Mở đầu Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 2: Thực trạng quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT khu vùc huyÖn Kinh M«n, tØnh H¶i D-¬ng. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT khu vùc huyÖn Kinh M«n, tØnh H¶i D-¬ng. Kết luận và khuyến nghị.
Tài liệu tham khảo. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƢỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Từ đời xưa đến nay các nền giáo dục và nhà trường đạt đến giá trị đích thực và chân chính đều phải quán triệt sự khoan dung, sự thân thiện. “Khoan dung, thân thiện” phải là cốt lõi của giáo dục, của nhà trường, của sự dạy học tu dưỡng.
Aristoste từng nói đến quan hệ thầy trò là quan hệ tình bạn đạo đức. Einstein nói đến mục tiêu của dạy học là truyền cho người học “ý thức sống động về cái gì là đẹp và cái gì là thiện” Hồ Chí Minh - Anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới, nhà giáo dục vĩ đại của dân tộc ta nhấn mạnh: “mỗi con người đều có cái thiện và cái ác ở trong lòng. Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu mất dần đi…”. Chính vì vậy, xây dựng trường học thân thiện là tạo ra một trường giáo dục (cả về vật chất và tinh thần) an toàn, bình đẳng, tạo hứng thú cho HS trong học tập, góp phần đảm bảo quyền được đi học cho mọi người , nâng cao chất lượng giáo dục trên cơ sở tập trung mọi nỗ lực của nhà trường vì người học, với các mối quan tâm thể hiện tháí độ thân thiện và tinh thần dân chủ.
Trong môi trường học thân thiện, trẻ em sẽ cảm nhận được sự thoải mái khi việc học của mình vừa gắn với kiến thức trong sách vở, vừa thông qua sự thâm nhập, trải nghiệm của chính bản thân trong các hoạt động ngoại khoá, trong các trò chơi dân gian, các hoạt động tập thể vui mà học. Như thế mỗi ngày trẻ em đến trường là một ngày vui. Trường học thân thiện gắn bó chặt chẽ với việc phát huy tính tích cực của HS. Trong môi trường phát triển toàn diện đó, HS học tập hứng thú, chủ động tìm hiểu kiến thức dưới sự dìu dắt của người thầy, gắn chặt giữa học và hành, biết thư giãn khoa học, rèn luyện 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kỹ năng và phương pháp học tập, trong đó những yếu tố hết sức quan trọng là khả năng tự tìm hiểu, khám phá, sáng tạo.
Trường học thân thiện là một mô hình trường học do Quỹ nhi đồng liên hợp quốc (UNICEF) đề xướng xây dựng và triển khai từ vài thập kỷ nay ở nhiều nước trên thế giới trong bối cảnh tăng cường vận động các quốc gia thực hiện tốt Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em và thực hiện Tuyên ngôn giáo dục cho mọi người thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ. Thuật ngữ hệ thống giáo dục thân thiện và trường học thân thiện cho trẻ xuất hiện trên diễn đàn của UNICEF từ năm 1999. Từ đó có nhiều bài viết, nhiều hội thảo cho chủ đề này đều xuất phát từ “Công ước quyền trẻ em”, “Tuyên ngôn giáo dục cho mọi người” và “Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ”. Chúng thống nhất trong khung phương pháp luận như sau: “Trường học thân thiện tiếp cận trên cơ sở tôn trọng quyền trẻ em, đảm bảo cho HS khoẻ mạnh, hài lòng với việc học tập, được các giáo viên nhiệt tình dạy dỗ cùng với sự hỗ trợ của gia đình và cộng đồng để các em có thể phát triển hết tiềm năng của mình trong một môi trường an toàn và đầy đủ dinh dưỡng.
Trường học thân thiện thực hiện giáo dục theo tính tổng thể về chất lượng. Yếu tố thân thiện trong trường học thể hiện ở việc động viên, khuyến khích HS, GV và các đối tượng liên quan tham gia xây dựng môi trường giáo dục với tình thương yêu và trách nhiệm nhằm đạt được các mục tiêu giáo dục của nhà trường”. Giáo dục Việt Nam tiếp cận vấn đề trường học thân thiện từ sự bắt nhập với ý tưởng của thế giới và xuất phát từ chính vấn đề của sự nghiệp đổi mới giáo dục của đất nước. Ngày 22/7/2008 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra chỉ thị số 40 về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phong trào thi đua này đặt trên nền tảng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” và cuộc vận động “mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”. Phong trào thi đua này ở Việt Nam không chỉ giới hạn ở riêng các trường phổ thông mà là cho toàn ngành. Trong bức thư gửi các thầy giáo, cô giáo, cán bộ công nhân viên chức ngành giáo dục, các bậc cha mẹ, các học sinh sinh viên cả nước nhân dịp khai giảng năm học mới 2008-2009 Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết - người đứng đầu Nhà nước Việt Nam đã khẳng định những công việc trọng tâm của ngành “đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Đổi mới quản lý tài chính và triển khai phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Tư tưởng phát triển nhà trường Việt Nam theo lý tưởng thân thiện đã được lãnh tụ của nhân dân Việt Nam - Bác Hồ kính yêu nói từ những năm đầu thập niên 40, thế kỷ trước. Năm 1941, nói chuyện với nhóm cán bộ giáo dục tại Pắcbó trong chiến khu (khi đó đã hình thành các lớp học của giáo dục cách mạng), Bác Hồ căn dặn “Làm thầy thì phải hiểu trò, các chú lên lớp mà cứ thao thao bất tuyệt chuyện trong nước và trên thế giới thì không ai hiểu cặn kẽ đâu. Ở đây già có, trẻ có ta phải tìm ra nội dung phương pháp thích hợp, dạy cái gì cho thiết thực dễ hiểu”. Sau này năm 1955, Người nói đến vấn đề “dân chủ trong nhà trường”, nền tảng để có được trường học thân thiện theo cách diễn đạt ngày nay.
