Luận Văn Thạc Sĩ Về Vấn Đề Dẫn Độ Trong Pháp Luật Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls vấn đề dẫn độ trong pháp luật việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Đào Thị Hà
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Ngọc Chí
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Vấn Đề Dẫn Độ Trong Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Phần mở đầu
• 1. CHƯƠNG 1: Những vấn đề chung về dẫn độ
• 1.1. Khái luận chung về dẫn độ
• 1.2. Khái niệm và lịch sử hình thành dẫn độ
• 1.3. Mục đích của dẫn độ
• 1.4. Phân biệt dẫn độ với chuyển giao phạm nhân quốc tế
• 1.5. Cơ sở của việc dẫn độ
• 1.6. Quan hệ thân thiện giữa các quốc gia
• 1.7. Nguyên tắc của dẫn độ
• 1.8. Nguyên tắc không dẫn độ công dân của mình
• 1.9. Nguyên tắc tội phạm kép
• 1.10. Một người không thể bị dẫn độ nếu hành vi phạm tội của anh ta là tội phạm chính trị
• 1.11. Pháp luật châu Âu về dẫn độ
• 1.11.1. Trước khi có Công ước châu Âu năm 1957
• 1.11.2. Công ước châu Âu năm 1957
• 1.11.3. Sau khi có Công ước châu Âu năm 1957
• 2. CHƯƠNG 2: Quy định của pháp luật Việt Nam về dẫn độ
• 2.1. Lịch sử phát triển của pháp luật Việt Nam về dẫn độ
• 2.2. Từ năm 2003 đến nay
• 2.3. Những quy định của pháp luật Việt Nam về dẫn độ
• 2.4. Thủ tục dẫn độ
• 2.5. Các quy định đặc biệt liên quan đến thủ tục dẫn độ
• 2.6. Giới hạn truy cứu trách nhiệm hình sự
• 2.7. Các trường hợp từ chối dẫn độ
• 3. CHƯƠNG 3: Thực trạng dẫn độ ở Việt Nam - Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động dẫn độ ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
• 3.1. Thực trạng dẫn độ ở Việt Nam trong thời gian gần đây
• 3.2. Nguyên nhân hạn chế hiệu quả của hoạt động dẫn độ ở Việt Nam
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động dẫn độ ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
• 3.3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật trong nước về dẫn độ
• 3.3.2. Tăng cường quan hệ hợp tác quốc tế về dẫn độ
• 3.3.3. Tổ chức thực hiện

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vấn Đề Dẫn Độ Trong Pháp Luật Việt Nam

Vấn đề dẫn độ trong pháp luật Việt Nam đang trở thành một chủ đề nóng hổi trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự gia tăng của tội phạm xuyên quốc gia. Dẫn độ không chỉ là một quy trình pháp lý mà còn là một phần quan trọng trong việc hợp tác quốc tế nhằm chống lại tội phạm. Việc hiểu rõ về khái niệm, lịch sử và mục đích của dẫn độ là rất cần thiết để có cái nhìn tổng quan về vấn đề này.

1.1. Khái Niệm và Lịch Sử Hình Thành Dẫn Độ

Dẫn độ là quá trình mà một quốc gia giao nộp một cá nhân bị truy nã cho một quốc gia khác. Lịch sử hình thành dẫn độ có thể được truy ngược về các hiệp định quốc tế từ thời kỳ cổ đại, khi các quốc gia đã nhận ra sự cần thiết phải hợp tác trong việc truy bắt tội phạm.

1.2. Mục Đích và Ý Nghĩa Của Dẫn Độ

Mục đích chính của dẫn độ là đảm bảo rằng những người phạm tội không thể trốn tránh trách nhiệm pháp lý bằng cách di chuyển giữa các quốc gia. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của các quốc gia mà còn bảo vệ quyền lợi của nạn nhân và xã hội.

II. Những Vấn Đề và Thách Thức Liên Quan Đến Dẫn Độ

Mặc dù dẫn độ có nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong quá trình thực hiện. Các quy định pháp lý không đồng nhất giữa các quốc gia, sự khác biệt về hệ thống pháp luật và các nguyên tắc nhân quyền có thể gây khó khăn cho việc thực hiện dẫn độ.

2.1. Các Quy Định Pháp Luật Khác Nhau

Mỗi quốc gia có những quy định pháp luật riêng về dẫn độ, điều này có thể dẫn đến sự không nhất quán trong việc thực hiện. Ví dụ, một số quốc gia có thể từ chối dẫn độ công dân của mình, trong khi những quốc gia khác lại không có quy định này.

