Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu một số đặc điểm sinh vật học sinh thái học và biện pháp phòng chống rầy lưng trắng sogatella furcifera horvath tại yên mỹ hưng yên năm 2019

Luận văn thạc sĩ phân tích vnua nghiên cứu một số đặc điểm sinh vật học sinh thái học và biện pháp phòng chống rầy lưng trắng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Ngọc Đóa
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Thị Thu Giang
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm sinh vật học, sinh thái học và biện pháp phòng chống rầy lưng trắng Sogatella furcifera Horvath tại Yên Mỹ, Hưng Yên năm 2019
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn

Tóm tắt

I. Tổng quan về rầy lưng trắng Sogatella furcifera tại Hưng Yên

Rầy lưng trắng Sogatella furcifera là một trong những loài dịch hại chính trên cây lúa tại Việt Nam, đặc biệt là ở tỉnh Hưng Yên. Loài rầy này không chỉ gây hại trực tiếp mà còn là tác nhân truyền nhiều loại bệnh nguy hiểm cho cây lúa. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học và sinh thái của rầy lưng trắng là rất cần thiết để có biện pháp phòng chống hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của rầy lưng trắng Sogatella furcifera

Rầy lưng trắng có vòng đời trung bình khoảng 27,28 ngày, với thời gian phát dục của trứng là 8,12 ngày. Tỷ lệ trứng nở trung bình đạt 77,06%, cho thấy khả năng sinh sản cao của loài này. Việc hiểu rõ đặc điểm sinh học sẽ giúp trong việc phát triển các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

1.2. Tác hại của rầy lưng trắng đối với cây lúa

Rầy lưng trắng gây hại cho cây lúa ở tất cả các giai đoạn sinh trưởng, từ giai đoạn mạ đến giai đoạn trỗ chín. Sự gây hại có thể làm giảm năng suất lúa đến 60%, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp tại Hưng Yên.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phòng chống rầy lưng trắng

Việc phòng chống rầy lưng trắng Sogatella furcifera gặp nhiều thách thức do sự phát triển nhanh chóng của loài này và khả năng kháng thuốc của chúng. Nông dân thường gặp khó khăn trong việc xác định thời điểm và biện pháp phòng trừ hiệu quả.

2.1. Khó khăn trong việc phát hiện và theo dõi rầy lưng trắng

Việc phát hiện sớm rầy lưng trắng trên đồng ruộng là rất khó khăn, đặc biệt trong giai đoạn đầu của vụ mùa. Điều này dẫn đến việc nông dân không kịp thời áp dụng biện pháp phòng trừ, gây thiệt hại lớn cho mùa màng.

2.2. Tính kháng thuốc của rầy lưng trắng

Rầy lưng trắng đã phát triển khả năng kháng với nhiều loại thuốc trừ sâu, làm giảm hiệu quả của các biện pháp hóa học. Điều này yêu cầu cần có các nghiên cứu sâu hơn về tính kháng và phát triển các biện pháp sinh học thay thế.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm sinh học của rầy lưng trắng

Nghiên cứu được thực hiện tại Hưng Yên với các phương pháp khoa học nhằm xác định các đặc điểm sinh học và sinh thái của rầy lưng trắng. Các phương pháp này bao gồm điều tra mật độ rầy trên đồng ruộng và thí nghiệm trong phòng thí nghiệm.

3.1. Điều tra mật độ rầy lưng trắng trên đồng ruộng

Điều tra mật độ rầy lưng trắng được thực hiện theo quy chuẩn Việt Nam, giúp xác định mức độ gây hại và thời điểm phát sinh của rầy. Kết quả cho thấy mật độ rầy lưng trắng thay đổi theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa.

3.2. Thí nghiệm trong phòng thí nghiệm

Thí nghiệm được thực hiện để xác định các chỉ tiêu sinh học cơ bản của rầy lưng trắng, như tỷ lệ sống sót và sức sinh sản. Kết quả cho thấy điều kiện môi trường ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của rầy.

