Nghiên Cứu Bệnh Đốm Lá Lớn và Nhỏ Hại Ngô Tại Hà Nội

Nghiên cứu bệnh đốm lá lớn Exserohilum turcicum và bệnh đốm lá nhỏ Bipolaris maydis hại ngô tại Hà Nội, cung cấp thông tin hữu ích cho nông dân.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Giang
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Tấn Dũng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Đốm Lá Hại Ngô Tại Hà Nội: Exserohilum turcicum và Bipolaris maydis
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC ĐỒ THỊ
• DANH MỤC HÌNH
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 4.1. Ý nghĩa khoa học
• 4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 5.1. Những nghiên cứu ngoài nước
• 5.1.1. Những nghiên cứu về bệnh đốm lá nhỏ (Bipolaris maydis)
• 5.1.2. Những nghiên cứu về bệnh đốm lá lớn (Exserohilum turcicum)
• 5.1.3. Những nghiên cứu về vi sinh vật đối kháng
• 5.2. Những nghiên cứu trong nước
• 6. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6.1. Địa điểm nghiên cứu
• 6.2. Thời gian nghiên cứu
• 6.3. Đối tượng, vật liệu nghiên cứu
• 6.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 6.3.2. Vật liệu nghiên cứu
• 6.4. Nội dung nghiên cứu
• 6.5. Phương pháp nghiên cứu
• 6.5.1. Phương pháp điều tra ngoài đồng
• 6.5.2. Phương pháp điều tra ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái kỹ thuật đến sự phát sinh phát triển của bệnh đốm lá lớn và bệnh đốm lá nhỏ
• 6.5.3. Phương pháp phân ly nuôi cấy nấm gây bệnh đốm lá lớn và đốm lá nhỏ hại ngô
• 6.5.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường đến sự phát triển của nấm Exserohilum turcicum và Bipolaris maydis
• 6.5.5. Đánh giá tính gây bệnh của các isolate nấm Exserohilum turcicum, Bipolaris maydis trên một số giống ngô trồng trong điều kiện chậu vại
• 6.5.6. Khảo sát hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma viride đối với nấm gây bệnh đốm lá lớn và nấm gây bệnh đốm lá nhỏ hại ngô
• 6.5.7. Khảo sát hiệu lực đối kháng của vi khuẩn Bacillus subtilis đối với nấm gây bệnh đốm lá lớn và nấm gây bệnh đốm lá nhỏ hại ngô
• 6.5.8. Các chỉ tiêu theo dõi, đánh giá
• 7. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 7.1. Điều tra ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái kỹ thuật đến bệnh đốm lá nhỏ hại ngô tại một số xã của huyện Gia Lâm, Hà Nội
• 7.2. Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội
• 7.3. Điều tra ảnh hưởng của giống ngô đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô vụ xuân hè năm 2017 tại một số xã tại Gia Lâm, Hà Nội
• 7.4. Điều tra ảnh hưởng của thời vụ đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống HN88 tại Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội
• 7.5. Ảnh hưởng của công thức luân canh đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô vụ Thu Đông 2017 tại Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội
• 7.6. Điều tra ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái kỹ thuật đến bệnh đốm lá lớn hại ngô tại một số xã của huyện Gia Lâm, Hà Nội
• 7.7. Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội
• 7.8. Ảnh hưởng của giống ngô đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô vụ Xuân hè năm 2017 tại một số xã tại Gia Lâm, Hà Nội
• 7.9. Ảnh hưởng của thời vụ đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô trên giống HN88 tại xã Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội
• 7.10. Ảnh hưởng của công thức luân canh đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô vụ Thu Đông 2017 tại Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội
• 7.11. Nghiên cứu một số đặc điểm hình thái, đặc tính sinh học của nấm Bipolaris maydis và Exserohilum turcicum
• 7.11.1. Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của các loài nấm đốm lá hại ngô
• 7.11.2. Khảo sát tính gây bệnh của nấm Bipolaris maydis và nấm Exserohilum turcicum trên một số giống ngô trong điều kiện chậu vại
• 7.11.3. Khảo sát hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma viride với nấm Bipolaris maydis và nấm E. turcicum trên môi trường nhân tạo
• 7.11.4. Khảo sát hiệu lực ức chế của vi khuẩn Bacillus subtilis với nấm Bipolaris maydis và nấm E. turcicum trên môi trường nhân tạo
• 8. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Đốm Lá Ngô Tác Nhân Ảnh Hưởng

Bệnh đốm lá ngô là một trong những bệnh hại quan trọng trên cây ngô, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng. Tại Hà Nội, hai tác nhân chính gây bệnh là nấm Exserohilum turcicum (gây bệnh đốm lá lớn) và Bipolaris maydis (gây bệnh đốm lá nhỏ). Việc nghiên cứu về đặc điểm sinh học, dịch tễ học của các loại nấm này, cũng như các biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả là vô cùng cần thiết để bảo vệ sản xuất ngô tại địa phương. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Hồng Giang (2018), bệnh đốm lá ngô xuất hiện phổ biến tại các vùng trồng ngô ở Gia Lâm, Hà Nội, gây thiệt hại đáng kể cho người nông dân. Việc hiểu rõ về chu kỳ bệnh đốm lá ngô và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh là chìa khóa để xây dựng các chiến lược quản lý bệnh hiệu quả.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Bệnh Đốm Lá Ngô Ở Hà Nội

Nghiên cứu về bệnh đốm lá ngô tại Hà Nội có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định các chủng nấm gây bệnh phổ biến, đánh giá mức độ thiệt hại do bệnh gây ra, và tìm ra các biện pháp phòng trừ phù hợp với điều kiện địa phương. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các quy trình canh tác ngô bền vững, giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, và nâng cao năng suất ngô cho người nông dân. Việc khảo sát bệnh ngô thường xuyên giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh và có biện pháp can thiệp kịp thời.