2.2. Nguyên Tắc Không Dẫn Độ Công Dân Của Mình

Nguyên tắc này được áp dụng rộng rãi và là một trong những lý do chính khiến nhiều quốc gia từ chối yêu cầu dẫn độ. Điều này đặt ra thách thức lớn cho việc hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

III. Phương Pháp và Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Dẫn Độ

Để nâng cao hiệu quả của hoạt động dẫn độ, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải thiện quy trình pháp lý, tăng cường hợp tác quốc tế và nâng cao nhận thức về vấn đề này là rất quan trọng.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Pháp Lý

Cần có sự đồng bộ trong quy trình pháp lý giữa các quốc gia để đảm bảo rằng việc dẫn độ diễn ra một cách nhanh chóng và hiệu quả. Điều này bao gồm việc thống nhất các quy định và thủ tục liên quan đến dẫn độ.

3.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế

Hợp tác quốc tế là yếu tố then chốt trong việc thực hiện dẫn độ. Các quốc gia cần thiết lập các hiệp định song phương và đa phương để tạo điều kiện thuận lợi cho việc dẫn độ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Dẫn Độ

Việc nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn về dẫn độ trong pháp luật Việt Nam đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc thực hiện dẫn độ không chỉ giúp giải quyết các vụ án hình sự mà còn góp phần nâng cao uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

4.1. Thực Trạng Dẫn Độ Ở Việt Nam

Thực trạng dẫn độ ở Việt Nam cho thấy rằng mặc dù đã có những tiến bộ, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Các vụ dẫn độ thường gặp khó khăn trong việc thu thập chứng cứ và phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu và Kiến Nghị

Nghiên cứu về dẫn độ đã chỉ ra rằng cần có những kiến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động này. Các kiến nghị bao gồm việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường đào tạo cho các cán bộ thực thi pháp luật.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Vấn Đề Dẫn Độ

Vấn đề dẫn độ trong pháp luật Việt Nam đang ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa. Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả của hoạt động dẫn độ, từ đó góp phần vào việc chống lại tội phạm xuyên quốc gia.

5.1. Tương Lai Của Dẫn Độ Trong Pháp Luật Việt Nam

Tương lai của dẫn độ trong pháp luật Việt Nam phụ thuộc vào khả năng cải cách và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Việc tăng cường hợp tác quốc tế cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện dẫn độ.

5.2. Những Thách Thức Cần Đối Mặt

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các quốc gia cần phải làm việc cùng nhau để giải quyết những vấn đề này nhằm đảm bảo rằng dẫn độ được thực hiện một cách hiệu quả và công bằng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự bùng nổ của công nghệ thông tin, tình hình tội phạm xuyên quốc gia ngày càng gia tăng phức tạp. Ước tính có khoảng hơn 70% các vụ án hình sự nghiêm trọng có yếu tố nước ngoài đòi hỏi sự hợp tác tư pháp quốc tế liên biên giới. Khi quyền lực tài phán của cảnh sát điều tra phải dừng lại ở đường biên giới quốc gia, chế định dẫn độ tội phạm trở thành công cụ pháp lý tối quan trọng để ngăn chặn tình trạng tội phạm tẩu thoát ra nước ngoài nhằm trốn tránh trách nhiệm pháp lý.

Thực tiễn pháp lý Việt Nam giai đoạn trước năm 2006 cho thấy công tác nghiên cứu và lập pháp về dẫn độ còn nhiều bất cập. Các quy định về dẫn độ chủ yếu nằm rải rác trong hơn 15 Hiệp định tương trợ tư pháp song phương ký kết từ những năm 1980 và Phần VIII Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003. Tuy nhiên, các quy định này mới dừng lại ở mức độ khái quát, thiếu vắng các văn bản hướng dẫn thi hành và chưa được nội luật hóa đồng bộ. Tình trạng này khiến hoạt động dẫn độ tại Việt Nam còn mang tính hình thức, làm giảm hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức quốc tế.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về dẫn độ, phân tích sâu sắc các chuẩn mực pháp luật quốc tế và thực trạng pháp luật Việt Nam. Trên cơ sở đối chiếu kinh nghiệm từ Công ước châu Âu năm 1957, Hiệp định mẫu của Liên Hợp Quốc năm 1980 và Hiệp định dẫn độ Việt Nam - Hàn Quốc, luận văn đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện thể chế. Mục tiêu cụ thể là nâng cao hiệu lực thi hành các yêu cầu tương trợ tư pháp, phấn đấu gia tăng tỷ lệ xử lý thành công các hồ sơ yêu cầu dẫn độ lên khoảng 35% đến 40% trong các giai đoạn hợp tác quốc tế tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 3 nền tảng lý thuyết cốt lõi trong khoa học pháp lý quốc tế:

Thứ nhất, Lý thuyết về Chủ quyền quốc gia và Thẩm quyền tài phán lãnh thổ. Lý thuyết này luận giải ranh giới thực thi quyền lực tư pháp của mỗi nhà nước, khẳng định dẫn độ là hình thức tương trợ phái sinh giúp quốc gia thực thi quyền tài phán mà không xâm phạm chủ quyền của nước khác.

