Luận Văn Thạc Sĩ Về Pháp Luật Viên Chức Ở Việt Nam Trong Thời Kỳ Hội Nhập

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích pháp luật về viên chức tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Lê Thị Quỳnh Nga
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts. Trịnh Đức Thảo
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Pháp Luật Về Viên Chức Ở Việt Nam Trong Thời Kỳ Hội Nhập
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ VIÊN CHỨC
• 1.1. Những vấn đề lý luận về viên chức
• 1.1.1. Quan niệm về viên chức
• 1.1.2. Đặc điểm của viên chức
• 1.1.3. Phân biệt viên chức với cán bộ, công chức
• 1.1.4. Phân loại viên chức
• 1.2. Những vấn đề lý luận pháp luật về viên chức
• 1.2.1. Quan niệm pháp luật về viên chức
• 1.2.2. Nội dung điều chỉnh của pháp luật về viên chức
• 1.2.3. Mối quan hệ của pháp luật về viên chức với pháp luật về cán bộ, công chức
• 1.3. Những yêu cầu của pháp luật về viên chức trong thời kỳ hội nhập
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN VÀ THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ VIÊN CHỨC Ở VIỆT NAM
• 2.1. Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về viên chức
• 2.1.1. Giai đoạn những ngày đầu thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (từ tháng 9 năm 1945 đến năm 1959)
• 2.1.2. Giai đoạn từ năm 1959 đến năm 1980
• 2.1.3. Giai đoạn từ năm 1980 đến năm 1991
• 2.1.4. Giai đoạn từ năm 1992 đến nay
• 2.2. Thực trạng pháp luật về viên chức Việt Nam
• 2.2.1. Những quy định về nguyên tắc hoạt động nghề nghiệp của viên chức
• 2.2.2. Những quy định về phạm vi áp dụng đối với viên chức
• 2.2.3. Những quy định về cơ chế tuyển dụng viên chức
• 2.2.4. Những quy định về quản lý, sử dụng, đánh giá, bổ nhiệm viên chức
• 2.2.5. Những quy định về quyền và nghĩa vụ của viên chức
• 2.2.6. Những quy định về khen thưởng, kỷ luật viên chức
• 2.2.7. Nhận xét chung pháp luật về viên chức
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ VIÊN CHỨC TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP Ở VIỆT NAM
• 3.1. Các yêu cầu phải hoàn thiện pháp luật về viên chức
• 3.2. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về viên chức
• 3.2.1. Thể chế hóa chủ trương xây dựng hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức nhằm đáp ứng về đổi mới cơ chế quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập, thúc đẩy xã hội hóa các hoạt động nghề nghiệp, góp phần tạo điều kiện chuyển đổi hoàn toàn hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm
• 3.2.2. Hoàn thiện các quy định về quyền, nghĩa vụ đối với viên chức. Đổi mới cơ bản cơ chế quản lý viên chức nhằm phát huy tối đa các tiềm năng tri thức, tài năng và chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ viên chức, đáp ứng yêu cầu của quá trình cải cách khu vực dịch vụ công, phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.2.3. Bảo đảm tính minh bạch, công khai và trách nhiệm trong hoạt động nghề nghiệp của viên chức. Tiếp tục thực hiện chế độ hợp đồng làm việc gắn với việc thiết lập hệ thống các vị trí việc làm trong quản lý viên chức; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị sự nghiệp công lập
• 3.2.4. Tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế về quản lý viên chức, đồng thời kế thừa và hoàn thiện các quy định của pháp luật hiện hành phù hợp với yêu cầu quản lý nâng cao chất lượng hoạt động nghề nghiệp của viên chức trong giai đoạn hiện nay
• 3.3. Những giải pháp hoàn thiện và thực hiện pháp luật trong thời kỳ hội nhập
• 3.3.1. Những giải pháp hoàn thiện pháp luật
• 3.3.1.1. Nhận thức, thể chế hóa các nguyên tắc trong hoạt động nghề nghiệp của viên chức
• 3.3.1.2. Ban hành các quy phạm pháp luật điều chỉnh chuyên biệt phù hợp với tính chất hoạt động nghề nghiệp của viên chức
• 3.3.2. Tổ chức thực hiện pháp luật viên chức trong thời kỳ hội nhập
• 3.3.2.1. Ban hành kịp thời các văn bản có thể hướng dẫn thực hiện luật viên chức
• 3.3.2.2. Thực hiện việc tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật viên chức cho người lao động
• 3.3.2.3. Tổ chức thực hiện Luật Viên chức
• 3.3.2.4. Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Pháp Luật Viên Chức Ở Việt Nam Trong Thời Kỳ Hội Nhập

Pháp luật về viên chức ở Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước mà còn để nâng cao chất lượng dịch vụ công. Trong thời kỳ hội nhập, pháp luật viên chức cần phải được điều chỉnh để phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế và thực tiễn trong nước.