1.2. Các Tác Nhân Gây Bệnh Đốm Lá Ngô Phổ Biến Exserohilum Bipolaris

Exserohilum turcicum và Bipolaris maydis là hai loại nấm gây bệnh ngô chính gây ra bệnh đốm lá ngô. Exserohilum turcicum gây ra bệnh đốm lá lớn, với các vết bệnh dài, hình elip, màu xám hoặc nâu nhạt. Bipolaris maydis gây ra bệnh đốm lá nhỏ, với các vết bệnh nhỏ hơn, hình tròn hoặc bầu dục, màu nâu đậm. Việc phân biệt chính xác hai loại nấm này là quan trọng để lựa chọn biện pháp phòng trừ phù hợp. Cần chú ý đến đặc điểm bệnh đốm lá ngô do từng tác nhân gây ra để có biện pháp xử lý hiệu quả.

II. Thách Thức Trong Phòng Trừ Bệnh Đốm Lá Ngô Tại Hà Nội

Việc phòng trừ bệnh đốm lá ngô tại Hà Nội gặp nhiều thách thức do điều kiện khí hậu nóng ẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nấm gây bệnh ngô. Ngoài ra, việc sử dụng giống ngô không kháng bệnh, canh tác không đúng kỹ thuật, và lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật cũng làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Theo nghiên cứu, các yếu tố như địa hình, thời vụ, và công thức luân canh có ảnh hưởng đáng kể đến sự phát sinh và phát triển của bệnh đốm lá ngô. Do đó, cần có các giải pháp quản lý bệnh tổng hợp, kết hợp nhiều biện pháp khác nhau để đạt hiệu quả cao nhất.

2.1. Ảnh Hưởng Của Điều Kiện Khí Hậu Đến Sự Phát Triển Bệnh Đốm Lá

Khí hậu nóng ẩm của Hà Nội là điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của nấm Exserohilum và nấm Bipolaris. Nhiệt độ và độ ẩm cao tạo điều kiện cho bào tử nấm nảy mầm, xâm nhập vào cây ngô, và lây lan nhanh chóng. Do đó, việc dự báo thời tiết và theo dõi tình hình bệnh đốm lá ngô thường xuyên là rất quan trọng để có biện pháp phòng ngừa kịp thời. Cần đặc biệt chú ý đến điều kiện phát sinh bệnh đốm lá ngô để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.2. Tác Động Của Giống Ngô Và Kỹ Thuật Canh Tác Đến Bệnh Đốm Lá

Việc sử dụng giống ngô không kháng bệnh đốm lá làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh và gây thiệt hại lớn. Canh tác không đúng kỹ thuật, như mật độ trồng quá dày, bón phân không cân đối, và không vệ sinh đồng ruộng, cũng tạo điều kiện cho bệnh phát triển. Do đó, cần lựa chọn giống ngô kháng bệnh, áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến, và tuân thủ quy trình phòng trừ bệnh để giảm thiểu thiệt hại. Nên ưu tiên sử dụng giống ngô kháng bệnh đốm lá để giảm thiểu rủi ro.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Bệnh Đốm Lá Ngô Từ Đồng Ruộng Đến Phòng Thí Nghiệm

Nghiên cứu về bệnh đốm lá ngô đòi hỏi sự kết hợp giữa các phương pháp điều tra trên đồng ruộng và các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm. Việc điều tra trên đồng ruộng giúp xác định phân bố bệnh đốm lá ngô, mức độ gây hại của bệnh, và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh. Các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm giúp phân lập, định danh tác nhân gây bệnh đốm lá ngô, nghiên cứu đặc điểm sinh học của nấm, và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ. Theo tài liệu, các phương pháp như phân lập nấm, lây bệnh nhân tạo, và khảo sát hiệu lực đối kháng của vi sinh vật được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu bệnh ngô.

3.1. Điều Tra Và Đánh Giá Tình Hình Bệnh Đốm Lá Ngô Trên Đồng Ruộng

Việc điều tra trên đồng ruộng bao gồm việc thu thập mẫu bệnh, đánh giá tỷ lệ bệnh, chỉ số bệnh, và ghi nhận các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh. Các thông tin này giúp xác định mức độ thiệt hại do bệnh gây ra, và xây dựng các bản đồ dịch tễ học của bệnh. Việc điều tra bệnh ngô cần được thực hiện định kỳ và có hệ thống để có được bức tranh toàn diện về tình hình bệnh.

3.2. Phân Lập Định Danh Và Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Của Nấm Gây Bệnh

Việc phân lập và định danh nấm Exserohilum và nấm Bipolaris được thực hiện bằng cách nuôi cấy nấm trên môi trường nhân tạo, và quan sát đặc điểm hình thái của nấm dưới kính hiển vi. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của nấm, như tốc độ sinh trưởng, khả năng tạo bào tử, và khả năng kháng thuốc, giúp hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh của nấm, và tìm ra các biện pháp phòng trừ hiệu quả. Cần chú ý đến đặc điểm hình thái bệnh đốm lá ngô để phân biệt các tác nhân gây bệnh.

IV. Giải Pháp Phòng Trừ Bệnh Đốm Lá Ngô Hiệu Quả Tại Hà Nội

Để phòng trừ bệnh đốm lá ngô hiệu quả tại Hà Nội, cần áp dụng các giải pháp quản lý bệnh tổng hợp, kết hợp nhiều biện pháp khác nhau. Các biện pháp này bao gồm việc sử dụng giống ngô kháng bệnh, canh tác đúng kỹ thuật, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, và áp dụng các biện pháp sinh học. Theo nghiên cứu, việc sử dụng nấm đối kháng Trichoderma viride và vi khuẩn Bacillus subtilis có hiệu quả trong việc ức chế sự phát triển của nấm Exserohilum và nấm Bipolaris. Cần có các chương trình tập huấn và chuyển giao kỹ thuật cho người nông dân để họ có thể áp dụng các biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả.

