lời mở đầu đã ghi nhận rất rõ ràng” do còn non nớt về mặt thể chất và trí tuệ, trẻ em cần được bảo vệ và chăm sóc đặc biệt”. Điều 10 công ước quốc tế về những quyền kinh tế, xã hội và văn hóa năm 1966 nêu rõ “ Quốc gia phải ban hành những biện pháp đặc biệt để bảo vệ và hỗ trợ các trẻ em và thiếu niên không phân biệt tình trạng phụ hệ hay bất cứ thân trạng nào”. Tất cả trẻ em đều được bảo vệ không phân biệt chủng tộc, màu da, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo… Đây là một trong những nguyên tắc cơ bản được nêu ở điều 2 công ước quốc tế về quyền trẻ em. Định nghĩa quyền được bảo vệ của trẻ em Trong cuộc đời hoạt động đầy cống hiến và hy sinh của mình, trẻ em luôn là lớp “công dân đặc biệt” được Chủ tịch Hồ Chí Minh dành sự quan tâm cụ thể, sâu 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Cho dù ở vào những giai đoạn gay cấn nhất của cách mạng, cho dù bận trăm công, nghìn việc, quan tâm đến công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em là một trong những công việc Bác thường làm, được Bác coi là quan trọng và luôn thường trực trong suy nghĩ, hành động của Người. Chăm lo cho thế hệ trẻ, cho trẻ em được thể hiện trong phong cách sống, trong đạo đức, trong tầm nhìn chiến lược và khoa học của Hồ Chí Minh. Ở Người, quan điểm về bảo vệ, chăm sóc giáo dục trẻ em đã sớm trở thành một bộ phận của tư tưởng giải phóng dân tộc và xây dựng xã hội văn minh, dân giàu, nước mạnh. Dân tộc không được giải phóng thì trẻ em không được bảo vệ, chăm sóc, không được hưởng các quyền lợi cơ bản của mình.
Đất nước không được giàu mạnh thì trẻ em không được ấm no, hạnh phúc [47]. Trong Luật trẻ em 2016 của Việt Nam, tại khoản 1, điều 4 có giải thích: “Bảo vệ trẻ em là việc thực hiện các biện pháp phù hợp để bảo đảm trẻ em được sống an toàn, lành mạnh; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại trẻ em; trợ giúp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt” [28, Điều 4]. Từ đó có thể kết luận rằng: Quyền được bảo vệ của trẻ em là các quyền cho phép trẻ em có được sự bảo vệ chống lại tất cả các hình thức lạm dụng, sao nhãng và bóc lột. Nội dung quyền được bảo vệ của trẻ em Quyền được bảo vệ của trẻ em được ghi nhận tại CRC, chúng ta có thể nhận thấy những quy định liên quan đến quyền được bảo vệ của trẻ em bao gồm một nhóm các quyền được đề cập tại các điều 7, điều 9, điều 10, điều 20, điều 33, điều 34, điều 37 của công ước.
Nói về nội dung của quyền được bảo vệ của trẻ em, chúng ta có thể đề cập đến những vấn đề về nội dung bao gồm: - Thứ nhất: Bảo vệ trẻ em chống lại tất cả các hình thức lạm dụng Điều này là vô cùng cần thiết bởi trẻ em là đối tượng dễ bị lạm dụng nhất. Lạm dụng về thân thể, lạm dụng tình dục, xâm hại tinh thần, chứng kiến bạo lực gia đình. Trẻ bị lạm dụng sẽ bị tổn hại lớn về mặt thể xác cũng như tinh thần, ảnh hưởng tới cuộc sống cũng như tương lai của trẻ. Bảo vệ trẻ chống lại các hình thức lạm dụng sẽ giúp trẻ có được môi trường phát triển bản thân toàn diện.
15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Thứ hai: bảo vệ trẻ em chống lại sự sao nhãng Không chỉ bảo vệ khỏi các hình thức lạm dụng, trẻ em còn cần được bảo vệ chống lại sự sao nhãng. Như đã phân tích, do còn hạn chế về trí lực cũng như thể chất nên trẻ em cần được sự quan tâm, chia sẻ, chăm sóc y tế, giáo dục… Hiện nay tình trạng sao nhãng, bỏ mặc trẻ em là vấn đề rất đáng quan tâm. Sao nhãng, bỏ mặc trẻ em có thể chia thành nhiều loại như: bỏ mặc về thể chất, bỏ mặc về tình cảm; bỏ mặc về y tế; bỏ mặc về sức khỏe tâm thần; bỏ mặc về giáo dục. Những hình thức sao nhãng này có thể sảy ra ở cả các gia đình giàu và các gia đình nghèo, những hành vi này không chỉ ảnh hưởng tới sự hình thành phát triển về nhân cách mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi ứng xử của trẻ em.
Vì thế cần phải bảo vệ trẻ em chống lại sự sao nhãng. - Thứ ba: Bảo vệ trẻ em chống lại các hình thức bóc lột. “Bóc lột trẻ em là hành vi bắt trẻ em lao động trái quy định của pháp luật về lao động; trình diễn hoặc sản xuất sản phẩm khiêu dâm; tổ chức, hỗ trợ hoạt động du lịch nhằm mục đích xâm hại tình dục trẻ em; cho, nhận hoặc cung cấp trẻ em để hoạt động mại dâm và các hành vi khác sử dụng trẻ em để trục lợi” [28, Điều 4]. Hiện nay, tình trạng bóc lột trẻ em, nhất là trong lĩnh vực lao động xảy ra ở mọi quốc gia.
