Chương 1 Những vấn đề chung về dẫn độ. Khái luận chung về dẫn độ. Khái niệm và lịch sử hình thành dẫn độ. Mục đích của dẫn độ.
Phân biệt dẫn độ với chuyển giao phạm nhân quốc tế. Cơ sở của việc dẫn độ.Quan hệ thân thiện giữa các quốc gia. Nguyên tắc của dẫn độ. Nguyên tắc không dẫn độ công dân của mình.
Nguyên tắc tội phạm kép. Một người không thể bị dẫn độ nếu hành vi phạm tội của anh ta là tội phạm chính trị. Pháp luật châu Âu về dẫn độ. Trước khi có Công ước châu Âu năm 1957.
Công ước châu Âu năm 1957. Sau khi có Công ước châu Âu năm 1957. 8 Chương 2 Quy định của pháp luật Việt Nam về dẫn độ. Lịch sử phát triển của pháp luật Việt Nam về dẫn độ.
Từ năm 2003 đến nay. Những quy định của pháp luật Việt Nam về dẫn độ. Thủ tục dẫn độ. Các quy định đặc biệt liên quan đến thủ tục dẫn độ.
Giới hạn truy cứu trách nhiệm hình sự. Các trường hợp từ chối dẫn độ. 14 Chương 3 15-17 Thực trạng dẫn độ ở Việt Nam - Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động dẫn độ ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Thực trạng dẫn độ ở Việt Nam trong thời gian gần đây.
Nguyên nhân hạn chế hiệu quả của hoạt động dẫn độ ở Việt Nam. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động dẫn độ ở Việt Nam trong giai 19-20 đoạn hiện nay. Hoàn thiện hệ thống pháp luật trong nước về dẫn độ. Tăng cường quan hệ hợp tác quốc tế về dẫn độ.
Tổ chức thực hiện. 24 1 z PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Ngµy nay, sù quèc tÕ ho¸ mäi mÆt cña ®êi sèng x· héi, sù giao l-u, héi nhËp lîi Ých cña c¸c quèc gia vµ sù xuÊt hiÖn ngµy cµng nhiÒu c¸c téi ph¹m quèc tÕ, téi ph¹m xuyªn quèc gia, téi ph¹m cã tæ chøc ®· khiÕn cuéc ®Êu tranh chèng téi ph¹m trë thµnh mèi quan t©m quèc tÕ. §iÒu nµy ®ßi hái c¸c quèc gia ph¶i cã sù hîp t¸c vµ gióp ®ì lÉn nhau mét c¸ch chÆt chÏ vµ hiÖu qu¶.
ë ViÖt Nam, ho¹t ®éng hîp t¸c quèc tÕ trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n h×nh sù nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña viÖc ®Êu tranh víi t×nh tr¹ng ng-êi n-íc ngoµi ph¹m téi ë ViÖt Nam vµ ng-êi ViÖt Nam ph¹m téi ë n-íc ngoµi, qua ®ã, gãp phÇn thóc ®Èy qu¸ tr×nh héi nhËp gi÷a n-íc ta víi c¸c n-íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. Trong xu thÕ héi nhËp, c¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông ViÖt Nam ngµy cµng ph¶i xö lý nhiÒu h¬n c¸c vô ¸n h×nh sù cã yÕu tè n-íc ngoµi, c¸c c¬ quan b¶o vÖ ph¸p luËt cña n-íc ngoµi còng ph¶i xö lý nhiÒu vô ¸n h×nh sù liªn quan ®Õn ng-êi ViÖt Nam. Do vËy, Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003 cña ViÖt Nam ®· dµnh PhÇn VIII ®Ó quy ®Þnh vÊn ®Ò hîp t¸c quèc tÕ, trong ®ã cã vÊn ®Ò dÉn ®é. Tr-íc khi ®-îc quy ®Þnh chÝnh thøc trong Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003, vÊn ®Ò dÉn ®é ®· ®-îc quy ®Þnh trong c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p vµ ph¸p lý vÒ d©n sù, gia ®×nh vµ h×nh sù gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n-íc[24, 25-487].
Tuy nhiªn, nh÷ng quy ®Þnh trong c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî cßn nhiÒu h¹n chÕ vµ quy ®Þnh trong Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003 còng míi dõng l¹i ë møc kh¸i qu¸t, mang ®Õn nh÷ng nhËn thøc c¬ b¶n vÒ dÉn ®é. C¸c c¬ quan chøc n¨ng ch-a cã mét v¨n b¶n chÝnh thøc nµo gi¶i thÝch néi dung cña c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p. ViÖc chuyÓn ho¸ quy ®Þnh trong c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p nãi chung, quy ®Þnh vÒ dÉn ®é nãi riªng, thµnh quy ph¹m cô thÓ cña ph¸p luËt ViÖt Nam vÉn ch-a ®-îc triÓn khai. §iÒu nµy dÉn ®Õn c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ dÉn ®é téi ph¹m ë ViÖt Nam cßn mang tÝnh h×nh thøc.
