánh din, g6p phần hoàn chính lý thuyết về máy bơm Sau đó, các nhà bác học và kỹ sư Nga, Đức, Mỹ. đã tiếp tục công bố nhiễu kết quả nghiên cứu về quan hệ giữa số cánh hữu han va đặc tính thủy lve, lý thuyết tinh toán lá cảnh và hàng loạt vấn đề quan trọng khác. Họ đã cỏ những déng góp rất lớn cho sự phát triển của ngành chế tạo máy bơm. Tuy nhiên, nh hình thủy lực trong phần dẫn dong máy bơm cánh dẫn (trong đó có bơm hướng trục) là rat phức tạp.
kỹ thuật của bơm nay vẫn được xác định bằng phương pháp thực nghiệm, bai vi xác định bằng tính toán lý thuyết thường cho sai số khá lớn so với thực tr "Những thập kỹ cuối cùng của thể ky XX được chứng kién sự phát triển mạnh mé của ngành chế tạo mấy bơm với sự hoàn thiện đăng kể các phương php thiết kế phần dẫn đồng miy bơm ly tâm, bơm hỗn lưu và bom hướng trực sự mỡ rộng ding kế phạm vi sử dụng các máy bom êu hướng trục nhằm đáp ứng nbu cu lưu lượng lớn Cée công trình nghiên cứu được tip trung theo hướng nâng cao công suất của mỗi tổ máy. Hiện nay, Nga đã sân xuất được máy bom hướng trục cỡ lớn với lưu lượng đạt tới 10 mY (250.000 mÌ⁄h) tương ứng với cột nước H 5 ~ 25m. Cùng với xu thé tăng công suất mỗi máy bơm là tăng số ving quay đặc trưng (hệ số tỷ tốc của bơm) nhằm dat tới n.000 viph đối với các bơm hướng trục; nâng cao đặc tinh năng lượng, đặc tỉnh xâm thực và độ bền của máy với chất lượng tốt, giảm dn và rung động, Ngoài ra, các nước công nghiệp phát triển rắt chủ ý ti việc xây dựng các tiêu chin nhà nước, tiêu chuẳn quốc tế về các lĩnh vực phù hợp với từng loại bơm tương ứng, Hàng loạt vấn đề về vật liệu mới. tết cầu mới.
của bơm cũng như các phương tiện inh toán máy tinh với các chương trình phần mềm rt lớn thuận tiện cho thiết kế, kiểm tra, các thiết bị đo hiện đại cho độ chính xác cao và sử đụng các hệ thống điều khiển tự độn; .đã được quan tâm và áp dụng cho công nghệ thiết kể, công nghệ chế tao cũng như lắp đặt và vận hành sử dụng máy bom, Ngành chế tạo máy bơm tại các nước G7 cũng đạt được những thành tựu lớn. Với hing trăm hãng, công ty, các trường đại học, các viện nghiên cứu đã cho ra đời mỗi năm hàng van máy bơm các loại với công suất mỗi tổ máy đạt tới 50. kinh bánh công tác máy bơm hướng trục 4,5 m cột nước bơm tới 25m. hướng trục cỡ lớn thường có loại trục đứng và trục ngang.
Nói chung, bơm hướng trục. công suất lớn kiêu trục đứng có ưu việt là tiết kiệm được diện tích sản Lip đặt máy, thio lắp đảm bảo độ chính xác khi lắp trụ đãi và trọng lượng lớn, trong lượng riéng của máy và ải trong từ dong chảy được truyền qua gỗi đỡ, bệ đỡ và qua nền nhà máy được phân bổ đều hon cũng như cho phép đạt hiệu suất của máy cao hơn do sử dung ng hit kiểu thẳng CCác máy bơm hướng tre công suẾt lớn được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau như phục vụ cắp nước cho công nghiệp (nhiệt điện, thuỷ điện ở các nhà máy tích năng. bơm a bin hi chiu, điện nguyễn tr.) ud tiêu trong nông nghiệp, vận chuyển nước từ vùng này sang ving khác cấp nước sinh hoạt của thành phố, cụm dân cư. Ở một số nước có ngành chế tạo mày bơm phát triển như: Nhật Bản, Hin Quốc, Trung Quốc.
đã nghiên cứu, thiết kể chế tạo nhiều máy bơm nói chung và bơm hướng trụ nói riêng công suất lớn dạt chit lượng tốt, dp ứng các nhu cầu của nén kinh tế mỗi nước và tham gia xuất khẩu sang các nước khác trên thé giới “Cúc nước như Singapo, Thái Lan, Malayxia, Indonexia đã có nhiễu công ty liên doanh ‘i nước ngoài nghiên cứu, thiết kế và ch to ắt nhiều kiểu bơm, ké cả cúc máy bơm công suất tới hing ngân ki: lô-oát, lưu lượng đạt tới 72. Hiện nay, trên th giới đã thiết kể, ch ạo cũng như đang sử dụng khoảng 1.500 loại bơm khác nhau. Máy bơm luôn giữ vị trí vô cùng quan trọng, tham gia vào hau hết các ngành kỹ thuật của các nền kinh tế trên thể giới, kể cả phục vụ trong ngành hàng không vũ trụ và quân sự. Ở Việt Nam Nhu cầu nước của Việt Nam hiện nay chưa lớn và chủ yéu là nhu cầu phục vụ nồng nghiệp.
