Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng website giới thiệu và bán chăn ga gối đệm online" được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Văn Nghị (Lớp 56THPM, Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Thủy Lợi) dưới sự hướng dẫn của TS. Lý Anh Tuấn vào tháng 11 năm 2018.

Lý do chọn đề tài xuất phát từ đặc thù khí hậu Việt Nam nóng ẩm, mưa nhiều với độ ẩm không khí thường xuyên trên 80%, khiến việc sử dụng chăn ga gối đệm quanh năm dễ gây cảm giác khó chịu nếu không chọn được sản phẩm phù hợp. Trong bối cảnh đời sống xã hội nâng cao, nhu cầu chăm sóc sức khỏe và giấc ngủ của người tiêu dùng ngày càng gia tăng, việc tìm kiếm các bộ chăn ga gối đệm chính hãng, chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng và giá thành hợp lý là mối quan tâm lớn của các gia đình.

Về bối cảnh công nghệ và thị trường, thương mại điện tử trên thế giới cũng như tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng nhờ sự hỗ trợ của mạng Internet và các nền tảng lập trình web. Hoạt động bán hàng trực tuyến giúp giảm thiểu chi phí và rút ngắn thời gian so với phương thức kinh doanh truyền thống. Khảo sát thực trạng cho thấy nhiều website bán hàng thời điểm đó chỉ thuần túy mang tính giới thiệu thông tin doanh nghiệp, thiếu khả năng tương tác hai chiều, gây khó khăn cho người tiêu dùng trong việc quan sát, đánh giá sản phẩm và kết nối với doanh nghiệp.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án được xác định cụ thể như sau:

  1. Tìm hiểu, nắm vững quy trình thu thập yêu cầu, phân tích và thiết kế hệ thống phần mềm thương mại điện tử.
  2. Ứng dụng nền tảng ASP.NET MVC và hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server để xây dựng một website bán chăn ga gối đệm trực tuyến hoàn chỉnh.
  3. Xây dựng phân hệ Quản trị (Admin) nhằm quản lý danh mục, thông tin chi tiết từng loại chăn ga gối đệm, quản lý tin tức bài viết, theo dõi xuất - nhập kho, thống kê doanh số và quản lý thành viên.
  4. Xây dựng phân hệ Khách hàng (Guest/Member) cho phép tra cứu, tìm kiếm nâng cao theo nhiều tiêu chí (giá tiền, màu sắc, kích cỡ), xem thông tin chi tiết, bình luận, đánh giá, đăng ký tài khoản, đặt hàng trực tiếp, nhận gợi ý sản phẩm tự động và theo dõi trạng thái đơn hàng.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống website thương mại điện tử chuyên ngành chăn ga gối đệm. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quy trình nghiệp vụ bán lẻ trực tuyến, thực hiện trong thời gian 3 tháng, chạy trên nền tảng web phục vụ người dùng sử dụng máy tính hoặc thiết bị di động có trình duyệt kết nối Internet.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án vận dụng các kiến thức lý thuyết nền tảng về phát triển ứng dụng web và hệ thống thông tin quản lý được giảng dạy tại Khoa Công nghệ thông tin - Trường Đại học Thủy Lợi, kết hợp các tài liệu chuyên ngành:

  • Phân loại kiến trúc web: Phân tích sự khác biệt giữa website tĩnh (nội dung cố định, CSDL nhỏ, máy chủ đáp ứng nhanh nhưng thiếu linh hoạt, chỉ thay đổi khi lập trình viên can thiệp) và website động (tạo bởi mã kịch bản chạy trên máy chủ theo yêu cầu của người dùng, đáp ứng các tương tác dữ liệu phức tạp).
  • Ngôn ngữ giao diện HTML và CSS: Cơ chế định dạng văn bản qua các thẻ HTML của chuẩn W3C; ba phương thức chèn CSS vào trang web gồm: viết trong cặp thẻ <style> ở phần <head>, viết trực tiếp nội dung CSS vào thuộc tính thẻ HTML, và liên kết tệp tin .css bên ngoài.
  • Nền tảng ASP.NET MVC: Khung ứng dụng web (web application framework) của Microsoft ra mắt lần đầu vào tháng 1 năm 2002 cùng .NET Framework 1.0. Mã nguồn chạy trên môi trường thực thi Common Language Runtime (CLR), ứng dụng cú pháp Razor trên tệp định dạng .cshtml, sử dụng các thành phần hỗ trợ hiển thị phía máy chủ như HtmlHelper, PartialView và liên kết dữ liệu (data-binding).
  • Hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server: Hệ quản trị CSDL quan hệ của Microsoft, hỗ trợ xử lý dữ liệu ổn định trên hệ điều hành Windows, Linux, MacOS, cung cấp các hàm xử lý dữ liệu và cơ chế bảo mật phục vụ lưu trữ nghiệp vụ bán hàng.

