Chương 1 Luật NSNN hiện hành quy định: “Quỹ NSNN là toàn bộ các khoản tiền của Nhà nước, kể cả tiền vay, có trên tài khoản của NSNN các cấp”. Quỹ NSNN được quản lý tại KBNN.2 Chức năng của KBNN trong quản lý điều hành quỹ NSNN: - KBNN có hai chức năng cơ bản là: + Quản lý nhà nước về quỹ NSNN, các quỹ tài chính nhà nước và các quỹ khác của Nhà nước được giao quản lý. + Huy động vốn cho NSNN, cho đầu tư phát triển qua hình thức phát hành công trái và trái phiếu. - Thực hiện và cụ thể hoỏ cỏc chức năng nêu trên, chính phủ và bộ tài chính, Chính phủ, Bộ tài chính quy định nhiệm vụ của KBNN bao gồm những nhiệm vụ chuyên môn theo chức năng và nhiệm vụ quản lý nội ngành.3 Nhiệm vụ chung của Kho bạc Nhà nước trong quản lý và điều điều hành quỹ NSNN: [16] - Quản lý quỹ NSNN và các quỹ tài chính khác của Nhà nước: + Quản lý quỹ NSNN: KBNN có trách nhiệm quản lý toàn bộ các khoản tiền của Nhà nước, tiền vay, tiền trên tài khoản của NSNN các cấp.
Cụ thể: ++ KBNN có nhiệm vụ tập trung, phản ánh đầy đủ, kịp thời các khoản thu NSNN (bao gồm cả thu viện trợ, vay nợ trong nước và nước ngoài); tổ chức thực hiện việc thu nộp vào quỹ NSNN do các tổ chức và cá nhân nộp tại hệ thống KBNN; thực hiện hạch toán số thu NSNN cho các cấp ngân sách theo quy định. Luật Ngân sách, Điều 47 quy định “toàn bộ các khoản thu NSNN phải nộp trực tiếp vào KBNN”. [30] ++ KBNN tổ chức thực hiện chi NSNN. KBNN quản lý, kiểm soát, thanh toán, chi trả các khoản chi từ NSNN bao gồm cả chi thường xuyên và 16 chi đầu tư xây dựng cơ bản ( XDCB) của Nhà nước.
++ Để thực hiện nhiệm vụ quản lý quỹ NSNN, KBNN có quyền trích từ tài khoản tiền gửi của các tổ chức, cá nhân để nộp NSNN hoặc áp dụng các biện pháp tài chính khác để thu cho NSNN. KBNN có quyền từ chối thanh toán, chi trả các khoản chi không đúng, không đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình. - Quản lý các quỹ tài chính khác của Nhà nước: + KBNN các cấp được giao nhiệm vụ quản lý, kiểm soát các quỹ dự trữ tài chính của trung ương, của các cấp chính quyền địa phương, quỹ ngoại tệ tập trung của Nhà nước và một số quỹ tài chính Nhà nước khác. + Quản lý tiền, tài sản, các loại chứng chỉ có giá của Nhà nước, và của các đơn vị, cá nhân gửi tại KBNN.
Thực hiện quản lý các tài sản quốc gia quý hiếm theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. + Quản lý, kiểm soát và thực hiện nhập, xuất các khoản tạm thu, tạm giữ, tịch thu, ký cược, ký quỹ, thế chấp theo quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. - KBNN có nhiệm vụ quản lý, bảo quản an toàn và hạch toán theo dõi các tài sản do các cơ quan Nhà nước tạm thu, tạm giữ của các cá nhân, đơn vị, tổ chức kinh tế trong và ngoài nước gửi tại KBNN, đồng thời KBNN cú trỏch hiệm tham gia với các cơ quan có thẩm quyền giải quyết các khoản tạm thu, tạm giữ; thực hiện lệnh thu vào NSNN hoặc chi trả lại cho đối tượng có tài sản bị tạm thu, tạm giữ theo quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. - Tổ chức hạch toán kế toán NSNN và các quỹ tài chính khác: + Để thực hiện nhiệm vụ quản lý quỹ NSNN và các quỹ tài chính Nhà nước, KBNN các cấp tổ chức công tác hạch toán kế toán NSNN, kế toỏn các quỹ và tài sản do Nhà nước giao.