Tr-íc thùc tr¹ng trªn, viÖc nghiªn cøu toµn bé c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ dÉn ®é ®Ó cã c¸ch nh×n toµn diÖn h¬n, ®ång thêi ®-a ra nh÷ng kiÕn nghÞ nh»m 1 z n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam lµ viÖc lµm hÕt søc cÇn thiÕt. Sù cÇn thiÕt trªn thÓ hiÖn ë nh÷ng ®iÓm sau: - VÒ ph-¬ng diÖn khoa häc: C«ng t¸c nghiªn cøu vÊn ®Ò dÉn ®é ch-a ®-îc tró träng. N¨m 1996 vµ 1999, Bé C«ng an cã hai ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cÊp c¬ së; n¨m 2001, GS. NguyÔn Xu©n Yªm cã ®Ò cËp s¬ l-îc vÒ vÊn ®Ò dÉn ®é trong cuèn s¸ch “Téi ph¹m cã tæ chøc, Mafia vµ toµn cÇu ho¸ téi ph¹m”.
Mét sè nhµ khoa häc kh¸c ®· tiÕp cËn vÊn ®Ò, tuy nhiªn míi ë møc ®é kh¸i qu¸t nhÊt trªn c¬ së quy ®Þnh t¹i ch¬ng “T-¬ng trî t- ph¸p vÒ vÊn ®Ò h×nh sù” cña HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n-íc. - VÒ ph-¬ng diÖn thùc tiÔn: T×nh h×nh téi ph¹m cã tÝnh chÊt quèc tÕ ngµy cµng gia t¨ng, dÉn ®é ng-êi ph¹m téi ®ang trë thµnh mét nhu cÇu tÊt yÕu gãp phÇn ®Êu tranh chèng téi ph¹m nãi chung, téi ph¹m cã tÝnh chÊt quèc tÕ nãi riªng. V× vËy, nghiªn cøu vÊn ®Ò dÉn ®é gãp phÇn ®Þnh h-íng cho thùc tiÔn hîp t¸c quèc tÕ ®Êu tranh chèng téi ph¹m. ChÝnh tõ tÝnh cÊp thiÕt cña vÊn ®Ò nh- ®· ®Ò cËp ë trªn, nªn em chän ®Ò tµi “VÊn ®Ò dÉn ®é trong ph¸p luËt ViÖt Nam” cho LuËn v¨n th¹c sü cña m×nh.
Môc ®Ých, nhiÖm vô vµ ph¹m vi nghiªn cøu a. Môc ®Ých ViÖc nghiªn cøu ®Ò tµi nh»m luËn gi¶i mét c¸ch khoa häc vÒ nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam liªn quan ®Õn vÊn ®Ò dÉn ®é, qua ®ã cã mét c¸i nh×n tæng qu¸t mäi khÝa c¹nh cña vÊn ®Ò. Trªn c¬ së ®ã, ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam. NhiÖm vô - Ph©n tÝch trªn b×nh diÖn lý luËn vÒ kh¸i niÖm dÉn ®é ng-êi ph¹m téi, ph©n biÖt kh¸i niÖm nµy víi kh¸i niÖm “chuyÓn giao ph¹m nh©n quèc tÕ”; - Lµm râ c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam hiÖn hµnh vÒ dÉn ®é; - Nªu thùc tr¹ng, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam; - §Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng dÉn ®é.
Ph¹m vi nghiªn cøu §Ò tµi tËp trung nghiªn cøu quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ dÉn ®é trong c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p mµ ViÖt Nam ®· ký víi c¸c n-íc, trong HiÖp ®Þnh dÉn ®é ViÖt Nam - Hµn Quèc vµ trong Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003. Ph-¬ng ph¸p luËn vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu a. Ph-¬ng ph¸p luËn §Ò tµi ®-îc tr×nh bµy trªn c¬ së c¸c quan ®iÓm cña §¶ng vµ Nhµ n-íc vÒ vÊn ®Ò hîp t¸c quèc tÕ trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n h×nh sù, trong ®ã cã vÊn ®Ò dÉn ®é. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu C¸c ph-¬ng ph¸p ®-îc sö dông trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu lµ: - Nghiªn cøu lÞch sö; - Ph©n tÝch – tæng hîp; - So s¸nh; - Tæng kÕt thùc tiÔn.