Phương pháp nghiên cứu và phát triển hệ thống được thực hiện qua các giai đoạn: khảo sát yêu cầu thực tiễn, mô hình hóa nghiệp vụ bằng ngôn ngữ UML (Biểu đồ Use Case, Biểu đồ hoạt động - Activity Diagram, Lược đồ tuần tự - Sequence Diagram), mô hình hóa dữ liệu (Mô hình thực thể quan hệ - ERD, Lược đồ bảng cơ sở dữ liệu), và kiểm thử giao diện chức năng trên máy chủ cục bộ.

Thành phần kỹ thuật Công nghệ / Công cụ sử dụng Vai trò trong hệ thống
Nền tảng lập trình ASP.NET MVC 5 / C# Xử lý logic nghiệp vụ, điều hướng mô hình MVC
Hệ quản trị CSDL Microsoft SQL Server Lưu trữ dữ liệu danh mục, sản phẩm, đơn hàng, người dùng
Ngôn ngữ hiển thị HTML, CSS, Razor (.cshtml) Xây dựng cấu trúc trang và giao diện người dùng
Môi trường phát triển Microsoft Visual Studio Soạn thảo mã nguồn, biên dịch và gỡ lỗi
Web Server Internet Information Services (IIS) Máy chủ web lưu trữ và thực thi ứng dụng
Trình duyệt kiểm thử Google Chrome, Cốc Cốc, Mozilla Firefox Kiểm tra giao diện và phản hồi chức năng phía máy khách

Thiết kế và triển khai

Hệ thống được thiết kế theo mô hình kiến trúc MVC phân tách rõ ràng giữa dữ liệu, giao diện và logic điều khiển. Các tác nhân tham gia vào hệ thống gồm 3 nhóm đối tượng:

  • Admin (Người quản trị): Quản lý toàn bộ dữ liệu danh mục, sản phẩm, tin tức, khuyến mại, đơn hàng, tài khoản thành viên và kiểm tra kho hàng.
  • Guest (Khách vãng lai): Khách hàng chưa đăng nhập, có thể tìm kiếm, xem thông tin sản phẩm, bài viết, thực hiện đăng ký tài khoản thành viên.
  • Member (Thành viên): Khách hàng đã đăng ký tài khoản, có quyền mua hàng, gửi bình luận đánh giá, nhận ưu đãi khuyến mại và quản lý lịch sử đơn hàng.

Cơ sở dữ liệu của hệ thống được thiết kế hoàn chỉnh với 11 bảng dữ liệu quan hệ:

Tên bảng CSDL Mục đích lưu trữ dữ liệu
Danh mục Lưu thông tin các phân loại mặt hàng (chăn, ga, gối, đệm)
Tin tức – bài viết Lưu trữ bài viết tư vấn, tin tức giới thiệu và quảng bá
Thành viên Lưu tài khoản, mật khẩu, phân quyền và trạng thái người dùng
Sản phẩm Lưu thông tin sản phẩm, mô tả, đơn giá, đường dẫn hình ảnh
Bình luận sản phẩm Lưu phản hồi, ý kiến đánh giá của khách hàng về sản phẩm
Đơn hàng Lưu thông tin tổng quát về đơn đặt mua hàng của khách
Chi tiết đơn hàng Lưu danh sách sản phẩm, số lượng, đơn giá trong từng đơn hàng
Khuyến mại Lưu các chương trình giảm giá, ưu đãi bán hàng
Chi tiết khuyến mại Lưu thông tin chi tiết mức giảm giá áp dụng cho từng sản phẩm
Sản phẩm theo set Quản lý việc kết hợp các sản phẩm thành bộ/set sản phẩm
Set sản phẩm theo kích thước Quản lý quy cách kích thước chi tiết của từng bộ sản phẩm