Trên cơ sở các số liệu kế toán, định ký báo cáo việc thực hiện dự toán thu, chi ngân sách cho cơ quan tài chính cùng cấp và cơ quan nhà nước có liên quan theo quy định. 17 - Thực hiện nghiệp vụ thanh toán và điều hành vốn: KBNN thực hiện các nghiệp vụ thanh toán và điều hành vốn như một Ngân hàng. - Các cơ quan, đơn vị, cá nhân có quan hệ giao dịch với KBNN được mở tài khoản tại Kho bạc. KBNN kiểm soát tài khoản tiền gửi và thực hiện các nghiệp vụ thanh toán bằng tiền mặt, chuyển khoản.
- KBNN được mở tài khoản tiền gửi có kỳ hạn, không kỳ hạn tại Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các Ngân hàng Thương mại (NHTM) Nhà nước để thực hiện các hoạt động nghiệp vụ của mình. - Để đảm bảo đáp ứng các nhu cầu thanh toán, chi trả của NSNN và sử dụng hiệu quả nguồn vốn được giao quản lý, KBNN tổ chức quản lý, điều hành vốn tập trung, thống nhất. KBNN được sử dụng tồn ngân KBNN để tạm ứng cho NSNN theo quy định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Bên cạnh quản lý quỹ NSNN, KBNN còn thực hiện việc theo dõi quản lý hạch toán quỹ ngoại tệ tập trung của Nhà nước, quản lý quỹ dự trữ tài chính.
- Tổ chức huy động vốn cho ngân sách và cho đầu tư phát triển: Xuất phát từ nhu cầu và khả năng cân đối ngân sách hàng năm, KBNN được Quốc hội, Chính phủ, Bộ Tài chính giao nhiệm vụ huy động vốn cho NSNN. Nguồn vốn huy động từ nguồn vốn nhàn rỗi của dân cư bảo đảm bù đắp thiếu hụt ngân sách và đáp ứng nhu cầu phát KT-XH của đất nước. - Nhu cầu về vốn cho đầu tư phát triển từ NSNN ngày càng lớn đặc biệt là phát triển cơ sở hạ tầng, KT-XH. Thông qua phát hành công trái, trái phiếu, mỗi năm KBNN huy động được hàng chục ngàn tỷ đồng vốn nhàn rỗi trong dân cư để đầu tư cho các chương trình, dự án lớn của Nhà nước.
Nguồn vốn huy động cho đầu tư phát triển đang trở thành một kênh huy động vốn quan trọng trong nền kinh tế và trên thị trường chứng khoán (TTCK) ở nước ta. - Quản lý, cấp phát, cho vay đối với các chương trình mục tiêu của Chính phủ: Quản lý, cấp phát, cho vay các dự án, chương trình mục tiêu của Chính phủ là nhiệm vụ quan trọng mà ngành KBNN được Chính phủ giao 18 trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Để thực hiện nhiệm vụ này, KBNN phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan tổ chức thẩm tra, thẩm định, cấp phát, cho vay các dự án chương trình, đảm bảo vốn cấp phát, cho vay đúng mục đích, hiệu quả. Ngoài các nhiệm vụ nêu trên, KBNN còn thực hiện các nhiệm vụ khác theo phân công của Bộ trưởng Bộ Tài chính.4 Mục tiêu quản lý và điều hành quỹ Ngân sách Nhà nước: - KBNN là một công cụ quản lý tài chính thực hiện vai trò giám sát, kiểm soát toàn diện các nguồn thu, chi các quỹ theo đúng quy định của pháp luật.