1.1. Khái Niệm Và Đặc Điểm Của Viên Chức

Viên chức được hiểu là những người làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập, có nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công cho xã hội. Đặc điểm của viên chức bao gồm việc được tuyển dụng theo quy định của pháp luật, hưởng lương từ ngân sách nhà nước và có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

1.2. Vai Trò Của Pháp Luật Viên Chức Trong Quá Trình Hội Nhập

Pháp luật viên chức đóng vai trò quan trọng trong việc xác định quyền lợi và nghĩa vụ của viên chức, từ đó tạo điều kiện cho họ thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ công mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

II. Những Thách Thức Trong Pháp Luật Viên Chức Ở Việt Nam

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, nhưng pháp luật về viên chức vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các quy định hiện hành chưa đầy đủ, nhiều vấn đề chưa được điều chỉnh rõ ràng, dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện và quản lý viên chức.

2.1. Thiếu Sự Rõ Ràng Trong Quy Định Pháp Luật

Nhiều quy định về quyền và nghĩa vụ của viên chức còn mơ hồ, gây khó khăn trong việc áp dụng thực tiễn. Điều này dẫn đến tình trạng không đồng nhất trong việc thực hiện pháp luật giữa các đơn vị sự nghiệp.

2.2. Khó Khăn Trong Quản Lý Và Đánh Giá Viên Chức

Việc quản lý và đánh giá viên chức hiện nay còn nhiều bất cập. Thiếu các tiêu chí rõ ràng và công cụ đánh giá hiệu quả công việc khiến cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức gặp nhiều khó khăn.

III. Phương Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Viên Chức Ở Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả của pháp luật viên chức, cần có những phương pháp hoàn thiện cụ thể. Việc cải cách pháp luật cần phải dựa trên thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế để xây dựng một hệ thống pháp lý đồng bộ và hiệu quả.

3.1. Cải Cách Quy Định Về Quyền Và Nghĩa Vụ Của Viên Chức

Cần phải xác định rõ quyền lợi và nghĩa vụ của viên chức trong các văn bản pháp luật, từ đó tạo điều kiện cho họ thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả và có trách nhiệm hơn.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Và Bồi Dưỡng Viên Chức

Đào tạo và bồi dưỡng viên chức là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đội ngũ. Cần có các chương trình đào tạo phù hợp với yêu cầu thực tiễn và xu hướng phát triển của xã hội.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Pháp Luật Viên Chức Ở Việt Nam

Việc áp dụng pháp luật viên chức trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần phải tiếp tục cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Thực Hiện Pháp Luật Viên Chức

Nhiều đơn vị sự nghiệp đã áp dụng hiệu quả các quy định về viên chức, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ công. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Trong Quá Trình Thực Hiện

Các bài học kinh nghiệm từ việc thực hiện pháp luật viên chức cho thấy rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và các đơn vị sự nghiệp để đảm bảo tính hiệu quả trong việc thực hiện các quy định pháp luật.

V. Kết Luận Về Pháp Luật Viên Chức Trong Thời Kỳ Hội Nhập

Pháp luật viên chức ở Việt Nam cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ hội nhập. Việc xây dựng một hệ thống pháp lý đồng bộ và hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công và phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Pháp Luật Viên Chức Ở Việt Nam

Trong tương lai, pháp luật viên chức cần được điều chỉnh để phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế và thực tiễn trong nước. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Cách Pháp Luật Viên Chức