Thứ hai, Lý thuyết Hợp tác tư pháp hình sự quốc tế gắn liền với nguyên tắc Có đi có lại (Reciprocity). Khi chưa có điều ước quốc tế ràng buộc, thiện chí hợp tác và sự cam kết đối đẳng giữa các chính phủ là cơ sở then chốt để xử lý tội phạm bỏ trốn.

Thứ ba, Lý thuyết Bảo vệ quyền con người trong tư pháp hình sự. Quá trình dẫn độ phải bảo đảm tính nhân đạo, loại trừ tra tấn, bảo vệ người bị yêu cầu dẫn độ trước sự truy bức không chính đáng.

Các khái niệm chính yếu được chuẩn hóa gồm: Chế định dẫn độ, Nguyên tắc tội phạm kép (Dual Criminality), Nguyên tắc không dẫn độ công dân của mình, Nguyên tắc loại trừ tội phạm chính trị và quân sự, cùng nguyên tắc pháp lý bất hủ "aut tradere, aut judicare" (hoặc dẫn độ, hoặc xét xử). Luận văn làm rõ sự khác biệt giữa dẫn độ và chuyển giao phạm nhân quốc tế: dẫn độ nhằm mục đích xét xử hoặc thi hành bản án do tòa án nước yêu cầu tuyên và không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của tội phạm; trong khi chuyển giao phạm nhân mang mục đích nhân đạo nhằm cải tạo, tái hòa nhập xã hội tại quê hương và bắt buộc phải có sự đồng thuận của phạm nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được khai thác từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam, bao gồm Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Luật Quốc tịch năm 1998, Thông tư liên bộ số 139/TT-LN năm 1984 và hệ thống hơn 15 hiệp định tương trợ tư pháp song phương (với Liên Xô, Ba Lan, Tiệp Khắc, Hungary, Cuba, Mông Cổ, Nga, Belarus, Hàn Quốc). Dữ liệu quốc tế bao gồm Công ước châu Âu năm 1957 cùng 2 Nghị định thư bổ sung năm 1975 và 1978, Hiệp ước mẫu của Liên Hợp Quốc năm 1980 và các công ước quốc tế phòng chống khủng bố, hàng không dân dụng.

Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên cỡ mẫu gồm 12 hiệp định song phương tiêu biểu và 8 điều ước quốc tế đa phương. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được sử dụng nhằm bao quát đại diện cho cả hệ thống pháp luật Dân sự (Civil Law) và Thông luật (Common Law). Các phương pháp phân tích cụ thể gồm:

• Phương pháp nghiên cứu lịch sử: Lần theo dấu vết hình thành chế định dẫn độ từ hiệp ước năm 1280 trước Công nguyên giữa Ai Cập và Hittites đến thực tiễn lập pháp thế kỷ 21.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp và so sánh luật học: Bóc tách các cấu thành pháp lý, so sánh quy chuẩn quốc tế để chỉ ra các khoảng trống lập pháp tại Việt Nam.
• Phương pháp tổng kết thực tiễn: Đánh giá quá trình áp dụng nguyên tắc có đi có lại qua các vụ án điển hình.

Dữ liệu và tiến trình nghiên cứu được triển khai tập trung, phân tích sâu các mốc chuyển biến lập pháp tại Việt Nam từ năm 1984 đến năm 2006.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua quá trình nghiên cứu thực chứng và đối chiếu quy phạm, luận văn chỉ ra 4 phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, hệ thống quy định dẫn độ của Việt Nam tồn tại sự phân tán và thiếu tính hệ thống. Khoảng 85% các quy phạm về dẫn độ nằm rải rác dưới dạng một vài điều khoản ngắn gọn trong các Hiệp định tương trợ tư pháp đa lĩnh vực, chỉ có duy nhất 01 Hiệp định dẫn độ chuyên biệt song phương được ký với Hàn Quốc. Phần VIII Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 chỉ mới dừng lại ở các nguyên tắc khung, chưa có văn bản luật chuyên ngành điều chỉnh riêng biệt.

Thứ hai, có sự thiếu đồng nhất về mức hình phạt tối thiểu làm căn cứ dẫn độ giữa các hiệp định. Trong khi Công ước châu Âu năm 1957 đặt ra ngưỡng hình phạt tù tối thiểu 12 tháng để truy cứu trách nhiệm hình sự và 4 tháng để thi hành án, các hiệp định song phương của Việt Nam lại quy định phân hóa: Hiệp định với Ba Lan, Nga, Belarus quy định mức án phạt tù tối thiểu đã tuyên là 6 tháng, trong khi các hiệp định khác quy định từ 1 năm trở lên. Riêng Hiệp định Việt Nam - Hàn Quốc không quy định thời hạn tối thiểu của bản án được tuyên mà chỉ yêu cầu thời hạn chấp hành án còn lại ít nhất 6 tháng.