IV. Biện pháp phòng chống rầy lưng trắng hiệu quả

Để phòng chống rầy lưng trắng Sogatella furcifera, cần áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp, bao gồm biện pháp sinh học, hóa học và canh tác. Việc sử dụng giống lúa kháng rầy cũng là một trong những giải pháp quan trọng.

4.1. Sử dụng giống lúa kháng rầy

Việc lựa chọn giống lúa có khả năng kháng rầy lưng trắng là một trong những biện pháp hiệu quả nhất. Nghiên cứu cho thấy một số giống lúa như BT7 và Nếp 87 có khả năng kháng tốt hơn so với các giống khác.

4.2. Ứng dụng thuốc bảo vệ thực vật

Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có hiệu lực cao như Pexena 106 SC và Chess 50WG giúp kiểm soát mật độ rầy lưng trắng trên đồng ruộng. Việc phun thuốc đúng thời điểm là rất quan trọng để đạt hiệu quả cao nhất.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các biện pháp phòng chống rầy lưng trắng đã đạt hiệu quả cao, giúp giảm thiểu thiệt hại cho cây lúa. Việc áp dụng các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ mùa màng mà còn đảm bảo an toàn cho môi trường.

5.1. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ

Các biện pháp phòng trừ đã được đánh giá qua thực tế sản xuất, cho thấy sự giảm thiểu đáng kể mật độ rầy lưng trắng và tăng năng suất lúa. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp là rất cần thiết.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp tại Hưng Yên, giúp nông dân có những biện pháp phòng chống hiệu quả hơn đối với rầy lưng trắng.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai trong nghiên cứu rầy lưng trắng

Nghiên cứu về rầy lưng trắng Sogatella furcifera tại Hưng Yên đã cung cấp nhiều thông tin quý giá về đặc điểm sinh học và biện pháp phòng chống. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các biện pháp bền vững hơn.

6.1. Tương lai của nghiên cứu rầy lưng trắng

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về sinh thái học và sinh học của rầy lưng trắng để phát triển các biện pháp phòng chống hiệu quả và bền vững hơn trong tương lai.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Đề xuất nghiên cứu các biện pháp sinh học và canh tác kết hợp với các biện pháp hóa học để kiểm soát rầy lưng trắng một cách hiệu quả và an toàn cho môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rầy lưng trắng (Sogatella furcifera Horvath) là một trong những đối tượng dịch hại nguy hiểm hàng đầu trên cây lúa tại châu Á và Việt Nam, có khả năng làm sụt giảm tới 60% năng suất mùa vụ thông qua tác hại chích hút trực tiếp và là môi giới duy nhất truyền virus gây bệnh lùn sọc đen phương Nam. Tại tỉnh Hưng Yên, áp lực từ loài dịch hại này diễn biến phức tạp qua các năm; điển hình năm 2018, tổng diện tích nhiễm rầy lưng trắng toàn tỉnh lên tới 12.588 ha, trong đó có 508 ha bị nhiễm nặng và vụ Mùa ghi nhận tới 11.196 ha bị xâm nhiễm (chiếm hơn 30% diện tích gieo cấy).

Nhằm giải quyết bài toán kiểm soát dịch hại bền vững, đề tài nghiên cứu của thạc sĩ Trần Ngọc Đóa thuộc chuyên ngành Bảo vệ thực vật (mã số 8620112) tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Hồ Thị Thu Giang, đã thực hiện đánh giá toàn diện các đặc tính sinh vật học, quy luật sinh thái và hiệu lực của các biện pháp phòng chống rầy lưng trắng. Nghiên cứu được triển khai thực địa tại huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên và hệ thống phòng thí nghiệm của Trung tâm Bảo vệ thực vật phía Bắc trong giai đoạn từ tháng 10/2018 đến tháng 6/2019.