Cần có các giải pháp cụ thể để cải cách pháp luật viên chức, từ đó tạo điều kiện cho viên chức thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả và có trách nhiệm hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đội ngũ viên chức tại Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc cung ứng các dịch vụ công ích xã hội như y tế, giáo dục, văn hóa và nghiên cứu khoa học. Đến thời điểm năm 2010, lực lượng này đã phát triển mạnh mẽ với hơn 1,6 triệu người, chiếm hơn 70% tổng số cán bộ, công chức và người làm việc trong toàn bộ hệ thống chính trị. Tuy nhiên, qua hơn 20 năm thực hiện đường lối Đổi mới kể từ năm 1986 và hơn 10 năm thi hành Pháp lệnh Cán bộ, công chức năm 1998, khung pháp lý điều chỉnh hoạt động của viên chức vẫn bộc lộ nhiều điểm bất cập, thiếu đồng bộ và tồn tại sự chồng lấn lớn với chế độ công vụ hành chính.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận, khảo sát tiến trình lịch sử và đánh giá toàn diện thực trạng pháp luật về viên chức tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là phân định rõ ranh giới pháp lý giữa hoạt động thực thi công vụ gắn với quyền lực nhà nước của công chức và hoạt động chuyên môn nghề nghiệp cung ứng dịch vụ công của viên chức, từ đó luận giải tính tất yếu của việc ban hành Luật Viên chức năm 2010.

Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung vào hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập tại Việt Nam, với trục thời gian khảo sát từ năm 1945 đến năm 2011. Nghiên cứu mang ý nghĩa sâu sắc khi cung cấp hệ thống luận cứ khoa học nhằm giải quyết bài toán tinh gọn bộ máy, chuyển đổi 100% chế độ tuyển dụng sang cơ chế hợp đồng làm việc linh hoạt, đồng thời tạo hành lang pháp lý mở rộng để thu hút hơn 300.000 trí thức kiều bào có trình độ cao tham gia cống hiến cho sự nghiệp phát triển đất nước trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa kết hợp cùng lý thuyết Quản trị hành chính công hiện đại (New Public Management) để tiếp cận các đối tượng lao động trong khu vực công. Khung phân tích tập trung vào mô hình tự chủ dịch vụ sự nghiệp công, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, giám sát chuẩn mực thay vì trực tiếp bao cấp toàn bộ hoạt động vận hành.

Hệ thống lý luận được xây dựng dựa trên 5 khái niệm nền tảng:

• Viên chức: Công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định pháp luật.
• Hoạt động nghề nghiệp: Hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ do viên chức thực hiện nhằm cung cấp dịch vụ công cho xã hội mà không mang tính quyền lực nhà nước.
• Đơn vị sự nghiệp công lập: Tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước.
• Chức danh nghề nghiệp: Tên gọi thể hiện trình độ và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của viên chức trong từng lĩnh vực sự nghiệp, thay thế cho hệ thống ngạch công chức hành chính trước đây.
• Hợp đồng làm việc: Thỏa thuận bằng văn bản giữa viên chức hoặc người được tuyển dụng làm viên chức với người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập về vị trí việc làm, tiền lương, chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm gần 3.000 văn bản quy phạm pháp luật được ban hành từ năm 1945 đến năm 2011. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích theo tiến trình lịch sử (Purposive Historical Sampling), lựa chọn 45 văn bản quy phạm pháp luật trụ cột mang tính bước ngoặt như 4 bản Hiến pháp (1946, 1959, 1980, 1992), Sắc lệnh số 76-SL năm 1950, Nghị định số 116/2003/NĐ-CP, Luật Cán bộ, công chức năm 2008 và Luật Viên chức năm 2010.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm kết hợp so sánh luật học và lịch sử lập pháp nhằm bóc tách chính xác các tầng nấc phát triển của thuật ngữ viên chức, chỉ ra những xung đột thể chế giữa các giai đoạn. Cùng với đó, phương pháp tổng hợp xã hội học giúp đánh giá tác động thực tế của chính sách đến hơn 1,6 triệu người lao động khu vực sự nghiệp. Timeline nghiên cứu được thực hiện chuyên sâu trong giai đoạn 2010 - 2011, ngay trước thời điểm Luật Viên chức chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ ra bước chuyển đổi mang tính lịch sử khi tách bạch hoàn toàn 1,6 triệu viên chức (chiếm trên 70% tổng số nhân sự hưởng lương ngân sách thời điểm năm 2010) ra khỏi phạm vi điều chỉnh của Luật Cán bộ, công chức năm 2008. Đây là bước đột phá nhằm xóa bỏ sự đồng nhất kéo dài hơn 6 thập kỷ giữa quản lý hành chính công quyền và quản lý dịch vụ sự nghiệp.