Quy trình triển khai các chức năng nghiệp vụ được đặc tả bằng biểu đồ phân tích ca sử dụng:

  • Quản lý danh mục và sản phẩm: Cung cấp đầy đủ các thao tác Xem danh sách, Thêm mới, Cập nhật thông tin và Xóa dữ liệu với giao diện nhập liệu trực quan, kiểm tra trường dữ liệu rỗng.
  • Quản lý thành viên: Cho phép quản trị viên theo dõi danh sách người dùng và thực hiện khóa tài khoản vi phạm quy định của website.
  • Quản lý tin tức - bài viết: Hỗ trợ biên tập nội dung, tiêu đề, tóm tắt và hình ảnh minh họa cho các bài đăng hướng dẫn người tiêu dùng.
  • Quản lý đơn hàng và giỏ hàng: Tiếp nhận đơn hàng từ khách, cập nhật trạng thái đơn hàng, đối chiếu thông tin giao nhận và trừ số lượng tương ứng trong kho hàng.
  • Tìm kiếm nâng cao và gợi ý sản phẩm: Hỗ trợ người mua lọc sản phẩm đa tiêu chí (mức giá, màu sắc, kích thước) và thuật toán gợi ý hiển thị sản phẩm liên quan khi xem chi tiết hoặc khi tiến hành đặt mua.

Nội dung chính theo từng chương

Nội dung thuyết minh và tính toán của đồ án được phân bổ theo tỷ lệ khối lượng công việc cụ thể qua 5 chương:

Chương 1: Tổng quan (Tỷ lệ 10%)

Trình bày khái niệm về các sản phẩm chăn ga gối đệm phục vụ giấc ngủ trong điều kiện khí hậu nóng ẩm tại Việt Nam. Phân tích mô tả bài toán thương mại điện tử, so sánh với các hệ thống website hiện hành còn thiếu tương tác. Xác định mục tiêu xây dựng hệ thống cho hai đối tượng quản trị viên và khách hàng; nêu rõ giới hạn đề tài hoàn thành trong thời gian 3 tháng và các yêu cầu kỹ thuật về thiết bị, trình duyệt.

Chương 2: Công nghệ và thực tiễn (Tỷ lệ 15%)

Khảo sát và trình bày cơ sở lý thuyết về phân loại website tĩnh và website động. Giới thiệu cú pháp HTML, ba phương pháp nhúng CSS định kiểu giao diện. Trình bày chi tiết về công nghệ ASP.NET MVC của Microsoft, cơ chế thực thi của Razor Engine, hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server, cùng các công cụ phát triển phần mềm như Visual Studio, IIS Web Server và các trình duyệt Chrome, Cốc Cốc, Firefox.

Chương 3: Phân tích bài toán (Tỷ lệ 20%)

Xác định 3 tác nhân tương tác chính (Admin, Guest, Member) và xây dựng biểu đồ Use Case tổng quát. Trình bày chi tiết đặc tả luồng sự kiện (miêu tả nghiệp vụ, kích hoạt, tiền điều kiện, luồng cơ bản, hậu điều kiện, luồng thay thế) kèm hệ thống 54 hình vẽ sơ đồ hoạt động (Activity Diagram) và lược đồ tuần tự (Sequence Diagram) cho các phân hệ: Quản lý danh mục sản phẩm, Quản lý sản phẩm, Quản lý thành viên, Quản lý tin tức – bài viết, Quản lý đơn hàng, Đặt hàng, Đăng ký thành viên, Quản lý khuyến mại và Tìm kiếm nâng cao.