Người dạy “Trong trường cần có dân chủ. Đối với mọi vấn đề thầy trò cùng nhau thảo luận, ai có ý kiến gì đều thật thà phát biểu. Điều gì chưa thông suốt thì hỏi lại cho thông suốt. Dân chủ nhưng trò phải kính thày, thày phải quý trò chứ không phải “cá đối bằng đầu”.
Đồng thời thầy và trò cần giúp đỡ những anh chị em phục vụ cho nhà trường. Các anh chị em nhân viên thì nên thi đua sao cho cơm lành canh ngon để học sinh ăn no học tốt”. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ năm học 2000-2001 nhiều dự án cho một môi trường GD thân thiện đã được triển khai thực hiện, như dự án trường Tiểu học bạn hữu, Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS; Mô hình trường THCS thân thiện… Các chương trình xây dựng CSVC trường học như chương trình kiên cố hoá trường lớp học, xây dựng trường chuẩn quốc gia; cuộc vận động hai không với bốn nội dung trong đó nhấn mạnh yêu cầu “mỗi thầy cô giáo là một tấm gương về đạo đức, tự học, sáng tạo” do Bộ GD&ĐT phát động và triển khai đã tạo nên một bước ngoặt quan trọng trong quá trình đổi mới giáo dục, góp phần lập lại trật tự, nền nếp, kỷ cương và nâng cao chất lượng giáo dục. Đây chính là cơ sở để chúng ta tiếp tục đẩy lên thành một phong trào rộng khắp trong toàn ngành về xây dựng trường học thân thiện, với mục đích đạt được là học sinh yêu trường, coi trường học thật sự là gần gũi, thân thiết, an toàn, hạnh phúc, học sinh ham muốn học tập, “mỗi ngày đến trường là một ngày vui”.
Tại các trường THPT huyÖn Kinh M«n mặc dù các Hiệu trưởng rất quan tâm, đã coi vấn đề này là quan trọng và cần thiết, nhưng lại chưa có những đề xuất các giải pháp hiệu quả, cụ thể phù hợp với điều kiện thực tế ở từng trường, việc triển khai phong trào còn gặp nhiều lúng túng. Chính vì vậy, chúng tôi cho rằng việc nghiên cứu, áp dụng những biện pháp cụ thể của Hiệu trưởng nhằm xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực ở các trường THPT là rất cần thiết, góp phần tích cực thúc đẩy sự phát triển giáo dục của huyÖn Kinh M«n nói riêng và của tỉnh H¶i D-¬ng nói chung. Một số khái niệm công cụ nghiên cứu đề tài 1. Nhà trường Từ cội nguồn lịch sử, người ta đã đưa ra định nghĩa về nhà trường như sau: “Nhà trường là một thiết chế chuyên biệt của xã hội, thực hiện chức năng kiến tạo các kinh nghiệm XH cần thiết cho một nhóm dân cư nhất định của XH đó.
Nhà trường được tổ chức sao cho việc kiến tạo kinh nghiệm XH nói 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trên đạt được các mục tiêu mà XH đó đặt ra cho nhóm dân cư được huy động vào sự kiến tạo này một cách tối ưu theo quan niệm của XH”. [23] Quá trình sư phạm là quá trình kiến tạo các điều kiện và cơ hội cá thể người lĩnh hội, chiếm lĩnh kinh nghiệm XH, thực hiện việc xã hội hoá nhân cách của mình. Nhà trường thực hiện chức năng kiến tạo các kinh nghiệm XH thông qua quá trình sư phạm hay nói cách khác, nhà trường là thiết chế chủ yếu để thực hiện quá trình sư phạm. Trong bối cảnh hiện đại, nhà trường được thừa nhận rộng rãi như một thiết chế chuyên biệt của XH để giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ thành những công dân hữu ích cho tương lai.
Thiết chế đó có mục đích rõ ràng, có tổ chức chặt chẽ, được cung ứng các nguồn lực cần thiết cho việc thực hiện chức năng của mình mà không có một thiết chế nào có thể thay thế được. Những nhiệm vụ của nhà trường cũng được đề cập đến từ nhiều khía cạnh khác nhau. Bản chất nhân văn của nhà trường đã được khẳng định bởi tính mục đích cũng như cách thức vận hành của nó và một điều được khẳng định nữa là: Khi nhà trường thực hiện chức năng giáo dục trong một xã hội cụ thể, bản sắc văn hoá dân tộc in ấn sâu đậm trong toàn thể hoạt động của nhà trường.