Trong những thập kỹ tới, nhủ cầu nước cho công nghiệp, du lịch và đời sống sinh hoạt sẽ tăng lên nhanh chóng. Sử dụng nước một cách hợp lý là vin đề có ÿ nghĩa chiến lược lớn đảm bảo đủ nước va bảo vé mỗt trường sinh thái Ngoài các hệ thống hồ dip, kênh dẫn. phục vụ cấp nước, cúc thiết bị máy bơm đã được sử dung rộng rãi trong công nghiệp, nông nghiệp và đời sống dân sinh. Theo Tổng cục thong kê và Bộ nông nghiệp & PTNT, hiện nay, trên phạm vi cả nước dang sử dụng tối trên 250,000 máy bom các loại cho nông nghiệp.
Các ngành công nghiệp. cũng cin tới hàng trăm ngàn máy bơm với rất nhiều chủng loại khác nhau, Việt Nam hiện có khoảng hơn 3.500 trạm bơm điện với khoảng 15.000 máy bơm, trong 46 có tới 300 máy bơm hướng trục cỡ lớn với công suất mỗi mấy đạt từ 200 ~ SOOKW, lưu lượng từ 8.000 ~ 36,000 m'/h, Hàng loạt trạm bơm lớn được quy. hoạch, đang và sẽ được xây dựng nhằm cắp nước phục vụ nông nghiệp, phục vụ các vùng dân cư đô thị hay thoát nước thành phố. Các loại cây công nghiệp: cả phê, chẻ, mía, bông, cũng như các đồng cỏ sân gold.
dang sử dụng may bơm cho việc tưới nước, Hàng năm, lượng điện tiêu thụ ding cho máy bơm nước phục vụ tưới tiều trong nông nghiệp chiếm tới 70 ~ 80% tổng lượng điện sử dụng trong nông thôn. Do vậy, vấn đề nghiên cit siu nhằm thiết kể, chế tạo và áp dụng được các loại bơm nước phủ hợp với cột nước yêu cầu và độ bền tốt, iệu suất cao là vẫn đề rất bie xúc trong nông nghiệp nhằm giảm năng lượng tiêu thụ, giảm chỉ phí đầu vào, ting hiệu quả trong sản xuất, gốp phần ning cao đời sống người dân và tết kiệm được ngoại tệ nhập khẩu. Ngành chế tạo bơm của Việt Nam cũng đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. May bơm nước phục vụ nông nghiệp là một rong số không nhiều sản phẩm cơ khí mà Việt Nam tự nghiên cứu, thit k, chế tạo, ắp đặt và sử dụng đã từng bước diy lùi hing ngoại nhập.
Tại Việt Nam có lực lượng cần bộ khoa học kỹ thuật được đảo tạ tốt ở nhiều nước trên thể giới, có khả năng hoàn thành tốt công tác thiết kế, xây dựng các công trình trạm bơm đầu mỗi và quản lý vận hành hệ thông trạm bơm có quy mô lớn. “Tại Việt Nam có các cơ sở sản xuất máy bơm cỡ lớn như Công ty chế tạo bơm Hải Duong, Công ty chế tạo bơm Ebara, Công ty cơ khí Hà Nội, Công ty cơ khí Cắm Phả (Quảng Ninh), Công ty cơ khí Duyên Hai (Hải Phòng), Công ty cơ khí Thái Bình Mây bơm nước phục vụ nông nghiệp là sản phẩm có nhu cầu về số lượng và chất lượng chủ yếu đã được nghiên cửu, thiết kể, chế ạo và lắp đặt ở trong nước. Các sản phẩm bơm do Việt Nam sản xuất nói chung có thé cạnh tranh với hãng nhập ngoại chất lượng nhưng gid bin chi bằng 60 ~ 80% so với giá bom của nước ngoài. Một số bơm cỡ lớn N > 300KW hay các bơm có chức năng đặc biệt (bơm hoá chất, khai thắc mò) phần lớn phái nhập.
Nếu được đầu tư và chi đạo tốt có thể nghiên cứu, thiết kế, chế tgo ở trong nước. Hing trim máy bơm nước công suất lớn N = 200 ~ 500 KW đã được lip đặt va sử dụng ở Việt Nam, Tuy nhiền, Việt Nam mới sin xuất tốt các máy bơm công suit N= 200 kW, Q = 8000 mi/h, Các bơm cờ lớn hơn đều phải nhập khẩu từ nước Nga, Hungary, Bungary, Rumany, .Những năm vita qua, ngành nông nghiệp đã nhập một số bơm trục nghiêng cỡ lớn với công suất N= 132 KW (bơm của Úc cho trạm bom Liễu Trì - Vĩnh Tưởng — Vĩnh Phúc), N = 160 kW (bơm của ấn Độ cho trạm bơm ‘Thanh Điểm ~ Mê Linh — Vĩnh Phúc) các bơm chìm cỡ lớn của Đức N = 320 KW cho trạm bơm Đại Định ~ Vĩnh Tường ~ Vinh Phúc, bơm chim N= 300 kW cũa Hin Quốc cho tram bơm Phủ Sa ~ Hà Tây (nay là Hà Nội "Những máy bom hướng trục cở lớn lắp tại các trạm bơm phục vụ tưới tiêu trong nông.