4.1. Sử Dụng Giống Ngô Kháng Bệnh Lựa Chọn Tối Ưu Cho Nông Dân

Việc sử dụng giống ngô kháng bệnh đốm lá là biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả và bền vững nhất. Các giống ngô kháng bệnh có khả năng hạn chế sự phát triển của nấm gây bệnh, giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra, và giảm sự phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật. Cần lựa chọn giống ngô kháng bệnh phù hợp với điều kiện địa phương và yêu cầu thị trường. Nên tìm hiểu về giống ngô kháng bệnh đốm lá được khuyến cáo sử dụng tại Hà Nội.

4.2. Biện Pháp Canh Tác Tiên Tiến Giảm Thiểu Nguy Cơ Bùng Phát Dịch Bệnh

Các biện pháp canh tác tiên tiến, như mật độ trồng hợp lý, bón phân cân đối, luân canh cây trồng, và vệ sinh đồng ruộng, có vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Mật độ trồng quá dày tạo điều kiện cho bệnh lây lan nhanh chóng. Bón phân không cân đối làm suy yếu sức đề kháng của cây ngô. Luân canh cây trồng giúp cắt đứt chu kỳ bệnh đốm lá ngô. Vệ sinh đồng ruộng giúp loại bỏ nguồn bệnh. Cần tuân thủ các biện pháp canh tác tiên tiến để phòng bệnh cho ngô hiệu quả.

4.3. Ứng Dụng Biện Pháp Sinh Học Nấm Trichoderma Vi Khuẩn Bacillus

Việc sử dụng nấm đối kháng Trichoderma viride và vi khuẩn Bacillus subtilis là biện pháp sinh học an toàn và hiệu quả trong việc phòng trừ bệnh đốm lá ngô. Các vi sinh vật này có khả năng ức chế sự phát triển của nấm Exserohilum và nấm Bipolaris bằng cách cạnh tranh dinh dưỡng, tiết ra các chất kháng sinh, hoặc ký sinh trên nấm gây bệnh. Cần sử dụng các chế phẩm sinh học có nguồn gốc rõ ràng, và tuân thủ hướng dẫn sử dụng để đạt hiệu quả cao nhất. Cần tìm hiểu về thuốc trị bệnh đốm lá ngô có nguồn gốc sinh học để bảo vệ môi trường.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Yếu Tố Đến Bệnh Đốm Lá Ngô

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố như địa hình, thời vụ, và công thức luân canh có ảnh hưởng đáng kể đến sự phát sinh và phát triển của bệnh đốm lá ngô tại Hà Nội. Bệnh thường phát triển mạnh hơn ở các vùng đất thấp, ẩm ướt, và trong các vụ có thời tiết nóng ẩm. Việc luân canh cây trồng giúp giảm thiểu mật độ nấm gây bệnh trong đất, và giảm nguy cơ nhiễm bệnh cho cây ngô. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các quy trình canh tác ngô phù hợp với điều kiện địa phương, và giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

5.1. Địa Hình Và Thời Vụ Yếu Tố Quyết Định Sự Phát Triển Của Bệnh

Địa hình thấp, ẩm ướt tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nấm Exserohilum và nấm Bipolaris. Thời tiết nóng ẩm cũng làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Do đó, cần lựa chọn địa điểm trồng ngô phù hợp, và điều chỉnh thời vụ gieo trồng để tránh các giai đoạn thời tiết bất lợi. Cần chú ý đến phân bố bệnh đốm lá ngô theo địa hình và thời vụ để có biện pháp phòng ngừa.

5.2. Luân Canh Cây Trồng Biện Pháp Hữu Hiệu Giảm Thiểu Mầm Bệnh

Luân canh cây trồng giúp giảm thiểu mật độ nấm gây bệnh ngô trong đất, và giảm nguy cơ nhiễm bệnh cho cây ngô. Các loại cây trồng khác nhau có khả năng ức chế sự phát triển của nấm gây bệnh khác nhau. Do đó, cần lựa chọn các loại cây trồng luân canh phù hợp để đạt hiệu quả cao nhất. Cần tìm hiểu về các công thức luân canh hiệu quả để quản lý bệnh hại ngô.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Đốm Lá Ngô

Nghiên cứu về bệnh đốm lá ngô tại Hà Nội đã cung cấp nhiều thông tin quan trọng về tác nhân gây bệnh, đặc điểm sinh học của nấm, và các biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, như đánh giá hiệu quả của các giống ngô kháng bệnh mới, tìm kiếm các biện pháp sinh học mới, và xây dựng các mô hình dự báo dịch bệnh. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các giải pháp quản lý bệnh bền vững, thân thiện với môi trường, và phù hợp với điều kiện thực tế của sản xuất ngô tại Hà Nội.

6.1. Đánh Giá Hiệu Quả Của Các Giống Ngô Kháng Bệnh Mới

Việc đánh giá hiệu quả của các giống ngô kháng bệnh đốm lá mới là rất quan trọng để cung cấp cho người nông dân các lựa chọn tốt nhất. Các giống ngô kháng bệnh mới cần được thử nghiệm trong điều kiện thực tế, và đánh giá về khả năng kháng bệnh, năng suất, và chất lượng. Cần có các chương trình khảo nghiệm giống ngô thường xuyên để cập nhật thông tin cho người nông dân.