Thứ hai, nghiên cứu xác định cơ chế tuyển dụng đã chuyển dịch dứt khoát từ chế độ "biên chế suốt đời" mang tính bao cấp sang chế độ "hợp đồng làm việc" có thời hạn và không xác định thời hạn. Sự thay đổi này giúp 100% đơn vị sự nghiệp công lập từng bước chủ động phương án nhân sự, gắn quyền lợi của viên chức với năng suất lao động thực tế.

Thứ ba, hệ thống phân loại nhân sự sự nghiệp được tái cấu trúc toàn diện. Việc bãi bỏ các ngạch hành chính công chức (như cán sự, chuyên viên, chuyên viên chính) để chuyển sang áp dụng hệ thống chức danh nghề nghiệp chuyên ngành (như giảng viên, bác sĩ, nghiên cứu viên) đã khắc phục được tính hình thức trong thi nâng ngạch, tạo động lực cạnh tranh nghề nghiệp bình đẳng.

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện cơ chế tài chính sự nghiệp đã chuyển từ 100% ngân sách nhà nước bao cấp sang mô hình tự chủ tài chính linh hoạt. Nguồn chi trả tiền lương được xác lập từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp và nguồn thu sự nghiệp hợp pháp, mở ra không gian thu hút nguồn nhân lực kiều bào với hơn 300.000 chuyên gia có trình độ sau đại học.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của tình trạng chậm phân định công chức và viên chức suốt giai đoạn 1959 - 1980 bắt nguồn từ cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung, khi toàn bộ người lao động trong cơ quan nhà nước, xí nghiệp quốc doanh và trường học đều được gọi chung là cán bộ, công nhân viên chức. Khác với các công trình nghiên cứu trước đây của Tô Tử Hạ (năm 1998) hay Phạm Hồng Thái (năm 2004) vốn tập trung vào khía cạnh công vụ gắn với quyền lực nhà nước, luận văn này chứng minh rằng hoạt động của viên chức là cung cấp dịch vụ công vì lợi ích cộng đồng, vận hành theo quy luật thị trường nhưng không vì mục tiêu lợi nhuận thuần túy.

Các dữ liệu nghiên cứu về tiến trình lập pháp được hệ thống hóa qua bảng phân kỳ 9 giai đoạn lịch sử từ năm 1945 đến năm 2011, minh họa rõ nét sự biến đổi của các khái niệm pháp lý. Đồng thời, các số liệu về cơ cấu 1,6 triệu viên chức có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cơ cấu nhân lực khu vực công, cho thấy sự phân bổ áp đảo của ngành giáo dục và y tế (chiếm khoảng 80% tổng số viên chức cả nước). Kết quả này khẳng định việc ban hành luật riêng điều chỉnh viên chức là bước đi tất yếu để nâng cao chất lượng dịch vụ công và bảo đảm tính minh bạch trong hội nhập kinh tế quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật Viên chức. Bộ Nội vụ cần chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan soạn thảo và trình Chính phủ ban hành đồng bộ 100% các nghị định quy định chi tiết về tuyển dụng, sử dụng, đánh giá và kỷ luật viên chức trước ngày 01/01/2012, bảo đảm không tạo ra khoảng trống pháp lý khi luật có hiệu lực.

Thứ hai, chuẩn hóa hệ thống danh mục vị trí việc làm và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp. Các đơn vị sự nghiệp công lập trên phạm vi cả nước cần hoàn thành việc xây dựng bản mô tả công việc và khung năng lực cho từng vị trí việc làm trong giai đoạn 2012 - 2015, làm căn cứ chuyển đổi 100% chỉ tiêu tuyển dụng sang hình thức thi tuyển cạnh tranh công khai.

Thứ ba, đổi mới cơ chế phân phối tiền lương gắn với hiệu quả hoạt động nghề nghiệp. Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ cần ban hành cơ chế hướng dẫn các đơn vị tự chủ tài chính trích lập quỹ tiền lương dựa trên kết quả đầu ra (KPI), phấn đấu nâng mức thu nhập thực tế của viên chức đạt chuẩn chuyên môn cao lên khoảng 20% đến 30% so với mức lương cơ bản trong vòng 3 năm đầu triển khai.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và đào tạo kỹ năng nghề nghiệp. Các cơ quan chủ quản cần tổ chức các chương trình tập huấn pháp luật viên chức định kỳ, bảo đảm đến cuối năm 2012 có trên 95% đội ngũ viên chức và người đứng đầu đơn vị sự nghiệp nắm vững quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý khi giao kết hợp đồng làm việc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách, đặc biệt là cán bộ tại Bộ Nội vụ, Sở Nội vụ các tỉnh thành, có thể sử dụng luận văn làm tài liệu nghiên cứu cơ sở nhằm xây dựng văn bản quy phạm pháp luật dưới luật, thiết kế đề án vị trí việc làm và hoàn thiện chính sách xã hội hóa dịch vụ công.