Thứ ba, cơ chế bắt giữ khẩn cấp và thời hạn tạm giam chờ yêu cầu dẫn độ chính thức tiềm ẩn nhiều lỗ hổng tố tụng. Thời hạn tạm giữ đối tượng để chờ hồ sơ chính thức tại các hiệp định của Việt Nam dao động từ 30 ngày đến 45 ngày. Nhiều hiệp định chưa quy định rõ thủ tục bắt giữ lại đối với đối tượng đã được trả tự do khi nước yêu cầu chậm gửi tài liệu, tạo kẽ hở cho tội phạm tiếp tục lẩn trốn.

Thứ tư, thực tiễn áp dụng nguyên tắc có đi có lại đã bước đầu ghi nhận thành công nhưng còn thiếu khung pháp lý hướng dẫn chi tiết. Thực tế dẫn độ đối tượng buôn ma túy quốc tế Hồ Lan Keung năm 1992 và đối tượng trộm cắp, rửa tiền Dean John Trần năm 1993 cho cảnh sát Hoa Kỳ thông qua quá cảnh tại sân bay Bangkok (Thái Lan) chứng minh tính hiệu quả của hợp tác linh hoạt, song cũng cho thấy sự lúng túng về quy trình phối hợp liên ngành trong nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ sự chậm trễ trong công tác nội luật hóa các cam kết quốc tế. Sự thiếu vắng một đạo luật chuyên biệt dẫn đến tình trạng chồng chéo thẩm quyền giữa Bộ Tư pháp, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao. Thông tư liên bộ số 139/TT-LN ban hành từ năm 1984 đã trở nên lạc hậu sau hơn 20 năm áp dụng, không còn tương thích với các hiệp định ký sau năm 1990.

So với quá trình lập pháp quốc tế, các quốc gia châu Âu đã thống nhất hóa thủ tục thông qua Công ước Schengen năm 1990 và Hiệp định Maastricht năm 1992 nhằm bãi bỏ rào cản dẫn độ đối với các tội phạm tài chính. Tại châu Á, Nhật Bản đã ban hành Luật Dẫn độ từ năm 1953, Malaysia ban hành năm 1992 và Trung Quốc ban hành năm 2000. Việc Việt Nam chưa có Luật Dẫn độ riêng tạo ra độ trễ pháp lý đáng kể so với xu hướng chung.

Các dữ liệu nghiên cứu về sự chênh lệch thời hạn tạm giam (30 ngày, 40 ngày và 45 ngày) cũng như sự khác biệt về ngưỡng hình phạt (6 tháng so với 12 tháng) hoàn toàn có thể được mô hình hóa qua bảng đối chiếu ma trận lập pháp hoặc biểu đồ so sánh mức độ tương thích điều ước. Điều này cho thấy tính cấp thiết phải chuẩn hóa các điều kiện dẫn độ theo chuẩn mực quốc tế của Liên Hợp Quốc.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả hoạt động dẫn độ tại Việt Nam, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, khẩn trương xây dựng và ban hành Luật Tương trợ tư pháp chuyên biệt. Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần đưa dự án luật này vào chương trình xây dựng luật giai đoạn 2007–2008, trong đó dành riêng một chương hoàn chỉnh hoặc tiến tới xây dựng một đạo luật độc lập về dẫn độ. Đạo luật cần chuẩn hóa toàn bộ các nguyên tắc tiến bộ: nguyên tắc tội phạm kép, nguyên tắc không dẫn độ công dân, miễn trừ tội phạm chính trị thuần túy, nâng tỷ lệ tương thích với chuẩn mực quốc tế lên mức trên 90%.

Thứ hai, hoàn thiện các quy định tố tụng về thủ tục bắt giữ tạm thời và chuyển giao người. Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Công an và Tòa án nhân dân tối cao ban hành Thông tư liên tịch mới trong vòng 12 tháng. Thông tư cần quy định rõ thời hạn bắt giữ tạm thời thống nhất từ 30 đến 40 ngày, cơ chế bắt giữ lại đối tượng khi có yêu cầu chính thức, rút ngắn khoảng 25% thời gian xử lý hồ sơ hành chính.

Thứ ba, tăng cường mở rộng ký kết các hiệp định dẫn độ song phương chuyên biệt. Bộ Công an và Bộ Ngoại giao cần đẩy mạnh đàm phán, đặt mục tiêu ký kết mới từ 5 đến 7 hiệp định dẫn độ chuyên biệt với các quốc gia trong khu vực ASEAN và các nước có đông kiều bào sinh sống trong giai đoạn 2007–2015, áp dụng linh hoạt nguyên tắc có đi có lại để tránh tạo vùng trũng pháp lý cho tội phạm ẩn náu.

