phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phần nội dung của luận văn đƣợc kết cấu gồm 03 chƣơng, 7 tiết. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 1. Khái niệm xâm hại tình dục trẻ em và thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em - Khái niệm Trẻ em Trẻ em là một khái niệm đƣợc tiếp cận từ nhiều ngành khoa học, nhƣ: triết học, tâm lý học, luật học… Từ phƣơng diện luật học, Công ƣớc về quyền trẻ em (CRC, 1989) đã khẳng định rằng: Trẻ em, do còn non nớt về thể chất và trí tuệ, cần đƣợc chăm sóc và bảo vệ đặc biệt, kể cả sự bảo vệ thích hợp về mặt pháp lý trƣớc cũng nhƣ sau khi ra đời.
“Trong phạm vi công ƣớc này, trẻ em có nghĩa là mọi ngƣời dƣới 18 tuổi, trừ trƣờng hợp luật pháp quy định tuổi thành niên sớm hơn”. Khái niệm trẻ em trong Công ƣớc này là những ngƣời dƣới 18 tuổi, tuy nhiên Công ƣớc cũng không đƣa ra cơ chế bắt buộc cho các nƣớc tham gia công ƣớc là cũng phải quy định trẻ em dƣới 18 tuổi, mà sẽ tùy từng quốc gia căn cứ vào các điều kiện khách quan, chủ quan, các khả năng thực tế về việc bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em để quy định độ tuổi của trẻ cao hay thấp cho phù hợp với hoàn cảnh của m i quốc gia. Ở Việt Nam quy định pháp lý về trẻ em nằm rải rác ở một số ngành luật và liên quan đến nhau. Cụ thể, tạ Điều 1 của Luật trẻ em năm 2016 “Trẻ em là ngƣời dƣới 16 tuổi”.
Quy định tại BLHS 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) khi nói đến trẻ em với tƣ cách là đối tƣợng bị xâm hại thì Bộ luật cũng xác định trẻ em là những ngƣời dƣới 16 tuổi. Tại BLDS 2015 tại Khoản 1, Điều 21 thì “ngƣời chƣa thành niên là ngƣời chƣa đủ mƣời tám tuổi”. Bộ luật Lao động thì quy định 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Ngƣời lao động chƣa thành niên là ngƣời lao động dƣới mƣời tám tuổi”. Hay Luật Thanh niên năm 2005 quy định tại Điều 1: “Thanh niên quy định trong Luật này là công dân Việt Nam từ đủ mƣời sáu tuổi đến ba mƣơi tuổi”.
Nhƣ vậy, có thể thấy rằng căn cứ từ sự phân tích về phát triển thể chất, tâm lý, sinh lý thì trẻ em đến 16 tuổi là giai đoạn đã có đầy đủ những đặc điểm tâm lý phát triển lứa tuổi, đây là một giai đoạn rất quan trọng để phát triển hoàn thiện nhân cách sống của một ngƣời trong tƣơng lai. Có thể thấy, trong các Văn bản pháp luật của Việt Nam đều thể hiện sự quan tâm, hƣớng đến đối tƣợng là trẻ em và trẻ em cần đƣợc chăm sóc, giáo dục và bảo vệ đặc biệt một cách toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần của cha, mẹ, gia đình, và toàn thể xã hội. Mọi hành vi xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của trẻ em đều phải bị pháp luật trừng trị nghiêm khắc. Trong các hoạt động của các cơ quan, tổ chức, nhà trƣờng, gia đình, cá nhân có liên quan đến trẻ em, quyền và lợi ích đó phải đƣợc quan tâm và ƣu tiên hàng đầu.
Trong thời kỳ đất nƣớc hiện nay, Đảng và nhà nƣớc ta đã có rất nhiều các chính sách pháp luật quan tâm đặc biệt đến thế hệ trẻ em – những mầm non tƣơng lai của đất nƣớc. Dựa trên cơ sở pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam hiện hành thì có thể thấy một điểm chung về khái niệm trẻ em, đó là: những người dưới mười sáu tuổi, chưa phát triển đầy đủ về cả thể chất lẫn tinh thần, luôn cần có sự bảo vệ, chăm sóc, giáo dục đặc biệt về mọi mặt từ phía gia đình, nhà trường, các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và mọi công dân. - Khái niệm xâm hại tình dục trẻ em Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), xâm hại tình dục trẻ em đƣợc định nghĩa nhƣ sau: Xâm hại tình dục trẻ em sự tham gia của một đứa trẻ vào các hoạt động tình dục mà đứa trẻ đó không có ý thức đầy đủ, không có khả năng đó ra sự chấp thuận tham gia, hoặc hoạt động tình dục mà đứa trẻ đó chƣa đủ phát triển cả về mặt tâm sinh lý để tham gia và không thể chấp thuận tham 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com gia, hoặc hoạt động tình dục trái với các quy định của pháp luật hoặc các thuần phong mĩ tục của xã hội [48, tr. Viện Sức khỏe quốc gia Hoa Kỳ cũng đƣa ra quan điểm về xâm hại tình dục trẻ em đó là không những bao gồm các hành vi động chạm trực tiếp đến thân thể mà phô dâm, ngôn dâm với trẻ em, xem phim đồi trụy trẻ em cũng đƣợc xem là xâm hại tình dục trẻ em.