6.2. Tìm Kiếm Các Biện Pháp Sinh Học Mới Thân Thiện Với Môi Trường

Việc tìm kiếm các biện pháp sinh học mới, như sử dụng các loại nấm đối kháng hoặc vi khuẩn có khả năng ức chế sự phát triển của nấm Exserohilum và nấm Bipolaris, là rất quan trọng để giảm sự phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật. Các biện pháp sinh học mới cần được nghiên cứu kỹ lưỡng về hiệu quả, tính an toàn, và khả năng ứng dụng trong thực tế. Cần ưu tiên các biện pháp phòng trừ bệnh đốm lá ngô thân thiện với môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây ngô giữ vị trí chiến lược trong nền nông nghiệp toàn cầu, cung cấp nguồn lương thực thiết yếu cho con người, thức ăn thô xanh cho ngành chăn nuôi và nguyên liệu quan trọng cho ngành công nghiệp chế biến nhiên liệu sinh học. Theo số liệu thống kê ngành nông nghiệp, cây ngô chiếm khoảng 12,95% tổng diện tích cây lương thực có hạt tại Việt Nam, đóng vai trò là cây màu số một với diện tích tập trung lớn tại khu vực Trung du và Miền núi phía Bắc (chiếm khoảng 43,14% diện tích cả nước). Tuy nhiên, năng suất và phẩm chất thương phẩm của ngô thường xuyên bị đe dọa nghiêm trọng bởi các dịch hại nấm bệnh, trong đó bệnh đốm lá lớn do nấm Exserohilum turcicum và bệnh đốm lá nhỏ do nấm Bipolaris maydis gây ra là hai đối tượng nguy hiểm hàng đầu. Áp lực nấm bệnh có thể gây tổn thất năng suất phổ biến từ 10% đến 30%, thậm chí làm sụt giảm 50% đến 70% sản lượng trong các đợt bùng phát dịch bệnh nghiêm trọng.

Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết của thực tiễn sản xuất ngô tại vùng đồng bằng sông Hồng, nghiên cứu được triển khai nhằm đánh giá toàn diện quy luật phát sinh, phát triển của hai loài nấm gây bệnh đốm lá dưới tác động của các yếu tố sinh thái kỹ thuật gồm địa thế đất đai, cơ cấu giống, thời vụ gieo trồng và công thức luân canh. Đồng thời, đề tài đi sâu xác định các đặc điểm hình thái học, đặc tính sinh học và khảo sát hiệu lực ức chế sinh học của nấm Trichoderma viride cùng vi khuẩn Bacillus subtilis.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại các vùng chuyên canh ngô trọng điểm thuộc huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội kết hợp hệ thống thí nghiệm chuyên sâu tại phòng thí nghiệm và nhà lưới Bộ môn Bệnh cây - Học viện Nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn từ tháng 03 năm 2017 đến tháng 03 năm 2018. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học tin cậy để xây dựng gói quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, giúp giảm thiểu từ 15% đến 25% chi phí sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học và bảo đảm an toàn sinh thái nông nghiệp bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của các khung lý thuyết kinh điển trong bệnh cây học và bảo vệ thực vật hiện đại:

• Lý thuyết tam giác bệnh cây (Disease Triangle Theory): Phân tích sự tương tác biện chứng giữa ba yếu tố then chốt gồm nguồn bệnh nấm (Bipolaris maydis, Exserohilum turcicum), cây ký chủ (các giống ngô lai thương phẩm) và điều kiện môi trường sinh thái (tiểu khí hậu đồng ruộng, ẩm độ, nhiệt độ, chế độ canh tác).
• Lý thuyết dịch tễ học bệnh cây của Vanderplank: Đánh giá sự tích lũy và lây lan nguồn bệnh qua các chu kỳ sinh sản vô tính ngắn ngày (từ 3 đến 5 ngày đối với nấm đốm lá nhỏ và 7 đến 12 ngày đối với nấm đốm lá lớn) cũng như khả năng lưu tồn qua mùa vụ trên tàn dư hữu cơ.
• Cơ chế kiểm soát sinh học vi sinh vật: Ứng dụng nguyên lý cạnh tranh không gian sống, dinh dưỡng, cơ chế ký sinh và sinh tổng hợp các hợp chất kháng sinh tự nhiên, lipopeptide từ vi khuẩn Bacillus subtilis và nấm Trichoderma viride để kìm hãm sự phát triển của khuẩn ty nấm gây bệnh.

Các khái niệm chuyên ngành trung tâm được sử dụng xuyên suốt luận văn bao gồm: Tỷ lệ bệnh (TLB%), Chỉ số bệnh (CSB%), Hiệu lực ức chế sinh học (HLƯC%), Thời kỳ tiềm dục của vết bệnh, và tính mẫn cảm di truyền của mô thực vật.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp điều tra dịch tễ học thực địa và phương pháp thực nghiệm sinh học trong phòng thí nghiệm:

• Nguồn dữ liệu và điều tra ngoài đồng: Thực hiện theo quy chuẩn điều tra bệnh cây của Viện Bảo vệ thực vật (1997). Cỡ mẫu điều tra đồng ruộng được xác định cố định tại 5 điểm ngẫu nhiên trên 2 đường chéo góc của mỗi ruộng thí nghiệm, mỗi điểm thu thập dữ liệu toàn bộ số lá trên 5 cây (tương đương 25 cây ngô và khoảng 300 đến 350 lá ngô được kiểm đếm chi tiết trong mỗi kỳ điều tra). Phương pháp chọn mẫu phân tầng không gian được áp dụng để so sánh giữa hai địa thế đất trong đê và ngoài đê tại 3 xã Văn Đức, Đặng Xá và Lệ Chi thuộc huyện Gia Lâm, Hà Nội. Tần suất điều tra lặp lại định kỳ 7 ngày một lần xuyên suốt từ đầu vụ đến khi thu hoạch.
• Phân lập và giám định hình thái sinh học: Thu thập mẫu bệnh điển hình ngoài tự nhiên, khử trùng bề mặt bằng cồn 70% và phân lập trên hai môi trường nhân tạo gồm môi trường thạch khoai tây glucose (PGA) và môi trường thạch khoai tây cà rốt glucose (PCGA) ở điều kiện định ôn 28°C (dung sai dao động 2°C).
• Thí nghiệm lây bệnh nhân tạo: Thực hiện trên các giống ngô LVN4 và LVN10 trồng trong chậu vại tại nhà lưới với 3 lần nhắc lại, mỗi lần nhắc lại thực hiện trên 30 vết lây nhiễm bằng kỹ thuật áp tản nấm đường kính 5 mm lên mặt lá.
• Thí nghiệm đối kháng sinh học in vitro: Bố trí theo khối ngẫu nhiên với 4 công thức xử lý thời gian tiếp xúc (đối chứng, cấy vi sinh vật đối kháng trước 24 giờ, cấy đồng thời, cấy vi sinh vật đối kháng sau 24 giờ), mỗi công thức lặp lại 3 lần trên đĩa petri chuyên dụng.