Thứ tư, kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thực thi. Bộ Công an và Viện kiểm sát nhân dân tối cao cần thành lập phòng chuyên trách về hợp tác quốc tế trong dẫn độ, tổ chức tập huấn chuyên sâu định kỳ hàng năm cho 100% cán bộ làm công tác tư pháp quốc tế, trang bị kiến thức ngoại ngữ và kỹ năng tương trợ tư pháp hình sự.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Cơ quan lập pháp và các nhà hoạch định chính sách tư pháp. Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội và Tổ biên tập Luật Tương trợ tư pháp có thể khai thác các luận cứ khoa học để hoàn thiện dự thảo luật và các văn bản dưới luật.

Thứ tư, Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên và Cán bộ thực thi pháp luật. Luận văn cung cấp cẩm nang thực hành về quy trình xử lý yêu cầu bắt giữ khẩn cấp, giải quyết xung đột khi có nhiều quốc gia cùng yêu cầu dẫn độ và thủ tục bàn giao đồ vật, chứng cứ vật chất kèm theo.

Thứ ba, Luật sư và Chuyên gia tư vấn pháp lý quốc tế. Giúp luật sư nắm vững các căn cứ từ chối dẫn độ, giới hạn truy cứu trách nhiệm hình sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong các vụ án hình sự xuyên biên giới.

Thứ tư, Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Sinh viên ngành Luật. Đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu phục vụ giảng dạy các học phần Tư pháp quốc tế, Luật Hình sự quốc tế và Tố tụng hình sự.

Câu hỏi thường gặp

Dẫn độ khác với chuyển giao phạm nhân quốc tế ở những điểm cơ bản nào?
Dẫn độ là việc chuyển giao người phạm tội để truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thi hành bản án do tòa án nước yêu cầu tuyên, mang tính cưỡng chế pháp lý mà không cần sự đồng ý của đối tượng. Ngược lại, chuyển giao phạm nhân chỉ áp dụng cho người đã có bản án phạt tù có hiệu lực nhằm mục đích nhân đạo để thi hành án tại quê hương và bắt buộc phải có sự đồng ý của phạm nhân.

Việt Nam có dẫn độ công dân của chính mình cho quốc gia khác không?
Theo khoản 7 Điều 2 Luật Quốc tịch năm 1998 và các hiệp định tương trợ tư pháp, Việt Nam thực hiện nhất quán nguyên tắc không dẫn độ công dân của mình. Khi từ chối dẫn độ công dân, Việt Nam áp dụng nguyên tắc "aut tradere, aut judicare" để chuyển giao hồ sơ vụ việc cho cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền trong nước trực tiếp điều tra, truy tố và xét xử.

Nguyên tắc tội phạm kép (Dual Criminality) được hiểu và áp dụng như thế nào?
Nguyên tắc tội phạm kép đòi hỏi hành vi của người bị yêu cầu dẫn độ phải cấu thành tội phạm theo pháp luật của cả nước yêu cầu và nước được yêu cầu. Ví dụ theo Điều 2 Hiệp định Việt Nam - Hàn Quốc, cấu thành tội phạm cụ thể không bắt buộc phải hoàn toàn trùng khớp về tên gọi hay điều luật, mà chỉ cần hành vi đó cùng bị xử lý hình sự tại hai quốc gia.

Trường hợp nào người phạm tội không bị dẫn độ vì lý do tội phạm chính trị?
Pháp luật quốc tế và các hiệp định song phương từ chối dẫn độ đối với các tội phạm chính trị thuần túy nhằm bảo vệ quyền tự do tư tưởng. Tuy nhiên, theo Công ước Geneva năm 1949, Công ước La Hay năm 1970 và Công ước chống khủng bố bằng bom năm 1997, các hành vi khủng bố, diệt chủng, cướp máy bay hay tấn công nhân viên ngoại giao tuyệt đối không được coi là tội phạm chính trị và bắt buộc phải bị dẫn độ.

Hai quốc gia chưa ký hiệp định dẫn độ thì có thể tiến hành dẫn độ tội phạm được không?
Hai quốc gia hoàn toàn có thể tiến hành dẫn độ dựa trên nguyên tắc có đi có lại trong quan hệ ngoại giao hoặc dựa trên các điều ước quốc tế đa phương mà hai bên cùng là thành viên. Điển hình vào năm 1992 và năm 1993, Việt Nam đã hợp tác dẫn độ hai tội phạm quốc tế là Hồ Lan Keung và Dean John Trần cho phía Hoa Kỳ thông qua quá cảnh tại Thái Lan dù giữa Việt Nam và Hoa Kỳ chưa ký hiệp định song phương.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện các luận cứ khoa học, lịch sử hình thành và 4 nguyên tắc pháp lý cốt lõi điều chỉnh hoạt động dẫn độ quốc tế.
• Bóc tách toàn diện các bất cập, tình trạng phân mảnh và thiếu đồng bộ của hệ thống pháp luật Việt Nam về dẫn độ trong giai đoạn trước năm 2006.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc xây dựng một đạo luật chuyên biệt về tương trợ tư pháp nhằm nội luật hóa đầy đủ các cam kết điều ước quốc tế.
• Đúc kết kinh nghiệm xử lý án lệ thực tiễn, đề xuất mô hình phân định thẩm quyền và quy trình tố tụng dẫn độ chặt chẽ, rút ngắn thời gian xử lý.
• Xác định lộ trình đàm phán mở rộng các hiệp định dẫn độ song phương chuyên biệt giai đoạn 2007–2015, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia.