Tất cả các quỹ tài chính của Chính phủ phải được quản lý, kế toán đầy đủ tại hệ thống KBNN, mọi sự biến động phải được phản ánh, giám sát đầy đủ theo đúng chính sách quy định. Quản lý và điều hành quỹ NSNN của KBNN nhằm mục tiêu quản lý tốt nguồn tài chính quốc gia, kiểm tra kiểm soát các khoản thu, chi NSNN đảm bảo sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng, chi tiêu đúng chế độ tiêu chuẩn định mức, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. - Quản lý và điều hành quỹ NSNN là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng, giúp cho các cấp chính quyền nắm được tình hình thu chi ngân sách của cấp mình để điều hành NSNN đạt hiệu quả cao; ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển KT - XH của đất nước. Cơ quan quản lý và điều hành quỹ NSNN không những chỉ làm các nhiệm vụ tập trung nhanh chóng, đầy đủ các khoản thu và thực hiện kịp thời các nhiệm vụ chi, mà còn có trách nhiệm tổ chức công tác hạch toán, kế toán, theo dõi, giám sát và đánh giá chất lượng, hiệu quả các khoản thu, chi của NSNN.
Mặt khác, phải tổ chức công tác điều hoà vốn và tạo nguồn vốn để đáp ứng kịp thời các nhu cầu chi cấp bách của nền kinh tế.2 Nội dung về thu Ngân sách Nhà nước - Thu NSNN phản ảnh các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình NN sử dụng quyền lực chính trị để phân phối các nguồn tài chính của xã hội dưới 19 hình thức giá trị nhằm hình thành quỹ tiện tệ tập trung của nhà nước. Như vậy, thu NSNN bao gồm toàn bộ các khoản tiền được tập trung vào tay NN để hình thành quỹ NSNN đáp ứng cho các nhu cầu chi tiêu của nhà nước. Thu NSNN bao gồm: thu trong cân đối NS và thu bù đắp thiếu hụt của NS. - Thu NSNN bao gồm: + Thuế, phí, lệ phí do các tổ chức và cá nhân nộp theo quy định của pháp luật.
+ Các khoản thu từ hoạt động kinh tế nhà nước: Lợi tức từ vốn góp của nhà nước vào các cơ sở kinh tế; Tiền thu hồi vốn của nhà nước vào các cơ sở kinh tế; Thu hồi tiền cho vay của nhà nước. + Thu từ hoạt động sự nghiệp. + Thu từ quỹ dự trữ quốc gia. + Tiền sử dụng đất, thu từ hoa lợi công sản và đất công ích.
+ Các khoản huy động đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. + Các khoản di sản nhà nước được hưởng. + Thu kết dư ngân sách năm trước. + Tiền bán hay cho thuê tài sản thuộc sở hữu nhà nước tại các đơn vị hành chính sự nghiệp.
+ Các khoản tiền phạt tịch thu. + Các khoản viện trợ không hoàn lại bằng tiền, bằng hiện vật của chính phủ các nước, các tổ chức cá nhân nước ngoài. + Các khoản vay trong nước, vay ngoài nước của chính phủ để bù đắp chi và khoản huy động vốn đầu tư trong nước của tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. + Các khoản thu khác theo qui định của pháp luật: Các khoản di sản nhà nước được hưởng; Thu hồi dự trữ nhà nước; Thu chênh lệch giá, phụ thu; Thu chuyển nguồn NS từ năm trước chuyển sang; Các khoản thu khác.3 Nội dung về chi Ngân sách Nhà nước Chi ngõn sách, một công cụ của chính sách tài chính quốc gia có tác động rất lớn đối với sự phát triển của nền kinh tế.
Chi ngân sách bao gồm chi cho đầu tư phát triển, chi tiêu dùng thường xuyên và chi trả nợ gốc tiền chính phủ vay.