Lý do lựa chọn hệ phương pháp này nhằm đảm bảo tính đại diện thống kê cao của quần thể bệnh ngoài tự nhiên, đồng thời kiểm soát chính xác các biến số môi trường khi đánh giá tính độc lực và cơ chế đối kháng sinh học trong môi trường nhân tạo. Toàn bộ tiến trình thực nghiệm diễn ra liên tục trong 12 tháng, bao quát hai mùa vụ canh tác chính là vụ Xuân Hè và vụ Thu Đông năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa và thực nghiệm chuyên sâu đã ghi nhận những kết quả định lượng cụ thể:

• Động thái phát sinh phát triển của bệnh: Bệnh đốm lá nhỏ (Bipolaris maydis) bắt đầu xuất hiện gây hại rất sớm ngay từ giai đoạn cây con 2-3 lá, tăng nhanh ở giai đoạn 5-7 lá và đạt đỉnh điểm gây hại từ giai đoạn cây xoăn ngọn, trỗ cờ đến khi hình thành bắp non. Trong khi đó, bệnh đốm lá lớn (Exserohilum turcicum) khởi phát chậm hơn, xuất hiện từ giai đoạn 3-5 lá, phát triển mạnh ở giai đoạn 7-9 lá và đạt cao điểm gây hại tại giai đoạn trỗ cờ phun râu kéo dài đến nuôi bắp.
• Ảnh hưởng của địa thế đất đai: Ruộng ngô ở địa thế đất trong đê luôn có tỷ lệ bệnh và chỉ số bệnh cao hơn đáng kể so với đất bãi ngoài đê. Điển hình tại xã Đặng Xá trên giống ngô NK4300 vụ Xuân Hè 2017, ở kỳ điều tra cuối vụ, tỷ lệ bệnh đốm lá nhỏ tại khu vực trong đê lên tới 45,28% và chỉ số bệnh đạt 19,29%, trong khi tại khu vực ngoài đê tỷ lệ bệnh chỉ ở mức 35,36% và chỉ số bệnh đạt 12,55% (thấp hơn khoảng 9,92% về tỷ lệ bệnh). Kết quả tương tự cũng được ghi nhận tại xã Văn Đức khi tỷ lệ bệnh trong đê đạt 37,80% (chỉ số bệnh 10,67%) so với ngoài đê chỉ đạt 28,63% (chỉ số bệnh 9,19%).
• Đặc điểm sinh học và độc lực của các isolate nấm: Bào tử nấm B. maydis có dạng hình thoi cong, phình to ở giữa, màu vàng nâu đến nâu với 2-12 vách ngăn (phổ biến từ 5-8 vách ngăn). Bào tử nấm E. turcicum có hình thoi thẳng hoặc hơi cong, mang núm rốn (hylum) phẳng ở một đầu, chứa 2-9 vách ngăn (phổ biến từ 4-7 vách ngăn). Khi lây bệnh nhân tạo trên chậu vại, isolate E. turcicum-LC thể hiện độc lực mạnh nhất trên cả hai giống ngô khảo nghiệm, tạo kích thước vết bệnh trung bình lên tới 39,90 x 15,27 mm trên giống LVN4 và 41,97 x 16,73 mm trên giống LVN10 sau 9 ngày lây nhiễm.
• Hiệu lực ức chế của vi sinh vật đối kháng: Chế phẩm nấm Trichoderma viride và hai chủng vi khuẩn Bacillus subtilis (ký hiệu Bs-G và Bs-O) thể hiện hiệu lực đối kháng tối đa khi được nuôi cấy trước nấm gây bệnh 24 giờ, tạo ra vành ức chế rõ rệt kìm hãm sự phát triển của sợi nấm và ngăn chặn hoàn toàn khả năng hình thành bào tử phân sinh mới.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch rõ nét về mức độ phát sinh nấm bệnh giữa hai địa thế đất đai được giải thích bởi đặc điểm tiểu khí hậu và chế độ tiêu thoát nước. Khu vực trong đê có địa hình trũng thấp, độ ẩm không khí duy trì ở mức cao và thời gian đọng sương trên bề mặt tán lá kéo dài trên 6 giờ mỗi ngày. Đây là điều kiện sinh thái tối ưu kích thích bào tử phân sinh nảy mầm hình thành ống mầm, đĩa áp và xâm nhiễm chủ động qua khí khổng mô lá. Ngược lại, khu vực ngoài đê bãi bồi ven sông Hồng có độ thông thoáng gió cao, bề mặt lá khô nhanh sau mưa và sương sớm, từ đó làm chậm đáng kể quá trình xâm nhiễm thứ cấp của nấm bệnh.

Kết quả nghiên cứu này hoàn toàn tương đồng với các công bố quốc tế của Trung tâm Cải tạo Ngô và Lúa mì Quốc tế (CIMMYT) và các nghiên cứu bệnh học cây trồng tại Hoa Kỳ, khẳng định vai trò quyết định của độ ẩm bề mặt lá và mật độ nguồn bệnh lưu tồn đối với tốc độ bùng phát dịch bệnh đốm lá ngô.