Luận văn mang lại giá trị thực tiễn to lớn khi xác lập hệ thống dữ liệu sinh học chuẩn xác, phân hạng tính kháng của 15 giống lúa thuần và lúa lai phổ biến, đồng thời xác định các dòng hoạt chất bảo vệ thực vật có hiệu lực diệt trừ đạt từ 85,3% đến 89,0% ở giai đoạn xử lý hạt giống và 87,2% khi phun trừ ngoài đồng ruộng, góp phần giảm thiểu chi phí đầu vào và hạn chế ô nhiễm môi trường nông nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết sinh thái học côn trùng học ứng dụng và nguyên lý Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Trọng tâm lý thuyết xoay quanh mô hình bảng sống sinh thái học của Birch (1948) và phương pháp đánh giá thông số quần thể của Nguyễn Văn Đĩnh (1992), cho phép lượng hóa tiềm năng phát triển tự nhiên của loài thông qua các chỉ số tăng trưởng nội tại ($r$), hệ số nhân thế hệ ($R_0$) và thời gian tăng đôi mật độ ($DT$).

Bên cạnh đó, đề tài tích hợp lý thuyết tương tác ký chủ - côn trùng để luận giải mối quan hệ giữa cấu trúc mô thực vật, hàm lượng dinh dưỡng của từng giống lúa với mức độ mẫn cảm của rầy. Khung phân tích dịch tễ học côn trùng môi giới cũng được vận dụng để làm rõ vai trò của rầy lưng trắng như một vectơ truyền bệnh lùn sọc đen phương Nam (SRBSDV), từ đó xây dựng các ngưỡng phòng trừ kinh tế phù hợp với chu kỳ phát triển của cây trồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa thực nghiệm phòng thí nghiệm có kiểm soát nhiệt ẩm và điều tra khảo sát hệ sinh thái đồng ruộng:

• Quy chuẩn điều tra và khảo nghiệm: Áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-166:2014/BNNPTNT về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại lúa và QCVN 01-29:2010/BNNPTNT về khảo nghiệm hiệu lực thuốc trừ rầy trên đồng ruộng.
• Cỡ mẫu và bố trí thí nghiệm: Theo dõi thời gian phát dục từng tuổi của 60 cá thể rầy non; khảo sát sức sinh sản và nhịp điệu đẻ trứng trên 14 cặp rầy trưởng thành giao phối đơn; phân tích tỷ lệ giới tính trên 462 cá thể nuôi phòng thí nghiệm và 1.416 cá thể thu thập ngoài đồng ruộng qua 2 đợt điều tra. Đánh giá tính kháng của 15 giống lúa trong ống nghiệm và khay mạ với 3 lần nhắc lại. Thử nghiệm thuốc xử lý hạt giống, tiễn chân mạ và hiệu lực đồng ruộng được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCB) với diện tích ô tiêu chuẩn 30 $m^2$, nhắc lại 3 lần.
• Phương pháp chọn mẫu: Thu mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo các tiểu vùng sinh thái đại diện cho 3 dạng chân đất (chân cao, chân vàn, chân trũng) tại xã Liêu Xá và xã Tân Lập, huyện Yên Mỹ với tần suất định kỳ 7 ngày/lần từ khi cấy đến khi thu hoạch.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Sử dụng công thức Abbott để hiệu chỉnh hiệu lực diệt trừ trong điều kiện nhân tạo và công thức Henderson - Tilton đối với khảo nghiệm đồng ruộng nhằm loại trừ sai số do biến động tự nhiên của mật độ rầy ở ô đối chứng, đảm bảo độ tin cậy thống kê cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm đã lượng hóa chi tiết các thông số sinh học quan trọng của rầy lưng trắng khi nuôi trên giống lúa Bắc thơm số 7 ở điều kiện chuẩn (nhiệt độ 23,12°C, độ ẩm 85,9%):