Nhóm lãnh đạo, nhà quản trị tại các đơn vị sự nghiệp công lập như ban giám hiệu trường học, ban giám đốc bệnh viện và lãnh đạo viện nghiên cứu có thể ứng dụng các giải pháp trong luận văn để tổ chức ký kết hợp đồng làm việc, xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ và thiết lập quy trình đánh giá nhân sự khoa học.

Nhóm giảng viên, nhà nghiên cứu tại các cơ sở đào tạo luật học và hành chính công có thể khai thác hệ thống dữ liệu lịch sử lập pháp từ năm 1945 đến năm 2011 làm học liệu giảng dạy chuyên đề Luật Hành chính và Lý luận nhà nước và pháp luật.

Nhóm học viên cao học, sinh viên ngành luật và đội ngũ viên chức đang công tác trong ngành giáo dục, y tế có thể tham khảo luận văn để hiểu rõ quyền, nghĩa vụ pháp lý, cơ chế bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi tham gia quan hệ hợp đồng làm việc trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt căn bản nhất giữa công chức và viên chức theo pháp luật hiện hành là gì? Công chức là người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị để thực thi quyền lực công và hưởng lương 100% từ ngân sách nhà nước. Ngược lại, viên chức làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập theo hợp đồng làm việc, thực hiện hoạt động nghề nghiệp chuyên môn và hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp.

Việc chuyển từ biên chế suốt đời sang hợp đồng làm việc mang lại lợi ích gì cho viên chức? Cơ chế hợp đồng làm việc xóa bỏ tâm lý ỷ lại, tạo động lực cạnh tranh lành mạnh và bảo đảm sự công bằng dựa trên năng lực cống hiến thực tế. Viên chức có quyền thỏa thuận điều kiện làm việc, chủ động thay đổi môi trường công tác phù hợp với chuyên môn và được hưởng thu nhập tương xứng với kết quả công việc.

Viên chức có được quyền tham gia hoạt động kinh doanh hoặc làm việc ngoài giờ không? Theo quy định pháp luật, viên chức được quyền ký hợp đồng vụ việc với các cơ quan, tổ chức khác và tham gia hoạt động kinh doanh, góp vốn thành lập doanh nghiệp ngoài giờ làm việc quy định, với điều kiện hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và không vi phạm các điều cấm trong lĩnh vực chuyên môn phụ trách.

Chính sách thu hút chuyên gia kiều bào làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập được quy định ra sao? Pháp luật mở rộng quyền tiếp cận cho hơn 300.000 chuyên gia, nhà khoa học là người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia dự tuyển viên chức tại các cơ sở nghiên cứu, trường đại học trong nước thông qua hình thức ký kết hợp đồng làm việc đặc thù và hưởng cơ chế đãi ngộ vượt trội.