Về phương diện trực quan hóa dữ liệu học thuật, diễn biến động thái của tỷ lệ bệnh và chỉ số bệnh xuyên suốt 15 kỳ điều tra thực địa được mô hình hóa tối ưu thông qua các biểu đồ đường (line chart) đa trục, phản ánh rõ ràng pha sinh trưởng bộc phát của nấm bệnh trùng khớp với giai đoạn sinh lý chuyển tiếp từ sinh trưởng sinh dưỡng sang sinh trưởng sinh sản của cây ngô. Bên cạnh đó, hiệu lực đối kháng vi sinh vật được tổng hợp trực quan qua các bảng ma trận so sánh kích thước đường kính tản nấm (tính bằng mm) qua các mốc theo dõi 1, 2, 3 và 4 ngày sau cấy, làm nổi bật sự suy giảm đường kính khuẩn lạc nấm bệnh khi có mặt của tác nhân sinh học đối kháng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các căn cứ khoa học và thực nghiệm thu được, đề tài đưa ra 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể nhằm quản lý bền vững bệnh đốm lá ngô:

• Chuyển đổi cơ cấu luân canh cây trồng: Áp dụng triệt để công thức luân canh lúa nước - ngô - cải bắp thay thế cho phương thức độc canh chuyên canh ngô - ngô liên tục. Việc ngập nước trong vụ lúa giúp tiêu hủy tàn dư nấm bệnh hữu hiệu, cắt đứt chu kỳ sống của nấm Bipolaris maydis và Exserohilum turcicum, giảm mật độ nguồn bệnh ban đầu trong đất xuống dưới 30% cho vụ ngô kế tiếp. Đơn vị thực hiện: Các hợp tác xã nông nghiệp và hộ nông dân; Thời gian áp dụng: Định kỳ hàng năm trong vụ Thu Đông.
• Ứng dụng chế phẩm sinh học đối kháng sớm: Đưa chế phẩm sinh học chứa nấm Trichoderma viride hoặc vi khuẩn Bacillus subtilis vào quy trình xử lý hạt giống trước khi gieo và phun phòng ngừa sinh học tại hai thời điểm xung yếu: giai đoạn cây con 2-3 lá và giai đoạn trước trỗ cờ 14 ngày. Mục tiêu kỹ thuật nhằm duy trì hiệu lực ức chế nấm bệnh ngoài đồng đạt từ 40% đến 50%, hạn chế tối đa việc sử dụng hóa chất độc hại. Đơn vị thực hiện: Cán bộ khuyến nông cơ sở phối hợp cùng nông dân; Thời gian áp dụng: Đầu mỗi chu kỳ mùa vụ.
• Tối ưu hóa mật độ và bố trí giống theo tiểu vùng sinh thái: Lựa chọn các giống ngô lai có sức chống chịu cao (như nhóm giống HN88, LVN4) bố trí cho các chân đất trũng thấp trong đê thường xuyên có ẩm độ cao. Duy trì mật độ gieo trồng hợp lý khoảng 5,5 đến 6,0 vạn cây/ha kết hợp tỉa bỏ lá già sát gốc ở giai đoạn 7-9 lá để tạo độ thông thoáng tán, hạ thấp ẩm độ vi khí hậu tầng dưới. Đơn vị thực hiện: Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cấp huyện; Thời gian áp dụng: Trước kỳ gieo hạt 15 ngày.
• Vệ sinh đồng ruộng và xử lý tàn dư sau thu hoạch: Tiến hành thu gom sạch tàn dư thân lá bệnh sau mỗi vụ thu hoạch, thực hiện cày lật đất sâu từ 20 đến 25 cm để chôn vùi triệt để nguồn nấm bệnh, làm mất khả năng hình thành bào tử phân sinh phát tán qua gió sang vụ sau. Đơn vị thực hiện: Hộ nông dân canh tác; Thời gian áp dụng: Thực hiện ngay sau khi thu hoạch trong khung thời gian từ 7 đến 10 ngày.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị học thuật chuyên sâu và tính ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích đối với các nhóm đối tượng sau:

• Học viên cao học, sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Bảo vệ thực vật, Nông học, Công nghệ sinh học nông nghiệp: Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận dịch tễ học bệnh cây, quy trình phân lập nấm ký sinh chuyên khoa, kỹ thuật lây bệnh nhân tạo trên cây trồng trong chậu vại và các bước đánh giá tương tác vi sinh vật đối kháng in vitro.
• Cán bộ kỹ thuật tại Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Trạm Khuyến nông các tỉnh, thành phố: Nguồn dữ liệu thực nghiệm giá trị giúp xây dựng các bản tin dự tính dự báo thời điểm phát sinh cao điểm của bệnh đốm lá ngô và thiết kế các tài liệu tập huấn chuyển giao kỹ thuật quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) cho địa phương.
• Doanh nghiệp sản xuất giống cây trồng và chế phẩm sinh học nông nghiệp: Cung cấp các luận cứ khoa học về tính kháng nhiễm của các dòng giống ngô lai thương phẩm, đồng thời mở ra triển vọng khai thác ứng dụng các chủng vi khuẩn Bacillus subtilis và nấm Trichoderma viride trong quy trình công nghệ sản xuất thuốc bảo vệ thực vật sinh học thế hệ mới.
• Các hợp tác xã nông nghiệp, chủ trang trại và hộ nông dân chuyên canh ngô: Giúp người sản xuất hiểu rõ cơ chế lây lan nguồn bệnh, từ đó chủ động lựa chọn thời vụ gieo trồng, địa thế đất canh tác, áp dụng công thức luân canh hợp lý nhằm bảo vệ mùa màng và tối đa hóa hiệu quả kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

• Bệnh đốm lá lớn và bệnh đốm lá nhỏ hại ngô phân biệt với nhau như thế nào qua triệu chứng ngoài đồng ruộng? Bệnh đốm lá nhỏ (Bipolaris maydis) hình thành các vết bệnh nhỏ hình chữ nhật dài khoảng 2-3 cm, bị giới hạn bởi các gân lá, tập trung nhiều ở tầng lá thấp từ giai đoạn 2-3 lá. Ngược lại, bệnh đốm lá lớn (Exserohilum turcicum) tạo ra các vết bệnh hình thoi dài hoặc hình bầu dục kích thước lớn từ 4 đến 20 cm, màu xám xanh đến xám nâu, có xu hướng liên kết làm cháy toàn bộ phiến lá ở giai đoạn ngô trỗ cờ.