• Đặc điểm vòng đời: Vòng đời trung bình đạt 27,28 ± 0,51 ngày (dao động 23 - 31 ngày). Thời gian phát dục của pha trứng là 8,12 ngày; pha rầy non trải qua 5 tuổi kéo dài 15,12 ngày (tuổi 1: 2,04 ngày; tuổi 2: 2,31 ngày; tuổi 3: 2,89 ngày; tuổi 4: 3,26 ngày; tuổi 5: 3,98 ngày); thời gian tiền đẻ trứng là 4,61 ngày. Tuổi thọ trưởng thành cái đạt 17,11 ngày, cao hơn đáng kể so với trưởng thành đực (10,24 ngày).
• Tiềm năng sinh sản và bảng sống: Sức đẻ trung bình của một trưởng thành cái đạt 148,79 trứng với tỷ lệ trứng nở trung bình 77,06%. Tỷ lệ tăng tự nhiên ($r$) đạt 0,1188; hệ số nhân một thế hệ ($R_0$) là 42,84 và thời gian tăng đôi quần thể ($DT$) chỉ mất 5,83 ngày. Tỷ lệ giới tính đực/cái ngoài đồng ruộng vụ Xuân 2019 là 1/1,11 (trưởng thành cái chiếm 52,68%).
• Quy luật phát sinh ngoài đồng ruộng: Rầy lưng trắng hình thành 2 đỉnh cao điểm gây hại rõ rệt: đỉnh 1 vào giai đoạn cuối đẻ nhánh (cuối tháng 3 - đầu tháng 4) và đỉnh 2 vào giai đoạn đòng già trước trỗ (cuối tháng 4 - đầu tháng 5). Mật độ rầy trên chân đất trũng luôn cao hơn từ 1,3 đến 1,8 lần so với chân đất vàn và chân đất cao.
• Phân hóa tính kháng giống và hiệu lực thuốc: Trong 15 giống lúa khảo nghiệm, có 7 giống xếp nhóm nhiễm đến nhiễm nặng (Bắc thơm số 7, Nếp 87, TBR 225, TBR 45, Thiên ưu 8, Hương thơm 1, Tám xoan đột biến) và 8 giống thuộc nhóm kháng vừa đến kháng (Khang dân 18, Q5, Syn 6, Thục Hưng, TH3-3, TH3-5, Việt lai 20, RVT). Xử lý hạt giống bằng Cruiser Plus 312,5FS đạt hiệu lực 89,0% sau 7 ngày lây nhiễm. Thuốc Pexena 106SC phun tiễn chân mạ đạt hiệu lực 80,0% và phun đồng ruộng liều lượng 0,25 lít/ha đạt hiệu lực trừ rầy cao nhất 87,2% sau 7 ngày xử lý.

Thảo luận kết quả

Các chỉ số sinh thái thu được trong nghiên cứu tương đồng với các công bố của Sandeep tại Ấn Độ và Hồ Thị Thu Giang tại miền Bắc Việt Nam, khẳng định tính ổn định về mặt sinh học của quần thể rầy lưng trắng vùng nhiệt đới. Sự vượt trội về mật độ trên chân đất trũng được giải thích bởi vi khí hậu ẩm độ cao kết hợp với điều kiện thoát nước kém, tạo môi trường thuận lợi cho trứng nở và rầy non tuổi nhỏ tích lũy số lượng.

Về mặt biểu diễn dữ liệu khoa học, các kết quả bảng sống ($l_x$, $m_x$) rất thích hợp để mô hình hóa dưới dạng đồ thị đường cong sinh tồn kép, giúp làm nổi bật giai đoạn rầy cái đạt đỉnh sinh sản từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 5 sau vũ hóa. Đồng thời, diễn biến mật độ rầy trên các nhóm giống lúa và chân đất nên được minh họa bằng biểu đồ cột đa biến kết hợp đường xu hướng, phản ánh trực quan sự phân hóa mật độ vượt ngưỡng phòng trừ kinh tế (1.000 con/$m^2$) tại hai thời điểm xung yếu của vụ Xuân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng khoa học thực nghiệm, đề tài đưa ra 4 gói giải pháp kỹ thuật cụ thể nhằm quản lý hiệu quả rầy lưng trắng:

1. Ứng dụng biện pháp xử lý hạt giống đầu vụ: Áp dụng kỹ thuật xử lý hạt giống trước khi gieo mạ bằng các thuốc chuyên biệt như Cruiser Plus 312,5FS (liều lượng 0,5 ml/kg giống) hoặc Kola Gold 660WP (1,0 g/kg giống). Giải pháp này do nông dân và các hợp tác xã nông nghiệp thực hiện, mục tiêu bảo vệ mạ non đạt hiệu lực trên 85% trong 15 ngày đầu vụ, ngăn chặn triệt để nguy cơ truyền bệnh lùn sọc đen.
2. Cơ cấu lại bộ giống lúa kháng rầy: Đề nghị Phòng Nông nghiệp & PTNT và Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp huyện Yên Mỹ chỉ đạo thay thế dần các giống nhiễm nặng (Bắc thơm số 7, Nếp 87) tại các vùng trũng thường xuyên bị dịch hại bằng các giống có tính kháng cao như Khang dân 18, Q5, TH3-3, TH3-5, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ diện tích gieo cấy giống kháng lên trên 60% diện tích canh tác toàn huyện trong giai đoạn 2024 - 2025.
3. Thực hiện quy trình canh tác né rầy đồng bộ: Nông dân các địa phương cần tuân thủ lịch gieo cấy tập trung, bón phân cân đối NPK, giảm 20% lượng đạm urê bón thừa ở giai đoạn đẻ nhánh rộ và duy trì thời gian cách ly giữa 2 vụ lúa tối thiểu từ 20 đến 30 ngày để cắt đứt nguồn thức ăn liên tục của rầy.
4. Phun trừ hóa học đúng thời điểm và kỹ thuật: Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hưng Yên cần tăng cường điều tra dự tính dự báo, chỉ đạo phun thuốc dập dịch khi mật độ rầy cám vượt ngưỡng 1.000 con/$m^2$. Ưu tiên sử dụng thuốc thế hệ mới Pexena 106SC (liều lượng 0,25 lít/ha) hoặc Chess 50WG (0,5 kg/ha), phun tập trung vào 2 đợt cao điểm (cuối đẻ nhánh và đòng già) với lượng nước thuốc 400 lít/ha nhằm đạt hiệu lực trừ rầy trên 87%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên ngành Nông học, Bảo vệ thực vật: Sử dụng tài liệu làm cơ sở dữ liệu học thuật chuẩn xác về bảng sống, phương pháp nuôi sinh học cá thể côn trùng biến thái không hoàn toàn và quy trình đánh giá tính kháng của giống cây trồng.
• Cán bộ kỹ thuật Chi cục Bảo vệ thực vật và Trung tâm Khuyến nông: Ứng dụng mô hình dự tính dự báo 2 cao điểm bùng phát rầy lưng trắng vụ Xuân để xây dựng kế hoạch điều tra đồng ruộng và chỉ đạo dập dịch kịp thời tại địa phương.
• Các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh giống cây trồng và thuốc bảo vệ thực vật: Tham khảo kết quả đánh giá tính kháng của 15 giống lúa thương phẩm và hiệu lực sinh học của các hoạt chất (Triflumezopyrim, Pymetrozine, Dinotefuran) để định hướng lai tạo giống mới và đăng ký danh mục thuốc trừ rầy hiệu quả.
• Ban quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp và chủ trang trại lúa quy mô lớn: Vận dụng trực tiếp quy trình xử lý giống và kỹ thuật phun tiễn chân mạ nhằm tối ưu hóa chi phí bảo vệ thực vật, hạn chế tổn thất năng suất do hiện tượng cháy rầy và bệnh lùn sọc đen.

Câu hỏi thường gặp

1. Vòng đời của rầy lưng trắng kéo dài bao nhiêu ngày trong điều kiện vụ Xuân?
Trong điều kiện nhiệt độ phòng thí nghiệm 23,12°C và độ ẩm 85,9%, vòng đời của rầy lưng trắng nuôi trên giống Bắc thơm số 7 kéo dài trung bình 27,28 ngày. Trong đó, giai đoạn trứng 8,12 ngày, 5 tuổi rầy non 15,12 ngày và thời gian tiền đẻ trứng là 4,61 ngày.