Viện Sức khỏe quốc gia Mỹ cho biết 90% kẻ xâm hại tình dục trẻ em là những ngƣời quen biết hoặc thân thuộc với đứa trẻ, có thể là ngƣời trong gia đình, hàng xóm, ngƣời trông giữ trẻ. Họ cũng phần lớn là đàn ông. Hành vi xâm hại tình dục có thể thay đổi từ việc sờ mó bộ phận sinh dục của trẻ, thủ dâm, tiếp xúc miệng với bộ phận sinh dục, giao hợp bằng ngón tay, giao hợp qua đƣờng sinh dục hoặc hậu môn [32]. XHTD trẻ em không chỉ giới hạn vào các tiếp xúc cơ thể mà còn bao gồm cả những hành vi không tiếp xúc nhƣ khoe bộ phận sinh dục cho trẻ thấy, kể cho trẻ nghe về tình dục, cho xem phim, truyện khiêu dâm, tìm cách hƣớng dẫn, kích thích tình dục trẻ, rình xem trộm hoặc sử dụng hình ảnh khiêu dâm trẻ em.
Nói cách khác, xâm hại trẻ em là bất cứ hành động (hoặc không nhất thiết là hành động) có chủ ý và làm tổn thƣơng hoặc gây nguy hại cho trẻ. Có 4 hình thức chính của xâm hại trẻ em là xâm hại về thể chất, tinh thần, tình dục và xao nhãng. XHTD trẻ em bao gồm các hành vi khác nhau nhƣ hiếp dâm, cƣỡng dâm, giao cấu và dâm ô với trẻ em. Theo Bộ Luật Hình sự 2015, hiếp dâm người dưới 16 tuổi là ngƣời nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ đƣợc của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân; Cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi là ngƣời nào dùng mọi thủ đoạn khiến ngƣời lệ thuộc mình hoặc ngƣời đang ở trong tình trạng quẫn bách phải miễn cƣỡng giao cấu hoặc miễn cƣỡng thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác; Giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tuổi là ngƣời nào đủ 18 tuổi trở lên mà giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với ngƣời từ đủ 13 tuổi đến dƣới 16 tuổi, nếu không thuộc trƣờng hợp quy định tại Điều 142 và Điều 144 của Bộ luật Hình sự năm 2015; Dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là ngƣời nào đủ 18 tuổi trở lên mà có hành vi dâm ô đối với ngƣời dƣới 16 tuổi không nhằm mục đích giao cấu hoặc không nhằm thực hiện các hành vi quan hệ tình dục khác, XHTD trẻ em là hành vi vi phạm pháp luật, đạo đức xã hội nhằm thỏa mãn những mong muốn, nhu cầu và sự hài lòng về tình dục của một ngƣời đối với trẻ em.
Hành vi đó là hành vi sử dụng quyền lực và sức mạnh có thể là vật chất, tiền bạc, lòng tin, sự ngây thơ của trẻ để ép buộc trẻ em tham gia thực hiện vào hành vi tình dục, xâm phạm đến thân thể, sự phát triển lành mạnh về thể chất, tinh thần và tâm lý của trẻ. Hay lợi dụng trẻ em để khai thác tình dục trong hoạt động thƣơng mại là mại dâm, khiêu dâm hoặc mua bán trẻ. Đối tƣợng XHTD trẻ em chủ yếu là nam giới, là những ngƣời thân quen, họ hàng thậm chí anh, chị, em ruột hoặc cha của trẻ em. Theo Điều 4, Luật Trẻ em năm 2016: Xâm hại tình dục trẻ em là việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, ép buộc, lôi kéo, dụ d trẻ em tham gia vào các hành vi liên quan đến tình dục, bao gồm hiếp dâm, cƣỡng dâm, giao cấu, dâm ô với trẻ em và sử dụng trẻ em vào mục đích mại dâm, khiêu dâm dƣới mọi hình thức [21].
Trong nghiên cứu của đề tài, Luận văn sử dụng khái niệm xâm hại tình dục theo Điều 4, Luật Trẻ em năm 2016 nêu trên. Xâm hại tình dục nói chung và XHTD trẻ em nói riêng đƣợc coi là trọng tội, là hành vi vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hƣởng trực tiếp đến thể chất và tâm sinh lý của trẻ em. Do đó, trẻ em cần đƣợc bảo vệ một cách toàn diện bằng mọi hình thức. Bởi, trƣớc hết trẻ em là một con ngƣời đƣợc hƣởng mọi quyền tự do mà không bị bất cứ một sự xâm phạm hay 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phân biệt đối xử nào.
Trẻ em cũng là những ngƣời chƣa trƣởng thành nên có quyền đƣợc sống, đƣợc phát triển, đƣợc bày tỏ ý kiến và đặc biệt là đƣợc bảo vệ trƣớc tất cả những hành vi xâm hại đến trẻ em. - Khái niệm thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em Thực hiện pháp luật về phòng, chống XHTD trẻ em là việc các chủ thể có nghĩa vụ sử dụng tổng hợp các biện pháp nhằm phát huy vai trò, hiệu lực của pháp luật trong việc phòng ngừa, ngăn chặn và trừng phạt các hành vi XHTD trẻ em. Đây là quá trình huy động sự tham gia rộng rãi của tất cả các lực lƣợng trong xã hội nhƣ cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức, nhà trƣờng, quần chúng nhân dân tham gia phòng, ngừa tệ nạn xâm hại tình dục trẻ em, tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em nhằm xóa bỏ những hiện tƣợng tiêu cực đƣợc xác định là nguyên nhân, điều kiện của tội phạm, đồng thời nâng cao nhận thức, xây dựng môi trƣờng sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em, giảm thiểu nguy cơ trẻ em bị xâm hại tình dục hoặc rơi vào hoàn cảnh đặc biệt.