Chương 4: Kiến trúc và thiết kế (Tỷ lệ 25%)

Thiết kế kiến trúc hệ thống và xây dựng mô hình thực thể quan hệ (ERD). Chi tiết hóa lược đồ bảng cơ sở dữ liệu (Table Diagram) bao gồm cấu trúc trường và kiểu dữ liệu của 11 bảng: Bảng danh mục, Bảng tin tức – bài viết, Bảng thành viên, Bảng sản phẩm, Bảng bình luận sản phẩm, Bảng đơn hàng, Bảng khuyến mại, Bảng chi tiết khuyến mại, Bảng sản phẩm theo set, Bảng set sản phẩm theo kích thước và Bảng chi tiết đơn hàng.

Chương 5: Giao diện (Tỷ lệ 30%)

Trình bày kết quả thiết kế và chụp màn hình các giao diện thực thi của hệ thống: Giao diện người dùng (Trang chủ, Chi tiết sản phẩm, Danh mục sản phẩm) và Giao diện quản trị (Trang quản trị danh sách đơn hàng, Danh sách quản lý kho hàng).

Kết quả và đóng góp

Đồ án đã hoàn thành các mục tiêu đề ra trong bản nhiệm vụ tốt nghiệp với các kết quả cụ thể:

  • Xây dựng thành công website bán hàng chăn ga gối đệm trực tuyến vận hành trên nền tảng ASP.NET MVC kết nối CSDL SQL Server.
  • Thiết lập đầy đủ chức năng quản trị bán hàng: quản lý danh mục, thêm/sửa/xóa sản phẩm, đăng bài viết tin tức, kiểm tra xuất/nhập kho hàng, xem và xử lý đơn đặt hàng, quản lý và khóa tài khoản thành viên.
  • Cung cấp giao diện tương tác cho khách hàng: đăng ký/đăng nhập tài khoản, tra cứu lọc sản phẩm theo giá tiền, màu sắc, kích thước, xem chi tiết và gửi bình luận đánh giá, đặt hàng trực tuyến và theo dõi lịch sử đơn hàng.
  • Về mặt thiết kế hệ thống, đồ án đã hoàn thành tài liệu đặc tả chuẩn hóa với 54 sơ đồ phân tích nghiệp vụ (Use Case, Activity Diagram, Sequence Diagram) và xây dựng CSDL quan hệ gồm 11 bảng đáp ứng đặc thù ngành hàng chăn ga gối đệm (quản lý theo set và theo kích thước).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Theo tự đánh giá của tác giả Nguyễn Văn Nghị, do thời gian thực hiện đồ án giới hạn trong vòng 3 tháng và kinh nghiệm lập trình thực tế còn hạn chế, hệ thống vẫn tồn tại một số điểm chưa hoàn thiện:

  • Hệ thống chưa thực sự hoàn chỉnh ở mức độ thương mại hóa sâu, công tác quản trị cơ sở dữ liệu quy mô lớn còn gặp khó khăn.
  • Tính năng an toàn và bảo mật thông tin trên website chưa đạt mức tối ưu cao.
  • Hướng phát triển trong tương lai được tác giả xác định là: nghiên cứu và xây dựng thêm ứng dụng di động trên nền tảng điện thoại thông minh (smartphone) nhằm nâng cao khả năng tương tác trực tiếp và tiện lợi hơn cho người tiêu dùng với doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

Đồ án tốt nghiệp này là tài liệu tham khảo phù hợp cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin, Kỹ thuật phần mềm đang thực hiện đồ án môn học hoặc đồ án tốt nghiệp về đề tài xây dựng website thương mại điện tử sử dụng công nghệ ASP.NET MVC và CSDL SQL Server.
  • Người học cần tài liệu mẫu về quy trình phân tích thiết kế hệ thống thông tin theo hướng đối tượng: cách thức đặc tả Use Case chi tiết (tiền điều kiện, luồng dữ liệu, hậu điều kiện) kết hợp sơ đồ hoạt động và biểu đồ tuần tự.
  • Lập trình viên muốn tham khảo mô hình cơ sở dữ liệu quan hệ chuyên biệt cho các mặt hàng nội thất gia dụng có nhiều biến thể như chăn ga gối đệm (quản lý sản phẩm đơn lẻ, sản phẩm theo bộ/set và theo kích thước quy chuẩn).