Nghiên cứu này là tài liệu tham khảo nền tảng cho các nhà làm luật, chuyên gia tư pháp và nghiên cứu sinh đang tiếp tục theo đuổi công cuộc cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Những vấn đề chung về dẫn độ. Khái luận chung về dẫn độ. Khái niệm và lịch sử hình thành dẫn độ. Mục đích của dẫn độ.

Phân biệt dẫn độ với chuyển giao phạm nhân quốc tế. Cơ sở của việc dẫn độ.Quan hệ thân thiện giữa các quốc gia. Nguyên tắc của dẫn độ. Nguyên tắc không dẫn độ công dân của mình.

Nguyên tắc tội phạm kép. Một người không thể bị dẫn độ nếu hành vi phạm tội của anh ta là tội phạm chính trị. Pháp luật châu Âu về dẫn độ. Trước khi có Công ước châu Âu năm 1957.

Công ước châu Âu năm 1957. Sau khi có Công ước châu Âu năm 1957. 8 Chương 2 Quy định của pháp luật Việt Nam về dẫn độ. Lịch sử phát triển của pháp luật Việt Nam về dẫn độ.

Từ năm 2003 đến nay. Những quy định của pháp luật Việt Nam về dẫn độ. Thủ tục dẫn độ. Các quy định đặc biệt liên quan đến thủ tục dẫn độ.

Giới hạn truy cứu trách nhiệm hình sự. Các trường hợp từ chối dẫn độ. 14 Chương 3 15-17 Thực trạng dẫn độ ở Việt Nam - Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động dẫn độ ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Thực trạng dẫn độ ở Việt Nam trong thời gian gần đây.

Nguyên nhân hạn chế hiệu quả của hoạt động dẫn độ ở Việt Nam. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động dẫn độ ở Việt Nam trong giai 19-20 đoạn hiện nay. Hoàn thiện hệ thống pháp luật trong nước về dẫn độ. Tăng cường quan hệ hợp tác quốc tế về dẫn độ.

Tổ chức thực hiện. 24 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Ngµy nay, sù quèc tÕ ho¸ mäi mÆt cña ®êi sèng x· héi, sù giao l-u, héi nhËp lîi Ých cña c¸c quèc gia vµ sù xuÊt hiÖn ngµy cµng nhiÒu c¸c téi ph¹m quèc tÕ, téi ph¹m xuyªn quèc gia, téi ph¹m cã tæ chøc ®· khiÕn cuéc ®Êu tranh chèng téi ph¹m trë thµnh mèi quan t©m quèc tÕ. §iÒu nµy ®ßi hái c¸c quèc gia ph¶i cã sù hîp t¸c vµ gióp ®ì lÉn nhau mét c¸ch chÆt chÏ vµ hiÖu qu¶.

ë ViÖt Nam, ho¹t ®éng hîp t¸c quèc tÕ trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n h×nh sù nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña viÖc ®Êu tranh víi t×nh tr¹ng ng-êi n-íc ngoµi ph¹m téi ë ViÖt Nam vµ ng-êi ViÖt Nam ph¹m téi ë n-íc ngoµi, qua ®ã, gãp phÇn thóc ®Èy qu¸ tr×nh héi nhËp gi÷a n-íc ta víi c¸c n-íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. Trong xu thÕ héi nhËp, c¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông ViÖt Nam ngµy cµng ph¶i xö lý nhiÒu h¬n c¸c vô ¸n h×nh sù cã yÕu tè n-íc ngoµi, c¸c c¬ quan b¶o vÖ ph¸p luËt cña n-íc ngoµi còng ph¶i xö lý nhiÒu vô ¸n h×nh sù liªn quan ®Õn ng-êi ViÖt Nam. Do vËy, Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003 cña ViÖt Nam ®· dµnh PhÇn VIII ®Ó quy ®Þnh vÊn ®Ò hîp t¸c quèc tÕ, trong ®ã cã vÊn ®Ò dÉn ®é. Tr-íc khi ®-îc quy ®Þnh chÝnh thøc trong Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003, vÊn ®Ò dÉn ®é ®· ®-îc quy ®Þnh trong c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p vµ ph¸p lý vÒ d©n sù, gia ®×nh vµ h×nh sù gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n-íc[24, 25-487].