2. Rầy lưng trắng gây hại nghiêm trọng nhất vào những giai đoạn nào của cây lúa?
Qua theo dõi thực địa tại Yên Mỹ, rầy lưng trắng hình thành 2 đỉnh cao điểm gây hại rõ rệt: đợt 1 ở giai đoạn lúa cuối đẻ nhánh (cuối tháng 3 - đầu tháng 4) làm lá vàng còi cọc, và đợt 2 ở giai đoạn đòng già trước trỗ (cuối tháng 4 - đầu tháng 5) dễ dẫn đến cháy rầy và lép hạt.

3. Những giống lúa nào phổ biến tại đồng bằng sông Hồng có nguy cơ nhiễm rầy lưng trắng cao nhất?
Nghiên cứu chỉ ra 7 giống lúa thể hiện mức độ nhiễm từ nhiễm đến nhiễm nặng gồm: Bắc thơm số 7, Nếp 87, TBR 225, TBR 45, Thiên ưu 8, Hương thơm 1 và Tám xoan đột biến. Các giống này cần được theo dõi sát sao khi gieo cấy ở chân đất trũng.

4. Biện pháp xử lý hạt giống có thực sự ngăn ngừa được rầy lưng trắng đầu vụ không?
Thực nghiệm chứng minh xử lý hạt giống bằng Cruiser Plus 312,5FS, Kola Gold 660WP hoặc Sakura 40WP giúp cây mạ kháng rầy rất tốt, đạt hiệu lực diệt trừ từ 85,3% đến 89,0% sau 7 ngày lây nhiễm nhân tạo, ngăn chặn hiệu quả sự xâm nhập của rầy truyền virus SRBSDV.

5. Loại thuốc bảo vệ thực vật nào đạt hiệu lực diệt trừ rầy lưng trắng cao nhất trên đồng ruộng?
Thuốc trừ sâu Pexena 106SC (hoạt chất Triflumezopyrim) đạt hiệu lực cao nhất ở liều lượng 0,25 lít/ha, mang lại tỷ lệ diệt trừ 87,2% sau 7 ngày phun trên đồng ruộng, vượt trội so với các nhóm thuốc thông thường khác.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập đầy đủ hệ số sinh học và bảng sống của rầy lưng trắng (Sogatella furcifera) tại Hưng Yên với vòng đời 27,28 ngày, sức đẻ 148,79 trứng và tỷ lệ tăng tự nhiên $r = 0,1188$.
• Khẳng định quy luật phát sinh 2 đỉnh cao điểm gây hại ngoài đồng ruộng (cuối đẻ nhánh và đòng già) cùng sự gia tăng mật độ mạnh mẽ trên chân đất trũng so với đất vàn và đất cao.
• Phân loại rõ rệt tính kháng của 15 giống lúa chủ lực, chỉ ra 7 giống nhiễm nặng và 8 giống có khả năng kháng vừa đến kháng tốt với rầy lưng trắng.
• Xác định hiệu lực vượt trội của biện pháp xử lý hạt giống bằng Cruiser Plus 312,5FS (89,0%) và phun trừ ngoài đồng ruộng bằng Pexena 106SC liều 0,25 lít/ha (87,2%).
• Cung cấp luận cứ khoa học vững chắc cho chiến lược Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), giúp giảm thiểu lượng thuốc hóa học độc hại và bảo vệ hệ sinh thái ruộng lúa bền vững.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng thành công giải pháp phòng trừ tích hợp từ xử lý giống đến can thiệp hóa học đúng thời điểm xung yếu. Trong giai đoạn 2024 - 2026, các địa phương vùng đồng bằng sông Hồng cần mở rộng ứng dụng quy trình kỹ thuật này vào thực tiễn sản xuất nhằm chủ động kiểm soát rầy lưng trắng và bệnh lùn sọc đen, đảm bảo an ninh lương thực và nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN NGỌC ĐÓA NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH VẬT HỌC, SINH THÁI HỌC VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG RẦY LƯNG TRẮNG SOGATELLA FURCIFERA HORVATH TẠI YÊN MỸ, HƯNG YÊN NĂM 2019 Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 8620112 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hồ Thị Thu Giang NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng được sử dụng để bảo vệ bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Trần Ngọc Đóa i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS. Hồ Thị Thu Giang, người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiên cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Côn Trùng, Khoa Nông học- Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Trung tâm Bảo vệ thực vật phía Bắc – Cục Bảo vệ thực vật đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Trần Ngọc Đóa ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học của đề tài.

Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Vị trí phân loại, phương thức gây hại, ký chủ và phân bố rầy lưng trắng. Đặc điểm hình thái của rầy lưng trắng. Đặc điểm sinh học, sinh thái của rầy lưng trắng.

Quy luật phát sinh gây hại của rầy lưng trắng. Tính kháng thuốc trừ sâu của rầy lưng trắng. Biện pháp phòng trừ rầy lưng trắng. Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu.

Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. 20 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thu thập, nhân nuôi nguồn rầy lưng trắng tại Hưng Yên.

Nghiên cứu đặc điểm sinh học của rầy lưng trắng. Điều tra diễn biến mật độ của rầy lưng trắng trên đồng ruộng dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái. Các biện pháp phòng chống rầy lưng trắng. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Mức độ gây hại của rầy lưng trắng. Triệu chứng gây hại của rầy lưng trắng S. Đặc điểm hình thái, sinh vật học của rầy lưng trắng. Đặc điểm hình thái rầy lưng trắng S.

Thời gian các pha phát dục và vòng đời của rầy lưng trắng S. Tỷ lệ giới tính và sinh sản của rầy lưng trắng S. Bảng sống và các chỉ tiêu sinh học cơ bản của rầy lưng trắng S. Đặc điểm sinh thái học của rầy lưng trắng.

Diễn biến mật độ rầy lưng trắng S. furcifera trên đồng ruộng. Ảnh hưởng một số yếu tố sinh thái đến diễn biến mật độ rầy lưng trắng S. furcifera trên đồng ruộng.

Một số biện pháp phòng trừ rầy lưng trắng. Đánh giá tính kháng của một số giống lúa đối với rầy lưng trắng S. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trừ rầy lưng trắng S. Kết luận và đề nghị.

59 Tài liệu tham khảo. 69 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BT7 Bắc thơm 7 BVTV Bảo vệ thực vật HT1 Hương thơm 1 K Kháng KC Kháng cao KD18 Khang dân 18 KV Kháng vừa N Nhiễm NN Nhiễm nặng NST Ngày sau thả NSXL Ngày sau xử lý NV Nhiễm vừa RLT Rầy lưng trắng WBHP Whiteback plant hoppers Rầy lưng trắng Sogatella furcifera Horvath v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Diện tích lúa nhiễm rầy lưng trắng S. furcifera tại Hưng Yên từ năm 2015 đến năm 2019.

Kích thước các pha của rầy lưng trắng S. Thời gian phát dục các pha và tuổi thọ của rầy lưng trắng S. Tỷ lệ giới tính của rầy lưng trắng S. furcifera nuôi trong phòng thí nghiệm.

Tỷ lệ giới tính của rầy lưng trắng S. furcifera thu trên đồng ruộng trong vụ Xuân 2019 tại xã Tân Lập, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên. Số lượng trứng và nhịp điệu sinh sản của rầy lưng trắng S. Tỷ lệ sống sót ở các pha phát dục của rầy lưng trắng S.

Furcifera trong phòng thí nghiệm. Bảng sống của rầy lưng trắng S. Chỉ tiêu sinh học cơ bản của rầy lưng trắng S. Diến biến mật độ rầy lưng trắng lưng trắng S.

furcifera trên một số giống lúa trồng phổ biến vụ xuân 2019 tại xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên. Diễn biến mật độ rầy lưng trắng trên các chân đất vụ xuân năm 2019 tại xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên. Mức độ kháng, nhiễm của một số các giống lúa với rầy lưng trắng sau 7 ngày lây nhiễm. Diễn biến số lượng RLT trên các giống sau các ngày lây nhiễm.