• Vì sao ruộng ngô trồng ở địa thế trong đê lại nhiễm bệnh đốm lá nặng hơn so với ngoài đê? Khu vực đất trong đê thường có địa hình trũng, khả năng thoát nước chậm và kém thông thoáng gió, làm cho độ ẩm không khí duy trì cao và sương đọng trên mặt lá kéo dài trên 6 giờ. Điều kiện vi khí hậu ẩm ướt này kích thích bào tử nấm B. maydis và E. turcicum nảy mầm nhanh và xâm nhiễm thuận lợi vào mô lá so với đất bãi ngoài đê thoáng gió.

• Thời điểm nào cây ngô mẫn cảm nhất với sự gây hại của hai loài nấm bệnh đốm lá? Cây ngô mẫn cảm và dễ bị tổn thất năng suất nặng nề nhất trong khoảng thời gian 14 ngày trước khi trỗ cờ và 21 ngày sau khi trỗ cờ phun râu. Trong giai đoạn này, nấm bệnh tấn công trực tiếp vào bộ lá công năng (đặc biệt là lá số 8 và số 9 xung quanh bắp), làm giảm nghiêm trọng diện tích quang hợp và hạn chế quá trình tích lũy chất khô vào hạt.

• Chế phẩm sinh học Trichoderma viride và Bacillus subtilis phát huy hiệu lực ức chế nấm bệnh cao nhất khi nào? Thực nghiệm khoa học chứng minh hiệu lực đối kháng đạt mức tối đa khi vi sinh vật đối kháng có mặt trước nấm gây bệnh 24 giờ. Khi đó, Trichoderma viride và Bacillus subtilis kịp thời thiết lập quần thể ưu thế, cạnh tranh triệt để dinh dưỡng, tiết kháng sinh ức chế và bao vây ngăn chặn sự nảy mầm của bào tử nấm gây bệnh.

• Biện pháp luân canh cây trồng có vai trò như thế nào trong việc cắt đứt nguồn bệnh đốm lá ngô? Nấm gây bệnh đốm lá bảo tồn nguồn bệnh dưới dạng sợi nấm và bào tử trên tàn dư thực vật. Khi luân canh ngô với lúa nước, điều kiện ngập nước yếm khí trong vụ lúa sẽ làm phân hủy nhanh tàn dư hữu cơ và tiêu diệt đến hơn 70% mầm mống nấm bệnh lưu tồn, giúp giảm rõ rệt áp lực bệnh cho vụ ngô kế tiếp so với độc canh ngô liên tục.

Kết luận

• Luận văn đã xác định rõ quy luật phát sinh gây hại của bệnh đốm lá nhỏ bắt đầu từ giai đoạn 2-3 lá và đốm lá lớn từ giai đoạn 3-5 lá, cả hai đạt đỉnh điểm gây hại từ giai đoạn cây xoăn ngọn - trỗ cờ đến hình thành bắp non tại các vùng trồng ngô huyện Gia Lâm, Hà Nội.
• Đánh giá định lượng tác động của yếu tố địa thế đất đai, ghi nhận khu vực trong đê có tỷ lệ bệnh đốm lá nhỏ lên tới 45,28% và chỉ số bệnh 19,29%, cao hơn rõ rệt so với khu vực ngoài đê (tỷ lệ bệnh 35,36% và chỉ số bệnh 12,55%).
• Giám định thành công đặc điểm hình thái học của nấm Bipolaris maydis (bào tử cong 2-12 vách ngăn) và nấm Exserohilum turcicum (bào tử thẳng mang hylum phẳng 2-9 vách ngăn), đồng thời xác định isolate E. turcicum-LC có độc lực gây bệnh cao nhất với vết bệnh nhân tạo đạt 41,97 x 16,73 mm trên giống LVN10.
• Chứng minh hiệu lực đối kháng sinh học vượt trội của nấm Trichoderma viride và vi khuẩn Bacillus subtilis khi được xử lý phòng ngừa trước 24 giờ trên môi trường nhân tạo, mở ra hướng đi triển vọng trong bảo vệ thực vật sinh học.
• Khẳng định hiệu quả kiểm soát bệnh của các biện pháp kỹ thuật canh tác tổng hợp gồm luân canh lúa - ngô, chọn giống chống chịu, bố trí mật độ hợp lý và vệ sinh đồng ruộng sau thu hoạch.

Kế hoạch nghiên cứu tiếp theo cần tập trung mở rộng khảo nghiệm hiệu lực của các chế phẩm sinh học Trichoderma viride và Bacillus subtilis trên quy mô đồng ruộng diện rộng trong khung thời gian từ 6 đến 12 tháng tới, nhằm hoàn thiện quy trình phòng trừ sinh học đạt chuẩn cho các vùng sản xuất ngô hàng hóa. Các nhà khoa học, cán bộ khuyến nông và người trồng ngô cần chủ động áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật nêu trên để bảo vệ năng suất mùa vụ và phát triển nền nông nghiệp an toàn, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ HỒNG GIANG NGHIÊN CỨU BỆNH ĐỐM LÁ LỚN (EXSEROHILUM TURCICUM) VÀ BỆNH ĐỐM LÁ NHỎ (BIPOLARIS MAYDIS) HẠI NGÔ TẠI HÀ NỘI Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật Mã số: 8620112 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đỗ Tấn Dũng NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả được trình bày trong luận văn là trung thực, khách qan và chưa từng dung để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hồng Giang i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS. Đỗ Tấn Dũng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian, tạo điều kiện, động vên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Bệnh cây, Khoa Nông Học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức trung tâm Bảo vệ thực vật phía Bắc đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn.