§iÓm míi cña luËn v¨n LuËn v¨n nghiªn cøu mét c¸ch t-¬ng ®èi toµn diÖn nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ ph¸p luËt ViÖt Nam liªn quan ®Õn dÉn ®é. C¸c kiÕn nghÞ ®-îc ®-a ra c¨n cø vµo thùc tiÔn cña ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam, c¨n cø kinh nghiÖm cña c¸c n-íc, ®Æc biÖt lµ nh÷ng n-íc cã sù t-¬ng ®ång vÒ ®iÒu kiÖn kinh tÕ – x· héi víi ViÖt Nam. ý nghÜa lý luËn vµ ý nghÜa thùc tiÔn - Mét mÆt, viÖc nghiªn cøu sÏ lµm râ h¬n, ®Çy ®ñ h¬n nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ dÉn ®é, gióp ta cã nhËn thøc mét c¸ch khoa häc vÒ vÊn ®Ò nµy; - MÆt kh¸c, tõ nh÷ng kÕt qu¶ t×m tßi, nghiªn cøu trªn ta cã thÓ øng dông nã vµo ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam mét c¸ch cã hiÖu qu¶ trong nh÷ng hoµn c¶nh vµ ®iÒu kiÖn cô thÓ hiÖn nay, gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ cña qu¸ tr×nh hîp t¸c quèc tÕ trong ®Êu tranh chèng téi ph¹m. - KÕt qu¶ cña ®Ò tµi cßn gãp phÇn bæ sung nh÷ng c¨n cø lý luËn vµ thùc tiÔn ®Ó c¸c c¬ quan nhµ n-íc cã thÈm quyÒn tiÕn hµnh néi luËt ho¸ nh÷ng quy 3 z ®Þnh vÒ dÉn ®é trong c¸c HiÖp ®Þnh t-¬ng trî t- ph¸p, HiÖp ®Þnh dÉn ®é mµ ViÖt Nam ®· ký víi c¸c n-íc.
Nghiªn cøu ®Ò tµi “VÊn ®Ò dÉn ®é trong ph¸p luËt ViÖt Nam” lµ c«ng viÖc rÊt khã kh¨n. Bëi v×, b¶n th©n vÊn ®Ò phøc t¹p vµ cã ph¹m vi réng, trong khi ®ã, tµi liÖu lý luËn vµ thùc tiÔn phôc vô cho viÖc nghiªn cøu l¹i qu¸ Ýt. Tuy nhiªn, víi sù nç lùc cña b¶n th©n vµ sù nhiÖt t×nh h-íng dÉn cña TS. NguyÔn Ngäc ChÝ, em hy väng r»ng m×nh sÏ thµnh c«ng trong viÖc thùc hiÖn ®Ò tµi nµy.
Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi em kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh, em rÊt mong nhËn ®-îc nhiÒu ý kiÕn gãp ý, phª b×nh cña ®«ng ®¶o c¸c thÇy c« vµ nh÷ng ng-êi quan t©m ®Õn vÊn ®Ò nµy. C¬ cÊu cña luËn v¨n Ch-¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ dÉn ®é Ch-¬ng 2: Quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam vÒ dÉn ®é Ch-¬ng 3: Thùc tr¹ng dÉn ®é ë ViÖt Nam – Mét sè kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng dÉn ®é ë ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay 4 z Ch-¬ng 1 Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ dÉn ®é 1. Kh¸i luËn chung vÒ dÉn ®é 1. Kh¸i niÖm vµ lÞch sö h×nh thµnh dÉn ®é Chóng ta ®ang sèng trong thêi ®¹i ph¸t triÓn kh«ng ngõng cña khoa häc c«ng nghÖ.
Nh÷ng thµnh tùu khoa häc tiªn tiÕn cña loµi ng-êi ®· gióp cho viÖc ®i l¹i vµ th«ng tin diÔn ra mét c¸ch nhanh chãng vµ thuËn tiÖn. §iÒu nµy cho chóng ta thÊy mét vÊn ®Ò v« cïng “nhøc nhèi” cña x· héi lµ, téi ph¹m, vµ cïng víi nã lµ ng-êi ph¹m téi, kh«ng chØ giíi h¹n trong ph¹m vi biªn giíi ®Þa lý cña tõng quèc gia. MÆt kh¸c, nh÷ng thay ®æi vÒ chÕ ®é chÝnh trÞ, chÝnh s¸ch ngo¹i giao, chÝnh s¸ch nhËp c-, di c- cña c¸c n-íc trong nh÷ng n¨m chÝn m-¬i ®· lµm t¨ng kh¶ n¨ng ®i l¹i cña con ng-êi, trong ®ã cã ng-êi ph¹m téi, tõ n-íc nµy sang n-íc kh¸c. Trong khi ngêi ph¹m téi cã “c¬ héi” ®Ó tù do ®i l¹i tõ níc nµy sang níc kh¸c, th× thÈm quyÒn cña lùc l-îng c¶nh s¸t ®iÒu tra ph¶i dõng l¹i ë biªn giíi quèc gia.
Bëi lÏ, trong bang giao quèc tÕ, quyÒn lùc cña mçi n-íc sÏ chÊm døt t¹i biªn giíi l·nh thæ n-íc ®ã (kh¸i niÖm “l·nh thæ” ®-îc hiÓu theo nghÜa réng trong T- ph¸p quèc tÕ).