Chính vì vậy, việc bảo vệ trẻ chống lại các hình thức bóc lột được đặt ra là một nhu cầu cấp thiết. Tại điều 32 CRC có quy định: trẻ em được bảo vệ không bị bóc lột về kinh tế và không phải làm bất cứ công việc nào nguy hiểm, có hại đối với sức khỏe hay sự phát triển về thể chất, trí tuệ, tinh thần, đạo đức, hay xã hội của trẻ em. Hình thức và cấp độ của quyền được bảo vệ của trẻ em Từ những nội dung nêu trên về quyền được bảo vệ của trẻ em, người ta đã xây dựng một thang thể hiện các cấp độ bảo vệ trẻ em để đánh giá hiệu quả trong việc thực hiện quyền được bảo vệ của trẻ em. - Cấp độ 1: Cấp độ phòng ngừa Cấp độ phòng ngừa gồm các biện pháp bảo vệ được áp dụng đối với cộng đồng, gia đình và mọi trẻ em nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức về bảo vệ trẻ em, xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em, giảm thiểu nguy cơ trẻ em bị xâm hại hoặc rơi vào hoàn cảnh đặc biệt.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Cấp độ 2: Cấp độ hỗ trợ Cấp độ hỗ trợ bao gồm các biện pháp bảo vệ được áp dụng đối với trẻ em có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi hoặc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt nhằm kịp thời phát hiện, giảm thiểu hoặc loại bỏ nguy cơ gây tổn hại cho trẻ em. - Cấp độ 3: Cấp độ can thiệp Cấp độ can thiệp bao gồm các biện pháp bảo vệ được áp dụng đối với trẻ em và gia đình trẻ em bị xâm hại nhằm ngăn chặn hành vi xâm hại; hỗ trợ chăm sóc phục hồi, tái hòa nhập cộng đồng cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Ý nghĩa của quyền được bảo vệ của trẻ em Bảo vệ trẻ em là một trong những nhiệm quan trọng hàng đầu của mỗi quốc gia, dân tộc, bởi "Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai" (UNESCO). Tương lai của mỗi dân tộc và của toàn nhân loại phụ thuộc vào sự chăm sóc, giáo dục thế hệ trẻ; phụ thuộc vào sức khoẻ, trí tuệ, năng lực.
của thế hệ trẻ. Trong "Thư gửi học sinh nhân ngày khai trường", Bác Hồ viết: "Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được vẻ vang sánh vai các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu". Trẻ em là người sẽ quyết định tương lai, vị thế của mỗi dân tộc trên trường quốc tế. Qua vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em, chúng ta có thể nhận ra được trình độ văn minh và phần nào bản chất của một xã hội.
Một xã hội văn minh, tiến bộ phải coi trọng việc bảo vệ trẻ em. Không chỉ bảo vệ bằng các điều luật mà còn phải thể hiện qua các hành động thực tiễn của quốc gia đó. Trong xã hội mà ngày càng nhiều số trẻ em bị lạm dụng, bị bóc lột và buôn bán vì mục đích tình dục; trẻ em lang thang cơ nhỡ; trẻ em tật nguyền; trẻ em vi phạm pháp luật; trẻ mồ côi; trẻ em bị ruồng bỏ; trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS; và trẻ em sống trong cảnh nghèo đói. thì vấn đề bảo vệ trẻ em càng cần được đề cao hơn nữa.
Pháp luật quốc tế về quyền được bảo vệ của trẻ em Nói đến văn bản pháp luật quốc tế quan trọng về quyền trẻ em và quyền được bảo vệ của trẻ em phải kể đến Công ước quyền trẻ em (CRC); quy tắc tối thiểu 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của Liên Hợp Quốc về bảo vệ người chưa thành niên bị tước quyền tự do; quy tắc tiêu chuẩn tối thiểu của Liên Hợp Quốc về việc áp dụng pháp luật với người chưa thành niên (Quy tắc Bắc Kinh); Hướng dẫn Riyadh; Hướng dẫn Tokyo năm 1990 và các văn bản khác. Công ước quyền trẻ em: Các công ước quốc tế về nhân quyền, cụ thể là công ước quốc tế về quyền trẻ em năm 1989 là công cụ pháp lý quốc tế quan trọng và hiệu quả nhất trong việc bảo vệ các quyền của trẻ em nói chung và quyền được bảo vệ của trẻ em nói riêng. CRC là tập hợp những quy định pháp lý quốc tế một cách toàn diện nhằm mang lại lợi ích và bảo vệ cho trẻ em. CRC quy định các quyền con người cơ bản của trẻ em.
Công ước là văn kiện quyền con người được nhiều nước phê chuẩn nhất trong lịch sử. Công ước bao gồm 54 điều và có bốn nguyên tắc cơ bản là: - Trẻ em không bị phân biệt đối xử. - Lợi ích tốt nhất của trẻ em phải được đặt lên hàng đầu trong các chương trình nghị sự đưa ra các quyết định liên quan đến trẻ em. - Trẻ em có quyền được sống và phát triển cả về thể chất lẫn trí tuệ.
- Trẻ em có quyền được phát biểu ý kiến của mình và ý kiến của các em phải được tôn trọng trong các vấn đề liên quan đến các em. Việt Nam là nước đầu tiên ở Châu Á và là nước thứ hai trên thế giới phê chuẩn CRC vào năm 1990. Khi chính phủ phê chuẩn công ước thì trẻ em được hưởng quyền ở tất cả các giai đoạn trong cuộc đời như: Quyền được sống, được phát triển và được bảo vệ. Bằng việc phê chuẩn công ước thì các chính phủ đã cam kết thực hiện Công ước.