Xin chân thành cảm ơn các bạn sinh viên khóa 58 và 59 đang thực hiện đề tài tốt nghiệp tại bộ môn bệnh cây, khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam cùng gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hồng Giang ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng. vii Danh mục đồ thị. ix Danh mục hình. xi Trích yếu luận văn.

xiii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu.

Những nghiên cứu ngoài nước. Những nghiên cứu về bệnh đốm lá nhỏ (Bipolaris maydis). Những nghiên cứu về bệnh đốm lá lớn (Exserohilum turcicum). Những nghiên cứu về vi sinh vật đối kháng.

Những nghiên cứu trong nước. Vật liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng, vật liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra ngoài đồng. Phương pháp điều tra ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái kỹ thuật đến sự phát sinh phát triển của bệnh đốm lá lớn và bệnh đốm lá nhỏ. Phương pháp phân ly nuôi cấy nấm gây bệnh đốm lá lớn và đốm lá nhỏ hại ngô.

Nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường đến sự phát triển của nấm Exserohilum turcicum và Bipolaris maydis. Đánh giá tính gây bệnh của các isolate nấm Exserohilum turcicum, Bipolaris maydis trên một số giống ngô trồng trong điều kiện chậu vại. Khảo sát hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma viride đối với nấm gây bệnh đốm lá lớn và nấm gây bệnh đốm lá nhỏ hại ngô. Khảo sát hiệu lực đối kháng của vi khuẩn Bacillus subtilis đối với nấm gây bệnh đốm lá lớn và nấm gây bệnh đốm lá nhỏ hại ngô.

Các chỉ tiêu theo dõi, đánh giá. Kết quả và thảo luận. Điều tra ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái kỹ thuật đến bệnh đốm lá nhỏ hại ngô tại một số xã của huyện Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Điều tra ảnh hưởng của giống ngô đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô vụ xuân hè năm 2017 tại một số xã tại Gia Lâm, Hà Nội. Điều tra ảnh hưởng của thời vụ đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống HN88 tại Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của công thức luân canh đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô vụ Thu Đông 2017 tại Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội. Điều tra ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái kỹ thuật đến bệnh đốm lá lớn hại ngô tại một số xã của huyện Gia Lâm, Hà Nội.

Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của giống ngô đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô vụ Xuân hè năm 2017 tại một số xã tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của thời vụ đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô trên giống HN88 tại xã Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của công thức luân canh đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô vụ Thu Đông 2017 tại Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội.

Nghiên cứu một số đặc điểm hình thái, đặc tính sinh học của nấm Bipolaris maydis và Exserohilum turcicumn. Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của các loài nấm đốm lá hại ngô. Khảo sát tính gây bệnh của nấm Bipolaris maydis và nấm Exserohilum turcicum trên một số giống ngô trong điều kiện chậu vại. Khảo sát hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma viride với nấm Bipolaris maydis và nấm E.

turcicum trên môi trường nhân tạo. Khảo sát hiệu lực ức chế của vi khuẩn Bacillus subtilis với nấm Bipolaris maydis và nấm E. turcicum trên môi trường nhân tạo. Kết luận và kiến nghị.

76 Tài liệu tham khảo. 82 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CD Chiều dài CR Chiều rộng CSB% Chỉ số bệnh CT Công thức HLƯC% Hiệu lực ức chế KTVB Kích thước vết bệnh NXB Nhà xuất bản PCGA Potato Carrot Glucose Agar PGA Potato Glucose Agar TLB% Tỷ lệ bệnh TLPB% Tỷ lệ phát bệnh vi DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại xã Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội.

Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại xã Lệ Chi, Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của giống ngô HN88 và LVN4 đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô vụ xuân hè năm 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của thời vụ đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống HN88 tại Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của công thức luân canh đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô vụ Thu Đông 2017 tại Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội.

Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại xã Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại xã Lệ Chi, Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của giống ngô HN88 và LVN4 đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô vụ Xuân hè năm 2017 tại một số xã tại Gia Lâm, Hà Nội.

Ảnh hưởng của thời vụ đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô trên giống HN88 tại xã Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của công thức luân canh đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá lớn hại ngô vụ Thu Đông 2017 tại Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội. Đặc điểm hình thái, sinh học của các isolate nấm E. maydis gây bệnh đốm lá ngô.

Ảnh hưởng của môi trường đến sự phát triển của nấm B. Ảnh hưởng của môi trường đến sự phát triển của nấm E. Khảo sát tính gây bệnh của nấm Bipolaris maydis trên một số giống ngô trong điều kiện chậu vại. Đánh giá tính gây bệnh của nấm E.

turcicum trên một số giống ngô trong điều kiện chậu vại. Khảo sát hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma viride với một số isolate nấm Bipolaris maydis trên môi trường nhân tạo. Khảo sát hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma viride với một số isolate nấm Exserohilum turcicum trên môi trường nhân tạo. Khảo sát hiệu lực ức chế của vi khuẩn Bacillus subtilis (Bs-G) với một số isolate nấm Bipolaris maydis trên môi trường nhân.

Khảo sát hiệu lực ức chế của vi khuẩn đối kháng B. subtilis (Bs-O) với một số isolate nấm Bipolaris maydis. Khảo sát hiệu lực ức chế của vi khuẩn Bacillus subtilis (Bs-G) với một số isolate nấm E. turcicum trên môi trường nhân tạo.

Khảo sát hiệu lực ức chế của vi khuẩn B. subtilis (Bs-O) với một số isolate nấm Exserohilum turcicum. 73 viii DANH MỤC ĐỒ THỊ Đồ thị 4. Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội.

Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại xã Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của địa thế đất đai đến sự phát sinh phát triển bệnh đốm lá nhỏ hại ngô trên giống NK4300 vụ xuân hè năm 2017 tại xã Lệ Chi, Gia Lâm, Hà Nội .