Mức độ kháng, nhiễm của các giống lúa với rầy lưng trắng sau 9 ngày lây nhiễm. Mật độ rầy lưng trắng S. furcifera sống xót trên các công thức xử lý hạt giống sau các ngày lây nhiễm. Hiệu lực của thuốc xử lý hạt giống đối với rầy lưng trắng S.

furcifera sau các ngày lây nhiễm. Ảnh hưởng một số thuốc bảo vệ thực vật đến mật độ rầy lưng trắng S. furcifera sau các ngày lây nhiễm. 54 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Hiệu lực của các thuốc đến rầy lưng trắng S. furcifera sau các ngày lây nhiễm. Ảnh hưởng của một số thuốc bảo vệ thực vật đến mật độ rầy lưng trắng tại Liêu Xá, Yên Mỹ, Hưng Yên vụ xuân 2019. Hiệu lực của một số thuốc bảo vệ thực vật đối với rầy lưng trắng tại Liêu Xá, Yên Mỹ, Hưng Yên vụ xuân 2019.

57 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4. Triệu chứng gây hại của rầy lưng trắng trong vụ Xuân 2019. Trứng rầy lưng trắng. Rầy non và trưởng thành rầy lưng trắng.

Nhịp điệu đẻ trứng của rầy lưng trắng S. Tỷ lệ sống (lx) và sức sinh sản (mx) của rầy lưng trắng S. Diễn biến mật độ rầy lưng trắng trong vụ xuân 2019 tại xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên. Diễn biến mật độ rầy lưng trắng S.

furcifera trên một số giống lúa trồng phổ biến vụ xuân 2019 tại xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên. Diễn biến mật độ rầy lưng trắng S. furcifera trên giống lúa BT 7 trồng trồng trên một số chân đất trong vụ xuân 2019 tại xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên. 47 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Ngọc Đóa Tên Luận văn: “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh vật học, sinh thái học và biện pháp phòng chống rầy lưng trắng Sogatella furcifera Horvath tại Yên Mỹ, Hưng Yên năm 2019” Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 8620112 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam (VNUA) Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái của rầy lưng trắng S.

furcifera và biện pháp phòng trừ. Từ đó đề xuất biện pháp quản lý rầy lưng trắng S. furcifera tại Hưng Yên đạt hiệu quả, an toàn với môi trường. Phƣơng pháp nghiên cứu: - Xác định một số chỉ tiêu sinh học cơ bản của rầy lưng trắng theo phương pháp của Birch, (1948) và Nguyễn Văn Đĩnh, (1992).

- Điều tra diễn biến mật độ rầy lưng trắng trên đồng ruộng theo theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01-166:2014/BNNPTNT quy chuẩn kỹ quốc gia về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại lúa. - Đánh giá khả năng chống chịu của các giống với rầy lưng trắng trong ống nghiệm theo phương pháp của Hồ Thị Thu Giang và cs. - Thí nghiệm đánh giá hiệu lực trừ rầy lưng trắng của thuốc bảo vệ thực vật theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-29 : 2010/BNNPTNT về khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực của các thuốc trừ rầy hại lúa. Nội dung nghiên cứu: - Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái học chủ yếu của rầy lưng trắng Sogatella furcifera Horvath.

- Điều tra diễn biến mật độ rầy lưng trắng dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái (giống, chân đất.) - Đánh giá một số biện pháp phòng chống rầy lưng trắng Kết quả chính và kết luận Nghiên cứu được tiến hành tại Phòng thí nghiệm của Trung tâm bảo vệ thực vật phía Bắc và huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên từ tháng 10/2018 đến tháng 6/2019 và đã thu được các kết quả như sau: ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.