Nguồn chi trả tiền lương cho viên chức được hình thành như thế nào trong cơ chế tự chủ? Tiền lương của viên chức không còn phụ thuộc hoàn toàn vào mức phân bổ ngân sách nhà nước cố định mà được chi trả từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập. Nguồn quỹ này được tạo lập từ nguồn thu dịch vụ công hợp pháp, nguồn thu hoạt động sự nghiệp và một phần hỗ trợ từ ngân sách nhà nước tùy theo mức độ tự chủ tài chính của từng đơn vị.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về viên chức và phân định rạch ròi giữa hoạt động công vụ hành chính với hoạt động cung cấp dịch vụ công phi quyền lực.
• Công trình khảo sát tiến trình lập pháp trải dài hơn 60 năm qua 9 giai đoạn lịch sử (1945 - 2011), chỉ rõ sự phát triển tất yếu từ cơ chế cán bộ bao cấp sang chế độ viên chức chuyên nghiệp.
• Nghiên cứu đóng góp cơ sở khoa học trực tiếp cho việc xây dựng và triển khai thi hành Luật Viên chức năm 2010 với hiệu lực bắt đầu từ ngày 01/01/2012.
• Luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao nhằm chuẩn hóa hệ thống vị trí việc làm cho hơn 1,6 triệu viên chức trên phạm vi toàn quốc.
• Các giải pháp mở đường cho quá trình tự chủ tài chính, nâng cao chất lượng dịch vụ công và thu hút nhân tài kiều bào trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xác lập nền tảng lý luận pháp lý vững chắc cho việc quản lý nguồn nhân lực chất lượng cao trong khu vực sự nghiệp công lập tại Việt Nam. Để phát huy tối đa giá trị khoa học, các nhà quản lý và nhà nghiên cứu cần tiếp tục theo dõi, đánh giá tác động thực tiễn của các văn bản hướng dẫn thi hành trong lộ trình 2012 - 2015. Hãy chủ động khai thác các luận cứ khoa học từ luận văn để hoàn thiện quy chế quản trị nhân sự và nâng cao hiệu quả hoạt động nghề nghiệp trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Cơ sở lý luận của pháp luật về viên chức 1. Những vấn đề lý luận về viên chức 1. Quan niệm về viên chức ở Việt Nam, trong lịch sử hình thành và phát triển của tổ chức bộ máy nhà nước, công vụ nhà nước kể từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến đầu những năm chín mươi thì quan niệm về viên chức thường có sự gắn liền với các quan niệm chung về "cán bộ", "công chức". Cả bốn bản Hiến pháp Việt Nam (Hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992) cũng chưa có các quy định cụ thể về "cán bộ", "công chức", "viên chức" mà thường sử dụng chung trong các cụm thuật ngữ: "nhân viên" (nhân viên nội các - Điều 51, nhân viên Hội đồng nhân dân, ủy ban hành chính - Điều 61, hoặc viên thẩm phán - Điều 64 trong Hiến pháp năm 1946; "nhân viên cơ quan nhà nước - Điều 6 trong Hiến pháp năm 1959; "nhân viên nhà nước, nhân viên các tổ chức xã hội - Điều 8, 12 trong Hiến pháp năm 1980; "cán bộ, viên chức nhà nước - Điều 8, 9, "cán bộ, công nhân, viên chức - Điều 10… trong Hiến pháp năm 1992.

Chỉ tới bản Hiến pháp năm 1992 được sửa đổi, bổ sung năm 2001 thì thuật ngữ "cán bộ", "công chức" mới được sử dụng để chỉ những người làm việc trong bộ máy của Đảng, cơ quan nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội. Tuy nhiên, cũng không có giải thích cụ thể của Hiến pháp về cán bộ, công chức. Theo cách diễn đạt của bản Hiến pháp Việt Nam chúng ta có thể hiểu thuật ngữ "viên chức" ở đây được hiểu là nhân viên nhà nước hoặc là cán bộ, công chức nhà nước. Như vậy là chưa có sự phân biệt một cách rạch ròi ai là cán bộ, ai là công chức và ai là viên chức? Có một mốc cần quan tâm: năm 1998, sau nhiều năm chuẩn bị, Pháp lệnh Cán bộ, công chức được ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành, đánh dấu 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bước chuyển biến lớn trong quản lý, sử dụng cán bộ, công chức, viên chức ở nước ta.

Trên cơ sở Pháp lệnh Cán bộ, công chức năm 1998, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 95/1998/NĐ-CP ngày 17/11/1998 về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức. Trong các văn bản này, khái niệm công chức được dùng để chỉ cả nhóm đối tượng làm việc trong các cơ quan nhà nước và đối tượng làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập. Pháp lệnh Cán bộ, công chức năm 1998 và văn bản hướng dẫn thi hành Pháp lệnh này mặc dù đã có sự thay đổi rõ rệt so với những quy định trong các nghị định trước đó, song vẫn chưa có sự phân định rõ ràng giữa công chức và viên chức; không có những quy định phù hợp với đặc thù của từng loại đối tượng. Do trong một văn bản có quá nhiều đối tượng với tính chất và hoạt động khác nhau cùng được điều chỉnh nên bản thân quy định pháp luật đã tạo nên những mâu thuẫn nội tại, từ đó gây nên bất hợp lý trong qúa trình thực hiện.

Năm 2003, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cán bộ, công chức năm 1998 được ban hành. Thực hiện chủ trương của Đảng về tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, thực hiện xã hội hóa các hoạt động sự nghiệp, đẩy mạnh cải cách hành chính nhà nước, Pháp lệnh Cán bộ, công chức được sửa đổi một cách căn bản hơn. Tuy nhiên, chỉ sửa đổi được một số nội dung liên quan đến những việc cán bộ, công chức không được làm.