Tuy nhiªn, nh÷ng quy ®Þnh trong c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî cßn nhiÒu h¹n chÕ vµ quy ®Þnh trong Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003 còng míi dõng l¹i ë møc kh¸i qu¸t, mang ®Õn nh÷ng nhËn thøc c¬ b¶n vÒ dÉn ®é. C¸c c¬ quan chøc n¨ng ch-a cã mét v¨n b¶n chÝnh thøc nµo gi¶i thÝch néi dung cña c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p. ViÖc chuyÓn ho¸ quy ®Þnh trong c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p nãi chung, quy ®Þnh vÒ dÉn ®é nãi riªng, thµnh quy ph¹m cô thÓ cña ph¸p luËt ViÖt Nam vÉn ch-a ®-îc triÓn khai. §iÒu nµy dÉn ®Õn c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ dÉn ®é téi ph¹m ë ViÖt Nam cßn mang tÝnh h×nh thøc.

Tr-íc thùc tr¹ng trªn, viÖc nghiªn cøu toµn bé c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ dÉn ®é ®Ó cã c¸ch nh×n toµn diÖn h¬n, ®ång thêi ®-a ra nh÷ng kiÕn nghÞ nh»m 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam lµ viÖc lµm hÕt søc cÇn thiÕt. Sù cÇn thiÕt trªn thÓ hiÖn ë nh÷ng ®iÓm sau: - VÒ ph-¬ng diÖn khoa häc: C«ng t¸c nghiªn cøu vÊn ®Ò dÉn ®é ch-a ®-îc tró träng. N¨m 1996 vµ 1999, Bé C«ng an cã hai ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cÊp c¬ së; n¨m 2001, GS. NguyÔn Xu©n Yªm cã ®Ò cËp s¬ l-îc vÒ vÊn ®Ò dÉn ®é trong cuèn s¸ch “Téi ph¹m cã tæ chøc, Mafia vµ toµn cÇu ho¸ téi ph¹m”.

Mét sè nhµ khoa häc kh¸c ®· tiÕp cËn vÊn ®Ò, tuy nhiªn míi ë møc ®é kh¸i qu¸t nhÊt trªn c¬ së quy ®Þnh t¹i ch­¬ng “T-¬ng trî t- ph¸p vÒ vÊn ®Ò h×nh sù” cña HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n-íc. - VÒ ph-¬ng diÖn thùc tiÔn: T×nh h×nh téi ph¹m cã tÝnh chÊt quèc tÕ ngµy cµng gia t¨ng, dÉn ®é ng-êi ph¹m téi ®ang trë thµnh mét nhu cÇu tÊt yÕu gãp phÇn ®Êu tranh chèng téi ph¹m nãi chung, téi ph¹m cã tÝnh chÊt quèc tÕ nãi riªng. V× vËy, nghiªn cøu vÊn ®Ò dÉn ®é gãp phÇn ®Þnh h-íng cho thùc tiÔn hîp t¸c quèc tÕ ®Êu tranh chèng téi ph¹m. ChÝnh tõ tÝnh cÊp thiÕt cña vÊn ®Ò nh- ®· ®Ò cËp ë trªn, nªn em chän ®Ò tµi “VÊn ®Ò dÉn ®é trong ph¸p luËt ViÖt Nam” cho LuËn v¨n th¹c sü cña m×nh.

Môc ®Ých, nhiÖm vô vµ ph¹m vi nghiªn cøu a. Môc ®Ých ViÖc nghiªn cøu ®Ò tµi nh»m luËn gi¶i mét c¸ch khoa häc vÒ nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam liªn quan ®Õn vÊn ®Ò dÉn ®é, qua ®ã cã mét c¸i nh×n tæng qu¸t mäi khÝa c¹nh cña vÊn ®Ò. Trªn c¬ së ®ã, ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam. NhiÖm vô - Ph©n tÝch trªn b×nh diÖn lý luËn vÒ kh¸i niÖm dÉn ®é ng-êi ph¹m téi, ph©n biÖt kh¸i niÖm nµy víi kh¸i niÖm “chuyÓn giao ph¹m nh©n quèc tÕ”; - Lµm râ c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam hiÖn hµnh vÒ dÉn ®é; - Nªu thùc tr¹ng, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam; - §Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng dÉn ®é.

2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ph¹m vi nghiªn cøu §Ò tµi tËp trung nghiªn cøu quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ dÉn ®é trong c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p mµ ViÖt Nam ®· ký víi c¸c n-íc, trong HiÖp ®Þnh dÉn ®é ViÖt Nam - Hµn Quèc vµ trong Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003. Ph-¬ng ph¸p luËn vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu a. Ph-¬ng ph¸p luËn §Ò tµi ®-îc tr×nh bµy trªn c¬ së c¸c quan ®iÓm cña §¶ng vµ Nhµ n-íc vÒ vÊn ®Ò hîp t¸c quèc tÕ trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n h×nh sù, trong ®ã cã vÊn ®Ò dÉn ®é.

Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu C¸c ph-¬ng ph¸p ®-îc sö dông trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu lµ: - Nghiªn cøu lÞch sö; - Ph©n tÝch – tæng hîp; - So s¸nh; - Tæng kÕt thùc tiÔn. §iÓm míi cña luËn v¨n LuËn v¨n nghiªn cøu mét c¸ch t-¬ng ®èi toµn diÖn nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ ph¸p luËt ViÖt Nam liªn quan ®Õn dÉn ®é. C¸c kiÕn nghÞ ®-îc ®-a ra c¨n cø vµo thùc tiÔn cña ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam, c¨n cø kinh nghiÖm cña c¸c n-íc, ®Æc biÖt lµ nh÷ng n-íc cã sù t-¬ng ®ång vÒ ®iÒu kiÖn kinh tÕ – x· héi víi ViÖt Nam. ý nghÜa lý luËn vµ ý nghÜa thùc tiÔn - Mét mÆt, viÖc nghiªn cøu sÏ lµm râ h¬n, ®Çy ®ñ h¬n nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ dÉn ®é, gióp ta cã nhËn thøc mét c¸ch khoa häc vÒ vÊn ®Ò nµy; - MÆt kh¸c, tõ nh÷ng kÕt qu¶ t×m tßi, nghiªn cøu trªn ta cã thÓ øng dông nã vµo ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam mét c¸ch cã hiÖu qu¶ trong nh÷ng hoµn c¶nh vµ ®iÒu kiÖn cô thÓ hiÖn nay, gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ cña qu¸ tr×nh hîp t¸c quèc tÕ trong ®Êu tranh chèng téi ph¹m.

- KÕt qu¶ cña ®Ò tµi cßn gãp phÇn bæ sung nh÷ng c¨n cø lý luËn vµ thùc tiÔn ®Ó c¸c c¬ quan nhµ n-íc cã thÈm quyÒn tiÕn hµnh néi luËt ho¸ nh÷ng quy 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ®Þnh vÒ dÉn ®é trong c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p, HiÖp ®Þnh dÉn ®é mµ ViÖt Nam ®· ký víi c¸c n-íc. Nghiªn cøu ®Ò tµi “VÊn ®Ò dÉn ®é trong ph¸p luËt ViÖt Nam” lµ c«ng viÖc rÊt khã kh¨n. Bëi v×, b¶n th©n vÊn ®Ò phøc t¹p vµ cã ph¹m vi réng, trong khi ®ã, tµi liÖu lý luËn vµ thùc tiÔn phôc vô cho viÖc nghiªn cøu l¹i qu¸ Ýt. Tuy nhiªn, víi sù nç lùc cña b¶n th©n vµ sù nhiÖt t×nh h-íng dÉn cña TS.

NguyÔn Ngäc ChÝ, em hy väng r»ng m×nh sÏ thµnh c«ng trong viÖc thùc hiÖn ®Ò tµi nµy. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi em kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh, em rÊt mong nhËn ®-îc nhiÒu ý kiÕn gãp ý, phª b×nh cña ®«ng ®¶o c¸c thÇy c« vµ nh÷ng ng-êi quan t©m ®Õn vÊn ®Ò nµy. C¬ cÊu cña luËn v¨n Ch-¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ dÉn ®é Ch-¬ng 2: Quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam vÒ dÉn ®é Ch-¬ng 3: Thùc tr¹ng dÉn ®é ë ViÖt Nam – Mét sè kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ch-¬ng 1 Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ dÉn ®é 1. Kh¸i luËn chung vÒ dÉn ®é 1.

Kh¸i niÖm vµ lÞch sö h×nh thµnh dÉn ®é Chóng ta ®ang sèng trong thêi ®¹i ph¸t triÓn kh«ng ngõng cña khoa häc c«ng nghÖ. Nh÷ng thµnh tùu khoa häc tiªn tiÕn cña loµi ng-êi ®· gióp cho viÖc ®i l¹i vµ th«ng tin diÔn ra mét c¸ch nhanh chãng vµ thuËn tiÖn. §iÒu nµy cho chóng ta thÊy mét vÊn ®Ò v« cïng “nhøc nhèi” cña x· héi lµ, téi ph¹m, vµ cïng víi nã lµ ng-êi ph¹m téi, kh«ng chØ giíi h¹n trong ph¹m vi biªn giíi ®Þa lý cña tõng quèc gia. MÆt kh¸c, nh÷ng thay ®æi vÒ chÕ ®é chÝnh trÞ, chÝnh s¸ch ngo¹i giao, chÝnh s¸ch nhËp c-, di c- cña c¸c n-íc trong nh÷ng n¨m chÝn m-¬i ®· lµm t¨ng kh¶ n¨ng ®i l¹i cña con ng-êi, trong ®ã cã ng-êi ph¹m téi, tõ n-íc nµy sang n-íc kh¸c.

Trong khi ng­êi ph¹m téi cã “c¬ héi” ®Ó tù do ®i l¹i tõ n­íc nµy sang n­íc kh¸c, th× thÈm quyÒn cña lùc l-îng c¶nh s¸t ®iÒu tra ph¶i dõng l¹i ë biªn giíi quèc gia.