Câu hỏi thường gặp

1. Đồ án phân loại người dùng hệ thống thành những nhóm đối tượng nào?

Hệ thống phân chia người dùng thành 3 nhóm tác nhân:

  • Admin (Người quản trị): Quản lý toàn bộ danh mục, sản phẩm, tin tức, tài khoản người dùng, đơn hàng và kho hàng.
  • Guest (Khách vãng lai): Khách truy cập chưa có tài khoản, được phép tìm kiếm, xem thông tin sản phẩm, bài viết và đăng ký tài khoản.
  • Member (Thành viên): Khách hàng đã đăng ký tài khoản, được thực hiện đặt hàng, gửi bình luận đánh giá sản phẩm, nhận ưu đãi khuyến mại và xem lịch sử đơn hàng.

2. Cơ sở dữ liệu của website gồm những bảng nào?

Cơ sở dữ liệu SQL Server của đồ án được thiết kế gồm 11 bảng:

  1. Bảng danh mục
  2. Bảng tin tức – bài viết
  3. Bảng thành viên
  4. Bảng sản phẩm
  5. Bảng bình luận sản phẩm
  6. Bảng đơn hàng
  7. Bảng khuyến mại
  8. Bảng chi tiết khuyến mại
  9. Bảng sản phẩm theo set
  10. Bảng set sản phẩm theo kích thước
  11. Bảng chi tiết đơn hàng

3. Website hỗ trợ khách hàng tìm kiếm và gợi ý sản phẩm như thế nào?

Hệ thống cung cấp chức năng tìm kiếm nâng cao cho phép khách hàng lọc thông tin sản phẩm theo nhiều tiêu chí kết hợp gồm giá tiền, màu sắc và kích cỡ. Đồng thời, website có chức năng tự động hiển thị gợi ý các sản phẩm phù hợp khi khách hàng đang xem trang thông tin chi tiết một sản phẩm hoặc khi khách hàng chọn mua hàng vào giỏ.

4. Công nghệ và môi trường phát triển chính của đồ án là gì?

Hệ thống được phát triển bằng ngôn ngữ C# trên nền tảng ASP.NET MVC (sử dụng Razor View Engine, tệp .cshtml), hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft SQL Server, công cụ lập trình Microsoft Visual Studio, chạy trên máy chủ web IIS (Internet Information Services) của hệ điều hành Windows và kiểm thử trên các trình duyệt Chrome, Cốc Cốc, Firefox.

5. Những hạn chế nào được tác giả tự chỉ ra trong văn bản đồ án?

Trong văn bản, tác giả nêu rõ ba hạn chế chính: thời gian thực hiện ngắn (3 tháng) và kinh nghiệm thực tế còn hạn chế nên hệ thống chưa đạt độ hoàn chỉnh cao nhất; việc quản trị cơ sở dữ liệu còn khó khăn; và mức độ bảo mật của website chưa cao. Tác giả định hướng sẽ khắc phục bằng việc phát triển thêm phiên bản ứng dụng di động trên smartphone.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng website giới thiệu và bán chăn ga gối đệm online" của sinh viên Nguyễn Văn Nghị (Trường Đại học Thủy Lợi) đã hoàn thành trọn vẹn quy trình phân tích, thiết kế và lập trình một hệ thống thương mại điện tử chuyên ngành bán lẻ nội thất phòng ngủ. Bằng việc ứng dụng nền tảng ASP.NET MVC và hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server, tác giả đã xây dựng được giải pháp web đáp ứng các nghiệp vụ quản lý bán hàng, lọc tìm kiếm đa tiêu chí, tự động gợi ý sản phẩm và quản lý đơn hàng. Tài liệu đồ án thể hiện đầy đủ phương pháp luận phân tích thiết kế hướng đối tượng với hệ thống sơ đồ đặc tả chi tiết và lược đồ cơ sở dữ liệu 11 bảng, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nghiên cứu và ứng dụng phát triển phần mềm thương mại điện tử cùng lĩnh vực.